ĐẶT VẤN ĐỀ Cùng với sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, trong đó có các dịch vụ y tế, mô hình sức khỏe, bệnh tật của nhân dân cũng đã có những thay đổi theo thời gian. Sự tiến bộ không ngừng của khoa học, kỹ thuật đã tạo cơ hội cho y học ngày càng phát triển. Trên thực tế các tiến bộ khoa học kỹ thuật đã đƣợc ứng dụng vào nhiều lĩnh vực của y học và y tế. Nhờ những đổi mới của nền kinh tế, xã hội, chính sách của Đảng, Nhà nƣớc và sự quan tâm của toàn xã hội, trong những năm gần đây việc chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân Lào đã có những cải thiện rõ rệt trên phạm vi toàn quốc [1], [2], [3].
Qua hơn 10 năm thực hiện công cuộc đổi mới, Lào đã và đang đạt đƣợc nhiều thành tựu to lớn trên mọi mặt kinh tế, văn hóa, xã hội trong đó có y tế. Đời sống của ngƣời dân đang dần đƣợc cải thiện và mức sống từng bƣớc nâng cao. Trong thời kỳ này, ngành y tế Lào đã có những bƣớc chuyển biến quan trọng. Mặc dù phải đứng trƣớc những thử thách to lớn, nhất là khi chuyển sang nền kinh tế thị trƣờng, nhƣng ngành y tế đã từng bƣớc phát triển với cơ chế mới, nhằm nâng cao chất lƣợng chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân.
Tuy nhiên, so với nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao, các cơ sở y tế của Lào hiện nay vẫn đứng trƣớc các thử thách cần đƣợc cải tiến, nâng cấp nhiều mặt, đặc biệt là chất lƣợng khám chữa bệnh rất cần đƣợc nâng cao. Chăm Pa sắc là một tỉnh ở Nam Lào, tỉnh có đƣờng biên giới với Căm Pu chia và Thái Lan. Kinh tế xã hội của Chăm Pa sắc có tốc độ phát triển nhanh trong những năm gần đây. Tình hình sức khỏe, bệnh tật của nhân dân tỉnh Chăm Pa Sắc cũng có những thay đổi đáng kể.
Nhu cầu của ngƣời dân về chăm sóc sức khoẻ tăng lên, đòi hỏi hoạt động chăm sóc sức khỏe nói chung và khám chữa bệnh của các bệnh viện nói riêng tại tỉnh Chăm Pa Sắc cần đƣợc quan tâm, đổi mới để đáp ứng nhu cầu thực tế. 5 Đến nay cũng đã có một số báo cáo và nghiên cứu về hoạt động khám chữa bệnh tại một số khu vực của Lào, tuy nhiên vẫn chƣa có một nghiên cứu nào phân tích một cách chi tiết về thực trạng hoạt động khám chữa bệnh ở bệnh viện tỉnh Chăm Pa Sắc và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lƣợng hoạt động khám chữa bệnh của bệnh viện một cách hợp lý, góp phần nâng cao sức khoẻ cho nhân dân tỉnh Chăm Pa Sắc. Bệnh viện Chăm Pa Sắc là một bệnh viện của một tỉnh lớn ở Nam Lào. Để đáp ứng tốt hơn nhu cầu khám chữa bệnh cho nhân dân thì cần có các nghiên cứu góp phần nâng cao chất lƣợng hoạt động của bệnh viện, nhất là công tác khám chữa bệnh.
Năm 2004 khi thấy bệnh viện hoạt động hiệu quả không cao, đặc biệt công tác quản lý của bệnh viện không đƣợc tốt, sở y tế tỉnh đã quyết định thu gọn bệnh viện, giảm số giƣờng để tập trung nâng cấp chất lƣợng bệnh viện. Hiện nay bệnh viện vẫn đang tập trung vào thực hiện nhiệm vụ trọng tâm là nâng cao chất lƣợng khám chữa bệnh cho nhân dân trong tỉnh. Vấn đề đặt ra là có thể can thiệp các biện pháp quản lý để nâng cao chất lƣợng bệnh viện đƣợc không và bằng cách nào? để đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh ngày càng tăng và phù hợp với mô hình bệnh tật mới của bệnh nhân đến khám chữa bệnh tại bệnh viện?. Góp phần giải quyết vấn đề trên, chúng tôi tiến hành đề tài nghiên cứu: “Thực trạng và một số giải pháp góp phần cải thiện hoạt động khám chữa bệnh tại bệnh viện Chăm Pa Sắc - Nam Lào”.
Mục tiêu nghiên cứu: 1. Mô tả thực trạng hoạt động khám chữa bệnh tại bệnh viện tỉnh Chăm Pa Sắc - Nam Lào từ năm 1995 đến 2012. Đánh giá một số giải pháp can thiệp quản lý góp phần cải thiện công tác khám chữa bệnh ở bệnh viện tỉnh Chăm Pa Sắc. 6 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.
Tổng quan về bệnh viện và hoạt động của bệnh viện 1. Định nghĩa và vai trò của bệnh viện Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) bệnh viện là một bộ phận của một tổ chức mang tính chất y học và xã hội, có chức năng đảm bảo cho nhân dân đƣợc săn sóc toàn diện về y tế cả chữa bệnh và phòng bệnh. Công tác ngoại trú của bệnh viện toả tới tận gia đình đặt trong môi trƣờng của nó. Bệnh viện còn là trung tâm giảng dạy y học và nghiên cứu sinh học xã hội [4].
Bệnh viện đóng một vai trò quan trọng trong công tác khám, chữa bệnh cho nhân dân vì bệnh viện có thày thuốc giỏi lâm sàng, có trang thiết bị, máy móc hiện đại nên có thể thực hiện đƣợc công tác khám bệnh, chẩn đoán và điều trị tốt nhất. Bệnh viện không chỉ đơn thuần làm công tác khám chữa bệnh mà còn thực hiện các chức năng khác trong chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân nhƣ giáo dục sức khoẻ, phòng chống dịch bệnh, chăm sóc sức khoẻ tại nhà, đồng thời còn là trung tâm đào tạo cán bộ y tế và tiến hành các nghiên cứu y học, y tế, về các hoạt động khám chữa bệnh và phòng bệnh. Những bộ phận tổ chức chính của bệnh viện đa khoa - Bộ phận hành chính lãnh đạo gồm: Ban giám đốc và các phòng quản lý chức năng nhƣ phòng Tổ chức cán bộ, phòng Kế hoạch tổng hợp, phòng Hành chính quản trị, phòng Tài chính kế toán, Y tá trƣởng bệnh viện. - Bộ phận chuyên môn gồm có các khoa lâm sàng và cận lâm sàng.
Tùy theo quy mô của mỗi bệnh viện mà các khoa lâm sàng và cận lâm sàng đƣợc tổ chức để đáp ứng yêu cầu khám, chữa bệnh. 7 - Bộ phận phục vụ gồm: các kho, bộ phận sửa chữa, bảo vệ, nhà giặt… Các bộ phận này có thể nằm trong phòng vật tƣ trang thiết bị y tế. - Biên chế cán bộ và số giƣờng bệnh của bệnh viện do Bộ y tế, Uỷ ban kế hoạch Nhà nƣớc, Uỷ ban nhân dân các cấp, các bộ, các ngành liên quan ấn định và căn cứ vào: + Nhiệm vụ của bệnh viện. + Dân số trong khu vực phụ trách của bệnh viện.
+ Tình hình bệnh tật ở địa phƣơng. + Khả năng điều trị ở các cơ sở tuyến trƣớc. - Các khoa của bệnh viện đƣợc tổ chức căn cứ vào: + Nhiệm vụ và số giƣờng của bệnh viện. + Nhu cầu điều trị của bệnh tật.
+ Nguyên tắc phân công trong bậc thang điều trị. + Tình hình cán bộ, trang thiết bị. - Cơ cấu giƣờng của các khoa đƣợc ấn định và thay đổi căn cứ vào: + Cơ cấu bệnh tật của địa phƣơng. + Nhu cầu điều trị nội trú và thời gian điều trị trung bình của các bệnh.
+ Nhiệm vụ đặc biệt của bệnh viện. + Khả năng kỹ thuật của cán bộ chuyên môn. + Tuyến của bệnh viện. Nhiệm vụ của bệnh viện Hiện nay bệnh viện không chỉ là nơi khám và điều trị bệnh nhân mà còn làm các nhiệm vụ khác nhau của một cơ quan quản lý chăm sóc sức khỏe tích cực.
Bệnh viện có những nhiệm vụ sau: - Cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnh. - Đào tạo cán bộ y tế. - Nghiên cứu khoa học về y học và y tế. 8 - Chỉ đạo tuyến dƣới về chuyên môn kỹ thuật.
- Phòng bệnh. - Hợp tác quốc tế. - Quản lý kinh tế trong bệnh viện. Có thể thấy với quan niệm hiện nay thì bệnh viện đảm nhiệm rất nhiều nhiệm vụ chứ không chỉ nhƣ quan niệm trƣớc đây là bệnh viện chỉ tập trung vào nhiệm vụ khám chữa bệnh đơn thuần.
Các nội dung quản lý chính trong bệnh viện Với nhiều chức năng, nhiệm vụ quan trọng nên bệnh viện cần quan tâm đặc biệt đến công tác quản lý để đảm bảo bệnh viện hoàn thành nhiệm vụ và không ngừng nâng cao chất lƣợng hoạt động. Hoạt động quản lý bệnh viện phức tạp, tuy nhiên các lĩnh vực quản lý sau đây có vai trò quan trọng trong công tác bệnh viện: - Quản lý kế hoạch: thu thập thông tin bệnh viện phục vụ lập kế hoạch chung của bệnh viện, lập kế hoạch khám, chữa bệnh và các hoạt động bệnh viện khả thi, thực hiện kế hoạch, đánh giá việc thực hiện kế hoạch. - Quản lý nhân lực và chuyên môn: xây dựng và thực hiện quy hoạch tuyển cán bộ, phân công nhiệm vụ, đề bạt, đào tạo và thực hiện chính sách cán bộ. Quản lý thực hiện tốt các chế độ và nguyên tắc, quy định chuyên môn trong công tác bệnh viện.
- Quản lý tài chính: Đảm bảo hệ thống quản lý, theo dõi các nguồn thu, chi rõ ràng, sử dụng hợp lý và hiệu quả tất cả các nguồn tài chính của bệnh viện để thực hiện các nhiệm vụ của bệnh viện. - Quản lý hệ thống thông tin báo cáo: Đảm bảo cung cấp đầy đủ, kịp thời, chính xác các thông tin theo yêu cầu chung và các yêu cầu thông tin cho quản lý bệnh viện. Cần ứng dụng công nghệ thông tin trong trong công tác quản lý, thống kê, báo cáo của bệnh viện. 9 - Quản lý cơ sở vật chất - trang thiết bị - thuốc: lập kế hoạch, dự trù, mua sắm trang thiết bị thuốc men theo quy định.
Thƣờng xuyên theo dõi, bảo dƣỡng, thay thế các loại máy máy móc, trang thiết bị để đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh và đảm bảo thực hiện mọi nhiệm vụ bệnh viện. Tổng quan về công tác lập kế hoạch khám chữa bệnh 1. Khái niệm về lập kế hoạch Lập kế hoạch là một trong các chức năng cơ bản của quản lý và thƣờng luôn đƣợc thực hiện trƣớc các chức năng quản lý khác. Trình độ quản lý đƣợc thể hiện trong lập và thực hiện kế hoạch.
Trong một bệnh viện, lập kế hoạch là lựa chọn một trong những phƣơng án hành động trong một giai đoạn thời gian nhất định của bệnh viện. Lập kế hoạch khám chữa bệnh là lựa chọn một trong những phƣơng án thực hiện các hoạt động khám, chữa bệnh cho bệnh nhân đến bệnh viện trong một giai đoạn thời gian cụ thể [5].