Luận văn thạc sĩ về cải thiện chính sách an sinh xã hội tại huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai

Luận văn thạc sĩ phân tích cải thiện tình hình thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn huyện nhơn trạch tỉnh đồng nai, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Người hướng dẫn: TS. Bùi Kim Thanh
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Đề tài: Cải thiện chính sách an sinh xã hội tại huyện Nhơn Trạch, Đồng Nai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Đồng Nai

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH ASXH
• 1.1. An sinh xã hội và vai trò của chính sách an sinh xã hội trong phát triển kinh tế – xã hội
• 1.1.1. Khái niệm an sinh xã hội
• 1.1.2. Chính sách an sinh xã hội
• 1.1.3. Vai trò của chính sách ASXH trong phát triển kinh tế - xã hội
• 1.2. Thực hiện chính sách an sinh xã hội
• 1.2.1. Các chủ thể tham gia thực hiện chính sách an sinh xã hội
• 1.2.2. Các hình thức thực hiện chính sách an sinh xã hội
• 1.2.3. Tiêu chí đánh giá việc thực hiện chính sách an sinh xã hội
• 1.2.4. Ý nghĩa của thực hiện chính sách an sinh xã hội
• 1.3. Quy trình thực hiện chính sách ASXH
• 1.3.1. Xây dựng kế hoạch
• 1.3.2. Phổ biến, tuyên truyền về chính sách
• 1.3.3. Huy động nguồn lực để thực hiện
• 1.3.4. Phân công, phối hợp thực hiện
• 1.3.5. Kiểm tra, đánh giá quá trình thực hiện
• 1.4. Những yếu tố ảnh hưởng tới việc thực hiện chính sách ASXH
• 1.4.1. Những yếu tố thuộc về chủ thể thực hiện chính sách
• 1.4.2. Những yếu tố thuộc về đối tượng thụ hưởng chính sách
• 1.4.3. Những yếu tố khác
• 1.5. Kinh nghiệm thực hiện chính sách ASXH của một số địa phương và bài học cho huyện Nhơn Trạch
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI Ở HUYỆN NHƠN TRẠCH, TỈNH ĐỒNG NAI
• 2.1. Một số đặc điểm của huyện Nhơn Trạch tỉnh Đồng Nai có ảnh hưởng đến thực hiện chính sách An sinh xã hội
• 2.1.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên huyện Nhơn Trạch
• 2.1.2. Đặc điểm về kinh tế, văn hóa- xã hội của huyện Nhơn Trạch
• 2.2. Thực trạng thực hiện chính sách ASXH của huyện
• 2.2.1. Xây dựng kế hoạch
• 2.2.2. Phổ biến, tuyên truyền về chính sách
• 2.2.3. Huy động nguồn lực để thực hiện
• 2.2.4. Phân công, phối hợp thực hiện
• 2.2.5. Kiểm tra, đánh giá quá trình thực hiện
• 2.3. Đánh giá chung về việc thực hiện chính sách ASXH của huyện
• 2.3.1. Một số hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP CẢI THIỆN TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI Ở HUYỆN NHƠN TRẠCH, TỈNH ĐỒNG NAI ĐẾN NĂM 2025
• 3.1. Quan điểm, yêu cầu trong thực hiện chính sách ASXH ở huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai
• 3.1.1. Bối cảnh, yêu cầu tình hình mới đặt ra
• 3.1.2. Quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước và tỉnh Đồng Nai về thực hiện chính sách ASXH
• 3.2. Giải pháp cải thiện việc thực hiện chính sách ASXH ở huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai đến năm 2025
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cải thiện chính sách an sinh xã hội tại huyện Nhơn Trạch Đồng Nai

Cải thiện chính sách an sinh xã hội là một yêu cầu cấp thiết tại huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững và ổn định xã hội. An sinh xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao đời sống người dân, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế - xã hội đang có nhiều biến động. Huyện Nhơn Trạch với đặc thù là một địa phương có tốc độ phát triển kinh tế nhanh, cần có những chính sách hỗ trợ cộng đồng hiệu quả để giảm thiểu rủi ro và bất bình đẳng xã hội.

1.1. Thực trạng chính sách an sinh xã hội

Thực trạng chính sách an sinh xã hội tại huyện Nhơn Trạch cho thấy nhiều bất cập. Mặc dù đã có những nỗ lực trong việc thực hiện các chính sách như bảo hiểm xã hội, trợ giúp xã hội, và bảo trợ xã hội, hiệu quả vẫn chưa đạt như mong đợi. Các vấn đề như tái nghèo, mức trợ cấp thấp, và sự thiếu đồng bộ trong hệ thống an sinh xã hội vẫn tồn tại. Nguyên nhân chính là do sự thiếu thống nhất trong nhận thức và nguồn lực hạn chế.

1.2. Giải pháp cải thiện chính sách

Để cải thiện chính sách an sinh xã hội, cần tập trung vào việc đổi mới chính sách và tăng cường nguồn lực. Các giải pháp bao gồm: nâng cao nhận thức về vai trò của an sinh xã hội, tăng cường sự tham gia của cộng đồng, và cải cách hệ thống quản lý xã hội. Đồng thời, cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cụ thể cho các nhóm đối tượng yếu thế như người nghèo, người khuyết tật, và người cao tuổi.

II. Phát triển địa phương và hỗ trợ cộng đồng

Phát triển địa phương và hỗ trợ cộng đồng là hai yếu tố không thể tách rời trong việc thực hiện chính sách an sinh xã hội. Tại huyện Nhơn Trạch, việc phát triển kinh tế đi đôi với đảm bảo phúc lợi xã hội là một thách thức lớn. Cần có sự kết hợp giữa các chính sách kinh tế và xã hội để tạo ra một môi trường phát triển bền vững.

2.1. Vai trò của chính sách xã hội

Chính sách xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ cộng đồng và đảm bảo công bằng xã hội. Tại huyện Nhơn Trạch, các chính sách như xóa đói giảm nghèo, bảo hiểm y tế, và trợ giúp xã hội đã góp phần cải thiện đời sống người dân. Tuy nhiên, cần có sự điều chỉnh và cải tiến để đáp ứng tốt hơn nhu cầu thực tế.

2.2. Hỗ trợ cộng đồng và phát triển bền vững

Hỗ trợ cộng đồng là một phần không thể thiếu trong quá trình phát triển địa phương. Cần tăng cường các chương trình hỗ trợ như đào tạo nghề, tạo việc làm, và hỗ trợ tài chính cho các hộ nghèo. Đồng thời, cần khuyến khích sự tham gia của các tổ chức xã hội và doanh nghiệp trong việc thực hiện các chính sách an sinh xã hội.

III. Quản lý xã hội và cải cách chính sách

Quản lý xã hội và cải cách chính sách là hai yếu tố then chốt trong việc nâng cao hiệu quả của hệ thống an sinh xã hội. Tại huyện Nhơn Trạch, việc quản lý và thực thi chính sách cần được cải tiến để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả.

3.1. Cải cách hệ thống quản lý

Để cải thiện chính sách an sinh xã hội, cần tập trung vào việc cải cách hệ thống quản lý xã hội. Cần xây dựng các cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả của các chính sách. Đồng thời, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và các tổ chức xã hội trong việc thực hiện chính sách.

3.2. Đổi mới chính sách và nâng cao hiệu quả

Đổi mới chính sách là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả của hệ thống an sinh xã hội. Cần xây dựng các chính sách linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Đồng thời, cần tăng cường sự tham gia của người dân trong quá trình xây dựng và thực hiện chính sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2012-2019, huyện Nhơn Trạch đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân ấn tượng 15,8%/năm, cao hơn mức tăng trưởng chung của tỉnh Đồng Nai là 13,4%/năm. Đến năm 2019, thu nhập bình quân đầu người của huyện đã đạt 60 triệu đồng và tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn mới giảm mạnh xuống mức 0,12%. Tuy nhiên, sự phát triển công nghiệp với tốc độ cao đặt ra thách thức lớn đối với công tác an sinh xã hội. Quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất để xây dựng các khu công nghiệp với quy mô thu hút 7,28 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đã làm thay đổi căn bản cơ cấu việc làm, đòi hỏi một hệ thống an sinh xã hội đủ mạnh để bảo vệ nhóm lao động chuyển đổi và các đối tượng yếu thế.

Vấn đề cốt lõi mà nghiên cứu giải quyết là sự thiếu đồng bộ giữa tốc độ tăng trưởng kinh tế và chất lượng thực thi các chính sách an sinh xã hội tại địa phương. Nhiều vấn đề thực tiễn như tính bền vững của công tác giảm nghèo, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm xã hội tự nguyện và mức độ đáp ứng của trợ cấp xã hội vẫn còn nhiều hạn chế.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý kinh tế về an sinh xã hội, phân tích toàn diện thực trạng thực hiện chính sách trên địa bàn huyện Nhơn Trạch giai đoạn 2015-2019, chỉ rõ thành tựu cùng những điểm nghẽn, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi đến năm 2025.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 12 xã và thị trấn của huyện Nhơn Trạch trên diện tích tự nhiên 410,9 km2, tập trung vào lực lượng lao động hơn 188 nghìn người và các nhóm đối tượng bảo trợ. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn, cung cấp căn cứ khoa học cho chính quyền địa phương hoàn thiện mạng lưới bảo trợ, nâng cao mức độ hài lòng của người dân và hướng tới mục tiêu xây dựng Nhơn Trạch thành đô thị loại II văn minh, bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa Lý thuyết Phúc lợi xã hội của Arthur Pigou và Khung an sinh xã hội ba tầng do Tổ chức Lao động Quốc tế cùng Ngân hàng Thế giới khởi xướng. Hệ thống an sinh xã hội vận hành theo ba chức năng chiến lược bao gồm: phòng ngừa rủi ro thông qua thị trường lao động chủ động; giảm thiểu rủi ro qua hệ thống bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; và khắc phục rủi ro bằng các chương trình trợ giúp xã hội.

Mô hình nghiên cứu vận dụng lý thuyết thực thi chính sách công của Thomas Dye và Dunn, phân tích chu trình chính sách qua 5 khâu liên hoàn: xây dựng kế hoạch, phổ biến tuyên truyền, huy động nguồn lực, phân công phối hợp thực hiện và kiểm tra đánh giá. Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm nền tảng:

• An sinh xã hội: Hệ thống các biện pháp công cộng bảo vệ mọi thành viên trước những biến cố làm suy giảm thu nhập.
• Chính sách an sinh xã hội: Các quy phạm pháp lý can thiệp của nhà nước nhằm phân phối lại thu nhập và giảm mức độ tổn thương xã hội.
• Trụ cột bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế: Cơ chế chia sẻ rủi ro vận hành theo nguyên tắc đóng - hưởng bền vững.
• Trợ giúp và ưu đãi xã hội: Sự hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách và cộng đồng nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu cho người có công và nhóm yếu thế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2015-2019 thu thập từ các báo cáo định kỳ của Huyện ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân huyện Nhơn Trạch, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội và Bảo hiểm xã hội tỉnh Đồng Nai. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực tế được thực hiện trong timeline từ tháng 6 năm 2019 đến tháng 3 năm 2020.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 350 người dân đại diện cho các hộ gia đình thụ hưởng chính sách và 50 cán bộ quản lý phụ trách công tác an sinh xã hội tại 12 xã, thị trấn. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên, phân bổ đều theo các nhóm đối tượng: người có công, hộ nghèo, cận nghèo, người hưởng trợ cấp bảo trợ xã hội và công nhân tại các khu công nghiệp.

Phương pháp phân tích dữ liệu kết hợp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp và so sánh chỉ số tương quan. Lý do lựa chọn phương pháp này là vì nó cho phép lượng hóa chính xác tỷ lệ thụ hưởng, mức độ bao phủ của chính sách theo thời gian, đồng thời làm rõ sự khác biệt giữa các nhóm dân cư trong điều kiện công nghiệp hóa nhanh, bảo đảm tính khách quan và cơ sở khoa học vững chắc cho các nhận định.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế của huyện Nhơn Trạch chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa, tác động trực tiếp đến việc làm. Giai đoạn 2013-2019, tỷ trọng ngành công nghiệp tăng từ 39,2% lên 54,8%, ngành dịch vụ tăng từ 23% lên 29,2%, trong khi nông nghiệp giảm từ 37,8% xuống còn 16%. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm giai đoạn 2017-2019 đạt 17,1%, tạo tiền đề giải quyết việc làm cho hơn 105 nghìn lao động trong 422 dự án khu công nghiệp tập trung.

Thứ hai, công tác xóa đói giảm nghèo và cải thiện đời sống dân sinh đạt kết quả nổi bật. Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn mới giảm từ mức cao xuống còn 0,12% vào năm 2019. Toàn bộ 100% hộ dân nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh, trong đó có 70,36% hộ dùng nước đạt quy chuẩn quốc gia. Huyện đã có 4 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao.

Thứ ba, công tác chăm lo gia đình chính sách và huy động ngân sách nhà nước được thực hiện đầy đủ. Năm 2019, tổng thu ngân sách huyện đạt trên 778,5 tỷ đồng, đạt 116% dự toán giao, tạo nguồn lực quan trọng chi trả trợ cấp định kỳ và xây dựng nhà tình nghĩa cho người có công.

Thứ tư, vẫn còn sự mất cân đối trong độ bao phủ an sinh xã hội. Mặc dù bảo hiểm xã hội bắt buộc tăng mạnh trong khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (chiếm 96,7% cơ cấu thành phần kinh tế năm 2019), nhưng bảo hiểm xã hội tự nguyện trong khu vực lao động phi chính thức và nông nghiệp chỉ đạt tỷ lệ dưới 20% đối tượng tiềm năng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế bắt nguồn từ nhận thức chưa đầy đủ của người lao động tự do về nguyên tắc đóng - hưởng của bảo hiểm tự nguyện. Thu nhập của nhóm lao động mất đất nông nghiệp chưa thực sự ổn định, gây khó khăn cho việc duy trì đóng bảo hiểm dài hạn. Bên cạnh đó, nguồn lực tài chính cho an sinh xã hội tại Nhơn Trạch vẫn phụ thuộc hơn 70% vào ngân sách cấp trên, chưa tận dụng hết tiềm lực từ 422 dự án FDI đóng trên địa bàn.

So sánh với các địa phương khác, mô hình tại huyện Tĩnh Gia (Thanh Hóa) đã giải quyết việc làm cho 25.000 lượt người và huy động 5,4 tỷ đồng hỗ trợ nhà ở, còn huyện Lâm Thao (Phú Thọ) trao tặng 2.703 suất quà trị giá trên 850 triệu đồng nhờ sức mạnh toàn dân. Điều này cho thấy Nhơn Trạch có quy mô kinh tế lớn hơn nhưng cần học hỏi cơ chế linh hoạt trong việc huy động quỹ xã hội hóa.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh sự tương quan rõ nét giữa tăng trưởng kinh tế và mức độ giảm nghèo. Để tối ưu hóa việc phân tích, các chỉ số biến động cơ cấu ngành, mức tăng ngân sách và tỷ lệ bao phủ an sinh có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột kép kết hợp đường xu hướng, cùng bảng ma trận phân loại rủi ro xã hội theo từng nhóm địa bàn dân cư.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế quản lý và ban hành quy chế phối hợp liên ngành. Ủy ban nhân dân huyện Nhơn Trạch cần chỉ đạo Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với cơ quan Bảo hiểm xã hội và Ban Quản lý các Khu công nghiệp xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung về lao động. Mục tiêu cắt giảm 30% thời gian giải quyết hồ sơ trợ cấp xã hội và bảo hiểm thất nghiệp, hoàn thành triển khai trong giai đoạn 2021-2022.

Thứ hai, đa dạng hóa nguồn lực tài chính thông qua cơ chế xã hội hóa. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện Nhơn Trạch chủ trì vận động 422 doanh nghiệp FDI đóng góp quỹ an sinh xã hội và quỹ Đền ơn đáp nghĩa, phấn đấu nâng tỷ trọng nguồn lực xã hội hóa đạt tối thiểu 35% tổng kinh phí an sinh của địa phương vào năm 2025.

Thứ ba, mở rộng diện bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân và bảo hiểm xã hội tự nguyện. Cơ quan Bảo hiểm xã hội huyện phối hợp với Hội Nông dân và Hội Liên hiệp Phụ nữ đẩy mạnh truyền thông trực tiếp đến từng hộ dân, đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế trên 95% dân số và tăng trưởng người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện bình quân 15%/năm trong giai đoạn 2021-2025.

Thứ tư, đẩy mạnh đào tạo nghề gắn liền với chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp huyện phối hợp cùng các doanh nghiệp tại các khu công nghiệp tổ chức các lớp đào tạo kỹ thuật ngắn hạn cho khoảng 3.000 đến 5.000 lao động nông thôn mỗi năm, bảo đảm tỷ lệ lao động qua đào tạo có văn bằng, chứng chỉ đạt trên 75% vào năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ quản trị công và cơ quan hoạch định chính sách cấp địa phương. Nghiên cứu cung cấp khung đánh giá thực tiễn và mô hình phối hợp quản lý an sinh xã hội, giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện và cấp xã xây dựng kế hoạch an sinh phù hợp với tiến trình công nghiệp hóa.

Thứ hai, học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý kinh tế và Chính sách công. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính, cung cấp hệ thống lý thuyết chuẩn mực về lưới an sinh xã hội trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Thứ ba, ban quản lý các khu công nghiệp và hiệp hội doanh nghiệp. Tài liệu giúp lãnh đạo doanh nghiệp nắm rõ trách nhiệm xã hội, từ đó xây dựng các chương trình phúc lợi nội bộ và phối hợp với chính quyền địa phương chăm lo đời sống cho hơn 105 nghìn công nhân.

Thứ tư, các tổ chức chính trị - xã hội và tổ chức từ thiện. Nguồn số liệu và phân tích thực trạng trong nghiên cứu giúp các đoàn thể thiết kế chính xác các chương trình cứu trợ, trao tặng sinh kế và xây dựng nhà đại đoàn kết cho đúng đối tượng yếu thế.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Đâu là đặc điểm nổi bật nhất tác động đến chính sách an sinh xã hội tại huyện Nhơn Trạch? Trả lời: Đó là tốc độ công nghiệp hóa và đô thị hóa diễn ra rất nhanh. Khu vực FDI chiếm tới 96,7% cơ cấu thành phần kinh tế năm 2019 với 422 dự án, thu hút hơn 105 nghìn lao động. Sự chuyển dịch đất đai cho công nghiệp tạo ra sức ép lớn về chuyển đổi nghề nghiệp và nhà ở cho người dân bản địa.

Câu hỏi 2: Kết quả giảm nghèo của huyện Nhơn Trạch trong giai đoạn nghiên cứu đạt mức nào? Trả lời: Huyện đã đạt được thành tựu giảm nghèo ấn tượng khi tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn mới giảm sâu xuống còn 0,12% vào năm 2019. Đồng thời, 100% hộ dân nông thôn được tiếp cận nước hợp vệ sinh và 4 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao.

Câu hỏi 3: Thách thức lớn nhất trong việc thực hiện bảo hiểm xã hội tại địa phương là gì? Trả lời: Thách thức lớn nhất nằm ở tỷ lệ tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện trong khu vực phi chính thức còn thấp, chỉ đạt dưới 20% đối tượng tiềm năng. Nguyên nhân là do người lao động nông nghiệp có thu nhập chưa ổn định và thiếu thông tin đầy đủ về quyền lợi dài hạn.

Câu hỏi 4: Nguồn lực tài chính cho an sinh xã hội tại huyện có điểm gì cần cải thiện? Trả lời: Nguồn tài chính hiện nay vẫn phụ thuộc phần lớn vào ngân sách phân bổ từ cấp trên, chiếm hơn 70%. Huyện cần đẩy mạnh cơ chế xã hội hóa, khuyến khích các doanh nghiệp trong khu công nghiệp đóng góp trực tiếp vào các quỹ hỗ trợ sinh kế và phúc lợi cộng đồng.

Câu hỏi 5: Bài học kinh nghiệm nào từ các địa phương khác có thể áp dụng cho Nhơn Trạch? Trả lời: Huyện có thể học hỏi mô hình của huyện Tĩnh Gia trong việc lồng ghép vốn vay ngân sách chính sách với mô hình chăn nuôi thương phẩm, hoặc kinh nghiệm của huyện Lâm Thao trong việc huy động các quỹ từ thiện để hỗ trợ kịp thời các hộ nghèo mắc bệnh hiểm nghèo.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận quản lý kinh tế về an sinh xã hội và quy trình 5 bước thực thi chính sách công ở cấp huyện.
• Đánh giá sâu sắc thực trạng giai đoạn 2015-2019 với tốc độ tăng trưởng GDP ấn tượng 15,8%/năm, giảm nghèo xuống 0,12% nhưng còn hạn chế về tỷ lệ bao phủ bảo hiểm tự nguyện.
• Rút ra các bài học kinh nghiệm giá trị từ các địa phương trong cả nước để áp dụng phù hợp với đặc thù trung tâm công nghiệp của tỉnh Đồng Nai.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao, xác định rõ chỉ số mục tiêu, cơ quan chủ trì và lộ trình thực hiện đến năm 2025.
• Đóng góp luận cứ khoa học giúp các cấp chính quyền hoàn thiện mạng lưới an sinh, bảo đảm tiến bộ xã hội song hành cùng phát triển kinh tế.

Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và học viên quan tâm có thể khai thác toàn bộ dữ liệu, mô hình phân tích và giải pháp chi tiết của luận văn để ứng dụng vào công tác hoạch định chính sách an sinh xã hội tại địa phương mình ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI 1. An sinh xã hội và vai trò của chính sách an sinh xã hội trong phát triển kinh tế – xã hội 1. Khái niệm an sinh xã hội - Trong cuốn “Cẩm nang an sinh xã hội" của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cho rằng: ASXH là hình thức bảo vệ mà xã hội cung cấp cho các thành viên của mình thông qua một số biện pháp được áp dụng rộng rãi để đương đầu với những khó khăn, các cú sốc về kinh tế và xã hội làm mất hoặc suy giảm nghiêm trọng thu nhập do ốm đau, thai sản, thương tật do lao động, mất sức lao động hoặc tử vong, cung cấp chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình nạn nhân có trẻ em. - Cơ quan phát triển của Liên hợp quốc (UNDP) cho rằng ASXH gồm 3 thành tố quan trọng là: BHXH để đảm bảo an toàn trước các rủi ro về thu nhập và mức sống khi về già hoặc các tai nạn lao động và thường là các chương trình phải đóng góp về tài chính, người lao động phải đóng góp một phần thu nhập vào quỹ BHXH và khi về hưu họ được hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH; TGXH là biện pháp nhà nước hoặc cộng đồng có chính sách hoặc biện pháp trợ giúp đảm bảo cuộc sống dưới hình thức chuyển khoản cho từng người, nhóm người như người sống độc thân, người tàn tật, trẻ em cần sự bảo trợ.

gọi chung là đối tượng bảo trợ xã hội; Trợ cấp dưới hình thức chuyển khoản cho từng người, thông thường là hỗ trợ cho từng nhóm người, cụ thể như: người già sống độc thân, người tàn tật nặng, trẻ em cần sự bảo vệ đặc biệt, người nuôi con nhỏ.gọi chung là trợ cấp cho đối tượng bảo trợ xã hội. - Theo Ngân hàng Thế giới (WB): ASXH là những biện pháp công cộng nhằm giúp cho các cá nhân, hộ gia đình và cộng đồng đương đầu và kiềm chế được 8 nguy cơ tác động đến thu nhập nhằm giảm tính dễ bị tổn thương và những bấp bênh thu nhập. - Hiệp hội An sinh quốc tế (ISSA) coi ASXH là thành tố của hệ thống chính sách công liên quan đến sự bảo đảm an toàn cho tất cả các thành viên xã hội chứ không chỉ có công nhân. Những vấn đề mà ISSA quan tâm nhiều trong hệ thống ASXH là chăm sóc sức khoẻ thông qua BHYT; hệ thống BHXH, chăm sóc tuổi già; phòng chống tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; TGXH.

Ở Việt Nam, mặc dù ASXH là một lĩnh vực còn nhiều mới mẻ nhưng cũng đã dành được sự quan tâm của nhiều học giả và các nhà quản lý nghiên cứu về vấn đề này. - Trong "Chiến lược ASXH giai đoạn 2011 - 2020” ghi nhận: “ASXH là sự bảo đảm mà xã hội cung cấp cho mọi thành viên trong xã hội thông qua việc thực thi hệ thống các cơ chế, chính sách và biện pháp can thiệp trước các nguy cơ, rủi ro có thể dẫn đến suy giảm hoặc mất đi nguồn sinh kế”. - Tại hội thảo quốc tế với chủ đề “Hệ thống ASXH ở Việt Nam (ngày 22/8/2007) của tác giả Nguyễn Hải Hữu cho rằng: ASXH là một hệ thống các cơ chế, chính sách, biện pháp của Nhà nước và xã hội nhằm trợ giúp mọi thành viên trong xã hội đối phó với các rủi ro, các cú sốc về kinh tế - xã hội làm cho họ có nguy cơ suy giảm, mất nguồn thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn, bệnh nghề nghiệp, già cả không còn sức lao động hoặc vì những nguyên nhân khách quan rơi vào hoàn cảnh nghèo khổ và cung cấp các dịch vụ sức khoẻ cho cộng đồng, thông qua hệ thống mạng lưới về bảo hiểm xã hội, BHYT và TGXH. Trên cơ sở nghiên cứu những quan điểm của các tổ chức, các nhà khoa học trong và ngoài nước, theo tác giả: An sinh xã hội là việc Nhà nước và xã hội sử dụng các công cụ, biện pháp nhằm hạn chế, phòng ngừa và khắc phục rủi ro cho các thành viên trong cộng đồng do bị mất hoặc giảm thu nhập bởi các nguyên nhân ốm 9 đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, thương tật, tuổi già; đồng thời, bảo đảm chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình đông con.

Như vậy, hệ thống ASXH Việt Nam là một bộ phận của Chính sách xã hội, được gắn kết hữu cơ với các chính sách phát triển kinh tế, bảo đảm ổn định chính trị gắn với sức mạnh quốc phòng - an ninh trong xây dựng và bảo vệ đất nước; phát triển bền vững và hội nhập quốc tế sâu rộng vì mục tiêu phấn đấu làm cho dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ, văn minh. ASXH phải đáp ứng được ba chức năng cơ bản là phòng ngừa rủi ro, hạn chế rủi ro và khắc phục rủi ro. Chính sách an sinh xã hội 1. Khái niệm và đặc điểm của chính sách ASXH Chính sách an sinh xã hội là hệ thống các chính sách can thiệp của nhà nước như bảo hiểm xã hội, trợ giúp xã hội và sự hỗ trợ của tổ chức hay cá nhân (các chế độ không theo luật định) nhằm giảm mức độ nghèo đói và tổn thương, nâng cao năng lực tự bảo vệ của người dân và cộng đồng trước những rủi ro hay nguy cơ giảm hoặc mất thu nhập, bảo đảm ổn định, phát triển và công bằng xã hội.

Chính sách an sinh xã hội là văn bản quy định pháp quy cụ thể của cơ quan nhà nước có thẩm quyền được ra quyết định này, trong đó quy định bảo đảm an sinh xã hội cho từng đối tượng hoặc từng nhóm đối tượng cụ thể: chính sách đối với người có công, thương binh, liệt sỹ, người tham gia kháng chiến, người nhiễm chất độc da cam, hoặc chính sách về hỗ trợ bảo hiểm y tế đối với người nghèo, hộ nghèo, hộ cận nghèo, trẻ em dưới 6 tuổi. Về cấu trúc của an sinh xã hội: Có nhiều quan điểm và cách tiếp cận khác nhau, theo quan điểm phổ biến của các tổ chức Quốc tế, thì một hệ thống an sinh xã hội phải có tối thiểu 3 phần cơ bản tương ứng với 3 chức năng chính của an sinh xã hội gồm: Thứ nhất, những chính sách, chương trình phòng ngừa rủi ro. Đây là tầng trên của hệ thống an sinh xã hội. Chức năng của những chính sách này là hướng tới can thiệp và bao phủ toàn bộ dân cư; giúp cho mọi tầng lớp dân cư có được việc 10 làm, thu nhập, có được năng lực vật chất cần thiết để đối phó tốt nhất với rủi ro.

Trụ cột cơ bản của tầng này là những chương trình về thị trường lao động tích cực như đào tạo nghề, hỗ trợ người tìm việc, tự tạo hoặc đào tạo nâng cao kỹ năng cho người lao động. Thứ hai, những chính sách, những chương trình giảm thiểu rủi ro. Đây là tầng gồm các chiến lược giảm thiểu thiệt hại do rủi ro của hệ thống an sinh xã hội, có vai trò đặc biệt quan trọng. Nội dung quan trọng nhất trong tầng này là các hình thức bảo hiểm, dựa trên các nguyên tắc đóng, hưởng như: bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, nhóm chính sách này rất nhạy cảm, nếu phù hợp sẽ thúc đẩy sự tham gia tích cực của người dân, tiết kiệm nguồn lực cho nhà nước, tăng độ bao phủ hệ thống.

Ngược lại, nếu chính sách không phù hợp, người dân sẽ không tham gia hoặc chính sách sẽ bị lạm dụng. Thứ ba, những chính sách, chương trình khắc phục rủi ro, bao gồm các chính sách chương trình về cứu trợ và trợ giúp xã hội. Đây là tầng cuối cùng của hệ thống an sinh xã hội với chức năng bảo đảm an toàn cho các thành viên xã hội khi họ gặp phải rủi ro mà bản thân không tự khắc phục được như thất nghiệp, người thiếu việc làm, người có thu nhập thấp, người già, người tàn tật, trẻ em mồ côi, người nghèo,. Ở Việt Nam cấu trúc an sinh xã hội gồm 5 trụ cột: Bảo hiểm xã hội; Bảo hiểm y tế; Bảo hiểm thất nghiệp; Cứu trợ xã hội; Trợ giúp và ưu đãi xã hội.

Xét về thực chất, 5 trụ cột này là nhằm thực hiện 3 chức năng chiến lược của hệ thống an sinh xã hội; phòng ngừa rủi ro, giảm thiểu rủi ro và khắc phục rủi ro. So với mô hình phổ biến trên thế giới, hệ thống an sinh xã hội ở nước ta có một phần đặc thù, đó là chính sách ưu đãi xã hội, chính sách này nhằm thực hiện các mục tiêu cao cả là đền ơn, đáp nghĩa với sự hy sinh, công lao đặc biệt và cống hiến to lớn của những người có công với cách mạng, với đất nước, thực hiện trách nhiệm của nhà nước, của xã hội chăm lo, bảo đảm cho người có công có cuộc sống ổn định và ngày càng được cải thiện. 11 An sinh xã hội được tất cả các nước trên thế giới cũng như Liên Hợp quốc thừa nhận là một trong những quyền của con người trong mọi thời đại và mọi chế độ xã hội vì nó có mục tiêu và bản chất rất tốt đẹp. Mục tiêu của ASXH là tạo ra một lưới an toàn cho mọi thành viên trong cộng đồng xã hội, khi bất kỳ một cá nhân trong cộng đồng không may gặp tủi ro hoặc lâm vào tình cảnh yếu thế.

Bản chất của an sinh xã hội thể hiện ở chỗ: * An sinh xã hội là là một chính sách xã hội có mục tiêu cụ thể. Chính sách này thường được cụ thể hóa bởi luật pháp, chương trình Quốc gia và nó còn tồn tại nay trong tiềm thức của mỗi con người, mỗi cộng đồng dân tộc. Trên thế giới cũng như ở Việt Nam, đã có rất nhiều bởi luật và rất nhiều chương trình kinh tế - xã hội để cụ thể hóa chính sách ASXH, như: Luật BHXH; Luật trợ giúp pháp lý; luật phòng chống ma túy và tệ nạn xã hội, Chương trình xóa đói giảm nghèo, chương trình xóa nhà dột nát… Ngoài ra do mục tiêu cao đẹp mà mọi người đều hướng tới, cho nên ASXH đã từ lâu ít nhiều tồn tại ngay trong tiềm thức của mọi người. Chẳng hạn "Tinh thần tương thân tương ái", truyền thống "lá lành đùm lá rách" hay "thương người như thể thương thân" đã có từ khi loài người sinh ra và loài người coi đó là đạo lý, là truyền thống của mỗi dân tộc, mỗi nước.