Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài Chương 2: Một số vấn đề lý luận cơ bản về trả lương trong doanh nghiệp Chương 3: Thực trạng trả lương tại Công ty TNHH Maxxus Việt Nam. Chương 4: Đề xuất giải pháp hoàn thiện trả lương tại Công ty TNHH Maxxus Việt Nam. 7 Luan van CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TRẢ LƯƠNG TRONG DOANH NGHIỆP 2.1 Một số khái niệm cơ bản 2.1 Khái niệm tiền lương Theo quan điểm của Các Mác: Tiền lương là biểu hiện sống bằng tiền của giá trị sức lao động. Theo quan điểm của các nhà kinh tế học hiện đại: Tiền lương là giá cả của lao động, được xác định bởi quan hệ cun cầu trên thị trường.
Theo Tổ chức lao động quốc tế (ILO): Tiền lương là sự trả công hoặc thu nhập; bất luận dùng danh nghĩa như thế nào, mà có thể biểu hiện bằng tiền và được ấn định bằng thoả thuận giữa người sử dụng lao động và người lao động cho một công việc đã thực hiện hay sẽ phải thực hiện. Các khái niệm trên đều mang một nội dung tiền lương là yếu tố chi phí đối với người sử dụng lao động và là thu nhập đối với người lao động. Hiện nay theo Khoản 1, Điều 90 – Bộ Luật Lao Động Việt Nam quy định: “Tiền lương là khoản tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động để thực hiện công việc theo thỏa thuận. Tiền lương bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác.
Mức lương của người lao động không được thấp hơn mức lương tối thiểu do chính phủ quy định”. Nguyễn Tiệp (2008), Giáo trình tiền lương – tiền công, NXB Lao động – Xã hội, Hà Nội thì: “Tiền lương là giá cả của sức lao động, được hình thành trên cơ sở của người lao động với người sử dụng lao động thông qua hợp đồng lao động (bằng văn bản hoặc bằng miệng), phù hợp với quan hệ cung – cầu sức lao động trên thị trường lao động và phù hợp với các quy chế tiền lương của pháp luật lao động”. Như vậy khác với cơ chế kế hoạch hóa tập trung, tiền lương được coi là giá cả sức lao động, được phân phối theo lao động (theo năng lực, kết quả, hiệu quả hoạt động) và được trả bằng tiền, người lao động có quyền từ chối hiện vật được phân phối. Từ đó cho thấy tiền lương đã được coi trọng, được tính toán và quản lý chặt chẽ, góp phần thúc đẩy người lao động và xã hội phát triển.2 Khái niệm trả lương Trả lương là toàn bộ các hoạt động liên quan đến việc hình thành quỹ, phân phối quỹ lương, thưởng và các hình thức trả lương trong doanh nghiệp.
Các yếu tố này chịu sự chi phối của các chính sách tiền lương. (Bài giảng Trả Công Lao Động. Bộ Môn Kinh Tế Doanh Nghiệp, Khoa Quản Trị Nhân Lực, ĐH Thương Mại.) Trả lương là quá trình tổ chức, doanh nghiệp (người sử dụng lao động) thực hiện việc chi trả tiền lương cho người lao động theo thỏa thuận giữa hai bên trên cơ sở quy định của pháp luật. Công tác trả lương trong doanh nghiệp có nhiều phần tử và chúng tương tác với nhau trong một hệ thống hoàn chỉnh.
Các phần tử trong công tác trả lương có thể kể đến như: quỹ lương, phương pháp trả lương, hình thức thanh toán tiền lương, định mức lao động… Những phần tử này chịu sự chi phối của các chính sách tiền lương, mỗi chính sách đưa ra quy định việc vận hành của cơ chế trả lương trong doanh nghiệp. Cơ chế trả lương được đưa ra phải đảm bảo mục tiêu chung của doanh nghiệp và phù hợp với cơ chế thị trường dựa trên sự quản lý của Nhà nước. Khái niệm qũy lương Tổng quỹ lương của doanh nghiệp bao gồm tất cả các khoản tiền lương, tiền công và các khoản phụ cấp có tính chất tiền lương (tiền ăn giữa ca, tiền hỗ trợ phương tiện đi lại, tiền quần áo đồng phục…) mà doanh nghiệp trả cho các loại lao động thuộc doanh nghiệp quản lý. Đơn giá tiền lương Đơn giá tiền lương là giá trị lao động phải trả trên một đơn vị sản phẩm.
Tổng sản phẩm × Đơn giá tiền lương = Chi phí tiền lương trực tiếp của DN Đơn giá tiền lương thông thường có 4 phương pháp xây dựng, bao gồm: Đơn giá tiền lương tính trên tổng doanh thu trừ tổng chi phí (chưa có lương), đơn giá tiền lương tính trên lợi nhuận: đơn vị tính đồng/1000 đồng lợi nhuận, đơn giá tiền lương tính trên đơn vị sản phẩm (kể cả sản phẩm quy đổi).2 Nội dung chính của trả lương trong doanh nghiệp 2.1 Xây dựng chính sách trả lương Căn cứ xây dựng chính sách trả lương Để xây dựng chính sách trả lương cần dựa vào các căn cứ sau: 9 Luan van - Các quy định pháp luật của nhà nước - Chiến lược phát triển của doanh nghiệp - Văn hóa doanh nghiệp - Thị trường lao động Các nguyên tắc xây dựng chính sách trả lương Với mỗi doanh nghiệp khác nhau có thể đưa ra các bộ nguyên tắc khác nhau tùy thuộc vào mục tiêu, quan điểm trả lương của doanh nghiệp và người xây dựng. Thông thường, khi xây dựng Chính sách trả lương các doanh nghiệp thường đưa ra các nguyên tắc sau: - Công bằng - Công khai - Kịp thời - Có lý có tình - Rõ ràng, dễ hiểu 1 Quy trình xây dựng chính sách trả lương Trình tự xây dựng chính sách trả lương có thể tiến hành theo các bước sau: Bước 1: Công tác chuẩn bị - Thành lập Hội đồng (Ban) xây dựng chính sách trả lương. Thành phần của Hội đồng gồm có: Đại diện của ban lãnh đạo công ty, đại diện của tổ chức Công đoàn, đại diện Phòng Tổ chức Lao động – Tiền lương, đại diện phòng Kế toán và một số đơn vị khác (nếu cần). - Nghiên cứu các quy định hiện hành về việc xừy dựng chính sách trả lương.
- Khảo sát, nghiên cứu chính sách trả lương của các đơn vị khác. Bước 2: Xác định nguồn và phương pháp phân phối nguồn để trả lương - Xác định các nguồn thu của đơn vị - Các khoản chi ngoài lương của đơn vị: các khoản chi bắt buộc (chi thường xuyên); các khoản chi bất thường; các khoản chi có thể tiết kiệm được. - Xác định quỹ lương cho đơn vị, gồm: Quỹ lương cứng được phân phối theo các quy định hiện hành; Quỹ lương mềm được phân phối theo hệ số tham gia lao động; Xác định phương án phân phối quỹ tiền lương. Bước 3: Xây dựng bản thảo chính sách trả lương và lấy ý kiến dân chủ 10 Luan van - Để triển khai xây dựng bản thảo chính sách trả lương, Hội đồng lương giao cho Phòng hành chính nhân sự chịu trách nhiệm chính.
Sau khi xây dựng xong bản thảo sẽ tổ chức lấy ý kiến các thành viên của Hội đồng để hoàn chỉnh bản thảo. - Bản thảo sau khi đã được chỉnh sủa theo các ý kiến của Hội đồng sẽ được gửi tới các đơn vị trong doanh nghiệp để thu thập ý kiến của người lao động. Bước 4: Hoàn thiện chính sách trả lương sau khi lấy ý kiến công nhân viên chức Tổ chức họp phổ biến và lấy ý kiến của người lao động để bổ sung và hoàn thiện trước khi ban hành chính thức. Phòng hành chính nhân sự chịu trách nhiệm hoàn thiện chính sách dựa trên các ý kiến đóng góp của người lao động.
Bước 5: Xét duyệt và ban hành chính sách trả lương Chính sách trả lương sau khi đã hoàn thiện được trình Hội đồng (Ban) xây dựng chính sách trả lương xét duyệt. Sau khi xét duyệt xong sẽ được trình lãnh đạo ký ban hành. Bước 6: Tổ chức thực hiện chính sách - Sau khi ban hành chính sách, các bộ phận có trách nhiệm phối hợp với nhau giúp lãnh đạo triển khai thực hiện chính sách đến từng bộ phận, từng đơn vị. - Mỗi người lao động phải biết được các tính lương cho mình và bộ phận cũng như các chính sách đãi ngộ của doanh nghiệp.
Bước 7: Đăng ký chính sách trả lương Đối với doanh nghiệp nhà nước, sau khi ban hành và áp dụng chính sách trả lương cần đăng ký chính sách tại cơ quan quản lý theo quy định. Bên cạnh đó, phải tiến hành xem xét, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với tình hình phát triển và đáp ứng những yêu cầu mới đặt ra.1 Nội dung của chính sách trả lương Chính sách trả lương bao gồm các điều khoản quy định những nguyên tắc cơ bản trong việc hình thành và phân phối tiền lương đối với các đơn vị, chức danh cán bộ công nhân viên chức trong doanh nghiệp và quy định việc tổ chức thực hiện những nguyên tắc này. Chính sách trả lương thường gồm 5 nội dung chủ yếu: Nội dung 1: Những quy định chung. Nội dung 2: Quỹ tiền lương và sử dụng quỹ tiền lương.
Nội dung 3: Phân phối quỹ tiền lương. 11 Luan van Nội dung 4: Tổ chức thực hiện. Nội dung 5: Điều khoản thi hành. Nội dung 1: Những quy định chung Trong phần này thường đề cập đến: - Những căn cứ được dùng để xây dựng chính sách trả lương: - Những nguyên tắc trong trả lương: - Những quy định khác Nội dung 2: Quỹ tiền lương và sử dụng quỹ tiền lương * Nguồn hình thành quỹ tiền lương: Trong chính sách trả lương của một số doanh nghiệp, thường là doanh nghiệp nhà nước cần phải có nội dung quy định về nguồn hình thành quỹ tiền lương, có thể để trong một điều quy định riêng.
Trong đó, cần đề cập cụ thể công thức xác định tổng quỹ lương. Công thức xác định nguồn hình thành quỹ lương có thể dùng để tính trả lương cho người lao động hoặc dùng để hạch toán tiền lương. Đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh thì không bắt buộc phải xác định nguồn hình thành quỹ lương trong chính sách trả lương mà đầu tư xây dựng phương án trả lương cho phù hợp với tình hình tổ chức, quản lý và ngành nghề hoạt động của doanh nghiệp. Trên thực tế, có nhiều công thức xác định nguồn hình thành quỹ tiền lương tùy thuộc vào đặc điểm của doanh nghiệp.
Công thức thường được các doanh nghiệp sử dụng đó là: Fnguồn tiền lương = Fđg + Fbs + Fnđg + Fdp Trong đó: + Fnguồn tiền lương : Tổng nguồn quỹ để trả lương của Doanh nghiệp. + Fđg : Quỹ tiền lương theo đơn giá (đối với Doanh nghiệp Nhà nước là quỹ tiền lương được giao, nếu có). + Fbs : Quỹ tiền lương bổ sung (đối với Doanh nghiệp Nhà nước là quỹ tiền lương bổ sung theo chế độ quy định của Nhà nước, nếu có).