Nhận Thức Của Giới Trẻ Sinh Sống Tại Hà Nội Về Rác Thải Nhựa Từ Mua Sắm Trực Tuyến

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp nhận thức của giới trẻ sinh sống trên địa bàn hà nội về rác thải nhựa từ việc mua sắm, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Tùng Lâm
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Nhàn
• Trường học: Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Nhận Thức Của Giới Trẻ Hà Nội Về Rác Thải Nhựa Từ Mua Sắm Trực Tuyến
• Loại tài liệu: khóa luận
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu bài nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp và ý nghĩa của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HÀNH VI MUA SẮM TRỰC TUYẾN
• 2.1. Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 2.1.1. Các nghiên cứu trong nước
• 2.1.2. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.2. Khoảng trống nghiên cứu
• 2.3. Các khái niệm liên quan
• 2.4. Thực trạng nhận thức của giới trẻ sinh sống trên địa bàn Hà Nội
• 2.5. Kinh nghiệm nâng cao nhận thức về rác thải nhựa ở các thành phố trong và ngoài nước
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 3.2. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2.1. Phương pháp thu thập và kê thừa số liệu
• 3.2.2. Phương pháp khảo sát thực địa
• 3.2.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức của giới trẻ tại Hà Nội về rác thải nhựa từ mua sắm trực tuyến
• 4.2. Mức độ nhận thức của giới trẻ tại Hà Nội về rác thải nhựa từ mua sắm trực tuyến
• 5. CHƯƠNG 5: THẢO LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
• 5.1. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5.2. Kiến nghị giải pháp để cải thiện thực trạng
• 5.3. Một số hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nhận Thức Của Giới Trẻ Hà Nội Về Rác Thải Nhựa

Nhận thức của giới trẻ Hà Nội về rác thải nhựa từ việc mua sắm trực tuyến đang trở thành một vấn đề cấp thiết. Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, việc tiêu thụ sản phẩm qua mạng đã dẫn đến sự gia tăng đáng kể lượng rác thải nhựa. Nghiên cứu này nhằm mục đích làm rõ thực trạng nhận thức của giới trẻ về tác động của rác thải nhựa đến môi trường và sức khỏe con người.

1.1. Tình Hình Rác Thải Nhựa Tại Hà Nội

Hà Nội hiện đang đối mặt với tình trạng rác thải nhựa gia tăng do thói quen tiêu dùng không bền vững. Theo thống kê, lượng rác thải nhựa từ mua sắm trực tuyến chiếm một phần lớn trong tổng khối lượng rác thải của thành phố.

1.2. Đặc Điểm Nhận Thức Của Giới Trẻ

Giới trẻ Hà Nội thường có nhận thức chưa đầy đủ về tác động của rác thải nhựa. Nhiều người vẫn chưa nhận thức rõ về mối liên hệ giữa mua sắm trực tuyến và ô nhiễm môi trường.

II. Vấn Đề Rác Thải Nhựa Từ Mua Sắm Trực Tuyến

Vấn đề rác thải nhựa từ mua sắm trực tuyến đang gây ra nhiều thách thức cho môi trường. Sự tiện lợi của việc mua sắm online đã dẫn đến việc sử dụng bao bì nhựa một cách bừa bãi. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn đến sức khỏe cộng đồng.

2.1. Tác Động Của Rác Thải Nhựa Đến Môi Trường

Rác thải nhựa gây ô nhiễm đất, nước và không khí. Các nghiên cứu cho thấy rằng rác thải nhựa có thể tồn tại hàng trăm năm, gây hại cho hệ sinh thái.

2.2. Thách Thức Trong Quản Lý Rác Thải Nhựa

Việc quản lý rác thải nhựa tại Hà Nội gặp nhiều khó khăn do thiếu hệ thống thu gom và xử lý hiệu quả. Nhiều người dân chưa có thói quen phân loại rác thải, dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng.

III. Phương Pháp Nâng Cao Nhận Thức Về Rác Thải Nhựa

Để nâng cao nhận thức của giới trẻ về rác thải nhựa, cần có các phương pháp giáo dục và truyền thông hiệu quả. Các chiến dịch nâng cao nhận thức có thể giúp thay đổi hành vi tiêu dùng của giới trẻ.

3.1. Chiến Dịch Giáo Dục Về Môi Trường

Các chiến dịch giáo dục có thể được triển khai tại trường học và cộng đồng để nâng cao nhận thức về tác động của rác thải nhựa. Việc tổ chức các buổi hội thảo và hoạt động ngoại khóa sẽ giúp giới trẻ hiểu rõ hơn về vấn đề này.

3.2. Khuyến Khích Thói Quen Tiêu Dùng Bền Vững

Khuyến khích giới trẻ áp dụng thói quen tiêu dùng bền vững như sử dụng túi vải thay vì túi nhựa. Các doanh nghiệp cũng nên tham gia vào việc giảm thiểu bao bì nhựa trong sản phẩm của họ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Nghiên Cứu Về Rác Thải Nhựa

Nghiên cứu về rác thải nhựa từ mua sắm trực tuyến đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn. Các giải pháp được đề xuất không chỉ giúp giảm thiểu rác thải mà còn nâng cao nhận thức của cộng đồng.

4.1. Các Giải Pháp Giảm Thiểu Rác Thải Nhựa

Các giải pháp như tái chế và sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường cần được khuyến khích. Doanh nghiệp có thể áp dụng các công nghệ mới để giảm thiểu lượng rác thải nhựa trong quá trình sản xuất.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Từ Khảo Sát

Kết quả khảo sát cho thấy rằng giới trẻ có xu hướng ủng hộ các giải pháp giảm thiểu rác thải nhựa. Họ sẵn sàng tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường nếu được cung cấp thông tin và hỗ trợ.

V. Kết Luận Về Nhận Thức Của Giới Trẻ Về Rác Thải Nhựa

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng nhận thức của giới trẻ Hà Nội về rác thải nhựa từ mua sắm trực tuyến còn hạn chế. Cần có những nỗ lực mạnh mẽ hơn để nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi tiêu dùng của họ.

5.1. Tương Lai Của Rác Thải Nhựa Tại Hà Nội

Tương lai của rác thải nhựa tại Hà Nội phụ thuộc vào sự thay đổi trong nhận thức và hành vi của người tiêu dùng. Nếu không có sự thay đổi, tình trạng ô nhiễm sẽ tiếp tục gia tăng.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cho Tương Lai

Đề xuất các giải pháp như tăng cường giáo dục môi trường và khuyến khích sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường. Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ cũng cần được triển khai để giảm thiểu rác thải nhựa.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Nhận thức của giới trẻ sinh sống trên địa bàn Hà Nội về rác thải nhựa từ việc mua sắm trực tuyến" được thực hiện bởi sinh viên Nguyễn Tùng Lâm, dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Thị Nhàn tại Khoa Kinh tế Phát triển, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội (tháng 11/2023). Đề tài thuộc nhóm ngành Kinh tế học / Kinh tế Phát triển với định hướng nghiên cứu định lượng mô tả và khảo sát hành vi môi trường.

Bối cảnh thực tiễn của đề tài gắn liền với giai đoạn 2020–2022, khi đại dịch Covid-19 bùng phát khiến các hoạt động tiêu dùng chuyển dịch mạnh mẽ sang hình thức trực tuyến. Tại Hà Nội – trung tâm kinh tế, chính trị quốc gia, Ủy ban nhân dân thành phố đã phê duyệt kế hoạch phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2021–2025 vào ngày 20/8/2020. Sự bùng nổ của các sàn thương mại điện tử lớn như Shopee, Amazon, Alibaba mang lại sự tiện lợi, nhanh chóng nhưng kéo theo hệ quả là khối lượng bao bì, vật liệu đóng gói làm từ nhựa (túi nilon, màng bọc chống sốc) gia tăng đột biến, gây sức ép nặng nề lên hạ tầng xử lý rác thải và đe dọa hệ sinh thái.

Giới trẻ – đặc biệt là sinh viên và người mới đi làm – là lực lượng đông đảo và tiên phong trong hoạt động mua sắm trực tuyến tại Hà Nội. Tuy nhiên, nhóm đối tượng này thường có xu hướng mua sắm thiếu kiểm soát, bị hấp dẫn bởi trào lưu săn hàng giảm giá trực tuyến, dẫn tới sự phát sinh rác thải nhựa đóng gói không cần thiết. Đề tài đặt ra nhằm làm rõ thực trạng và các yếu tố chi phối nhận thức của nhóm đối tượng này.

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu chung: Góp phần nâng cao nhận thức của giới trẻ tại địa bàn thành phố Hà Nội về rác thải nhựa phát sinh từ hoạt động mua sắm trực tuyến.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Đánh giá thực trạng nhận thức của giới trẻ sinh sống trên địa bàn Hà Nội về rác thải nhựa từ quá trình mua sắm trực tuyến.
  2. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức của giới trẻ sinh sống trên địa bàn Hà Nội về rác thải nhựa từ quá trình mua sắm trực tuyến.
  3. Đề xuất các giải pháp khả thi nhằm nâng cao nhận thức và định hướng hành vi của giới trẻ đối với vấn đề rác thải nhựa phát sinh từ mua sắm trực tuyến.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Nhận thức của giới trẻ tại địa bàn thành phố Hà Nội về rác thải nhựa từ mua sắm trực tuyến. Đối tượng khảo sát là sinh viên, người mới tốt nghiệp và người đi làm trong độ tuổi thanh niên.
• Phạm vi không gian: Địa bàn thành phố Hà Nội, nơi tập trung hơn 800.000 sinh viên tại 97 trường đại học, học viện và 33 trường cao đẳng (chiếm hơn 40% tổng số sinh viên cả nước).
• Phạm vi thời gian: Thu thập số liệu sơ cấp qua khảo sát thực tế từ tháng 8/2023 đến tháng 11/2023. Số liệu thứ cấp được kế thừa từ các báo cáo, công trình nghiên cứu của Tổng cục Thống kê, Bộ Tài nguyên và Môi trường giai đoạn 2018–2023.
• Phạm vi nội dung: Đánh giá nhận thức và các nhân tố chi phối, tập trung vào rác thải nhựa phát sinh từ bao bì và vật liệu đóng gói của các đơn hàng thương mại điện tử.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và các khái niệm nền tảng

Tác giả hệ thống hóa cơ sở lý luận dựa trên các khái niệm chuyên ngành:

• Giới trẻ: Kết hợp định nghĩa của UNESCO (giai đoạn chuyển giao từ phụ thuộc sang độc lập và nhận thức về sự tương thuộc trong cộng đồng) và Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2011–2020, đề tài xác định giới trẻ là công dân trong độ tuổi từ 16 đến 30 tuổi.
• Mua sắm trực tuyến (Online shopping): Tổng hợp quan điểm của Monsuwé và cộng sự (2004), Häubl và Trifts (2000), Mastercard Worldwide Insights (2008); nghiên cứu tiếp cận mua sắm trực tuyến là hành vi người tiêu dùng trực tiếp mua hàng hóa hoặc dịch vụ thông qua các sàn thương mại điện tử và nền tảng Internet.
• Hành vi mua sắm: Phân loại động lực mua sắm theo Willems (2012) và Schmitt & Skold (2004) thành: (1) Hành vi mua sắm hưởng thụ (giải trí, cảm xúc, giải tỏa) và (2) Hành vi mua sắm thực dụng (có kế hoạch, hiệu quả, đáp ứng nhu cầu thiết thực).
• Hành vi mua sắm trực tuyến: Quy trình mua sản phẩm/dịch vụ qua môi trường mạng dựa trên giao diện website và hình ảnh trực tuyến (Moshrefjavadi và cộng sự, 2012; Lohse & Spiller, 1998; Park & Kim, 2003).
• Rác thải nhựa: Các chất không phân hủy hoặc khó phân hủy sinh học trong môi trường tự nhiên, bao gồm chai lọ, túi nilon nhựa Polyethylene (PE), màng xốp bọc hàng. Theo tính toán nêu trong đề tài, mỗi đơn hàng trực tuyến phát sinh trung bình 2–3 túi nilon, mất từ 400 đến 1000 năm để phân hủy hoàn toàn.

Khóa luận cũng tổng quan các văn bản quy phạm và chính sách: Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Chỉ thị số 33/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về quản lý và giảm thiểu chất thải nhựa, Quyết định số 175/QĐ-TTg ngày 05/02/2021 phê duyệt Đề án "Đẩy mạnh công tác tuyên truyền về phòng, chống rác thải nhựa giai đoạn 2021–2025", Kế hoạch số 232/KH-UBND ngày 25/10/2019 của UBND TP. Hà Nội.

Đồng thời, đề tài tổng thuật kinh nghiệm thực tiễn từ các địa phương trong nước (Bình Dương, Đà Nẵng với dự án iDE và PRO Vietnam, TP. Hồ Chí Minh với nhóm tình nguyện Sài Gòn Xanh, Hải Phòng với dự án đường nhựa tái chế tại Deep C năm 2019) và quốc tế (Hà Lan với công nghệ tái chế Ioniqa, Na Uy với hệ thống máy thu đổi vỏ chai tự động từ 1972 đạt tỷ lệ tái chế 97%, Ai-len với thuế tiêu thụ túi nilon năm 2002 làm giảm lượng dùng từ 350 xuống 14 túi/người/năm, đảo Isole Tremiti của Ý với lệnh cấm nhựa dùng một lần phạt 500 Euro năm 2018, Pháp với lộ trình cấm túi nilon từ 2014 và cấm đồ nhựa dùng một lần từ 2020).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu:

• Phương pháp thu thập và kế thừa số liệu thứ cấp: Tổng hợp số liệu thống kê, văn bản chính sách và tài liệu công bố từ Bộ Tài nguyên và Môi trường, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), Sách trắng TMĐT Việt Nam, cùng các công trình nghiên cứu liên quan.
• Phương pháp khảo sát thực địa (Dữ liệu sơ cấp): Thiết kế quy trình điều tra 6 bước:
  1. Xác định đối tượng khảo sát: Giới trẻ sinh sống tại Hà Nội.
  2. Xác định quy mô mẫu: Bảng hỏi gồm 23 câu hỏi; áp dụng công thức xác định cỡ mẫu tối thiểu cho phân tích nhân tố khám phá (EFA) với tỷ lệ 5:1 ($23 \times 5 = 115$ mẫu). Kế hoạch phát ra 120 phiếu.
  3. Thiết kế bảng hỏi: Xây dựng câu hỏi đóng và thang đo Likert 5 mức độ.
  4. Khảo sát thử nghiệm: Thực hiện trên mẫu ngẫu nhiên $n = 20$ để kiểm tra độ tin cậy.
  5. Điều chỉnh bảng hỏi: Chỉnh lý hoàn thiện nội dung dựa trên phản hồi thử nghiệm.
  6. Khảo sát chính thức: Thu về $N = 121$ phiếu hợp lệ.
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Nhập liệu và phân tích thống kê mô tả bằng phần mềm Microsoft Excel. Các chỉ số tính toán bao gồm: tần số, tỷ lệ phần trăm (%), giá trị trung bình (Mean), trung vị (Median), yếu vị (Mode), độ lệch chuẩn (Standard Deviation), phương sai mẫu (Sample Variance), khoảng biến thiên (Range), giá trị nhỏ nhất (Min), lớn nhất (Max).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Mở đầu

Chương này trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh thương mại điện tử tăng trưởng mạnh sau đại dịch Covid-19, dẫn đến áp lực ô nhiễm rác thải nhựa đóng gói tại đô thị lớn như Hà Nội. Tác giả xác định rõ mục tiêu chung, 3 mục tiêu cụ thể, đối tượng nghiên cứu, phạm vi không gian (Hà Nội), phạm vi thời gian (2018–2023), kết cấu 5 chương của khóa luận, cùng ý nghĩa lý luận và thực tiễn trong việc bổ sung khoảng trống nghiên cứu về nhận thức môi trường của người tiêu dùng trực tuyến tại Việt Nam.

Chương 2: Tổng quan nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về hành vi mua sắm trực tuyến

Tác giả tổng quan các công trình trong nước (Lê Thị Chi và CS, 2022; Tạ Văn Thành & Đặng Xuân Ơn, 2021; Vũ Thị Hạnh và CS, 2020; Nguyễn Thị Bảo Châu & Lê Xuân Đào, 2014; Nguyễn Thị Hồng Nguyệt, 2021; Ngô Đức Chiến, 2022; Nguyễn Trường Thành và CS, 2022; Đỗ Hồng Uyên và CS, 2022) và quốc tế (Dimitri Weideli, 2017; Miguel Jaller & Anmol Pahwa, 2020; Helen Buldeo Rai, 2021; Jarotwan Koiwanit, 2018; Yeonsu Kim và CS, 2022; Guosong Ma và CS, 2022; Alcaraz, Manucom và CS).

Từ đó chỉ ra khoảng trống: các nghiên cứu trong nước thường bỏ qua yếu tố môi trường khi nghiên cứu mua sắm trực tuyến, trong khi nghiên cứu quốc tế tập trung vào phát thải carbon/chuỗi cung ứng mà chưa đi sâu vào nhận thức của giới trẻ tại các đô thị đang phát triển. Chương 2 cũng làm rõ các khái niệm về giới trẻ, mua sắm trực tuyến, hành vi mua sắm hưởng thụ/thực dụng, thực trạng nhận thức tại Hà Nội (các dự án Green Life, tập huấn của Bộ TN&MT tháng 10/2023), và bài học kinh nghiệm từ 4 địa phương trong nước cùng 5 quốc gia/khu vực trên thế giới.

Chương 3: Thiết kế nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết đặc điểm địa bàn Hà Nội với quy mô hơn 800.000 sinh viên tại 130 cơ sở đào tạo đại học, học viện, cao đẳng. Thiết kế nghiên cứu bao gồm quy trình thu thập số liệu thứ cấp, quy trình khảo sát thực địa 6 bước xác định cỡ mẫu đại diện tối thiểu 115 mẫu và hoàn thành 121 phiếu khảo sát thực tế, phương pháp thống kê mô tả và các công cụ đo lường nhận thức trên phần mềm Excel.

Chương 4: Đánh giá kết quả nghiên cứu

Tập trung phân tích dữ liệu khảo sát 121 người trẻ tại Hà Nội theo hai nhóm nội dung lớn:

1. Các yếu tố ảnh hưởng: Phân tích mối quan hệ giữa thói quen tiêu dùng, sự chi phối của giá cả/khuyến mại (flash sale), mức độ quan tâm đến tin tức môi trường, khả năng tiếp cận dịch vụ thu gom rác phân loại và chuẩn mực cá nhân đối với nhận thức rác thải nhựa.
2. Mức độ nhận thức: Đo lường định lượng theo thang điểm 1–5 về mức độ dư thừa bao bì, mức độ ảnh hưởng đến cuộc sống/môi trường, nhu cầu tiếp cận dịch vụ phân loại rác, mức độ sẵn sàng sử dụng và sẵn sàng chi trả thêm cho bao bì thân thiện môi trường.

Chương 5: Thảo luận kết quả và kiến nghị

Tổng hợp và thảo luận ý nghĩa các phát hiện thống kê từ Chương 4, đối chiếu giữa chuyển biến tích cực trong nhận thức với các rào cản hành vi thực tế (tâm lý chuộng giá rẻ, thiếu hạ tầng thu gom). Trên cơ sở đó, chương đưa ra hệ thống kiến nghị chính sách đối với cơ quan quản lý nhà nước (Bộ TN&MT, UBND TP. Hà Nội), các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp thương mại điện tử và từng cá nhân người tiêu dùng trẻ; đồng thời chỉ rõ hai hạn chế lớn của đề tài và định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Kết quả khảo sát thực nghiệm chính

Khóa luận tổng hợp các số liệu khảo sát từ 121 đối tượng nghiên cứu tại Hà Nội qua các bảng dữ liệu sau:

Bảng 1: Thói quen và hành vi mua sắm của người tham gia phỏng vấn ($N = 121$)

Tiêu chí khảo sát	Phương án trả lời	Số lượng (người)	Tỷ lệ (%)
Lý do mua sắm trực tuyến	Khi thực sự có nhu cầu	62	51,2%
	Khi có chương trình khuyến mại	33	27,3%
	Khi tôi muốn nó (sở thích cá nhân)	26	21,5%
Yếu tố quan tâm nhất khi mua hàng	Giá cả	43	35,5%
	Uy tín người bán / website	41	33,9%
	Thương hiệu sản phẩm / dịch vụ	14	11,6%
	Cách thức đặt hàng, thanh toán, giao nhận	9	7,4%
	Sản phẩm thân thiện môi trường	2	1,7%
	Khác	12	9,9%
Cảm nhận về bao bì đóng gói nhựa	Giá rẻ, tiện lợi và dễ sử dụng	62	51,2%
	Gây hại tới môi trường, không muốn dùng	59	48,8%
Thói quen tái sử dụng bao bì/vỏ hộp	Luôn luôn	35	28,9%
	Thỉnh thoảng	75	62,0%
	Chưa bao giờ	11	9,1%
Cách xử lý rác bao bì sau mua sắm	Phân loại từng loại riêng và vứt bỏ	49	40,5%
	Cho vào thùng rác tổng hợp	40	33,1%
	Tái sử dụng cho các mục đích về sau	32	26,4%

Bảng 2: Đặc điểm nhân khẩu – xã hội và chuẩn mực cá nhân ($N = 121$)

Nhóm yếu tố	Nội dung khảo sát	Có (Số lượng / %)	Không (Số lượng / %)
Nhân khẩu - Xã hội	Tiếp cận dịch vụ thu gom rác phân loại	75 (62,0%)	46 (38,0%)
	Quan tâm tin tức mức độ nguy hiểm rác nhựa	84 (69,4%)	37 (30,6%)
	Tham gia hoạt động tuyên truyền môi trường	78 (64,5%)	43 (35,5%)
Chuẩn mực cá nhân	Bị ảnh hưởng bởi giá cả / Flash sale	102 (84,3%)	19 (15,7%)
	Thực hiện thanh lý đồ cũ (pass hàng hóa)	58 (47,9%)	63 (52,1%)
	Mua sắm bất chấp tác hại rác thải nhựa	80 (66,1%)	41 (33,9%)
	Thấy sự cần thiết phân loại, tái chế rác nhựa	112 (92,6%)	9 (7,4%)
	Ủng hộ giải pháp cải thiện vật liệu bao bì	111 (91,7%)	10 (8,3%)

Bảng 3 & 4: Thống kê mô tả nhận thức theo thang đo Likert (1: Rất thấp/Không sẵn lòng $\rightarrow$ 5: Rất cao/Rất sẵn lòng)

Nội dung đo lường nhận thức	Mean	Median	Mode	Standard Deviation	Tỷ lệ tích cực (Mức 4 + 5)	Tỷ lệ Trung lập (Mức 3)
1. Nhận thức mức độ dư thừa bao bì nhựa so với mua trực tiếp	2,917	3,0	3	1,170	31,4% (9,1% mức 5 + 22,3% mức 4)	32,2%
2. Nhận thức mức độ ảnh hưởng của bao bì nhựa đến môi trường	4,025	4,0	4	–	76,9% (31,4% mức 5 + 45,5% mức 4)	17,4%
3. Nhu cầu tiếp cận dịch vụ thu gom rác phân loại	3,355	4,0	4	–	52,1% (14,9% mức 5 + 37,2% mức 4)	26,4%
4. Mức độ sẵn sàng sử dụng bao bì thân thiện môi trường	3,545	4,0	4	–	60,3% (28,9% mức 5 + 31,4% mức 4)	20,7%
5. Mức độ sẵn sàng chi trả thêm cho bao bì thân thiện môi trường	3,479	4,0	3	–	52,1% (20,7% mức 5 + 31,4% mức 4)	33,1%

Giải pháp và kiến nghị đề xuất

Căn cứ vào kết quả định lượng, tác giả đưa ra các nhóm giải pháp:

1. Đối với cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền TP. Hà Nội:
   • Triển khai lộ trình hạn chế sản xuất, nhập khẩu sản phẩm nhựa dùng một lần và túi nilon khó phân hủy theo tiêu chí Nhãn sinh thái Việt Nam của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
   • Thúc đẩy chính sách yêu cầu nhà sản xuất, nhập khẩu thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) trong thu gom, tái chế bao bì.
   • Cụ thể hóa Đề án theo Quyết định 175/QĐ-TTg; khẩn trương đồng bộ hóa hệ thống thu gom rác thải phân loại tại nguồn ở cấp quận, huyện, phường, xã để tháo gỡ điểm nghẽn cho 38% người dân chưa được tiếp cận.
2. Đối với nhà trường và cơ sở giáo dục: Xây dựng các sự kiện, ngày hội môi trường, đẩy mạnh các học phần về Môi trường học và phong trào thu gom, đổi rác lấy quà tặng/cây xanh (như mô hình Green Life).
3. Đối với người tiêu dùng trẻ: Cân nhắc cẩn trọng trước các chương trình giảm giá; ưu tiên chọn nhà bán hàng sử dụng vật liệu đóng gói thân thiện, có thể phân hủy sinh học; chủ động phân loại rác trước khi thải bỏ.

Đóng góp tự nêu của tác giả

• Đóng góp dữ liệu thực nghiệm kiểm định nhận thức và hành vi của giới trẻ tại Hà Nội đối với tác động môi trường từ mua sắm trực tuyến – một mảng nghiên cứu còn ít tài liệu chuyên sâu tại Việt Nam.
• Bổ sung phân tích định lượng về sự sẵn sàng chi trả của người tiêu dùng trẻ cho vật liệu đóng gói sinh thái.
• Tạo lập cơ sở dữ liệu và thang đo tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo về kinh tế môi trường và chuỗi cung ứng thương mại điện tử bền vững.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được tác giả thẳng thắn chỉ ra các hạn chế và đề xuất hướng mở rộng:

• Về phạm vi không gian và chọn mẫu: Do thời gian thực hiện ngắn và điều kiện đi lại, khảo sát chủ yếu tập trung tại khu vực nội thành, chưa bao quát được các địa bàn ngoại thành của Hà Nội. Do đó, tính đại diện không gian chưa hoàn toàn toàn diện. Hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng địa bàn ra cả khu vực ngoại thành để phản ánh đầy đủ đặc điểm mẫu.
• Về dung lượng mẫu và tiêu chí đánh giá: Quy mô mẫu ($N = 121$) và nguồn lực nghiên cứu còn giới hạn nên chưa bao hàm hết các khía cạnh nhận thức chuyên sâu và các nhóm nhân tố tác động phức tạp. Các nghiên cứu tương lai cần mở rộng kích thước mẫu lớn hơn, bổ sung thêm nhiều tiêu chí kinh tế lượng và kỹ thuật đóng gói để đưa ra khuyến nghị chuẩn xác hơn.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên: Thuộc các ngành Kinh tế phát triển, Kinh tế tài nguyên và môi trường, Quản lý môi trường, Thương mại điện tử, Marketing và Xã hội học.
• Nhà nghiên cứu: Tham khảo khung thiết kế bảng hỏi khảo sát hành vi tiêu dùng kết hợp đánh giá nhận thức môi trường (thang đo Likert 5 mức độ), cùng phương pháp tính toán mẫu theo quy tắc EFA ($5:1$).
• Nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp thương mại điện tử: Tham khảo các số liệu định lượng về tỷ lệ người tiêu dùng trẻ sẵn sàng chi trả thêm cho bao bì tự hủy (52,1%) và thực trạng thiếu hụt dịch vụ thu gom phân loại (38%) để xây dựng chính sách logistics xanh và hoàn thiện hạ tầng quản lý chất thải rắn đô thị.

Câu hỏi thường gặp

1. Khảo sát của khóa luận được thực hiện với quy mô mẫu bao nhiêu và dựa trên nguyên tắc nào?
Khảo sát thực hiện chính thức trên $N = 121$ người trẻ tại Hà Nội (sau khi khảo sát thử nghiệm $n = 20$). Cỡ mẫu được xác định dựa trên quy tắc tính mẫu tối thiểu cho phân tích nhân tố khám phá (EFA) với tỷ lệ 5 mẫu cho 1 biến quan sát; bảng hỏi có 23 câu nên quy mô mẫu tối thiểu cần đạt là $23 \times 5 = 115$ mẫu.

2. Yếu tố nào chi phối mạnh nhất đến quyết định mua sắm trực tuyến của giới trẻ Hà Nội theo khảo sát?
Yếu tố chi phối lớn nhất là giá cả (chiếm 35,5% người coi đây là tiêu chí quan trọng nhất; 84,3% thừa nhận bị ảnh hưởng lớn bởi các đợt flash sale/giảm giá), tiếp theo là uy tín người bán/website (33,9%). Yếu tố sản phẩm thân thiện môi trường chỉ chiếm 1,7% sự quan tâm hàng đầu khi ra quyết định mua.

3. Thực trạng phân loại và tái chế rác thải bao bì nhựa của nhóm khảo sát đạt mức độ nào?
Có 40,5% người được hỏi phân loại riêng rác nhựa trước khi vứt; 33,1% vứt chung vào thùng rác tổng hợp; 26,4% tái sử dụng cho mục đích sau. Về tần suất tái chế vỏ hộp/bao bì, 62,0% chỉ thực hiện ở mức "thỉnh thoảng", 28,9% "luôn luôn" và 9,1% "chưa bao giờ". Đồng thời, vẫn còn 51,2% người xem bao bì nhựa là rẻ, tiện lợi và dễ dùng.

4. Mức độ sẵn sàng chi trả thêm chi phí cho bao bì thân thiện với môi trường của giới trẻ đạt kết quả ra sao?
Có 52,1% người tham gia khảo sát thể hiện thái độ tích cực đối với việc chi trả thêm chi phí đóng gói xanh (trong đó 31,4% sẵn lòng và 20,7% rất sẵn lòng); 33,1% giữ thái độ trung lập; điểm trung bình đạt 3,479/5 với yếu vị (Mode) là 3.

5. Điểm nghẽn lớn nhất về mặt hạ tầng quản lý rác thải ảnh hưởng đến hành vi giới trẻ tại Hà Nội là gì?
Kết quả khảo sát chỉ ra có tới 38,0% người trẻ tại Hà Nội chưa được tiếp cận với dịch vụ thu gom rác thải phân loại tại nơi sinh sống, khiến việc chuyển hóa từ nhận thức môi trường tích cực sang hành động thực tế bị hạn chế.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Tùng Lâm đã phản ánh bức tranh thực chứng rõ nét về nhận thức và hành vi của giới trẻ Hà Nội đối với rác thải nhựa từ thương mại điện tử. Kết quả nghiên cứu khẳng định phần lớn thanh niên đã nhận thức được tác hại môi trường và ủng hộ các giải pháp đóng gói sinh thái, song hành vi tiêu dùng vẫn bị chi phối nặng nề bởi yếu tố giá cả và thiếu hụt dịch vụ thu gom phân loại tại nguồn. Công trình là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cho công tác quản trị môi trường đô thị và phát triển thương mại điện tử bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Nội dung chương này là trình bày khái quát về lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và nguồn số liệu, ý nghĩa của nghiên cứu. Chương 2 : Tổng quan vấn đề nghiên cứu Chương nay trình bày những khái niệm cơ bản liên quan đến van đề nghiên cứu, thực trạng nhận thức của giới trẻ sinh sống tại Hà Nội về rác thải nhựa từ mua sắm trực tuyến và kinh nghiệm đến từ các thành phó trong nước và quốc tế. Chương 3 : Thiết kế nghiên cứu và Phương pháp nghiên cứu Chương này trình bày quy trình nghiên cứu, các phương pháp nghiên cứu được áp dụng. Chương 4 : Đánh giá kết quả nghiên cứu Từ kết quả số liệu khảo sát thu được, tiền hành phân tích thống kê mô tả dé chỉ ra các yếu tố có ảnh hưởng lớn đến nhận thức của giới trẻ tại Hà Nội về rác thải nhựa từ mua sắm trực tuyến và đánh giá mức độ nhận thức của nhóm đối tượng này.

Chương 5 : Thảo luận và đề xuất Chương này sẽ dựa vào kết quả nghiên cứu thu được đề đánh giá các giải pháp có tính khả thi và có thé thực hiện trong mục tiêu ngắn và dài hạn. Bài nghiên cứu sẽ tiến hành tổng kết quá trình thực hiện đề tài, đưa ra những hạn chế và những gợi mở cho những nghiên cứu tiếp theo.6 Đóng góp và ý nghĩa của nghiên cứu Mục đích của nghiên cứu là khám phá, tìm hiểu nhận thức của giới trẻ tại Hà Nội về rác thải nhựa từ quá trình mua sắm trực tuyến. Đây là một lĩnh vực được nghiên cứu nhiều ở các nước trên thế giới, tuy nhiên lĩnh vực này ở Việt Nam các nghiên cứu còn ít, đặc biệt là các nghiên cứu liên quan đến rác thải nhựa từ quá trình mua sắm trực tuyến. Vì vậy tác giả nghĩ rằng nghiên cứu này sẽ là một nghiên cứu đóng góp vào việc kiểm định nhận thức của người dân về các tác động đến môi trường từ quá trình mua sắm trực tuyến.

Đồng thời, nghiên cứu đã bổ sung thêm phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức của giới trẻ tại Hà Nội về rác thải nhựa từ mua sắm trực tuyến. Từ đó, nghiên cứu đề xuất những giải pháp đúng đúng đắn dé duy trì và nâng cao hơn nữa mức độ nhận thức về rác thải nhựa từ việc mua sắm trực tuyến của giới trẻ tại Hà Nội. Một đóng góp khác của nghiên cứu là tạo cơ sở đề các nghiên cứu tiếp theo có thé điều chỉnh, lựa chọn các nhân tố tốt hơn dé nghiên cứu tác động đền môi trường của mua sam trực tuyên. 10 CHƯƠNG 2: TONG QUAN NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE HANH VI MUA SAM TRỰC TUYẾN 2.1 Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài 2.1 Các nghiên cứu trong nước Lê Thị Chi, Lê Thị Kim Anh và Nguyễn Thị Hồng Nguyên (2022) đã phân tích về xu hướng mua sắm trực tuyến trong bối cảnh đại dịch covid, nghiên cứu đã chỉ ra các lý do đằng sau sự gia tăng của hình thức mua sắm trực tuyến và các rủi ro từ hoạt động này, đó là: lãng phí về kinh tế, tác động tiêu cực đến môi trường và vấn đề an toàn bảo mật.

Từ đó đưa ra giải pháp để khắc phục các vấn đề trên như: Lựa chọn các nền tảng mua sắm trực tuyến an toàn, cân nhắc nhu cầu mua sắm và cải thiện kỹ năng mua sắm, nâng cao ý thức chung giảm thải rác từ hoạt động mua sắm và cuối cùng là hoàn thiện hệ thống pháp luật quản lý hoạt động mua sắm và đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng và bán hàng. Ta Văn Thành, Đặng Xuân Ơn ( 2021 ) đã xác định các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua săm của thế hệ gen Z, xác định mức độ tác động các yếu tố đến quyết định mua sắm trực tuyến ra và đưa ra một số kiến nghị từ kết quả phân tích. Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra 5 yếu tố nhận thức khi đưa ra quyết định mua sắm trực tuyến gồm Nhận thức tính hữu ích, mức độ uy tín, cảm nhận rủi ro, nhóm tham khảo và tính bảo mật an toàn. Kết quả này này giúp cho gen Z có cái nhìn khách quan hơn và gia tang các khía cạnh nhận thức đối với hoạt động mua sim truc tuyén cua minh.

Va Thị Hanh, Nguyễn Ngọc Anh, Vũ Huyền Phương, Nguyễn Hồng Trà My (2020 ) đã xây dựng mô hình nghiên cứu hành vi mua sắm trực tuyến của sinh viên trên địa bàn Hà Nội trong bối cảnh Covid-19 dựa trên các lý thuyết về hành vi tiêu dùng, khảo sát theo thang đo likert. Nghiên cứu đã chỉ ra và đánh giá các nhân tố có tác động cùng và ngược chiều đối với hành vi mua sắm trực tuyến của sinh viên, từ đó kiến nghị các giải pháp đối với các doanh nghiệp bán lẻ trực tuyến và đối với các cơ quan quản lý nhà nước. Nguyễn Thị Bảo Châu và Lê Xuân Đào ( 2014 ) đã sử dụng lý thuyết về hành vi của người tiêu dùng đề nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi mua sắm 11 trực tuyến của người tiêu dùng thành phố Can Thơ. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra nhân tố rủi ro về tài chính và sản phẩm, đa dạng về lựa chọn hàng hóa, niềm tin, tính đáp ứng của trang web, rủi ro về thời gian, sự thoải mái, sự thuận tiện, giá cả có ảnh hưởng đến Việc quyết định tiếp tục (hoặc bắt đầu) mua sắm trực tuyến của người tiêu dùng.

Trong đó, nhân tố sự thoải mái tác động lớn nhất đến hành vi mua sắm trực tuyến. Kết quả kiểm định cũng chỉ ra rằng nhân té sự đa đạng trong việc lựa chọn hàng hóa, niềm tin vào mua sắm trực tuyến và rủi ro về thời gian là các nhân tố ảnh hưởng đến sự khác biệt giữa hai nhóm đối tượng có mua sắm trực tuyến và chưa từng mua sắm trực tuyến. Kết quả chỉ ra rằng nhân tố sự đa đạng trong việc lựa chọn hàng hóa có tác động mạnh mẽ nhất đến việc phân biệt hai nhóm đối tượng mua sắm trực tuyến. Từ đó nghiên cứu đã đưa ra các giải pháp doanh nghiệp để gia tăng sự quan tâm của khách hàng với các sản phẩm của mình Nguyễn Thị Hồng Nguyệt ( 2021 ) đã điều tra thực nghiệm kiểm chứng mối quan hệ tác động của nhận thức rủi ro và mối quan tâm sức khỏe đối với quyết định mua sắm hàng hóa tiêu dùng nhanh trực tuyến trong mùa dịch bệnh Covid-19 tại Thành phó Hồ Chí Minh.

Nghiên cứu đã xây dựng mô hình hồi quy với các biến nhận thức rủi ro, mỗi quan tâm sức khỏe, nghĩa vụ đạo đức, thái độ tích cực và hành vi ra quyết định mua sắm trực tuyến. Từ đó, nghiên cứu chứng minh được người tiêu dùng có nhận thức được những rủi ro khi thực hiện mua sim trực tuyến như rủi ro về chất lượng sản phẩm, bảo mật thông tin tài chính cá nhân nhưng vì lý do sức khỏe quan trọng hơn nên họ có thái độ tích cực và ủng hộ việc mua sắm trực tuyến hàng tiêu dùng thiết yếu hàng ngày Ngô Đức Chiến ( 2022 ) cũng đã điều tra khảo sát khách hàng cá nhân có phát sinh các giao dịch mua sắm trực tuyến bằng bằng cách áp dụng các lý thuyết nền tảng về mua sắm trực tuyến của Ajen (1991) và (Chauke & Dhurup, 2017) .Qua đó, (1) Dịch vụ trả lại sản phẩm, Dịch vụ đổi sản phẩm và Dịch vụ sau bán hàng tác động tích cực đến Sự hài lòng của khách hàng trong hoạt động mua sắm trực tuyến; (2)Sự hài lòng tác động tích cực đến Niềm tin của khách hàng trong hoạt động mua sắm trực tuyến và (3) Niềm tin của khách hàng tác động tích cực đến Ý định mua lại của khách 12 hàng trong hoạt động mua sắm trực tuyến. Các phép phân tích cơ bản trong nghiên cứu định lượng như thống kê, đánh giá độ tin cậy Cronbach’s alpha, phân tích nhân tố EFA & CFA, mô hình SEM từ các phần mềm SPSS và AMOS đã được sử dụng. Nghiên cứu cũng đưa ra các đề xuất làm gia tăng niềm tin và ý định mua lại của khách hàng trong hoạt động mua sắm trực tuyến.

Nguyễn Trường Thành và cộng sự( 2022 ), đã khảo sát các hộ gia đình trên địa bàn thành phố cần Thơ , nhằm mục đích tìm hiểu cách thức xử lý rác thải nhựa và sự tiếp cận với các dịch vụ thu gom rác thải tại nơi họ sinh sống. Các câu trả lời cung cấp một cái nhìn tổng quan về vấn đề rác thải nhựa tại các gia đình ở Cần Thơ và mối quan tâm về các tác động đến môi trường từ rác thải nhựa của người dân nơi đây. Báo cáo này đã xây dựng mô hình đánh giá chỉ tiết về nhận thức đối với rác thải nhựa để đề xuất các giải pháp và chính sách phù hợp. Nghiên cứu này cũng đã tham khảo và xây dựng bảng hỏi từ bài nghiên cứu này.

Đỗ Hồng Uyên và cộng sự ( 2022 ), cũng có hướng nghiên cứu đánh giá nhận thức của người dân về rác thải nhựa, tuy nhiên bài nghiên cứu đã bổ sung thêm một khía cạnh mới về nhu cầu xử lý rác thải của người dân miền Bắc. Vì vậy, bài nghiên cứu đã xây dựng thêm mô hình đánh giá sự tự nguyện chỉ trả cho việc giảm rác thải nhựa, từ đó thu được các kết quả tích cực về đóng góp và nhận thức của người dân vào quỹ giảm thải rác thải nhựa. Từ đó nghiên cứu đề xuất những giải pháp hợp tác giữa người đân và chính quyền cũng như các gợi ý chính sách phù hợp. Các nghiên cứu nước ngoài Dimitri Weideli (2017) đã ước lượng và so sánh lượng khí thải carbon của quá trình mua sắm thông qua mười hành vi mua sắm của người tiêu dùng, dựa vào 3 giai đoạn trong quá trình mua sắm gồm: tìm kiếm, mua, trả lại đối với ba sản phẩm đại điện là : điện tử, quần áo và đồ chơi.

Sử dụng mô phỏng Monte Carlo, nghiên cứu cũng xây dựng nhiều trường hợp về chuỗi cung ứng, lựa chọn vận chuyên của người tiêu dùng, mật độ đô thị, bao bì và vật liệu đóng gói vật phẩm từ đó đưa ra được kết quả mua săm trực tuyến là lựa chọn thân thiện với môi trường nhất trong nhiều tình huống. Tuy nhiên, khi nhiều người tiêu dùng lựa chọn mua sắm trực tuyến thay cho 13 hoạt động mua sắm truyền thống tại các cửa hang thì những ảnh hưởng đến môi trường. sẽ xuất hiện.