Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái xã vĩnh hải huyện ninh hải tỉnh ninh thuận

Luận văn thạc sĩ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái tại xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải, Ninh Thuận.

• Tác giả: Lưu Hồng Sơn
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Thanh Hà
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Mô Hình Trồng Nho Kết Hợp Du Lịch Sinh Thái Tại Vĩnh Hải, Ninh Hải, Tỉnh Ninh Thuận
• Loại tài liệu: Đề án tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan
• 1.2. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Du lịch, du lịch sinh thái và nông nghiệp kết hợp với du lịch sinh thái
• 2.2. Nông hộ và các mô hình trồng nho
• 2.3. Khái niệm về quyết định
• 2.4. Các học thuyết có liên quan đề tài
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 2.5.2. Phương pháp phân tích
• 2.5.2.1. Phương pháp thống kê mô tả
• 2.5.2.2. Phương pháp so sánh
• 2.5.2.3. Phương pháp hồi quy tương quan
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tình hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái tại xã Vĩnh Hải
• 3.2. Hiệu quả tài chính trồng nho kết hợp du lịch sinh thái tại xã Vĩnh Hải
• 3.3. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái tại xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải
• 3.4. Phân tích đặc điểm nông hộ trồng nho tại xã Vĩnh Hải
• 3.5. Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến quyết định lựa chọn mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái tại xã Vĩnh Hải
• 3.6. Đề xuất các giải pháp thúc đẩy mở rộng mô hình sản xuất nho kết hợp với du lịch sinh thái tại xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải
• 3.6.1. Giải pháp về vị trí vườn nho
• 3.6.2. Giải pháp về lao động
• 3.6.3. Giải pháp về tập huấn trồng nho kết hợp du lịch sinh thái
• 3.6.4. Giải pháp nâng cao sự hiểu biết của hộ nông dân đối với mô hình sản xuất nho kết hợp du lịch sinh thái
• 3.6.5. Giải pháp về giá bán và nâng cao lợi nhuận
• 3.6.6. Giải pháp về tín dụng chính thức
• 3.6.7. Giải pháp nâng cao năng suất nho của nông hộ
• 3.6.8. Giải pháp về mở rộng diện tích canh tác nho
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mô Hình Trồng Nho Du Lịch Sinh Thái Vĩnh Hải

Ninh Thuận, với điều kiện khí hậu và đất đai đặc thù, là thủ phủ của cây nho tại Việt Nam. Trong đó, xã Vĩnh Hải nổi lên như một điểm sáng với mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái, mang lại hiệu quả kinh tế cao và nâng cao thu nhập cho người dân. Mô hình này không chỉ giúp tiêu thụ sản phẩm nho tươi với giá cao hơn mà còn tạo ra các sản phẩm giá trị gia tăng như rượu nho, mật nho, nho khô, và các đặc sản địa phương. Tuy nhiên, việc nhân rộng mô hình này còn gặp nhiều thách thức, đòi hỏi nghiên cứu sâu rộng để tìm ra các giải pháp phù hợp. Theo thống kê, diện tích trồng nho tại Vĩnh Hải là 180 ha, trong đó có 60 ha áp dụng mô hình kết hợp du lịch. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển lớn của mô hình, nhưng cũng đặt ra yêu cầu về quản lý và phát triển bền vững.

1.1. Lịch Sử và Tiềm Năng Phát Triển Nho Vĩnh Hải

Cây nho đã gắn bó lâu đời với người dân Vĩnh Hải, trở thành một phần không thể thiếu của văn hóa địa phương. Với sự phát triển của du lịch, việc kết hợp trồng nho với du lịch sinh thái đã mở ra một hướng đi mới, giúp nâng cao giá trị sản phẩm và tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân. Tiềm năng phát triển của mô hình này là rất lớn, đặc biệt khi nhu cầu du lịch trải nghiệm và du lịch nông nghiệp ngày càng tăng cao. Cần có những nghiên cứu và đánh giá cụ thể để khai thác tối đa tiềm năng này.

1.2. Vai Trò Của Du Lịch Nông Nghiệp Trong Kinh Tế Vĩnh Hải

Du lịch nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc đa dạng hóa kinh tế địa phương, tạo ra việc làm và thu hút đầu tư. Mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái không chỉ mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp từ việc bán sản phẩm và dịch vụ du lịch mà còn góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, thu hút du khách và tạo ra các cơ hội kinh doanh khác. Sự phát triển của du lịch nông nghiệp cần được quy hoạch và quản lý chặt chẽ để đảm bảo tính bền vững và bảo vệ môi trường.

II. Thách Thức Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Vườn Nho Ninh Thuận

Mặc dù có nhiều tiềm năng, mô hình du lịch sinh thái vườn nho Ninh Thuận vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Tỷ lệ hộ dân tham gia mô hình còn thấp (11.1%), cho thấy còn nhiều rào cản cần vượt qua. Các vấn đề về vốn đầu tư, kỹ thuật canh tác, quản lý chất lượng sản phẩm, và marketing du lịch là những yếu tố quan trọng cần được giải quyết. Bên cạnh đó, việc bảo vệ môi trường và duy trì tính bền vững của mô hình cũng là một thách thức lớn. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, bao gồm chính quyền địa phương, doanh nghiệp du lịch, và người dân, để giải quyết các thách thức này và đảm bảo sự phát triển bền vững của mô hình.

2.1. Rào Cản Về Vốn và Kỹ Thuật Trồng Nho Du Lịch

Việc chuyển đổi từ mô hình trồng nho truyền thống sang mô hình kết hợp du lịch đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu lớn để xây dựng cơ sở hạ tầng, cải tạo vườn nho, và phát triển các dịch vụ du lịch. Bên cạnh đó, kỹ thuật canh tác nho theo hướng hữu cơ, đảm bảo chất lượng sản phẩm và an toàn cho du khách cũng là một thách thức. Cần có các chính sách hỗ trợ về vốn và kỹ thuật để giúp người dân vượt qua những rào cản này.

2.2. Quản Lý Chất Lượng Sản Phẩm và Dịch Vụ Du Lịch

Để thu hút và giữ chân du khách, chất lượng sản phẩm nho và dịch vụ du lịch cần được đảm bảo. Việc kiểm soát chất lượng sản phẩm, từ khâu trồng trọt đến chế biến, là rất quan trọng. Đồng thời, cần đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch để cung cấp các dịch vụ chuyên nghiệp và thân thiện. Cần có các tiêu chuẩn và quy trình quản lý chất lượng rõ ràng để đảm bảo sự hài lòng của du khách.

2.3. Bảo Vệ Môi Trường và Phát Triển Bền Vững

Phát triển du lịch sinh thái vườn nho cần đi đôi với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Việc sử dụng các phương pháp canh tác thân thiện với môi trường, giảm thiểu sử dụng hóa chất, và quản lý chất thải hiệu quả là rất quan trọng. Đồng thời, cần bảo tồn các giá trị văn hóa và cảnh quan địa phương để tạo ra một sản phẩm du lịch độc đáo và hấp dẫn. Cần có các quy định và chính sách bảo vệ môi trường chặt chẽ để đảm bảo sự phát triển bền vững của mô hình.

III. Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Mô Hình Trồng Nho Du Lịch Sinh Thái

Nghiên cứu chỉ ra rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái của nông hộ tại Vĩnh Hải. Các yếu tố này bao gồm vị trí vườn nho, số lao động trong hộ, số lần tham gia tập huấn, sự hiểu biết về mô hình, giá bán, lợi nhuận, khả năng vay vốn, năng suất nho, diện tích canh tác, và kinh nghiệm trồng nho. Trong đó, vị trí vườn nho và số lao động trong hộ có vai trò quan trọng nhất. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp đưa ra các giải pháp phù hợp để thúc đẩy sự phát triển của mô hình.

3.1. Vị Trí Vườn Nho và Khả Năng Tiếp Cận Du Khách

Vị trí vườn nho đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút du khách. Các vườn nho nằm ở vị trí thuận lợi, dễ dàng tiếp cận từ các tuyến đường chính và các điểm du lịch khác, thường có lợi thế hơn. Bên cạnh đó, cảnh quan đẹp và không gian thoáng đãng cũng là những yếu tố quan trọng. Cần có quy hoạch và đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao thông để cải thiện khả năng tiếp cận các vườn nho.

3.2. Nguồn Lao Động và Kỹ Năng Quản Lý Du Lịch

Mô hình trồng nho kết hợp du lịch đòi hỏi nguồn lao động dồi dào và có kỹ năng quản lý du lịch. Người dân cần được đào tạo về kỹ năng giao tiếp, phục vụ khách hàng, và quản lý các hoạt động du lịch. Bên cạnh đó, cần có sự phân công lao động hợp lý để đảm bảo hiệu quả hoạt động của vườn nho và các dịch vụ du lịch.

3.3. Hiểu Biết Về Mô Hình và Khả Năng Tiếp Cận Thông Tin

Sự hiểu biết về mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái và khả năng tiếp cận thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc đưa ra quyết định tham gia mô hình. Người dân cần được cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác về lợi ích, rủi ro, và các yêu cầu của mô hình. Cần có các chương trình tập huấn và tư vấn để nâng cao sự hiểu biết của người dân.

IV. Giải Pháp Phát Triển Bền Vững Mô Hình Nho Kết Hợp Du Lịch

Để thúc đẩy sự phát triển bền vững của mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái Vĩnh Hải, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này bao gồm cải thiện vị trí vườn nho, nâng cao chất lượng nguồn lao động, tăng cường tập huấn, nâng cao sự hiểu biết của người dân, cải thiện giá bán và lợi nhuận, tăng cường tín dụng, nâng cao năng suất nho, và mở rộng diện tích canh tác. Bên cạnh đó, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan để đảm bảo sự thành công của mô hình.

4.1. Chính Sách Hỗ Trợ và Khuyến Khích Phát Triển Du Lịch Nông Nghiệp

Chính quyền địa phương cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích phát triển du lịch nông nghiệp, bao gồm hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, và marketing. Cần có các quy định và chính sách rõ ràng để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tham gia vào mô hình. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ban, ngành để đảm bảo sự đồng bộ và hiệu quả của các chính sách.

4.2. Xây Dựng Thương Hiệu và Marketing Du Lịch Nho Vĩnh Hải

Xây dựng thương hiệu và marketing du lịch nho Vĩnh Hải là rất quan trọng để thu hút du khách. Cần có các chiến dịch quảng bá và giới thiệu sản phẩm du lịch nho Vĩnh Hải trên các phương tiện truyền thông và các kênh du lịch. Bên cạnh đó, cần xây dựng các sản phẩm du lịch độc đáo và hấp dẫn để tạo sự khác biệt và thu hút du khách.

4.3. Liên Kết Giữa Nông Dân và Doanh Nghiệp Du Lịch

Liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp du lịch là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của mô hình. Cần có các cơ chế hợp tác và chia sẻ lợi ích giữa các bên liên quan. Doanh nghiệp du lịch có thể hỗ trợ nông dân về kỹ thuật, marketing, và quản lý chất lượng sản phẩm. Nông dân có thể cung cấp sản phẩm và dịch vụ du lịch chất lượng cao cho doanh nghiệp.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Vĩnh Hải

Nghiên cứu tại Vĩnh Hải đã chỉ ra rằng mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với mô hình truyền thống. Thu nhập của người dân tham gia mô hình tăng lên đáng kể, đồng thời tạo ra nhiều việc làm và thu hút đầu tư vào địa phương. Tuy nhiên, để nhân rộng mô hình, cần giải quyết các thách thức về vốn, kỹ thuật, quản lý chất lượng, và marketing. Các giải pháp được đề xuất trong nghiên cứu có thể được áp dụng để thúc đẩy sự phát triển của mô hình tại Vĩnh Hải và các địa phương khác có điều kiện tương tự.

5.1. Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Của Mô Hình Du Lịch Nông Nghiệp

Việc đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình du lịch nông nghiệp là rất quan trọng để chứng minh tính khả thi và bền vững của mô hình. Cần có các chỉ số đánh giá hiệu quả kinh tế rõ ràng, bao gồm doanh thu, lợi nhuận, chi phí, và tỷ suất sinh lời. Bên cạnh đó, cần đánh giá các tác động kinh tế gián tiếp của mô hình, bao gồm tạo việc làm, thu hút đầu tư, và tăng trưởng kinh tế địa phương.

5.2. Phân Tích Tác Động Môi Trường Của Du Lịch Sinh Thái Vườn Nho

Phân tích tác động môi trường của du lịch sinh thái vườn nho là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của mô hình. Cần đánh giá các tác động tích cực và tiêu cực của mô hình đối với môi trường, bao gồm sử dụng tài nguyên, ô nhiễm môi trường, và bảo tồn đa dạng sinh học. Cần có các biện pháp giảm thiểu tác động tiêu cực và tăng cường tác động tích cực của mô hình.

5.3. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Mô Hình Thành Công

Nghiên cứu các mô hình thành công trong và ngoài nước là rất quan trọng để học hỏi kinh nghiệm và áp dụng vào thực tiễn. Cần phân tích các yếu tố thành công của các mô hình này, bao gồm chính sách hỗ trợ, quản lý chất lượng, marketing, và liên kết giữa các bên liên quan. Cần có sự sáng tạo và linh hoạt trong việc áp dụng các bài học kinh nghiệm để phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương.

VI. Tương Lai Phát Triển Du Lịch Nông Nghiệp Bền Vững Tại Vĩnh Hải

Với những tiềm năng và lợi thế sẵn có, tương lai phát triển du lịch nông nghiệp bền vững tại Vĩnh Hải là rất sáng sủa. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cần có sự nỗ lực và phối hợp của tất cả các bên liên quan. Cần tiếp tục nghiên cứu và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của mô hình, đồng thời đưa ra các giải pháp phù hợp và hiệu quả. Với sự quan tâm và đầu tư đúng mức, Vĩnh Hải có thể trở thành một điểm đến du lịch nông nghiệp hấp dẫn và bền vững, góp phần vào sự phát triển kinh tế và xã hội của địa phương.

6.1. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Quản Lý và Phát Triển Du Lịch

Ứng dụng công nghệ trong quản lý và phát triển du lịch là rất quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động và trải nghiệm của du khách. Cần ứng dụng các công nghệ thông tin và truyền thông để quảng bá sản phẩm du lịch, quản lý đặt phòng, và cung cấp thông tin cho du khách. Bên cạnh đó, cần ứng dụng các công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

6.2. Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng và Bảo Tồn Văn Hóa Địa Phương

Phát triển du lịch cộng đồng và bảo tồn văn hóa địa phương là rất quan trọng để tạo ra một sản phẩm du lịch độc đáo và bền vững. Cần khuyến khích sự tham gia của cộng đồng địa phương vào các hoạt động du lịch, đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Cần có sự tôn trọng và bảo vệ các giá trị văn hóa địa phương để đảm bảo sự phát triển bền vững của du lịch.

6.3. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Du Lịch Nông Nghiệp Chuyên Nghiệp

Đào tạo nguồn nhân lực du lịch nông nghiệp chuyên nghiệp là rất quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng nhu cầu của du khách. Cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng cho người dân địa phương về du lịch nông nghiệp. Bên cạnh đó, cần thu hút và đào tạo các chuyên gia du lịch có kinh nghiệm để hỗ trợ phát triển mô hình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nho là cây trồng có giá trị kinh tế cao trên thế giới với tổng diện tích khoảng 7.600 ha và sản lượng hàng năm ước đạt trên 65 triệu tấn (FAO, 2020). Ở Việt Nam, tỉnh Ninh Thuận nổi bật với điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển nông nghiệp đặc thù, trong đó cây nho đóng vai trò quan trọng trong nâng cao thu nhập cho người dân. Xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải là địa phương có diện tích trồng nho lớn nhất huyện với khoảng 180 ha, trong đó có 60 hộ áp dụng mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái. Mô hình này không chỉ giúp tăng giá bán nho mà còn tạo ra các sản phẩm chế biến từ nho, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông hộ.

Tuy nhiên, tỷ lệ hộ tham gia mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái còn thấp, chỉ chiếm khoảng 11,1%. Nghiên cứu nhằm phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn mô hình này tại xã Vĩnh Hải trong giai đoạn 2017-2021, từ đó đề xuất các giải pháp thúc đẩy mở rộng mô hình. Nghiên cứu sử dụng số liệu sơ cấp từ 138 hộ nông dân và số liệu thứ cấp từ các cơ quan chức năng địa phương, phân tích bằng phần mềm SPSS 20 với các phương pháp thống kê mô tả, so sánh và hồi quy Binary Logistic. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ chính sách phát triển nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái, góp phần nâng cao thu nhập và phát triển bền vững kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết hành vi chính: Thuyết hành động hợp lý (TRA) và Thuyết hành vi dự định (TPB). TRA của Ajzen và Fishbein (1980) giải thích ý định hành vi dựa trên thái độ và chuẩn mực chủ quan, trong khi TPB (Ajzen, 1991) mở rộng thêm yếu tố nhận thức kiểm soát hành vi, giúp dự báo hành vi trong bối cảnh thực tế. Các khái niệm chính bao gồm:

• Ý định hành vi (Behavioral Intention)
• Thái độ đối với hành vi (Attitude)
• Chuẩn mực chủ quan (Subjective Norm)
• Nhận thức kiểm soát hành vi (Perceived Behavioral Control)

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng các chỉ tiêu phân tích hiệu quả tài chính như doanh thu, chi phí, lợi nhuận, tỷ lệ lợi nhuận trên doanh thu và chi phí để đánh giá hiệu quả mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái so với mô hình truyền thống.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu gồm số liệu thứ cấp từ các báo cáo của Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Ninh Hải, Trung tâm Khuyến nông và các tài liệu liên quan; số liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát 138 hộ nông dân trồng nho tại xã Vĩnh Hải, trong đó có 60 hộ áp dụng mô hình kết hợp du lịch sinh thái và 78 hộ trồng nho truyền thống có ứng dụng công nghệ cao. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được sử dụng cho nhóm hộ truyền thống nhằm đảm bảo tính tương đồng.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS 20 với các phương pháp:

• Thống kê mô tả: mô tả đặc điểm nông hộ, sản lượng, doanh thu, chi phí.
• Phương pháp so sánh: so sánh hiệu quả tài chính giữa hai mô hình.
• Hồi quy Binary Logistic: xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái.

Cỡ mẫu được xác định theo công thức n = 50 + 8*m (m = 11 biến độc lập), đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng diện tích và số hộ tham gia mô hình du lịch sinh thái: Từ năm 2017 đến 2021, diện tích trồng nho truyền thống tăng từ 104,16 ha lên 153,57 ha, trong khi diện tích trồng nho kết hợp du lịch sinh thái tăng từ 13,21 ha lên 26,43 ha. Số hộ tham gia mô hình du lịch sinh thái tăng từ 32 lên 60 hộ.

2. Hiệu quả tài chính vượt trội của mô hình kết hợp du lịch sinh thái: Tổng chi phí đầu tư cơ bản trên 1.000 m² của mô hình du lịch sinh thái là 80 triệu đồng, cao hơn 17 triệu đồng so với mô hình truyền thống. Tuy nhiên, doanh thu của mô hình này đạt 1,431 triệu đồng/1.000 m², cao hơn 267 triệu đồng so với mô hình truyền thống. Lợi nhuận trên tổng chi phí của mô hình du lịch sinh thái đạt 0,74 lần, vượt 0,15 lần so với mô hình truyền thống.

3. Năng suất và tiêu thụ sản phẩm: Năng suất trung bình của mô hình du lịch sinh thái là 6,881 tấn/1.000 m², cao hơn mô hình truyền thống (6,745 tấn/1.000 m²). Khoảng 50% sản lượng nho của mô hình du lịch sinh thái được tiêu thụ trực tiếp tại vườn, giúp tăng giá bán và tạo trải nghiệm cho khách du lịch.

4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn mô hình: Qua phân tích hồi quy Binary Logistic, 9 yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái gồm: vị trí vườn nho, số lao động trong hộ, số lần tham gia tập huấn, sự hiểu biết của nông dân về mô hình, giá bán, lợi nhuận từ mô hình, vay vốn tín dụng chính thức, năng suất nho và diện tích canh tác.

Thảo luận kết quả

Mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái tại xã Vĩnh Hải đã chứng minh hiệu quả kinh tế vượt trội so với mô hình truyền thống nhờ tận dụng lợi thế du lịch trải nghiệm và đa dạng hóa nguồn thu. Việc tăng diện tích và số hộ tham gia phản ánh xu hướng tích cực trong phát triển nông nghiệp gắn với du lịch. Các chi phí đầu tư hạ tầng phục vụ du lịch tuy cao nhưng được bù đắp bởi doanh thu tăng và lợi nhuận cao hơn.

So sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước, các yếu tố như vị trí vườn thuận lợi, trình độ hiểu biết và tham gia tập huấn được xác định là nhân tố quan trọng thúc đẩy sự tham gia của nông dân vào mô hình du lịch nông nghiệp. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu của Masud et al. (2017) và Nguyễn Hồng Hà (2020) về vai trò của kiến thức và nguồn lực trong quyết định tham gia mô hình du lịch sinh thái.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng diện tích và số hộ tham gia, bảng so sánh chi phí - doanh thu - lợi nhuận giữa hai mô hình, cũng như biểu đồ tỉ lệ tiêu thụ sản phẩm theo các kênh khác nhau để minh họa rõ nét hiệu quả và xu hướng phát triển mô hình.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và tập huấn cho nông dân: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về kỹ thuật trồng nho kết hợp du lịch sinh thái nhằm nâng cao hiểu biết và kỹ năng cho nông hộ. Mục tiêu tăng số lần tham gia tập huấn lên ít nhất 3 lần/năm trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Khuyến nông huyện phối hợp với các tổ chức đào tạo.

2. Phát triển hạ tầng phục vụ du lịch tại vườn nho: Đầu tư xây dựng đường đi, khu vực nghỉ ngơi, nhà vệ sinh và các điểm check-in để tạo điều kiện thuận lợi cho du khách. Mục tiêu hoàn thành hạ tầng cơ bản cho 80% vườn nho kết hợp du lịch trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: UBND xã Vĩnh Hải phối hợp với các hộ nông dân và doanh nghiệp du lịch.

3. Hỗ trợ tiếp cận tín dụng chính thức: Tạo điều kiện vay vốn ưu đãi cho nông hộ mở rộng diện tích và đầu tư phát triển mô hình. Mục tiêu tăng tỷ lệ hộ vay vốn chính thức lên 50% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng chính sách xã hội và các tổ chức tín dụng địa phương.

4. Xây dựng chính sách giá bán và quảng bá sản phẩm: Hỗ trợ nông hộ xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị sản phẩm nho và các sản phẩm chế biến, đồng thời phát triển kênh tiêu thụ trực tiếp tại vườn. Mục tiêu tăng giá bán trung bình lên 10-15% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, các hợp tác xã và doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về nông nghiệp và du lịch: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái, góp phần phát triển kinh tế địa phương bền vững.

2. Các hộ nông dân và hợp tác xã trồng nho: Áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất và kinh doanh, mở rộng mô hình kết hợp du lịch sinh thái nhằm tăng thu nhập và đa dạng hóa nguồn thu.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý kinh tế, nông nghiệp và du lịch: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, khung lý thuyết và kết quả phân tích để phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp và du lịch: Đánh giá tiềm năng đầu tư, phát triển sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với nông nghiệp đặc thù tại khu vực Ninh Thuận.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái có hiệu quả kinh tế như thế nào?
   Mô hình này mang lại lợi nhuận cao hơn 42 triệu đồng/1.000 m² so với mô hình truyền thống nhờ doanh thu từ bán nho và các sản phẩm chế biến, đồng thời thu hút khách du lịch trải nghiệm trực tiếp tại vườn.

2. Yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến quyết định lựa chọn mô hình?
   Vị trí vườn nho thuận lợi cho du khách tiếp cận và sự hiểu biết của nông dân về mô hình là hai yếu tố quan trọng nhất, theo kết quả hồi quy Binary Logistic.

3. Làm thế nào để tăng số hộ tham gia mô hình du lịch sinh thái?
   Cần tăng cường tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ vay vốn, phát triển hạ tầng phục vụ du lịch và xây dựng chính sách giá bán hợp lý để thu hút nông dân tham gia.

4. Chi phí đầu tư cho mô hình du lịch sinh thái có cao không?
   Chi phí đầu tư cơ bản và chi phí duy trì hạ tầng phục vụ du lịch cao hơn mô hình truyền thống khoảng 15-17 triệu đồng/1.000 m², nhưng được bù đắp bởi doanh thu và lợi nhuận tăng.

5. Mô hình này có thể áp dụng ở những địa phương khác không?
   Có thể áp dụng tại các vùng có điều kiện tự nhiên và du lịch tương tự, tuy nhiên cần điều chỉnh phù hợp với đặc điểm địa phương và nguồn lực nông hộ.

Kết luận

• Mô hình trồng nho kết hợp du lịch sinh thái tại xã Vĩnh Hải đã phát triển tích cực với diện tích tăng từ 13,21 ha lên 26,43 ha và số hộ tham gia tăng từ 32 lên 60 hộ trong giai đoạn 2017-2021.
• Hiệu quả tài chính của mô hình này vượt trội so với mô hình truyền thống, với lợi nhuận trên tổng chi phí đạt 0,74 lần, cao hơn 0,15 lần.
• Có 9 yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn mô hình, trong đó vị trí vườn nho và sự hiểu biết của nông dân đóng vai trò quan trọng.
• Đề xuất các giải pháp về đào tạo, hạ tầng, tín dụng và chính sách giá bán nhằm thúc đẩy mở rộng mô hình trong thời gian tới.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý, nông dân và nhà đầu tư trong phát triển nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái bền vững tại Ninh Thuận.

Khuyến khích các bên liên quan triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời mở rộng nghiên cứu đánh giá tác động lâu dài của mô hình trên quy mô lớn hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỎNG QUAN 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan 1. Trên thế giới Zhang (2011), khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Sanjiang là một vùng đất ngập nước tự nhiên thuộc sở hữu nhà nước ở Trung Quốc đã bị suy thoái nghiêm trọng do canh tác và cải tao đất ngập nước của nông dân. Do đó, việc chuyền đổi đất canh tác sang đất ngập nước đã được đề xuất bởi chính quyền tỉnh Hắc Long Giang và nhóm dự án Chương trình Phát triển Liên hợp quốc / Quỹ Môi trường Toàn cầu (UNDP/GEF) vào năm 2007.

Mục đích của nghiên cứu là xem xét các yếu tố chính ảnh hưởng đến sự sẵn sang tham gia của nông dân vào việc chuyên đổi đất canh tác sang đất ngập nước thông qua điều tra thực địa và bảng câu hỏi. Dựa trên dữ liệu từ bảng câu hỏi, gồm 310 hộ gia đình ở 11 làng, các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ sẵn sang tham gia của nông dân được phân tích thông qua phân tích hồi quy logistic nhị phân. Kết luận rằng tuổi tác, trình độ học van, diện tích đất canh tác, vị trí địa lý, những lợi ích và rủi ro được nhận thức là những yếu tố quan trọng để tham gia. Bagi và cộng sự (2012) đã sử dụng khảo sát nông trại quốc gia và mô hình Binary Logistic dé xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của nông dân Hoa Ky trong lĩnh vực du lịch nông nghiệp.

Kết quả cho thấy các yêu tô ảnh hưởng đến việc tham gia vao du lịch nông nghiệp bao gồm: (1) Diện tích đất sở hữu; (2) Phần trăm diện tích đất không thé trồng trọt; (3) Tham gia các chương trình bảo tồn; (4) Tham gia các tô chức trang trại, hợp tác xã; (5) Tuổi của người điều hành; (6) Truy cập internet; (7) Vị trí ở vùng núi; (8) Vị trí ở trung tâm thành phó; (9) Khoảng cach đến các thành phó; (10) Trình độ học vấn và (11) Tiếp cận trang trại dé giải trí. Duk-Byeong Park (2012) đã nghiên cứu các yêu tố vốn xã hội ảnh hưởng đến quản lý xung đột cộng đồng cho người dân cộng đồng tại các làng du lịch nông thôn. Một cuộc khảo sát bao gồm các bảng câu hỏi tự quản lý đã được thực hiện với người dân của các cộng đồng du lịch nông thôn. Các cuộc điều tra tự quản này được thu thập từ 380 cư dân cộng đồng trong khu vực nghiên cứu.

Phương pháp phân nhóm yếu tố xác định các phân khúc khác biệt: vốn xã hội cao (52%) và vốn xã hội thấp (47,7%). Việc ước lượng mô hình hồi quy logistic nhị phân xác định các đặc điểm của cư dân cộng đồng có nhiều khả năng gắn liền với từng loại vốn xã hội nhất. Kết quả chỉ ra rằng nông dân trồng cây ăn quả, rau và lúa, những người cũng điều hành các cơ sở kinh doanh lưu trú tại nông trại và các chương trình hoạt động nông thôn cho khách du lịch là những người có tính xã hội cao nhất. Theo Joo và cộng sự (2013), du lịch nông nghiệp là một nguồn thu nhập thay thé từ nông trai.

Tác giả đã đánh giá sự tham gia của nông dân vào các hoạt động du lịch nông nghiệp dé đánh giá tác động của việc tham gia đối với thu nhập của nông hộ và trở lại tài sản bang cách sử dụng một cuộc khảo sát lớn ở cấp trang trại. Sử dụng dit liệu Khảo sát Quản lý Nguồn lực Nông nghiệp của USDA (ARMS) cho năm 2006, 2007 và 2008, kết hợp mô hình probit, kết quả cho thấy rằng các tuổi của chủ hộ, trình độ học vấn và phụ nữ có nhiều khả năng tham gia vào lĩnh vực du lịch nông nghiệp hơn. Yeboah và cộng sự (2017) đã sử dụng mô hình Binary Logistic dé xác định các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng du lịch nông nghiệp của các nông hộ nhỏ ở Bắc Carolina bằng cách sử dụng một cuộc khảo sát. Kết quả cho thấy (1) trình độ đại học có tác động lớn nhất đến việc tham gia vào du lịch nông nghiệp, tiếp theo là (2) chủng tộc, (3) công chúng tiếp cận trang trại để giải trí, (4) trang trại có hơn 50 mẫu đất được coi là không thích hợp cho cây trồng sản lượng và (5) tong số đất sở hữu.

Các yếu tố khác như trang trại gần thành phố, mức độ sẵn sang trả tiền dé được tư van quan lý trang trại và thu nhập hộ gia đình trước thuế cũng ảnh hưởng đáng kế đến việc áp dụng du lịch nông nghiệp. Masud và cộng sự (2017) đã nghiên cứu các yếu tô ảnh hưởng đến sự tham gia của cộng đồng trong việc quan lý du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng nhằm phát triển bền vững các Khu bảo tồn biển ở Bán đảo Malaysia. Kết quả mô hình phương trình cau trúc (SEM) đã chỉ ra rằng cac yếu tố (1) kiến thức về môi trường dé phát triển bền vững, (2) động lực để tham gia vào du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng, (3) tác động kinh tế, (4) tác động xã hội và (5) tác động văn hóa có ảnh hưởng tích cực đến ý định tham gia du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng. Menon (2019) đã nghiên cứu sự tham gia của cộng đồng trong quản lý du lịch sinh thái tại thác nước Athirappilly và Vazhachal, hai điểm du lịch sinh thái nổi tiếng của Kerala An Độ.

Nghiên cứu đã tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của cộng đồng trong quản lý du lịch sinh thái tại Athirappilly và Vazhachal thông qua phỏng vấn 220 cán bộ quản lý. sử dụng phương pháp phân tích nhân tố khám phá và hoi quy tuyến tính, các biến (1) kiến thức về môi trường đối với phát triển bền vững và (2) tác động kinh tế được nhận thức của quản lý du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng có ảnh hưởng nhiều hơn đến sự tham gia vào quản lý du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng. Trong nước Kết quả nghiên cứu của nhóm tác giả Đỗ Thiện Toàn và cộng sự (2016) đã xác định các nhân tô ảnh hưởng đến sự tham gia vào hoạt động du lịch vườn sinh thái của hộ gia đình ở huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ. Phương pháp thống kê mô ta, điểm trung bình; hệ số Cronbach’s Alpha; phân tích nhân tố khám phá được sử dụng trong nghiên cứu này.

Kết quả nghiên cứu cho thay, có 5 nhân tố tácđộng đến sự tham gia của hộ gia đình vào hoạt động du lịch vườn sinh thái bao gồm: (1) Chính sách địa phương, (2) Môi trường tự nhiên và vốn xã hội, (3) Văn hóa xã hội, (4) Nguồn lực địa phương, (5) Lợi ích kinh tế. Dựa trên kết quả nghiên cứu, tác giả đề xuất một số khuyến nghị nhằm nâng cao sự tham gia của hộ gia đình vào hoạt động du lịch vườn sinh thái. Nguyễn Phước Hoàng (2018) đã phân tích các yếu tố tác động đến kinh doanh du lịch sinh thái trải nghiệm của hộ gia đình và cá nhân trên địa bàn tỉnh Cà Mau nhằm ứng phó với biến đối khí hậu. Nghiên cứu sử dụng các phương pháp phân tích số liệu sau: Thống kê, so sánh và phân tích: Thông qua những số liệu sơ cấp và thứ cấp (khảo sát bảng câu hỏi với 130 mẫu dé làm căn cứ phân tích, đánh giá công tác kinh doanh du lịch sinh thái trải nghiệm của hộ gia đình và cá nhân trên địa bàn tỉnh Cà Mau.

Trong đó tác giả có sử dụng phần mềm SPSS và Excel làm công cụ hỗ trợ cho việc phân tích. Kết quả nghiên cứu cho thay, có 5 yếu tô tác động đến sự tham gia của hộ gia đình, cá nhân vào hoạt động du lịch sinh thái trải nghiệm bao gồm: (i) Phúc lợi địa phương, (ii) Nguồn tải nguyên du lịch va vốn xã hội, (iii) Sự quan tâm của chính quyên, (iv) Văn hóa xã hội địa phương, (v) Cơ sở vật chat - Hạ tầng kỹ thuật - vốn xã hội. Ngô Thị Liên (2018) đã đánh giá sự tham gia của người dân trong hoạt động du lich sinh thái dựa vào cộng đồng tại Vườn quốc gia Bidoup Núi Bà, huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng. Nghiên cứu được tiến hành bằng phương pháp điều tra qua bảng câu hỏi phỏng vấn trực tiếp 85 hộ gia đình tại xã Da Nhim và xã Da Chais.

Sử dụng phương pháp thông kê mô tả, mô hình hồi quy Binary logistic và kiểm định ANOVA, kết qua cho thấy các yếu tô ảnh hưởng đến mức độ tham gia của người dân bao gồm độ tuôi, trao đôi văn hóa, trình độ học van, thời gian sinh sống. Nguyễn Bùi Anh Thư (2019) đã phân tích thực trạng tham gia của cộng đồng tại Rừng dừa Bay Mẫu — Hội An và đánh giá các nhân tổ thúc day và rào cản ảnh hưởng đến sự tham gia của cộng đồng vào hoạt động du lịch. Qua khảo sát 122 người dân tại khu vực Rừng dừa Bay Mau Cam Thanh, sử dụng nghiên cứu định tinh được thực hiện thông qua phỏng vấn đại diện các tô chức, kết quả nghiên cứu cho thấy sự tham gia của cộng đồng tại địa phương trong cung ứng các dịch vụ du lịch mới chỉ dừng lại ở cấp độ mang tính hình thức hoặc rất thụ động. Nghiên cứu đã chỉ ra và đánh giá được bốn nhóm nhân tổ thúc đây sự tham gia của cộng đồng là (1) Nhận thức của người dân về tài nguyên và hoạt động du lịch; (2) Cơ chế, chính sách của chính quyền/cơ quan quan lý nhà nước về du lịch; (3) Đặc điểm hộ gia đình; (4) Lợi ích kinh tế; và hai nhóm rào cản (1) Tính thời vụ trong du lịch và (2) Thu nhập từ hoạt động du lịch thấp đã hạn chế họ tham gia vào hoạt động du lịch.

Nguyễn Đoàn Hạnh Dung và Trương Thị Thu Hà (2019) đã điều tra 133 người dân ở làng Thanh Thủy Chánh hiện đang tham gia vào du lịch nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định tham gia của người dân vảo du lịch địa phương. Kết quả mô hình phân tích nhân tố khám phá EFA cho thấy quyết định tham gia vào du lịch chịu sự chi phối của 6 nhân tố theo mức độ giảm dần là: (1) hiểu biết về du lịch địa phương, (2) thái độ tích cực tham gia, (3) năng lực phục vụ du lịch, (4) khả năng ra quyết định, (5) sự tin tưởng các bên liên quan và (6) năng lực tiếp cận du khách của người dân.