Luận Văn Thạc Sĩ Về Cải Cách Hệ Thống Tòa Án Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích lý luận và thực tiễn cải cách hệ thống tòa án Việt Nam theo định hướng xây dựng nhà nước pháp quyền.

• Tác giả: Đỗ Thị Ngọc Tuyết
• Người hướng dẫn: TSKH. Lê Cảm
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Những Vấn Đề Lý Luận Và Thực Tiễn Về Cải Cách Hệ Thống Toà Án Việt Nam Theo Định Hướng Xây Dựng Nhà Nước Pháp Quyền
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÒA ÁN VÀ CẢI CÁCH HỆ THỐNG TOÀ ÁN VIỆT NAM THEO ĐỊNH HƯỚNG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN
• 1.1. VỊ TRÍ, CHỨC NĂNG VÀ VAI TRÒ CỦA TÒA ÁN TRONG BỘ MÁY NHÀ NƯỚC
• 1.2. CÁC NGUYÊN TẮC CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG TOÀ ÁN
• 1.3. XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN VÀ NHỮNG YÊU CẦU ĐẶT RA CHO CẢI CÁCH HỆ THỐNG TOÀ ÁN
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: LỊCH SỬ HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN VÀ THỰC TRẠNG VỀ TỔ CHỨC, THẨM QUYỀN, HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ CỦA HỆ THỐNG TOÀ ÁN Ở NƯỚC TA
• 2.1. KHÁI QUÁT LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HỆ THỐNG TOÀ ÁN Ở NƯỚC TA TỪ NĂM 1945 ĐẾN NAY
• 2.2. THỰC TRẠNG VỀ TỔ CHỨC, THẨM QUYỀN VÀ ĐỘI NGŨ CÁN BỘ TOÀ ÁN Ở NƯỚC TA
• 2.3. THỰC TRẠNG VỀ HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ CỦA HỆ THỐNG TOÀ ÁN Ở NƯỚC TA TRONG THỜI GIAN QUA
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CẢI CÁCH HỆ THỐNG TOÀ ÁN VIỆT NAM THEO ĐỊNH HƯỚNG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN
• 3.1. MỤC TIÊU VÀ NHỮNG QUAN ĐIỂM CHỈ ĐẠO VỀ CẢI CÁCH HỆ THỐNG TOÀ ÁN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
• 3.2. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CẢI CÁCH HỆ THỐNG TOÀ ÁN VIỆT NAM THEO ĐỊNH HƯỚNG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về cải cách hệ thống tòa án Việt Nam hiện nay

Cải cách hệ thống tòa án Việt Nam là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền. Hệ thống tòa án đóng vai trò trung tâm trong việc bảo vệ công lý và quyền lợi hợp pháp của công dân. Việc cải cách này không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của tòa án mà còn để đáp ứng yêu cầu của xã hội hiện đại. Cải cách hệ thống tòa án cần được thực hiện đồng bộ và toàn diện, từ tổ chức, thẩm quyền đến hoạt động xét xử.

1.1. Lý do cần thiết cho cải cách hệ thống tòa án

Cải cách hệ thống tòa án là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng công tác xét xử, bảo vệ quyền con người và đảm bảo công lý. Hệ thống tòa án hiện tại còn nhiều hạn chế, như tổ chức bộ máy chưa hợp lý, đội ngũ cán bộ thiếu năng lực và phẩm chất. Những vấn đề này cần được giải quyết để đáp ứng yêu cầu của nhân dân.

1.2. Mục tiêu của cải cách hệ thống tòa án

Mục tiêu chính của cải cách hệ thống tòa án là xây dựng một hệ thống tòa án độc lập, công bằng và hiệu quả. Điều này bao gồm việc nâng cao năng lực xét xử, cải thiện quy trình tố tụng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân. Cải cách cũng nhằm xây dựng niềm tin của nhân dân vào hệ thống tư pháp.

II. Những thách thức trong cải cách hệ thống tòa án Việt Nam

Cải cách hệ thống tòa án Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức lớn. Những thách thức này không chỉ đến từ nội bộ hệ thống tòa án mà còn từ các yếu tố bên ngoài như sự thay đổi của xã hội và yêu cầu hội nhập quốc tế. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất quan trọng để đảm bảo quá trình cải cách diễn ra suôn sẻ.

2.1. Hạn chế trong tổ chức và hoạt động của tòa án

Tổ chức bộ máy tòa án hiện tại còn nhiều bất cập, dẫn đến hiệu quả hoạt động chưa cao. Nhiều tòa án còn thiếu nguồn lực, trang thiết bị và nhân lực chất lượng cao. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng xét xử và sự công bằng trong quá trình giải quyết vụ án.

2.2. Khó khăn trong việc nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ

Đội ngũ cán bộ tòa án hiện nay còn thiếu về số lượng và yếu về trình độ chuyên môn. Việc đào tạo và bồi dưỡng cán bộ chưa được chú trọng đúng mức, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nhân lực có năng lực và phẩm chất. Điều này cần được khắc phục để đảm bảo chất lượng công tác xét xử.

III. Phương pháp cải cách hệ thống tòa án Việt Nam hiệu quả

Để cải cách hệ thống tòa án Việt Nam một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp đồng bộ và toàn diện. Các phương pháp này bao gồm cải cách tổ chức, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ và cải thiện quy trình xét xử. Việc áp dụng các phương pháp này sẽ giúp hệ thống tòa án hoạt động hiệu quả hơn và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của xã hội.

3.1. Cải cách tổ chức bộ máy tòa án

Cải cách tổ chức bộ máy tòa án cần được thực hiện theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Cần xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng cấp tòa án và đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tư pháp. Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu tình trạng chồng chéo trong công việc.

3.2. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ tòa án

Để nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ tòa án, cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn thường xuyên. Việc này không chỉ giúp cán bộ tòa án cập nhật kiến thức mới mà còn nâng cao phẩm chất đạo đức và trách nhiệm trong công việc. Cần có các chính sách đãi ngộ hợp lý để thu hút nhân tài vào ngành tư pháp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu cải cách tòa án

Việc cải cách hệ thống tòa án cần được dựa trên các nghiên cứu thực tiễn và kinh nghiệm quốc tế. Các kết quả nghiên cứu sẽ giúp xác định các giải pháp phù hợp và khả thi cho quá trình cải cách. Việc áp dụng các bài học kinh nghiệm từ các nước khác cũng sẽ giúp hệ thống tòa án Việt Nam phát triển bền vững.

4.1. Kinh nghiệm quốc tế trong cải cách tòa án

Nhiều quốc gia đã thành công trong việc cải cách hệ thống tòa án, từ đó rút ra được những bài học quý giá cho Việt Nam. Các kinh nghiệm này bao gồm việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và xét xử, cải cách quy trình tố tụng và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của tòa án.

4.2. Kết quả đạt được từ cải cách tòa án

Sau một thời gian thực hiện cải cách, hệ thống tòa án Việt Nam đã có những chuyển biến tích cực. Chất lượng xét xử được nâng cao, thời gian giải quyết vụ án được rút ngắn và sự hài lòng của người dân đối với hệ thống tư pháp cũng tăng lên. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục giải quyết để hoàn thiện hơn.

V. Kết luận và tương lai của cải cách hệ thống tòa án Việt Nam

Cải cách hệ thống tòa án Việt Nam là một quá trình dài hạn và cần sự quyết tâm từ cả hệ thống chính trị. Tương lai của cải cách này phụ thuộc vào việc thực hiện các giải pháp đã đề ra và sự tham gia tích cực của toàn xã hội. Việc xây dựng một hệ thống tòa án công bằng, hiệu quả sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng Nhà nước pháp quyền tại Việt Nam.

5.1. Tầm quan trọng của cải cách tòa án trong xây dựng Nhà nước pháp quyền

Cải cách hệ thống tòa án không chỉ là nhiệm vụ của ngành tư pháp mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Một hệ thống tòa án mạnh mẽ sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân và đảm bảo công lý. Điều này là cần thiết để xây dựng một Nhà nước pháp quyền thực sự.

5.2. Định hướng tương lai cho cải cách hệ thống tòa án

Trong tương lai, cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách hệ thống tòa án theo hướng hiện đại hóa, ứng dụng công nghệ thông tin và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ. Việc này sẽ giúp hệ thống tòa án hoạt động hiệu quả hơn, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của nhân dân và xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ luật học "Những vấn đề lý luận và thực tiễn về cải cách hệ thống Toà án Việt Nam theo định hướng xây dựng Nhà nước pháp quyền" do Đỗ Thị Ngọc Tuyết thực hiện tại Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, bảo vệ năm 2005, thuộc chuyên ngành Lý luận về Nhà nước và pháp quyền (mã số 5.01), dưới sự hướng dẫn của TSKH Lê Cảm và TS Hoàng Thị Kim Quế.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Tác giả xác định tính cấp thiết từ hai phía: lý luận và thực tiễn. Về thực tiễn, tổ chức và hoạt động của hệ thống Tòa án nhân dân (TAND) bộc lộ nhiều hạn chế đã được Nghị quyết 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị chỉ ra, gồm: tổ chức bộ máy bất hợp lý nhưng chậm đổi mới; đội ngũ cán bộ thiếu về số lượng, yếu về năng lực, một bộ phận tiêu cực và sa sút về phẩm chất đạo đức; nhiều trường hợp bỏ lọt tội phạm hoặc làm oan người vô tội; vi phạm các quyền tự do dân chủ của công dân. Mặc dù Luật tổ chức TAND năm 2002 đã có một số đổi mới—bỏ Ủy ban Thẩm phán ở Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC), thay đổi thành phần Hội đồng Thẩm phán (HĐTP), chuyển việc quản lý TAND địa phương về TANDTC—nhưng tác giả nhận định những đổi mới đó chưa đáp ứng được yêu cầu cải cách tư pháp theo định hướng xây dựng Nhà nước pháp quyền (NNPQ) xã hội chủ nghĩa (XHCN) Việt Nam.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích của luận án là nghiên cứu toàn diện, có hệ thống về mặt lý luận và đánh giá có căn cứ khoa học về tổ chức, thẩm quyền và thực trạng hệ thống TAND; trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp cải cách hệ thống tòa án đáp ứng yêu cầu đổi mới và xây dựng NNPQ XHCN Việt Nam.

Các nhiệm vụ nghiên cứu gồm: (1) Làm rõ vị trí, vai trò, chức năng và các nguyên tắc tổ chức, hoạt động của hệ thống Tòa án; (2) Phân tích, đánh giá toàn diện quá trình hình thành, phát triển, thực trạng tổ chức, thẩm quyền, hoạt động xét xử và đội ngũ cán bộ của hệ thống TAND; (3) Đề xuất các giải pháp cơ bản về cải cách tổ chức và hoạt động của Tòa án theo định hướng xây dựng NNPQ XHCN Việt Nam dựa trên quan điểm và phương hướng của Đảng và Nhà nước.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là lĩnh vực tổ chức, thẩm quyền và hoạt động của hệ thống Tòa án trên cơ sở lý luận, pháp lý và thực tiễn. Phạm vi không gian giới hạn ở hệ thống TAND Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử; phạm vi thời gian tính từ năm 1945 đến thời điểm nghiên cứu (2005), trong đó các số liệu về hoạt động xét xử được cập nhật đến giai đoạn sau năm 2001—điểm mà các công trình trước chưa đạt tới.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tác giả phân nhóm các công trình nghiên cứu có liên quan thành hai nhóm chính:

Nhóm thứ nhất — các công trình nghiên cứu về thực trạng và phương hướng cải cách hệ thống tư pháp Việt Nam nói chung, trong đó có đề cập đến TAND:

• Nguyễn Văn Thảo (chủ nhiệm), "Năm mươi năm ngành tư pháp Việt Nam", đề tài cấp Bộ mã số 96–98, Hà Nội, 1996.
• GS.TSKH Đào Trí Úc, "Đại hội VII Đảng Cộng sản Việt Nam và những vấn đề cấp bách của khoa học về nhà nước và pháp luật", NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1997.
• Hoàng Thế Liên (chủ nhiệm), "Cơ sở lý luận và thực tiễn đổi mới tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp", đề tài cấp Bộ, Hà Nội, 2001.
• TS Lê Minh Thông (chủ biên), "Một số vấn đề về hoàn thiện tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước CHXHCNVN", NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 2001.
• Chủ tịch nước Trần Đức Lương, "Đẩy mạnh cải cách tư pháp đáp ứng yêu cầu xây dựng NNPQ XHCN Việt Nam", Báo Nhân dân, ngày 26/3/2002.
• TSKH Lê Cảm, "Cải cách tư pháp ở Việt Nam trong giai đoạn xây dựng NNPQ: Một số vấn đề chung", Tạp chí Khoa học kinh tế–luật, ĐHQG Hà Nội, số 3/2003.
• TS Trần Huy Liệu, "Đổi mới tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp theo hướng xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam", luận án tiến sĩ luật học, Đại học Luật Hà Nội, 2003.

Nhóm thứ hai — các công trình nghiên cứu về TAND ở các góc độ cụ thể:

• TS Trịnh Hồng Dương (chủ nhiệm), "Vị trí vai trò và chức năng của TAND trong bộ máy Nhà nước qua các thời kỳ cách mạng ở Việt Nam", đề tài cấp Bộ mã số 95–98, Hà Nội, 1996.
• TS Phạm Hồng Hải, "Vai trò của Tòa án trong hệ thống các cơ quan tư pháp", Tạp chí TAND số 5/2001.
• Đinh Văn Quế, "Xung quanh vấn đề đổi mới tổ chức và hoạt động của TAND", in trong sách của TS Lê Minh Thông (chủ biên), NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 2001.
• TSKH Lê Cảm, "Cải cách hệ thống Tòa án trong giai đoạn xây dựng NNPQ Việt Nam", Tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 4/2002, Hà Nội, 2002.
• TS Lê Thành Dương, "Đổi mới tổ chức và hoạt động của TAND ở nước ta trong giai đoạn hiện nay", luận án tiến sĩ luật học, Viện nghiên cứu Nhà nước và pháp luật, Hà Nội, 2002.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Tác giả chỉ ra hai hạn chế cụ thể của các công trình trước: ở nhóm thứ nhất, TAND chỉ được đề cập ở bình diện chung trong tổng thể hệ thống tư pháp, các giải pháp mang tính tổng thể chứ không dành riêng cho cải cách Tòa án; ở nhóm thứ hai, hầu hết được thực hiện từ năm 2002 trở về trước, số liệu về hoạt động xét xử chỉ cập nhật đến năm 2001. Từ đó, tác giả xác định rằng chưa có công trình nào trực tiếp nghiên cứu về cải cách Tòa án trong điều kiện xây dựng NNPQ Việt Nam một cách hệ thống, toàn diện và cập nhật.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và khung lý thuyết

Luận án dựa trên lý luận của chủ nghĩa Mác–Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật, cùng quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về NNPQ và cải cách bộ máy Nhà nước. Các học thuyết và khái niệm lý thuyết được tác giả vận dụng gồm:

• Học thuyết tam quyền phân lập của Montesquieu: "Sẽ không có tự do nếu quyền xét xử không được phân biệt với quyền lập pháp và quyền hành pháp."
• Quan niệm của Immanuil Kant (1724–1804) về NNPQ: "Chủ quyền của nhân dân chỉ có thể được thực hiện trên thực tế bằng sự phân công quyền lực như là một nguyên tắc tổ chức Nhà nước quan trọng nhất."
• Các quan điểm của Kôvalencô, Xavitxki và Ibrahim Shihata về các dấu hiệu đặc trưng của NNPQ, trong đó nhất quán xem tính độc lập của Tòa án là yếu tố cốt lõi.
• Quan niệm của Lênin: "Tòa án là cơ quan của quyền lực, hoạt động của Tòa án là một hình thức hoạt động của Nhà nước."
• Giáo trình Lý luận chung về Nhà nước và pháp luật của Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội về các đặc trưng của NNPQ, đặc biệt nhấn mạnh "nền tư pháp độc lập, phát triển và có hiệu quả."

Nguồn pháp lý làm nền tảng gồm: Hiến pháp 1946, 1959, 1980, 1992 (sửa đổi năm 2001); các Luật tổ chức TAND năm 1960, 1981, 1992, 2002; BLTTHS năm 2003; BLTTDS năm 2004; các Pháp lệnh về thủ tục giải quyết vụ án dân sự, kinh tế, hành chính, tranh chấp lao động; các văn kiện của Đảng từ Nghị quyết 08 Ban chấp hành Trung ương (BCHTW) khóa VII đến Nghị quyết 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án thuộc hướng nghiên cứu định tính, sử dụng kết hợp các phương pháp: phương pháp hệ thống; phân tích và tổng hợp; so sánh (bao gồm so sánh pháp luật tổ chức Tòa án của Hoa Kỳ, Liên bang Nga, Pháp, Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thụy Điển); khảo sát thực tiễn; và điều tra xã hội học. Cơ sở phương pháp luận là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử.

Nguồn tư liệu bao gồm: các văn bản pháp luật qua các thời kỳ, các công trình khoa học pháp lý trong và ngoài nước, tài liệu thống kê về hoạt động xét xử của hệ thống TAND.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về Tòa án và cải cách hệ thống Toà án Việt Nam theo định hướng xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN

Chương này xây dựng nền tảng lý luận cho toàn bộ luận án qua ba mục lớn.

Vị trí của Tòa án được phân tích theo lịch sử các kiểu nhà nước: từ chế độ chiếm hữu nô lệ và phong kiến (khi quyền xét xử tập trung ở nhà Vua, chưa có hệ thống tòa án riêng biệt) đến nhà nước tư sản (quyền tư pháp tách khỏi lập pháp và hành pháp). Tác giả dẫn chiếu cụ thể các quy định hiến pháp của Hoa Kỳ (HP 1787 và Đạo luật tư pháp 1789), Liên bang Nga (Chương VII HP 1993), Cộng hòa Pháp (Điều 64 HP 1958), Cộng hòa Liên bang Đức (Điều 97 HP 1959), Nhật Bản (Điều 76 HP 1946), Hàn Quốc (Điều 103 HP 1987), và Thụy Điển (Điều 61 HP 1974) để minh chứng tính phổ quát của nguyên tắc độc lập tư pháp. Đối với Việt Nam, tác giả truy vết vị trí TAND qua HP 1946 (Điều 63), HP 1959 (Điều 97), HP 1980 (Điều 128), HP 1992 (Điều 127 và 128), và Luật tổ chức TAND năm 2002, khẳng định TAND là hệ thống cơ quan Nhà nước có vị trí độc lập, là cơ quan duy nhất thực hiện chức năng xét xử, "thể hiện trực tiếp bản chất của Nhà nước ta là Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân."

Chức năng và vai trò của Tòa án được xác định ở năm vai trò: (1) giữ vững trật tự, kỷ cương pháp luật và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân; (2) trung gian hòa giải và công nhận thỏa thuận của các đương sự bằng quyết định có hiệu lực pháp luật; (3) phát hiện hạn chế, thiếu sót của pháp luật để kiến nghị sửa đổi, bổ sung; (4) giáo dục công dân chấp hành pháp luật và ngăn ngừa tái phạm; (5) phổ biến, giáo dục ý thức pháp luật thông qua hoạt động xét xử công khai. Tác giả trích dẫn khẳng định của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Hội nghị Tư pháp toàn quốc tháng 2/1948: "Cơ quan tư pháp là cơ quan trọng yếu của chính quyền."

Các nguyên tắc cơ bản về tổ chức và hoạt động của TAND được luận án hệ thống gồm sáu nguyên tắc: (i) độc lập và chỉ tuân theo pháp luật; (ii) có Hội thẩm nhân dân tham gia, khi xét xử Thẩm phán và Hội thẩm độc lập và chỉ tuân theo pháp luật; (iii) xét xử công khai; (iv) xét xử tập thể và quyết định theo đa số; (v) hai cấp xét xử; (vi) bổ nhiệm Thẩm phán. Với mỗi nguyên tắc, tác giả phân tích cơ sở hiến định, nội dung, ý nghĩa và những bất cập trong thực tiễn—đặc biệt là vấn đề Thẩm phán "xin ý kiến" Tòa án cấp trên trước khi xét xử dù pháp luật không cho phép, và bất cập trong nhiệm kỳ Thẩm phán chỉ 5 năm khiến họ chưa yên tâm công tác.

Vai trò của Tòa án trong NNPQ được xác định là "đặc trưng có ý nghĩa đảm bảo thực hiện các đặc trưng khác của NNPQ." Chương 1 kết thúc bằng phân tích những yêu cầu của việc xây dựng NNPQ XHCN Việt Nam đặt ra đối với cải cách hệ thống Tòa án.

---

Chương 2: Lịch sử hình thành, phát triển và thực trạng về tổ chức, thẩm quyền, hoạt động xét xử của hệ thống Toà án ở nước ta

Chương này chia thành ba mục lớn.

Khái quát lịch sử hình thành và phát triển của hệ thống Tòa án từ năm 1945 đến nay: Tác giả xác định mốc pháp lý đầu tiên là ngày 13/9/1945 khi Chủ tịch Chính phủ lâm thời ký Sắc lệnh thành lập các Tòa án quân sự (TAQS). Các sắc lệnh tiếp theo gồm Sắc lệnh số 33 ngày 13/9/1945; Sắc lệnh số 13 ngày 21/1/1946; Sắc lệnh số 21 ngày 24/1/1946. Lịch sử phát triển pháp lý được truy vết qua các mốc: HP 1946, HP 1959, Luật tổ chức TAND 1960; HP 1980, Luật tổ chức TAND 1981; HP 1992 và các lần sửa đổi Luật tổ chức TAND năm 1993, 1995, 2002. Chương này phân tích sự chuyển đổi từ chế độ bầu Thẩm phán (áp dụng từ HP 1959 đến trước HP 1992) sang chế độ bổ nhiệm Thẩm phán (từ HP 1992 và Luật tổ chức TAND 1992 trở đi), chỉ ra ưu nhược điểm của từng chế độ.

Thực trạng về tổ chức, thẩm quyền và đội ngũ cán bộ Tòa án: Luận án đánh giá cơ cấu tổ chức TAND gồm TANDTC, TAND cấp tỉnh và TAND cấp huyện, nhận định rằng việc phân định thẩm quyền của TAND các cấp hiện nay "chưa phải là đã phù hợp." Về đội ngũ cán bộ, luận án tổng hợp số liệu xác thực (văn bản không cung cấp con số cụ thể trong phần tác giả trích dẫn) để đánh giá tình trạng thiếu về số lượng và yếu về trình độ năng lực nghiệp vụ.

Thực trạng về hoạt động xét xử: Mục này phân tích tổng hợp các số liệu về hoạt động xét xử của hệ thống TAND qua các lĩnh vực hình sự, dân sự, kinh tế, lao động, hành chính, xác định thành tựu, hạn chế yếu kém và nguyên nhân, làm cơ sở thực tiễn cho đề xuất cải cách ở Chương 3.

---

Chương 3: Những phương hướng và giải pháp cơ bản của cải cách hệ thống Toà án Việt Nam theo định hướng xây dựng Nhà nước pháp quyền

Chương này trình bày mục tiêu, quan điểm chỉ đạo và các giải pháp cải cách cụ thể.

Mục tiêu và quan điểm chỉ đạo: Tác giả hệ thống các quan điểm của Đảng và Nhà nước về cải cách tư pháp từ Nghị quyết 08 BCHTW khóa VII, các Nghị quyết 3 và 7 BCHTW khóa VIII, Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII, IX đến Nghị quyết 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị, làm căn cứ chính trị cho các giải pháp đề xuất.

Phương hướng và giải pháp cải cách: Luận án xây dựng hệ thống giải pháp cơ bản bao gồm các vấn đề về tổ chức, thẩm quyền và hoạt động của TAND. Trong số các giải pháp về nguyên tắc bổ nhiệm Thẩm phán, luận án đề xuất kéo dài nhiệm kỳ Thẩm phán (dài hơn mức 5 năm hiện hành), thiết kế thang bảng lương riêng cho ngạch Thẩm phán, có chế độ phụ cấp và bồi dưỡng xét xử phù hợp, và áp dụng các biện pháp đảm bảo an toàn về tính mạng, sức khỏe cho Thẩm phán.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Tác giả tự nêu ba nhóm đóng góp mới của luận án:

Về lý luận: Luận án phân tích, làm rõ những vấn đề về quyền tư pháp, thẩm quyền xét xử, vị trí, vai trò và chức năng của Tòa án, từ đó xác định vai trò "trọng yếu" của Tòa án trong bộ máy Nhà nước—đưa ra luận cứ để có nhận thức đúng đắn hơn về vị trí của Tòa án, tránh cách nhìn nhận Tòa án như các ngành, các bộ khác trong bộ máy Nhà nước.

Về thực tiễn: Luận án trình bày và đánh giá toàn diện, có hệ thống về thực tiễn tổ chức, thẩm quyền và hoạt động của hệ thống TAND thông qua sự tổng hợp các số liệu xác thực; xác định rõ thành tựu, hạn chế yếu kém và nguyên nhân, làm cơ sở thực tiễn cho việc cải cách. Luận án cũng hệ thống đầy đủ các quan điểm của Đảng và Nhà nước về cải cách tư pháp, phân tích các yêu cầu của việc xây dựng NNPQ XHCN Việt Nam đối với hệ thống TAND.

Về đề xuất giải pháp: Luận án xác định phương hướng, nội dung cơ bản và đề xuất các giải pháp cải cách hệ thống Tòa án có căn cứ khoa học và tính khả thi, phù hợp với chủ trương cải cách tư pháp của Đảng và đáp ứng yêu cầu xây dựng NNPQ XHCN Việt Nam.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Văn bản luận án không nêu trực tiếp phần hạn chế của công trình. Tuy nhiên, dựa trên phạm vi nghiên cứu, có thể nhận thấy luận án tập trung vào TAND mà không nghiên cứu chuyên sâu về TAQS và các Tòa án khác do luật định; ngoài ra phương pháp điều tra xã hội học được đề cập nhưng không được mô tả chi tiết về quy trình và kết quả trong phần fulltext cung cấp. Kết quả nghiên cứu gắn với bối cảnh thể chế và pháp luật đến năm 2005, một số kiến nghị có thể đã được điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật ban hành sau thời điểm bảo vệ.

---

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo cho các nhóm đối tượng sau:

• Nghiên cứu sinh và giảng viên thuộc chuyên ngành Lý luận về Nhà nước và pháp luật, Luật hiến pháp, Luật tố tụng hình sự và tố tụng dân sự: phần lý luận về vị trí, chức năng và các nguyên tắc tổ chức–hoạt động của TAND (Chương 1) có giá trị làm tài liệu giảng dạy và nghiên cứu lý thuyết.
• Nhà làm chính sách và cải cách tư pháp: phần lịch sử hình thành, phát triển và thực trạng (Chương 2) cung cấp dữ liệu nền về quá trình lập pháp tư pháp từ 1945 đến đầu thế kỷ XXI; phần phương hướng và giải pháp (Chương 3) cung cấp đề xuất có căn cứ pháp lý và lý luận về các vấn đề như nhiệm kỳ Thẩm phán, chế độ đãi ngộ, phân định thẩm quyền giữa các cấp Tòa án.
• Người quan tâm tìm hiểu về tổ chức và hoạt động của hệ thống TAND Việt Nam: phần so sánh pháp luật tổ chức Tòa án của Hoa Kỳ, Liên bang Nga, Pháp, Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Điển (Chương 1) là tài liệu tham khảo về mô hình tổ chức tư pháp trong khuôn khổ NNPQ ở các nước có chế độ chính trị khác nhau.

Tác giả luận án tự khẳng định: "Luận án là tài liệu tham khảo cần thiết cho việc nghiên cứu và giảng dạy tại các cơ sở đào tạo khoa học pháp lý và cho những người quan tâm tìm hiểu về tổ chức và hoạt động của hệ thống Tòa án ở Việt Nam."

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án xác định Tòa án nhân dân có những vai trò cụ thể nào trong bộ máy Nhà nước Việt Nam?

Theo luận án, TAND có năm vai trò: (1) giữ vững trật tự, kỷ cương pháp luật và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, công dân; (2) trung gian hòa giải và công nhận thỏa thuận của đương sự bằng quyết định có hiệu lực pháp luật; (3) phát hiện hạn chế của pháp luật để kiến nghị sửa đổi; (4) giáo dục công dân chấp hành pháp luật và ngăn ngừa tái phạm; (5) phổ biến, giáo dục ý thức pháp luật thông qua hoạt động xét xử công khai.

2. Luận án phân tích sự chuyển đổi từ chế độ bầu Thẩm phán sang chế độ bổ nhiệm Thẩm phán như thế nào?

Chế độ bầu Thẩm phán được áp dụng từ HP 1959 đến trước HP 1992. Luận án chỉ ra các nhược điểm: việc bầu ở nhiều địa phương còn hình thức, chưa quán triệt đầy đủ tiêu chuẩn Thẩm phán; nhiệm kỳ ngắn khiến Thẩm phán chưa yên tâm công tác; đào tạo không thường xuyên dẫn đến thiếu cán bộ; hoạt động lệ thuộc chính quyền địa phương. HP 1992 và Luật tổ chức TAND 1992 chuyển sang chế độ bổ nhiệm theo nhiệm kỳ, được Luật tổ chức TAND 2002 (Điều 3 và Điều 37) khẳng định lại với các tiêu chuẩn bổ nhiệm cụ thể.

3. Những hạn chế nào của hệ thống TAND được Nghị quyết 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị chỉ ra và luận án kế thừa để xác định tính cấp thiết?

Nghị quyết chỉ ra: tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ và cơ chế hoạt động của các cơ quan tư pháp còn nhiều bất hợp lý nhưng chậm đổi mới; đội ngũ cán bộ tư pháp thiếu về số lượng, yếu về trình độ năng lực, một bộ phận tiêu cực, thiếu trách nhiệm, thiếu bản lĩnh, sa sút về phẩm chất đạo đức; nhiều trường hợp bỏ lọt tội phạm, làm oan người vô tội, vi phạm quyền tự do dân chủ của công dân.

4. Luận án dựa vào những văn bản pháp lý nào làm căn cứ cho hoạt động xét xử của hệ thống Tòa án?

Luận án liệt kê sáu loại căn cứ pháp lý: HP, đạo luật và nghị quyết của Quốc hội (Điều 84 HP 1992); pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (Điều 91 HP 1992); lệnh, quyết định của Chủ tịch nước (Điều 103 HP 1992); nghị quyết, nghị định của Chính phủ và quyết định, chỉ thị của Thủ tướng (Điều 115 HP 1992); nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán TANDTC (Điều 22 Luật tổ chức TAND 2002); và các Thông tư liên ngành.

5. Nguyên tắc độc lập xét xử được luận án phân tích theo những khía cạnh cụ thể nào?

Luận án phân tích năm biểu hiện cụ thể của nguyên tắc này: (i) khi xét xử, Thẩm phán và Hội thẩm không chịu sự chỉ đạo của bất kỳ cơ quan Nhà nước nào; (ii) Thẩm phán không chịu sự chỉ đạo của Tòa án cấp trên trong quan hệ giữa Tòa án các cấp; (iii) Thẩm phán và Hội thẩm không bị chi phối bởi áp lực dư luận; (iv) mỗi thành viên HĐXX có quyền độc lập, ý kiến thiểu số được bảo lưu bằng văn bản trong hồ sơ; (v) Tòa án không lệ thuộc hoàn toàn vào quan điểm của Viện kiểm sát và phải xét xử trên cơ sở các chứng cứ có tại phiên tòa.

---

Kết luận

Luận án của Đỗ Thị Ngọc Tuyết (2005) nghiên cứu hệ thống TAND Việt Nam từ cơ sở lý luận đến thực trạng và đề xuất cải cách trong bối cảnh xây dựng NNPQ XHCN. Công trình xây dựng khung lý luận về vị trí, chức năng và các nguyên tắc tổ chức–hoạt động của Tòa án bằng cách đối chiếu học thuyết pháp lý phương Tây với nguyên tắc tập quyền dân chủ đặc thù của Nhà nước XHCN Việt Nam. Chương lịch sử và thực trạng cung cấp dữ liệu nền về quá trình lập pháp tư pháp từ năm 1945, có tính kế thừa và cập nhật hơn so với các công trình trước. Các giải pháp cải cách được đề xuất trên cơ sở hệ thống quan điểm của Đảng và yêu cầu của NNPQ XHCN, tập trung vào bộ ba vấn đề: tổ chức, thẩm quyền và đội ngũ cán bộ. Luận án phục vụ trực tiếp cho nghiên cứu, giảng dạy lý luận Nhà nước–pháp luật và cho những người quan tâm đến lịch sử lập pháp và cải cách tư pháp ở Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, luận án đƣợc cơ cấu thành 3 Chƣơng với 8 Mục. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về To à án và cải cách hệ thống Toà án Việt Nam theo định hƣớng xây dựng Nhà nƣớc pháp quyền XHCN. Chƣơng 2: Lịch sử hình thành, phát triển và thực trạng về tổ chức, thẩm quyền, hoạt động xét xử của hệ thống Toà án ở nƣớc ta. Chƣơng 3: Những phƣơng hƣớng và giải pháp cơ bản của cải cách hệ thống Toà án Việt Nam theo định hƣớng xây dựng Nhà nƣớc pháp quyền.

LUAN VAN CHAT LUONG download10: add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÒA ÁN VÀ CẢI CÁCH HỆ THỐNG TOÀ ÁN VIỆT NAM THEO ĐỊNH HƯỚNG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN 1.1- VỊ TRÍ, CHỨC NĂNG VÀ VAI TRÒ CỦA TÒA ÁN TRONG BỘ MÁY NHÀ NƢỚC.1- Vị trí của Tòa án.1 Vị trí của Toà án trong các kiểu nhà nước Sự khác nhau về chế độ chính trị, chế độ kinh tế, vị trí địa lý và đặc điểm dân cƣ… trong mỗi kiểu Nhà nƣớc dẫn đến việc tổ chức bộ máy Nhà nƣớc cũng khác nhau. Trong chế độ chiếm hữu nô lệ và phong kiến, quyền lập pháp, hành pháp và tƣ pháp đều do nhà Vua nắm giữ. Nhà Vua là ngƣời ban hành pháp luật, là ngƣời quyết định tổ chức thực hiện và là ngƣời có quyền xét xử cao nhất. Bởi vậy trong bộ máy Nhà nƣớc chiếm hữu nô lệ và phong kiến thì TA chƣa đƣợc tổ chức thành một hệ thống cơ quan rõ ràng tách biệt và hoạt động xét xử chƣa đƣợc trở thành một lĩnh vực hoạt động độc lập.

Vào những năm cuối thế kỷ 17 đầu thế kỷ 18 giai cấp tƣ sản phát triển và lớn mạnh cả về số và chất lƣợng, họ là đại diện cho phƣơng thức sản xuất tiên tiến, đại diện cho xu hƣớng chính trị tiến bộ. Để hạn chế quyền lực vô hạn của nhà Vua và lật đổ chế độ phong kiến độc đoán, chuyên quyền, cách mạng tƣ sản với mục tiêu xây dựng một Nhà nƣớc dân chủ, trong Nhà nƣớc đó tách quyền tƣ pháp ra khỏi quyền lập pháp và quyền hành pháp, hoạt động xét xử độc lập của TA đƣợc Nhà nƣớc bảo đảm.Montesquieu phân chia hoạt động của Nhà nƣớc thành ba nhánh quyền lực: Lập pháp, hành pháp và tƣ pháp. Học thuyết của Ông đã trở thành hạt nhân của học thuyết “Tam quyền phân lập”. Montesquieu khẳng định rằng phải tạo ra một “Chính phủ chừng mực” và một hệ thống cơ quan Nhà nƣớc đảm bảo “quyền hành LUAN VAN CHAT LUONG download11: add [e-mail] ngăn chặn quyền hành” nhằm tạo ra cơ chế kìm hãm, đối trọng và chế ƣớc lẫn nhau của ba nhánh quyền lực vì lợi ích chung của toàn xã hội, tránh tình trạng vô pháp luật, tránh sự tuỳ tiện và lạm quyền từ phía các quan chức Nhà nƣớc.

Để khẳng định cho sự cần thiết của pháp chế và tuân thủ pháp luật nghiêm minh và để chống lại sự chuyên quyền độc đoán, tuỳ tiện của Nhà nƣớc phong kiến, Montesquieu viết:. Sẽ không có tự do nếu quyền xét xử không đƣợc phân biệt với quyền lập pháp và quyền hành pháp. Nếu quyền xét xử đƣợc sáp nhập vào quyền lập pháp, thì sẽ không có tự do, nếu quyền xét xử đƣợc nhập vào quyền hành pháp thì Thẩm phán sẽ trở thành những kẻ áp bức [49. Montesquieu khẳng định quyền tƣ pháp phải tách ra khỏi quyền lập pháp và quyền hành pháp: “Mọi thứ sẽ bị biến mất cả nếu chính một người, hay chính một tập đoàn các thân hào hay các quí tộc hay bình dân hành sự cả ba quyền: Quyền làm luật, quyền thi hành các quyết nghị chung và quyền xét xử các tội phạm hay các vụ tranh chấp giữa các tư nhân” [49.

Về một NNPQ, Immanuil Kant (1724 – 1804) – nhà triết học nổi tiếng ngƣời Đức cho rằng NNPQ là một Nhà nƣớc có sự phân công quyền lực. Theo ông: “Chủ quyền của nhân dân chỉ có thể được thực hiện trên thực tế bằng sự phân công quyền lực như là một nguyên tắc tổ chức Nhà nước quan trọng nhất vì tính tối cao của chủ quyền nhân dân là điều kiện cơ bản cho tự do và bình đẳng của tất cả các công dân trong một Nhà nước” [41. Theo các học giả tƣ sản thì hệ thống các cơ quan Nhà nƣớc của các Nhà nƣớc đều đƣợc hình thành trên cơ sở nguyên tắc phân chia quyền lực theo thuyết “tam quyền phân lập”. Mỗi cơ quan Nhà nƣớc phải có một vị trí xứng đáng, phải đƣợc tổ chức sao cho có tính độc lập trong cơ chế đối trọng – chế ƣớc – kiểm soát lẫn nhau giữa các nhánh quyền lập pháp, hành pháp và tƣ pháp.

Cũng nhƣ các cơ quan khác trong bộ máy Nhà nƣớc, nếu TA không đƣợc tổ chức một cách thỏa đáng sẽ trở thành thảm hoạ cho quốc gia và cho ngƣời dân trong quốc gia đó. Điều này đã đƣợc các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lênin khẳng định: “Cơ quan cầm quyền vừa là kẻ thi hành luật, vừa cho mình là kẻ lập pháp. Họ có thể tàn phá quốc gia bằng những ý chí chung sai lầm của họ. Mà họ còn nắm cả quyền xét xử nữa thì họ có thể LUAN VAN CHAT LUONG download12: add [e-mail] đè nát mỗi công dân theo ý muốn của họ” [47.

Theo quan niệm của giai cấp tƣ sản thì TA là cơ quan xét xử “tội phạm hay các vụ tranh chấp” không đơn thuần đó là hành vi của con ngƣời mà còn bao gồm cả hoạt động của các cơ quan Nhà nƣớc đại diện cho công quyền. Đây là việc thể hiện rõ nét nhất sự đối trọng giữa TA với cơ quan lập pháp và hành pháp, giữa quyền tƣ pháp với quyền lập pháp và hành pháp, đây cũng là điểm thể hiện rõ nhất tính độc lập của TA trong bộ máy Nhà nƣớc tƣ sản. Vấn đề độc lập của TA tách khỏi nhà Vua, cùng với những vấn đề khác nhƣ Nghị viện, tự do dân chủ, trở thành khẩu hiệu phƣơng hƣớng và động lực cho việc lật đổ chế độ phong kiến thiết lập nên chế độ tƣ bản, phải nói một cách công bằng rằng chế độ tƣ bản và nhất là thời kỳ Cách mạng của nó bỏ rất nhiều công sức vào việc đấu tranh giành độc lập cho hoạt động của TA. Sự độc lập của TA khỏi lập pháp và hành pháp là một trong những đảm bảo quan trọng trong công việc bảo đảm quyền bình đẳng, quyền tự nhiên của con ngƣời, nhất là trong việc chống lại tình trạng tham nhũng, lợi dụng quyền lực của những nhà cầm quyền, vì đam mê quyền lực, vì vụ lợi mà họ xâm phạm đến quyền tự do, bình đẳng, quyền tự nhiên của quần chúng nhân dân lao động [12.

Ở các nƣớc trên thế giới, HP và các văn bản pháp luật về tổ chức các cơ quan tƣ pháp (trong đó có TA) đều qui định cơ chế kìm hãm - chế ƣớc lẫn nhau giữa ba nhánh quyền lực lập pháp – hành pháp – tƣ pháp với sự độc lập của TA. Theo HP 1787 và đạo luật tƣ pháp năm 1789 của Hợp chủng quốc Hoa kỳ thì quyền tƣ pháp đƣợc giao cho TA. Qua nghiên cứu HP và luật về tổ chức bộ máy Nhà nƣớc ở Hoa Kỳ cho thấy bộ máy Nhà nƣớc Hoa kỳ đƣợc tổ chức trên nguyên tắc phân chia quyền lực rành mạch thành ba nhánh quyền lực: lập pháp, hành pháp, tƣ pháp hoạt động độc lập, kiềm chế và kiểm soát lẫn nhau. Theo pháp luật nƣớc này, Quốc hội có quyền lập pháp do cả hai Viện là Thƣợng Nghị viện và Hạ Nghị viện cùng thực hiện nhƣng không phải hai Viện này có quyền lực vô hạn trong lĩnh vực lập pháp bởi vì Quốc hội không đƣợc phép ban hành một số đạo luật (ví dụ nhƣ đạo luật cấm tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tôn giáo hoặc đạo luật về thiết lập LUAN VAN CHAT LUONG download13: add [e-mail] tôn giáo…) Tổng thống Hoa Kỳ có quyền phủ quyết các đạo luật, mệnh lệnh, nghị quyết mà cả hai Viện của Quốc hội thông qua.

Khi bị Tổng thống phủ quyết, Quốc hội phải thảo luận lại dự án luật và Quốc hội chỉ có thể thông qua dự án luật khi có từ 2/3 số phiếu thuận trở lên. Quyền phủ quyết của Tổng thống làm hạn chế quyền lập pháp của Quốc hội và góp phần nâng cao trách nhiệm của Quốc hội trong hoạt động lập pháp. Quốc hội Hoa Kỳ có quyền xem xét và buộc tội Tổng thống cũng nhƣ các quan chức Chính phủ khi họ lạm dụng công quyền theo thủ tục “Impeachmen”. Tức là nếu Thƣợng Nghị viện tuyên bố những ngƣời này có tội thì họ sẽ bị cách chức và bị xét xử trƣớc TA nhƣ những ngƣời dân khác.

Thƣợ ng Nghị viện Hoa kỳ có quyền phê chuẩn việc bổ nhiệm Thẩm phán TA tối cao của Tổng thống. Thƣợng Nghị viện có quyền khởi tố và xét xử đối với Thẩm phán lạm dụng công quyền. Nếu bị Thƣợng Nghị viện kết tội, Thẩm phán sẽ bị cách chức và sẽ không đƣợc giữ một chức vụ nào khác. Ở Hoa Kỳ, TA tối cao có quyền giải thích HP, có quyền kiểm tra tính hợp hiến của các văn bản pháp luật do Quốc hội hoặc Tổng thống ban hành.

TA có quyền tuyên bố những đạo luật vi phạm HP là vô hiệu và không đƣợc áp dụng chứ không đƣợc quyền tuyên bố huỷ bỏ đạo luật đó. Ở Liên bang Nga, tại Chƣơng VII HP năm 1993 qui định quyền tƣ pháp thuộc về TA và Viện kiểm sát. Hệ thống các cơ quan TA của Liên bang Nga hoạt động trên cơ sở nguyên tắc độc lập với quyền lập pháp, hành pháp và chỉ tuân thủ pháp luật. Theo qui định của HP thì quyền lập pháp thuộc về Quốc hội nhƣng quyền sáng kiến lập pháp cũng thuộc về TA HP, TA tối cao và TA trọng tài tối cao Liên bang Nga với những vấn đề thuộc thẩm quyền của các TA đó.

Hội đồng Liên bang Nga (Thƣợng Nghị viện) thuộc Quốc hội có quyền bổ nhiệm và bãi miễn các Thẩm phán của TA HP, TA tối cao và TA trọng tài tối cao Liên bang Nga theo đề nghị của Tổng thống Liên bang Nga; Tổng thống Liên bang Nga có thể bị Hội đồng Liên bang phế truất khỏi chức vụ nếu Đuma quốc gia (Hạ nghị viện) thuộc Quốc hội buộc tội Tổng thống trong trƣờng hợp phạm tội phản quốc hoặc phạm tội nghiêm trọng khác mà sự buộc tội đó đã đƣợc TA tối cao Liên bang Nga khẳng định bằng bản kết luận. TA HP Liên bang Nga có quyền kiểm tra LUAN VAN CHAT LUONG download14: add luanvanchat@agmail.