Cuộc Cách Mạng Thị Trường Ở Mỹ (1793 - 1860) Và Tác Động Đến Lịch Sử Nước Mỹ

Tài liệu nghiên cứu Cuộc cách mạng thị trường ở mỹ 1793 1860 và tác động đến lịch sử nước mỹ, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Đinh Thị Mai
• Người hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thị Bích
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
• Chuyên ngành: Lịch sử Thế giới
• Đề tài: Cuộc Cách Mạng Thị Trường Ở Mỹ (1793 -1860) Và Tác Động Đến Lịch Sử Nước Mỹ
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cách Mạng Thị Trường Mỹ 1793 1860 Tổng Quan Khái Niệm

Cách mạng Mỹ (1775 – 1783) giành thắng lợi là bước dọn đường cho sự phát triển của Mỹ và kinh tế Mỹ. Từ giữa thế kỷ XVIII khái niệm “cách mạng thị trường” xuất hiện. Đây là giai đoạn chuyển đổi sâu sắc trong nền kinh tế Mỹ, từ nền kinh tế tự cung tự cấp sang nền kinh tế thị trường, nơi hàng hóa và dịch vụ được sản xuất để bán thay vì chỉ để tiêu dùng cá nhân. Cách mạng thị trường Mỹ không chỉ là sự thay đổi về kinh tế mà còn là sự biến đổi về xã hội, văn hóa và chính trị. Nó tạo ra những cơ hội mới, nhưng cũng đi kèm với những thách thức và bất bình đẳng. Giai đoạn này chứng kiến sự trỗi dậy của tầng lớp trung lưu, sự phát triển của các thành phố và sự gia tăng của nền kinh tế Mỹ trước nội chiến. Tuy nhiên, nó cũng làm sâu sắc thêm sự phân biệt giàu nghèo và vấn đề nô lệ. "Cuộc cách mạng thị trường" là "đòn bẩy" cho những thay đổi về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội nước Mỹ trong thế kỷ XIX và là tiền đề dẫn đến cuộc cách mạng công nghiệp giai đoạn 1865 – 1914 ở Mỹ.

1.1. Định Nghĩa Cách Mạng Thị Trường Bản Chất và Đặc Điểm

Cách mạng thị trường là quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế tự cung tự cấp sang nền kinh tế thị trường, nơi sản xuất hàng hóa và dịch vụ chủ yếu để trao đổi và mua bán. Nó bao gồm sự phát triển của hệ thống giao thông vận tải, sự mở rộng của thị trường, sự gia tăng của sản xuất công nghiệp và sự thay đổi trong quan hệ lao động. Lịch sử kinh tế Mỹ 1793-1860 ghi nhận sự thay đổi này diễn ra mạnh mẽ, tạo tiền đề cho sự phát triển vượt bậc của nền kinh tế Mỹ trong thế kỷ 19.

1.2. Vai Trò của Cách Mạng Thị Trường trong Lịch Sử Nước Mỹ

Cách mạng thị trường đóng vai trò then chốt trong việc định hình lịch sử nước Mỹ. Nó thúc đẩy sự phát triển kinh tế, tạo ra những cơ hội mới cho người dân, và làm thay đổi cấu trúc xã hội. Đồng thời, nó cũng gây ra những thách thức như bất bình đẳng kinh tế và vấn đề nô lệ, những vấn đề này sau đó dẫn đến cuộc Nội chiến Mỹ. Tác động của cách mạng thị trường là vô cùng lớn lao và đa chiều.

II. Bối Cảnh Tiền Đề Cách Mạng Thị Trường Mỹ 1793 1860

Để hiểu rõ về cách mạng thị trường Mỹ, cần xem xét bối cảnh và những tiền đề quan trọng. Bối cảnh thế giới và khu vực có ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của nước Mỹ. Tình hình nước Mỹ đầu thế kỷ XIX, với những điều kiện tự nhiên thuận lợi, tài nguyên thiên nhiên phong phú, và sự tiến bộ trong khoa học kỹ thuật, đã tạo ra những điều kiện cần thiết cho sự phát triển kinh tế. Bên cạnh đó, yếu tố chính trị ổn định và nguồn nhân công dồi dào cũng đóng vai trò quan trọng. Theo tài liệu gốc, thế kỷ XIX là một thế kỷ đánh dấu sự biến đổi mọi mặt của lịch sử nước Mỹ, đặc biệt là sự phát triển vượt bậc về nền kinh tế trong giai đoạn sau khi cách mạng Mỹ thành công.

2.1. Điều Kiện Tự Nhiên Tài Nguyên Thiên Nhiên và Nhân Công

Nước Mỹ sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, bao gồm đất đai màu mỡ, khoáng sản dồi dào và nguồn nước dồi dào. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của nông nghiệp và công nghiệp. Nguồn nhân công dồi dào, bao gồm cả người nhập cư và nô lệ, cũng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp lực lượng lao động cho nền kinh tế đang phát triển. Nông nghiệp và cách mạng thị trường có mối quan hệ mật thiết, khi nông nghiệp cung cấp nguyên liệu và thị trường tiêu thụ cho công nghiệp.

2.2. Tiến Bộ Khoa Học Kỹ Thuật và Thị Trường Tiêu Thụ

Những tiến bộ trong khoa học kỹ thuật, như phát minh ra máy hơi nước và máy dệt, đã thúc đẩy sự phát triển của công nghiệp. Sự mở rộng của thị trường tiêu thụ, cả trong nước và quốc tế, cũng tạo ra động lực cho các doanh nghiệp sản xuất hàng hóa và dịch vụ. Các phát minh và đổi mới 1793-1860 đã thay đổi phương thức sản xuất và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

2.3. Bối Cảnh Thế Giới và Khu Vực Bắc Mỹ

Bối cảnh thế giới và khu vực Bắc Mỹ cũng có ảnh hưởng đến sự phát triển của cách mạng thị trường ở Mỹ. Các cuộc chiến tranh ở châu Âu và sự cạnh tranh giữa các cường quốc đã tạo ra những cơ hội cho nước Mỹ phát triển kinh tế và mở rộng thị trường. Sự phát triển của các nước láng giềng ở Bắc Mỹ cũng có tác động đến nền kinh tế Mỹ. Giai đoạn 1793-1860 trong lịch sử Mỹ chịu ảnh hưởng lớn từ các sự kiện quốc tế.

III. Thành Tựu Công Nghiệp Cách Mạng Thị Trường Mỹ 1793 1860

Cách mạng thị trường đã mang lại những thành tựu đáng kể trong lĩnh vực công nghiệp. Ngành luyện kim và khai mỏ phát triển mạnh mẽ, đáp ứng nhu cầu về nguyên liệu cho các ngành công nghiệp khác. Sự ra đời của các nhà máy và xí nghiệp đã thay đổi phương thức sản xuất, từ sản xuất thủ công sang sản xuất công nghiệp. Theo tài liệu, những biến động kinh tế đặc biệt mạnh mẽ trong giai đoạn đầu thế kỷ XIX đến trước nội chiến được gọi dưới một khái niệm đó là “cách mạng thị trường”. Đây là sự kết hợp những thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp với cách mạng giao thông vận tải và thông tin liên lạc.

3.1. Ngành Luyện Kim và Khai Mỏ Nền Tảng Công Nghiệp Hóa

Ngành luyện kim và khai mỏ đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguyên liệu cho các ngành công nghiệp khác. Sự phát triển của ngành này đã thúc đẩy sự ra đời của các nhà máy và xí nghiệp, tạo ra những cơ hội việc làm mới cho người dân. Công nghiệp hóa ở Mỹ 1793-1860 bắt đầu từ những ngành công nghiệp cơ bản này.

3.2. Sự Phát Triển của Nhà Máy và Xí Nghiệp

Sự ra đời của các nhà máy và xí nghiệp đã thay đổi phương thức sản xuất, từ sản xuất thủ công sang sản xuất công nghiệp. Điều này dẫn đến sự gia tăng năng suất lao động và sự giảm giá thành sản phẩm. Sự thay đổi trong lao động 1793-1860 là một trong những hệ quả của sự phát triển công nghiệp.

IV. Nông Nghiệp Giao Thông Vận Tải Động Lực Cách Mạng Thị Trường

Bên cạnh công nghiệp, nông nghiệp cũng có những bước tiến đáng kể trong giai đoạn này. Các kỹ thuật canh tác mới được áp dụng, giúp tăng năng suất và sản lượng. Sự phát triển của giao thông vận tải và thông tin liên lạc cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối các thị trường và tạo điều kiện cho thương mại phát triển. Theo tài liệu, đây là sự kết hợp những thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp với cách mạng giao thông vận tải và thông tin liên lạc.

4.1. Kỹ Thuật Canh Tác Mới và Năng Suất Nông Nghiệp

Việc áp dụng các kỹ thuật canh tác mới, như sử dụng phân bón và máy móc nông nghiệp, đã giúp tăng năng suất và sản lượng nông nghiệp. Điều này tạo ra nguồn cung cấp lương thực dồi dào cho các thành phố đang phát triển và cung cấp nguyên liệu cho các ngành công nghiệp chế biến. Nông nghiệp và cách mạng thị trường có mối quan hệ tương hỗ, cùng thúc đẩy sự phát triển kinh tế.

4.2. Phát Triển Giao Thông Vận Tải và Thông Tin Liên Lạc

Sự phát triển của giao thông vận tải, như xây dựng đường sắt và kênh đào, đã giúp kết nối các thị trường và tạo điều kiện cho thương mại phát triển. Sự ra đời của điện báo cũng giúp tăng tốc độ truyền thông và thông tin liên lạc. Giao thông vận tải và cách mạng thị trường là hai yếu tố không thể tách rời, cùng nhau tạo nên sự thay đổi lớn lao trong nền kinh tế Mỹ.

4.3. Đường Quốc Lộ và Hệ Thống Giao Thông Vận Tải

Việc xây dựng đường quốc lộ và phát triển hệ thống giao thông vận tải đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa và hành khách. Điều này giúp mở rộng thị trường và thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Giao thông vận tải và cách mạng thị trường có mối quan hệ mật thiết, khi giao thông vận tải là yếu tố then chốt để kết nối các thị trường và tạo điều kiện cho thương mại phát triển.

V. Tác Động Cách Mạng Thị Trường Đến Chính Trị Xã Hội Mỹ

Cách mạng thị trường không chỉ tác động đến kinh tế mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến chính trị và xã hội Mỹ. Sự phát triển kinh tế đã tạo ra những thay đổi trong cấu trúc xã hội, với sự trỗi dậy của tầng lớp trung lưu và sự gia tăng của bất bình đẳng kinh tế. Đồng thời, nó cũng gây ra những căng thẳng chính trị, đặc biệt là vấn đề nô lệ. Theo tài liệu, “Cuộc cách mạng thị trường” là “đòn bẩy” cho những thay đổi về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội nước Mỹ trong thế kỷ XIX.

5.1. Ảnh Hưởng Đến Chính Trị và Các Đảng Phái

Cách mạng thị trường đã tạo ra những thay đổi trong hệ thống chính trị Mỹ. Sự phát triển kinh tế đã làm gia tăng quyền lực của các doanh nghiệp và tầng lớp trung lưu, đồng thời làm suy yếu quyền lực của các chủ đồn điền và tầng lớp quý tộc. Điều này dẫn đến sự thay đổi trong các đảng phái chính trị và sự ra đời của các phong trào cải cách. Chính trị Mỹ 1793-1860 chịu ảnh hưởng lớn từ những thay đổi kinh tế và xã hội.

5.2. Tác Động Đến Xã Hội và Văn Hóa Mỹ

Cách mạng thị trường đã làm thay đổi cấu trúc xã hội và văn hóa Mỹ. Sự phát triển kinh tế đã tạo ra những cơ hội mới cho người dân, nhưng cũng làm gia tăng bất bình đẳng kinh tế và xã hội. Đồng thời, nó cũng gây ra những thay đổi trong giá trị văn hóa và lối sống của người dân. Xã hội Mỹ 1793-1860 chứng kiến sự thay đổi lớn lao về cấu trúc và giá trị.

5.3. Vấn Đề Nô Lệ và Phân Biệt Chủng Tộc

Cách mạng thị trường đã làm sâu sắc thêm vấn đề nô lệ và phân biệt chủng tộc ở Mỹ. Sự phát triển của kinh tế đồn điền ở miền Nam dựa trên lao động nô lệ, trong khi ở miền Bắc, phong trào phản đối nô lệ ngày càng lớn mạnh. Điều này dẫn đến những căng thẳng chính trị và xã hội, cuối cùng dẫn đến cuộc Nội chiến Mỹ. Tác động của cách mạng thị trường đến nô lệ là một trong những vấn đề nhức nhối nhất của giai đoạn này.

VI. Kết Luận Bài Học Từ Cách Mạng Thị Trường Mỹ 1793 1860

Cách mạng thị trường ở Mỹ (1793-1860) là một giai đoạn lịch sử quan trọng, đánh dấu sự chuyển đổi sâu sắc trong nền kinh tế, chính trị và xã hội Mỹ. Những thành tựu và thách thức của giai đoạn này vẫn còn ảnh hưởng đến nước Mỹ ngày nay. Nghiên cứu về cách mạng thị trường giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá trình phát triển của nước Mỹ và rút ra những bài học kinh nghiệm cho sự phát triển kinh tế và xã hội trong tương lai.

6.1. Tổng Kết Thành Tựu và Hạn Chế

Cách mạng thị trường đã mang lại những thành tựu to lớn cho nước Mỹ, như sự phát triển kinh tế, sự gia tăng năng suất lao động và sự cải thiện đời sống của người dân. Tuy nhiên, nó cũng gây ra những hạn chế, như bất bình đẳng kinh tế, vấn đề nô lệ và ô nhiễm môi trường. Ảnh hưởng của cách mạng thị trường đến các vùng miền là không đồng đều, tạo ra sự khác biệt lớn giữa miền Bắc và miền Nam.

6.2. Bài Học Kinh Nghiệm và Tầm Quan Trọng Lịch Sử

Nghiên cứu về cách mạng thị trường giúp chúng ta rút ra những bài học kinh nghiệm quý giá cho sự phát triển kinh tế và xã hội trong tương lai. Nó cho thấy tầm quan trọng của việc đầu tư vào khoa học kỹ thuật, phát triển giao thông vận tải và bảo vệ môi trường. Đồng thời, nó cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc giải quyết các vấn đề xã hội, như bất bình đẳng kinh tế và phân biệt chủng tộc. So sánh cách mạng thị trường Mỹ với các nước khác giúp chúng ta hiểu rõ hơn về đặc điểm và tầm quan trọng của nó.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Những tiền đề của cuộc cách mạng thị trường(1793 – 1860) Chương 2. Những thành tựu của cách mạng thị trường (1793 - 1860) và tác động đến lịch sử nước Mỹ 10 NỘI DUNG Chƣơng 1 NHỮNG TIỀN ĐỀ CỦA CUỘC CÁCH MẠNG THỊ TRƢỜNG (1793 - 1860) 1. Khái niệm “cách mạng thị trường” Cách mạng Mỹ (1775 – 1783) giành thắng lợi là bước dọn đường cho sự phát triển của Mỹ và kinh tế Mỹ.

Từ giữa thế kỷ XVIII khái niệm cuộc cách mạng công nghiệp được hình thành. Cách mạng công nghiệp được hiểu là “bước phát triển nhảy vọt của lực lượng sản xuất bằng máy móc ở những nước phương Tây nửa sau thế kỷ XVIII đến nửa đầu thế kỷ XIX dẫn đến thiết lập hoàn toàn chủ nghĩa tư bản”[30;tr. Đối với lịch sử nước Mỹ những biến động kinh tế mạnh mẽ trong giai đoạn đầu thế kỷ XIX luôn gây ấn tượng đối với các nhà sử học. Và để giải thích cho những sự thay đổi mạnh mẽ trên của nước Mỹ vào năm 1950, George Rogers Taylor đã gọi đó là “cách mạng giao thông vận tải”.“Từ năm 1815 tới năm 1850, người Mỹ đã xây dựng được một mạng lưới đường sá, sông đào rộng khắp và những tuyến đường ray xe lửa đầu tiên; mở rộng vùng lãnh thổ mới sáp nhập cho việc định cư và hoạt động thương mại; đồng thời bắt đầu công nghiệp hóa sản xuất” [7;tr.

Các nhà nghiên cứu không đưa ra nhiều ý kiến phản đối lý giải của Taylor mà thiên về việc xem xét lại một số yếu tố liên quan. Trong nhiều năm, các nhà nghiên cứu sử học người Mỹ đã phải đau đầu và gặp không ít khó khăn trong việc tìm ra tiêu đề để miêu tả giai đoạn 1815 – 1848. Trong khoảng hơn 50 năm (từ cuối thế kỷ XVIII đến năm 1860) ở Mỹ có sự thay đổi các điều kiện về kinh tế đã nhanh chóng làm đảo lộn tôn ti trật tự xã hội cũ đang tồn tại, thay thế bằng những cơ hội hoàn toàn mới, các nhà sử học gọi những biến đổi thời kỳ này là cuộc cách mạng thị trường. Cuộc cách mạng thị trường diễn ra vào nửa đầu thế kỷ XIX đến trước nội chiến, nó được coi là một quá trình hơn là một sự kiện.

Cách mạng thị 11 trường có nhiều khái niệm khác nhau. “Cuộc cách mạng thị trường là cải tiến của những phát minh, những thay đổi trong cách mà người Mỹ làm ăn và thay đổi cách mọi người đưa hàng hóa ra thị trường đã xảy ra trong khoảng thời gian này từ năm 1790 đến năm 1860” [31;tr. Theo tiến sĩ Jane Fiegen Green: “Trong những năm đầu của thế kỷ XIX, để thực hiện tham vọng thương mại vô tận của người Mỹ. Giai đoạn giữa cách mạng và Nội chiến, một thế giới sinh tồn cũ đã chết và một quốc gia thương mại mới hơn đã ra đời.

Người Mỹ đã tích hợp các công nghệ của cách mạng công nghiệp vào một nền kinh tế thương mại mới. Năng lượng hơi nước, công nghệ di chuyển tàu hơi nước và đường sắt, thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp Mỹ bằng cách cung cấp năng lượng cho các nhà máy và châm ngòi cho mạng lưới giao thông quốc gia mới. Đó được gọi là cuộc cách mạng thị trường”[40]. Hay nói cách khác thì “Cuộc cách mạng thị trường (1793 - 1860) ở Mỹ là một sự thay đổi mạnh mẽ trong hệ thống lao động thủ công có nguồn gốc từ miền Nam, lan sang miền Bắc và sau đó lan ra toàn thế giới.

Thương mại truyền thống đã trở nên lỗi thời bởi những cải tiến trong giao thông vận tải, thông tin liên lạc. Với sự tăng trưởng của sản xuất trong nước quy mô lớn, thương mại ở Mỹ tăng lên và sự phụ thuộc vào nhập khẩu nước ngoài giảm đi”[36]. Về cơ bản, cách mạng thị trường là sự kết hợp những thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp với cách mạng giao thông vận tải và thông tin liên lạc. Quá trình này tạo nên sự thay đổi kinh tế, hình thức tổ chức sản xuất của nước Mỹ nửa đầu thế kỷ XIX.

Từ một quốc gia nông nghiệp lạc hậu trong giai đoạn đầu của sự phát triển kinh tế dưới thời Thomas Jefferson đến giữa thế kỷ XIX Hoa Kỳ đã tạo được tiền đề cần thiết để trở thành một cường quốc kinh tế lớn. Cách mạng thị trường đã có tác động trực tiếp đến cuộc sống của người dân Mỹ theo cách này hay cách khác. Bối cảnh thế giới và khu vực 1. Bối cảnh thế giới Vào thế kỷ thứ XVI, cuộc cách mạng tư sản Hà Lan diễn ra chống lại ách thống trị của thực dân Tây Ban Nha, thành lập nên nước cộng hòa Hà Lan.

Một thế kỷ sau, nước Anh tiến hành cuộc cách mạng tư sản thành công, cuộc cách mạng tư sản lớn đầu tiên trên thế giới, mở ra thời kỳ mới của chủ nghĩa tư bản. Sau cuộc cách mạng tư sản Anh lần lượt các cuộc cách mạng tư sản nổ ra ở Bắc Mỹ, Pháp, Đức, Italia và các quốc gia châu Âu khác. Cuối thể kỷ XVIII, đầu thể kỷ XIX, các cuộc cách mạng tư sản từng bước được hoàn thành, điều đáng chú ý đó là những sự kiện quan trọng chi phối mối quan hệ quốc tế ở châu Âu là cuộc cách mạng tư sản Pháp. Cách mạng Pháp nổ ra, lôi cuốn các nước châu Âu vào một khủng hoảng kéo dài và sâu sắc nhất.

Cuộc chính biến 9/11/1799, các cuộc chiến tranh của Napoleon đã đẩy nhân dân vào vòng xoáy chiến tranh tranh giành địa vị bá chủ kéo dài làm đảo lộn trật tự xã hội cũng như bản đồ châu Âu. Từ sau năm 1812, quân đội Napoleon ngày càng yếu thế do sự phản kháng của các dân tộc bị trị, đặc biệt là sự tấn công liên tiếp của liên minh các nước châu Âu. Trước tình hình đó, đội quân của các quốc gia châu Âu đã hợp sức lại đánh bại Napoleon tại kinh thành Paris. Trận Waterloo (1815) kết thúc đồng nghĩa với sự sụp đổ của Đế chế thứ nhất – lịch sử châu Âu bước sang trang mới.

Nhằm sắp xếp lại trật tự châu Âu trong một thời gian dài bị đảo lộn, ngay khi cuộc chiến chống Napoleon chưa kết thúc, tháng 9-1814, các cường quốc Châu Âu trong liên minh chống Pháp triệu tập hội nghị tại Vienna thủ đô của Áo. Hội nghị Vienne là hội nghị ngoại giao lớn nhất và quan trọng nhất từ trước đến nay nhằm thanh toán cuộc chiến tranh kéo dài hơn 20 năm đã từng làm đảo lộn trật tự xã hội cũ. “Mục đích của hội nghị là: thứ nhất, xóa bỏ ảnh hưởng của cách mạng Pháp, thủ tiêu những cải cách tiến bộ đã tiến hành ở nhiều nước châu Âu vào cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX, khôi 13 phục trở lại trật tự phong kiến; thứ hai, ngăn cản nước Pháp quay trở lại đế chế Napolenon ; thứ ba, phân chia lãnh thể nhằm thỏa mãn tham vọng của các cường quốc thắng trận.21] Hiệp định Vienne đi đến thống nhất được kí kết (1815) dẫn đến sự hình thành một trật tự mới và làm thay đổi bản đồ châu Âu dưới sự kiểm soát của các nước thắng trận (Anh, Nga, Áo, Phổ). Các nước châu Âu đã thành lập các tổ chức như “Đồng minh Thần Thánh” và “Đồng minh Tứ cường” làm công cụ để bảo về quyền lợi của các nước thắng trận chống lại phong trào đấu tranh của quần chúng.

Hòa bình của Hội Nghị Vienne không phải là một nền hòa bình thực sự mà chỉ nhằm đáp ứng tham vọng của các cường quốc ở châu Âu “các dân tộc được mua và bán, được chia và hợp chỉ nhằm đáp ứng nhiều hơn nữa quyền lợi và ý đồ của những kẻ cai trị họ” [9;tr. Trật tự quốc tế được thiết lập sau hội nghị Vienne do các cường quốc chiến thắng Pháp tạo ra ở châu Âu dựa trên sự hy sinh, chà đạp quyền lợi của các dân tộc hơn nữa lại phục hồi chế độ phong kiến lỗi thời lạc hậu càng khắc sâu mâu thuẫn với quần chúng nhân dân. Trên khắp lục địa châu Âu (ngoại trừ nước Anh) nổ ra hàng loạt các cao trào cách mạng dân tộc và dân chủ đầu thế kỷ XIX. Trong bối cảnh chung của thế giới, nền kinh tế tư bản chủ nghĩa đang trong giai đoạn phát triển cực thịnh.

Sự phát triển mạnh mẽ của chủ nghĩa tư bản ở châu Âu dần dần lan sang châu Á điển hình là Nhật Bản. Vào giữa thế kỷ XIX, tư bản ngoại quốc bắt đầu xâm nhập vào Nhật Bản. Cũng như những nước châu Á khác, Nhật có nguy cơ trở thành thuộc địa của các nước phương tây. Đứng trước tình hình đó, Nhật Bản buộc phải mở cửa cho các nước Phương tây vào buôn bán.

Ngày 31 tháng 3 năm 1854, Nhật Bản ký hiệp ước Kanagaoa đồng ý mở cửa hải cảng Shimoda và Hakadate. Đây được coi là tiếng súng đầu tiên nổ vào sự cô lập tự thủ của Nhật Bản. Với cuộc cải cách Duy tân Minh Trị năm 1868 thành công, đã giúp nước Nhật thoát khỏi vòng vây của các nước tư bản phương tây và trở thành nước tư bản hùng mạnh ở 14 châu Á. Nhật Bản nhanh chóng trở mình tham gia vào công cuộc cạnh tranh, mở rộng phạm vi ảnh hưởng và hệ thống thuộc địa ở Châu Á – Thái Bình Dương.

Vào đầu thế kỷ XIX, trong khi hầu hết các quốc gia châu Âu bị chao đảo bởi các cuộc cách mạng tư sản thì ở một diễn biến khác nước Anh vẫn trong thời gian ổn định. Cuộc cách mạng công nghiệp kết thúc một cách suôn sẻ và với vai trò là “công xưởng thế giới”, nước Anh vươn lên vị trí đứng đầu nền kinh tế thế giới. Bằng chứng là “đến năm 1850, sản lượng than đá, gang, hàng chế tạo bằng bông của Anh đã chiếm ½ sản lượng toàn thế giới” [24;tr. Ngành công nghiệp đóng tàu phát triển, cho ra đời những đội tàu biển có trọng tải lớn, nắm quyền bá chủ trên các đại dương.

Sự phát triển thịnh vượng của nền kinh tế là nền tảng cho nước Anh triển khai chính sách đối ngoại ra bên ngoài, trước hết đối với các cường quốc châu Âu. Từ sau Hội nghị Vienne, nước Anh theo đuổi chính sách cân bằng lực lượng, đây là chính sách ngăn cản bất cứ quốc gia hoặc nhóm quốc gia nào phá vỡ thế nguyên trạng được duy trì ở châu Âu hoặc nơi khác. Đánh giá về chính sách đối ngoại nước Anh giai đoạn này, một học giả Mỹ Hans Morgenthau, nhận định: “Nước Anh, nước giữ thế cân bằng giỏi nhất.