CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP HUYÊN ¤ 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò thyc hiện pháp luật vs c\i cách thp tqc hành chrnh tại py ban nhân dân cấp huyên¤ 1. Khái niệm thyc hiện pháp luật vs c\i cách thp tqc hành chrnh tại py ban nhân dân cấp huyên. ¤ * Khái niệm thủ tục hành chính Thp tqc theo nghxa tinng việt là cách th{c tinn hành czng việc theo một trình ty hay một luật lệ đã quen, theo tw điển tw ngữ và Hán Việt, nhà xuất b\n TPHCM.
Thp tqc hành chrnh (TTHC) theo cuốn Đại tw điển tinng việt cpa nhà xuất b\n Văn hóa thzng tin năm 1998 là cách th{c tinn hành một czng việc với nội dung và trình ty nhất định theo quy định cpa cơ quan nhà nước. Theo Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 08/6/2010 cpa Chrnh php quy định Thp tqc hành chrnh là trình ty, cách th{c thyc hiện, hồ sơ và yêu cầu, đisu kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quysn quy định để gi\i quynt một czng việc cq thể liên quan đnn cá nhân, t~ ch{c. Có thể nhận thấy qua các khái niệm trên thp tqc hành chrnh là một quy phạm pháp luật quy định vs trình ty vs thời gian, vs khzng gian khi thyc hiện một thẩm quysn nhất định cpa bộ máy Nhà nước, là cách th{c gi\i quynt czng việc cpa các cơ quan hành chrnh nhà nước có thẩm quysn trong mối quan hệ nội bộ cpa hành chrnh và giữa các cơ quan hành chrnh nhà nước với các t~ ch{c cá nhân czng dân. TTHC là một bộ phận chn định cpa Luật hành chrnh.
Nói cách khác, TTHC là một loại hình quy phạm mang trnh czng cq để giúp các cơ quan Nhà nước có đisu kiện thyc hiện ch{c năng cpa mình. Nnu khzng có các quy định bắt buộc vs thp tqc hành chrnh sẽ khzng có những căn c{ pháp lý để thyc hiện các hoạt động czng vq, giao dịch hành chrnh gây c\n trở một phần hoặc ngưng trệ hoàn toàn hoạt động cpa bộ máy hành chrnh nhà nước. TTHC được đặt ra để các cơ quan Nhà nước có thể thyc hiện mọi hình th{c hoạt động cần thint cpa mình trong đó bao gồm c\ trình ty thành lập các czng sở, b~ nhiệm, bãi nhiệm, đisu động czng ch{c, viên ch{c, trình ty 8 lập quy, áp dqng quy phạm để đ\m b\o các quysn cpa chp thể và xử lý vi phạm, trình ty đisu hành, t~ ch{c các hoạt động tác nghiệp hành chrnh. Thp tqc hành chrnh là các quy tắc ph\i tuân thp theo trong quá trình ra các quynt định hành chrnh cpa các cơ quan qu\n lý hành chrnh Nhà nước.
TTHC do các cơ quan Nhà nước ban hành để thyc thi Hinn pháp và pháp luật cũng như thyc hiện ch{c năng qu\n lý cpa nsn hành chrnh nhà nước (HCNN) và hoàn thiện nhiệm vq cpa mình, đồng thời các cơ quan HCNN có trách nhiệm thyc thi các thp tqc đó để b\o đ\m trnh czng bằng, nghiêm minh trong xã hội khi thyc thi pháp luật. Như vậy, TTHC vwa là czng cq thyc hiện ch{c năng qu\n lý hành chrnh nhà nước cpa cơ quan hành chrnh nhà nước vwa là đisu kiện để czng dân, các t~ ch{c thyc hiện quysn và nghxa vq đối với nhà nước. * Khái niệm cải cách thủ tục hành chính Cải cách hành chính được coi là một nhiệm v[ trọng tâm của nền hành chính nhà nước trong giai đoạn hiện nay. Đây là chương trình có mức độ tác động mạnh mẽ, sâu sắc và rộng khắp.
Nó đã tạo được nhiều bước chuyển biến lớn trong hệ thống quản lý hành chính công, xây dựng một nền hành chính trong sạch, vững mạnh, hiện đại, ph[c v[ tốt hơn cho những nhu cầu ngày càng tăng của người dân và tổ chức. Hiện nay thủ t[c hành chính _ nước ta còn những nhược điểm: Hình thức đòi hỏi quá nhiều giấy tờ, gây phiền hà cho nhân dân và thiếu thống nhất, thường bị thay đổi một cách tuỳ tiện, thiếu công khai, minh bạch. Từ đó, ảnh hư_ng đến hoạt động thực hiện quyền tự do, lợi ích và công việc chung của cơ quan, gây tr_ ngại cho việc giao lưu và hợp tác giữa nước ta với nước ngoài, gây ra tệ cửa quyền, bệnh giấy tờ trong hệ thống cơ quan hành chính, là nơi thuận lợi cho nạn tham nh^ng, lãng phí phát sinh, hoành hành. Chính vì vậy, cải cách thủ t[c hành chính là yêu cầu bức xúc của nhân dân, doanh nghiệp, của các tổ chức và nhà đầu tư nước ngoài, là khâu đột phá của tiến trình cải cách hành chính Nhà nước.
Trong tiến trình phát triển và hội nhập, cải cách thủ t[c hành chính có một vai trò đặc biệt quan trọng. Hiện nay, chưa có khái niệm chính thức về CCTTHC. Tuy nhiên, có thể đưa ra một khái niệm cơ bản như sau: Cải cách hành chính là một sự thay đổi có kế hoạch, theo một m[c tiêu 9 nhất định, được xác định b_i cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Cải cách hành chính không làm thay đổi bản chất của hệ thống hành chính, mà chỉ làm cho hệ thống này tr_ nên hiệu quả hơn, ph[c v[ nhân dân được tốt hơn; các thể chế quản lý nhà nước đồng bộ, khả thi, đi vào cuộc sống hơn; cơ chế hoạt động, chức năng, nhiệm v[ của bộ máy, chất lượng đội ng^ cán bộ, công chức hành chính hiệu quả, hiệu lực hơn, đáp ứng yêu cầu quản lý kinh tế – xã hội của một quốc gia.
Cải cách thủ t[c hành chính là cải cách các quy định pháp luật về trình tự, thủ t[c thực hiện thẩm quyền của các cơ quan hành chính nhà nước, người có thẩm quyền; cải cách các quy định về các loại thủ t[c hành chính; cải cách việc thực hiện các thủ t[c hành chính. * Khái niệm thực hiện pháp luật Trong các giáo trình Lý luận về nhà nước và pháp luật dành cho hệ đại học, trung cấp và trong các giáo trình của các môn khoa học pháp lý chuyên ngành, thực hiện pháp luật được xem là một trong những “hình thức để thực hiện các chức năng, nhiệm v[ của nhà nước” (nhà nước tổ chức để pháp luật được thực hiện trong thực tế, làm cho những yêu cầu, quy định của pháp luật tr_ thành hiện thực); là “hành vi hợp pháp của các chủ thể pháp luật” (là hành động hoặc không hành động của các cá nhân, tổ chức được thực hiện phù hợp với các quy định của pháp luật, không trái luật, không vượt quá phạm vi các quy định của pháp luật); là “giai đoạn không thể thiếu và vô cùng quan trọng của cơ chế điều chỉnh pháp luật” (nhằm đạt được những m[c đích xã hội và làm rõ những hạn chế, bất cập của hệ thống pháp luật thực định, để từ đó có thể đưa ra những giải pháp hữu hiệu cho việc sửa đổi, bổ sung hoàn thiện hệ thống pháp luật hiện hành và cơ chế đưa pháp luật vào cuộc sống). Trong một số công trình nghiên cứu khác như “Những vấn đề lý luận cơ bản về nhà nước và pháp luật” của Viện Nghiên cứu nhà nước và pháp luật do NXB Chính trị Quốc gia ấn hành năm 1995 và tác phẩm “Những vấn đề lý luận cơ bản về pháp luật” của tiến sĩ Đào Trí Úc, NXB Khoa học xã hội ấn hành năm 1993 đều khẳng định: Thực hiện pháp luật là hoạt động có m[c đích nhằm hiện thực hóa các quy định của pháp luật, làm cho chúng đi vào cuộc sống, tr_ thành những hành vi thực tế hợp pháp của các chủ thể pháp luật. 10 Như vậy, có thể khái quát thực hiện pháp luật là một xử sự có tính chủ động, được tiến hành bằng một thao tác nhất đính nhưng đó cũng có thể là một xử sự có tính thụ động, tức là không tiến hành vượt xử sự bị pháp luật cấm.
Có bốn hình thức thực hiện pháp luật: (i) Tuân thủ pháp luật; (ii) Thi hành pháp luật;(iii) Sử d[ng pháp luật;(iv) Áp d[ng pháp luật. * Khái niệm thực hiện về CCTTHC tại UBND cấp huyện Trên cơ s_ nghiên cứu thì có thể thực hiện về CCTTHC tại UBND cấp huyện là hoạt động áp d[ng các pháp luật về CCTTHC tại UBND cấp huyện của các chủ thể có liên quan trong hoạt động về trình tự, thủ t[c thực hiện thẩm quyền của các cơ quan hành chính nhà nước, người có thẩm quyền; cải cách các quy định về các loại thủ t[c hành chính; cải cách việc thực hiện các thủ t[c hành chính. Đặc điểm thyc hiện pháp luật vs c\i cách thp tqc hành chrnh tại py ban nhân dân cấp huyên¤ Hoạt động thực hiện pháp luật về cải cách thủ t[c hành chính tại UBND cấp huyện có những đặc điểm cơ bản như sau sau: Thứ nhất, hoạt động thực hiện pháp luật về cải cách thủ t[c hành chính tại UBND cấp huyện được điều chỉnh bằng quy phạm pháp luật của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền – là cơ s_ pháp lý cho các cơ quan nhà nước thực hiện chức năng của mình. Hoạt động thực hiện pháp luật về cải cách thủ t[c hành chính tại UBND cấp huyện là một bộ phận cấu thành của hệ thống quy phạm thủ t[c.
Hệ thống quy phạm thực hiện pháp luật về cải cách thủ t[c hành chính tại UBND cấp huyện là toàn bộ các quy tắc pháp lý quy định về trình tự, trật tự thực hiện thẩm quyền của các cơ quan nhà nước trong việc giải quyết công việc công việc nhà nước và thực hiện nghĩa v[ hành chính đối với các cơ quan nhà nước, tổ chức và công dân. Đó c^ng chính là các hệ thống các nguyên tắc quản lý và điều hành bắt buộc các cơ quan nhà nước c^ng như các công chức phải tuân theo trong giải quyết công việc thuộc thẩm quyền của mình. Là quy phạm thiên về thực hiện pháp luật về cải cách thủ t[c hành chính tại UBND cấp huyện có chức năng làm cho các quy phạm nội dung của luật pháp được thực hiện thuận lợi. Thiếu thủ t[c hành chính việc thực thi luật pháp sẽ gặp khó khăn, thậm chí không có khả năng đi vào đời sống thực tế.
Ví d[: Nhà 11 nước muốn thu thuế thì cần có thủ t[c để người dân thực hiện việc nộp thuế. Còn muốn quản lý an toàn giao thông thì cần có thủ t[c để hướng dẫn người dân tham gia giao thông tuân theo, v. Hoạt động quản lý chủ yếu là hoạt động áp d[ng pháp luật mà _ đó, hành vi áp d[ng pháp luật liên quan chủ yếu đến việc xác định tình trạng thực tế của v[ việc, lựa chọn quy phạm pháp luật tương ứng và ra quyết định về v[ việc đó.