Luận văn thạc sĩ đánh giá nhận thức của người dân đối với tác động du lịch và sự hỗ trợ của người dân cho sự phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh vĩnh long

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá nhận thức của người dân đối với tác động du lịch và sự hỗ trợ của người dân cho sự phát, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Trịnh Minh Lý
• Người hướng dẫn: TS. Lê Long Hậu
• Trường học: Trường Đại Học Cửu Long
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Đánh Giá Nhận Thức Của Người Dân Về Tác Động Du Lịch Tại Vĩnh Long
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Vĩnh Long

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Đặt vấn đề
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.2.1. Mục tiêu chung
• 0.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 0.2.2.1. Mục tiêu 1: Đánh giá nhận thức của người dân về tác động của du lịch
• 0.2.2.2. Mục tiêu 2: Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến nhận thức của người dân đối với tác động của du lịch
• 0.2.2.3. Mục tiêu 3: Đề xuất một số chính sách du lịch phù hợp với sự phát triển của địa phương
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 0.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 0.3.3. Giới hạn về thời gian
• 0.4. Lược khảo tài liệu nghiên cứu
• 0.5. Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các khái niệm cơ bản về du lịch
• 1.1.1. Du lịch là gì?
• 1.1.2. Sản phẩm du lịch
• 1.1.3. Khách du lịch
• 1.1.4. Điểm du lịch
• 1.1.5. Khu du lịch
• 1.1.6. Các loại hình du lịch
• 1.1.7. Du lịch bền vững
• 1.2. Tầm quan trọng của du lịch
• 1.2.1. Đối với kinh tế
• 1.2.2. Đối với môi trường tự nhiên
• 1.2.3. Đối với văn hóa-xã hội
• 1.3. Nhận thức về những tác động tích cực và tiêu cực của du lịch
• 1.4. Lý thuyết về sự hỗ trợ của người dân đối với phát triển du lịch
• 1.5. Mô hình lý thuyết sử dụng trong nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 1.6.1.1. Số liệu thứ cấp
• 1.6.1.2. Số liệu sơ cấp
• 1.6.2. Quy trình nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG DU LỊCH VĨNH LONG
• 2.1. Tổng quan về Vĩnh Long
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.1.2. Nguồn nhân lực
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.1.2.1. Ẩm thực và đặc sản địa phương
• 2.2. Khái quát về du lịch và tình hình phát triển du lịch tỉnh Vĩnh Long
• 2.2.1. Khái quát về du lịch Vĩnh Long
• 2.2.2. Hệ động thực vật
• 2.2.3. Tài nguyên nhân văn
• 2.2.4. Một số điểm du lịch Vĩnh Long
• 2.3. Tình hình phát triển du lịch tỉnh Vĩnh Long
• 2.3.1. Tình hình khách du lịch đến Vĩnh Long
• 2.3.2. Doanh thu du lịch tỉnh Vĩnh Long
• 2.3.3. Cơ sở vật chất kỹ thuật, hạ tầng phục vụ du lịch
• 2.3.4. Đánh giá tổng quát thực trạng phát triển du lịch Vĩnh Long thời gian qua
• 2.4. Kết quả nghiên cứu đánh giá nhận thức của người dân và sự hỗ trợ của người dân với phát triển du lịch Vĩnh Long
• 2.4.1. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 2.4.1.1. Trình độ học vấn
• 2.4.1.2. Thu nhập hộ gia đình
• 2.4.1.3. Thời gian cư trú ở Vĩnh Long
• 2.4.2. Nhận thức của người dân Vĩnh Long đối với những tác động của du lịch
• 2.4.2.1. Tác động về kinh tế
• 2.4.2.2. Tác động về mặt văn hóa-xã hội
• 2.4.2.3. Tác động về môi trường
• 2.4.3. Sự hỗ trợ của người dân đối với việc phát triển du lịch
• 2.4.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến nhận thức của người dân với phát triển du lịch Vĩnh Long
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO NHẬN THỨC VÀ SỰ HỖ TRỢ CỦA NGƯỜI DÂN VỚI PHÁT TRIỂN DU LỊCH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH VĨNH LONG
• 3.1. Giải pháp nâng cao sự hỗ trợ của người dân trong việc phát triển du lịch
• 3.1.1. Nhận thức của người dân về du lịch Vĩnh Long
• 3.1.2. Giải pháp nâng cao nhận thức, thái độ của người dân trong việc phát triển du lịch tại Vĩnh Long
• 3.1.2.1. Đối với các cấp lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long
• 3.1.2.2. Đối với Sở VHTT&DL tỉnh Vĩnh Long
• 3.1.2.3. Đối với các điểm kinh doanh du lịch
• 3.1.2.4. Đối với các công ty, đại lý lữ hành
• 3.2. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 3.2.1. Hạn chế của đề tài
• 3.2.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nhận thức về du lịch Vĩnh Long

Nhận thức của người dân về du lịch Vĩnh Long đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển bền vững ngành du lịch tại địa phương. Theo nghiên cứu, người dân Vĩnh Long có nhận thức tích cực về tác động du lịch, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế. Họ nhận thấy rằng du lịch không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương. Tuy nhiên, một số người cũng bày tỏ lo ngại về tác động tiêu cực của du lịch, như ô nhiễm môi trường và sự thay đổi trong văn hóa truyền thống. Điều này cho thấy rằng việc nâng cao nhận thức du lịch trong cộng đồng là cần thiết để đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa lợi ích kinh tế và bảo tồn văn hóa. Như một người dân địa phương đã nói: "Du lịch mang lại cho chúng tôi nhiều cơ hội, nhưng chúng tôi cũng cần bảo vệ môi trường và văn hóa của mình."

1.1 Tác động kinh tế của du lịch

Ngành du lịch Vĩnh Long đã góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế của tỉnh. Doanh thu từ du lịch tăng trưởng ổn định, với lượng khách du lịch đến Vĩnh Long tăng trung bình 8% mỗi năm. Người dân nhận thức rõ ràng rằng tác động kinh tế du lịch không chỉ dừng lại ở việc tăng thu nhập mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân. Tuy nhiên, một số người dân cũng lo ngại về việc giá cả hàng hóa và dịch vụ tăng cao do sự gia tăng lượng khách du lịch. Điều này cho thấy cần có sự cân nhắc trong việc phát triển du lịch để đảm bảo lợi ích cho cả cộng đồng và du khách.

1.2 Tác động văn hóa xã hội

Du lịch không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn ảnh hưởng đến văn hóa - xã hội của cộng đồng. Người dân Vĩnh Long nhận thấy rằng sự gia tăng khách du lịch có thể dẫn đến sự thay đổi trong lối sống và phong tục tập quán của họ. Một số người bày tỏ lo ngại rằng du lịch có thể làm mất đi bản sắc văn hóa địa phương. Tuy nhiên, cũng có những ý kiến cho rằng du lịch có thể giúp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa thông qua việc giới thiệu các sản phẩm văn hóa đặc trưng của địa phương đến với du khách. Như một người dân đã chia sẻ: "Chúng tôi muốn du lịch phát triển, nhưng cũng cần giữ gìn những gì làm nên bản sắc của Vĩnh Long."

1.3 Tác động môi trường

Một trong những vấn đề quan trọng mà người dân Vĩnh Long quan tâm là tác động môi trường của du lịch. Nhiều người lo ngại rằng sự gia tăng lượng khách du lịch có thể dẫn đến ô nhiễm môi trường và suy giảm tài nguyên thiên nhiên. Họ nhận thức rằng việc phát triển du lịch cần phải đi đôi với bảo vệ môi trường. Một số người dân đã đề xuất các giải pháp như tăng cường giáo dục cộng đồng về bảo vệ môi trường và khuyến khích du lịch bền vững. Điều này cho thấy rằng người dân không chỉ quan tâm đến lợi ích kinh tế mà còn đến sự bền vững của môi trường sống.

II. Sự hỗ trợ của người dân đối với phát triển du lịch

Sự hỗ trợ của người dân Vĩnh Long đối với phát triển du lịch là yếu tố quyết định cho sự thành công của ngành này. Nghiên cứu cho thấy rằng người dân có thái độ tích cực đối với du lịch và sẵn sàng tham gia vào các hoạt động phát triển du lịch. Họ nhận thức rằng du lịch không chỉ mang lại lợi ích cho cá nhân mà còn cho cả cộng đồng. Một số người dân đã chủ động tham gia vào các hoạt động quảng bá du lịch địa phương, như tổ chức các sự kiện văn hóa và giới thiệu sản phẩm địa phương đến với du khách. Như một người dân đã nói: "Chúng tôi muốn du lịch phát triển để mọi người biết đến Vĩnh Long, nhưng cũng cần phải giữ gìn những giá trị văn hóa của chúng tôi."

2.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến sự hỗ trợ

Nhiều nhân tố ảnh hưởng đến sự hỗ trợ của người dân đối với phát triển du lịch, bao gồm trình độ học vấn, thu nhập hộ gia đình, và thời gian cư trú. Những người có trình độ học vấn cao thường có nhận thức tốt hơn về lợi ích của du lịch và sẵn sàng hỗ trợ các hoạt động phát triển du lịch. Ngoài ra, những người có thu nhập cao hơn cũng có xu hướng ủng hộ phát triển du lịch hơn, vì họ nhận thấy lợi ích kinh tế rõ ràng hơn. Điều này cho thấy rằng việc nâng cao nhận thức cộng đồng về du lịch là cần thiết để tăng cường sự hỗ trợ từ người dân.

2.2 Giải pháp nâng cao sự hỗ trợ

Để nâng cao sự hỗ trợ của người dân đối với phát triển du lịch, cần có các giải pháp cụ thể như tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm để người dân có thể chia sẻ ý kiến và đề xuất giải pháp. Đồng thời, cần tăng cường các hoạt động truyền thông để nâng cao nhận thức du lịch trong cộng đồng. Việc tạo ra các cơ hội cho người dân tham gia vào các hoạt động du lịch cũng là một cách hiệu quả để tăng cường sự hỗ trợ. Như một người dân đã chia sẻ: "Chúng tôi muốn được tham gia vào các quyết định phát triển du lịch để đảm bảo lợi ích của cộng đồng được bảo vệ."

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành du lịch Việt Nam đã có những bước phát triển vượt bậc trong hơn 20 năm qua, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và giải quyết việc làm. Theo số liệu của Tổng cục Du lịch, năm 2014, lượng khách du lịch nội địa đạt khoảng 38,5 triệu lượt, tăng mạnh so với 11,2 triệu lượt năm 2000. Tổng thu từ du lịch năm 2014 đạt 230 nghìn tỷ đồng, chiếm trên 5% GDP quốc gia, tạo việc làm cho khoảng 1,7 triệu lao động. Tỉnh Vĩnh Long, nằm ở trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long, với vị trí địa lý thuận lợi và tài nguyên du lịch phong phú, đã ghi nhận mức tăng trưởng khách du lịch trung bình 8%/năm và doanh thu tăng 13% trong giai đoạn 2010-2014. Năm 2014, Vĩnh Long đón khoảng 950.000 lượt khách, doanh thu đạt 210 tỷ đồng.

Tuy nhiên, sự phát triển du lịch không chỉ phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng và quảng bá mà còn cần sự nhận thức và hỗ trợ tích cực từ cộng đồng dân cư địa phương. Nhận thức của người dân về tác động của du lịch, cả tích cực và tiêu cực, ảnh hưởng trực tiếp đến thái độ và sự hỗ trợ của họ đối với phát triển du lịch bền vững. Nghiên cứu này nhằm đánh giá nhận thức của người dân Vĩnh Long về tác động của du lịch và mức độ hỗ trợ của họ cho sự phát triển ngành du lịch địa phương. Mục tiêu cụ thể gồm: đánh giá nhận thức về tác động du lịch, phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến nhận thức, và đề xuất chính sách phát triển du lịch phù hợp với đặc thù địa phương. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các xã cù lao huyện Long Hồ và các di tích văn hóa lịch sử cấp quốc gia tại thành phố Vĩnh Long, với dữ liệu thu thập từ năm 2010 đến 2014 và khảo sát sơ cấp trong tháng 4 năm 2016.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên mô hình nhận thức và sự hỗ trợ của người dân đối với phát triển du lịch của Perdue, Long và Allen (1990), trong đó nhận thức của người dân về tác động tích cực và tiêu cực của du lịch ảnh hưởng đến thái độ và sự hỗ trợ của họ. Các khái niệm chính bao gồm:

• Tác động tích cực của du lịch: tăng cơ hội việc làm, cải thiện thu nhập và chất lượng cuộc sống, phát triển doanh nghiệp địa phương, bảo tồn văn hóa và di tích lịch sử, nâng cao dịch vụ công cộng và cơ sở hạ tầng.
• Tác động tiêu cực của du lịch: thu hẹp đất nông nghiệp, ô nhiễm môi trường, tăng giá cả hàng hóa, thay đổi văn hóa truyền thống, gia tăng tệ nạn xã hội.
• Sự hỗ trợ của người dân: thái độ tích cực, sẵn sàng tham gia các chương trình phát triển du lịch bền vững, tôn trọng và hỗ trợ khách du lịch, thúc đẩy các chính sách phát triển du lịch.

Ngoài ra, nghiên cứu còn vận dụng lý thuyết trao đổi xã hội, cho rằng người dân nhận được nhiều lợi ích cá nhân từ du lịch sẽ có xu hướng hỗ trợ phát triển du lịch hơn. Các yếu tố nhân khẩu học như tuổi, giới tính, trình độ học vấn, thu nhập và thời gian cư trú cũng được xem xét ảnh hưởng đến nhận thức và sự hỗ trợ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với cỡ mẫu 200 người dân địa phương tại các xã cù lao huyện Long Hồ và phường thuộc thành phố Vĩnh Long, được chọn theo phương pháp phi xác suất thuận tiện. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua bảng câu hỏi với thang đo Likert 5 mức độ, từ "rất không đồng ý" đến "rất đồng ý", nhằm đánh giá nhận thức về tác động tích cực, tiêu cực và sự hỗ trợ đối với du lịch.

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo của Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long, Cục Thống kê và các tài liệu chuyên ngành liên quan giai đoạn 2010-2014. Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS 20 với các kỹ thuật: thống kê mô tả, phân tích nhân tố khám phá (EFA) để rút gọn biến, kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha, và phân tích hồi quy để xác định các nhân tố ảnh hưởng đến nhận thức và sự hỗ trợ của người dân.

Quy trình nghiên cứu gồm các bước: thu thập số liệu sơ cấp và thứ cấp, xử lý và làm sạch dữ liệu, phân tích thống kê mô tả và nhân tố, kiểm định độ tin cậy, phân tích hồi quy, và cuối cùng tổng hợp kết quả để đề xuất giải pháp phát triển du lịch bền vững tại Vĩnh Long.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức tích cực về tác động kinh tế của du lịch: Khoảng 78% người dân đồng ý rằng du lịch tạo thêm cơ hội việc làm và hỗ trợ phát triển kinh tế địa phương. Thu nhập hộ gia đình được cải thiện rõ rệt, với 65% người dân cho biết chất lượng cuộc sống được nâng cao nhờ du lịch. Doanh thu du lịch tỉnh tăng trung bình 13%/năm trong giai đoạn 2010-2014, phản ánh tác động tích cực đến kinh tế.

2. Nhận thức về tác động văn hóa - xã hội: 70% người dân đồng ý rằng du lịch giúp bảo tồn các làng nghề truyền thống và di tích lịch sử, đồng thời nâng cao kiến thức văn hóa cộng đồng. Tuy nhiên, 30% cũng lo ngại về sự thay đổi cách sống truyền thống và gia tăng tệ nạn xã hội như mại dâm và trộm cắp.

3. Nhận thức về tác động môi trường: 60% người dân nhận thấy du lịch góp phần cải thiện cơ sở hạ tầng và bảo vệ môi trường tự nhiên, nhưng 40% phản ánh các vấn đề ô nhiễm, tắc nghẽn giao thông và mất vẻ đẹp cảnh quan tự nhiên tại các điểm du lịch.

4. Mức độ hỗ trợ của người dân đối với phát triển du lịch: 75% người dân thể hiện thái độ tích cực, sẵn sàng tham gia các chương trình phát triển du lịch bền vững và hỗ trợ khách du lịch. Sự hỗ trợ này có mối liên hệ chặt chẽ với nhận thức về lợi ích kinh tế và văn hóa mà du lịch mang lại.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy nhận thức tích cực về tác động kinh tế là nhân tố quan trọng thúc đẩy sự hỗ trợ của người dân đối với phát triển du lịch, phù hợp với lý thuyết trao đổi xã hội. Mức độ nhận thức về tác động văn hóa và môi trường cũng ảnh hưởng đáng kể đến thái độ của cộng đồng, tuy nhiên các tác động tiêu cực cần được quản lý hiệu quả để duy trì sự ủng hộ lâu dài.

So sánh với các nghiên cứu tại các địa phương khác, như nghiên cứu ở Vịnh Hạ Long và Penang, nhận thức và sự hỗ trợ của người dân tại Vĩnh Long tương đối tích cực, nhưng vẫn cần chú trọng giải quyết các vấn đề môi trường và xã hội phát sinh. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố mức độ đồng ý của người dân với các tác động tích cực và tiêu cực, cũng như bảng phân tích hồi quy các nhân tố ảnh hưởng đến sự hỗ trợ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng về lợi ích và tác động của du lịch, nhằm củng cố thái độ tích cực và sự hỗ trợ của người dân. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; chủ thể: Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long phối hợp với các địa phương.

2. Phát triển các chương trình du lịch gắn kết cộng đồng, khuyến khích người dân tham gia quản lý và cung cấp dịch vụ du lịch, tạo cơ hội việc làm và tăng thu nhập trực tiếp. Thời gian: 1-2 năm; chủ thể: doanh nghiệp du lịch, chính quyền địa phương.

3. Xây dựng và thực thi các chính sách bảo vệ môi trường tại các điểm du lịch, giảm thiểu ô nhiễm và bảo tồn cảnh quan tự nhiên, đảm bảo phát triển du lịch bền vững. Thời gian: liên tục; chủ thể: Sở Tài nguyên Môi trường, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch.

4. Tăng cường hợp tác giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư trong việc xây dựng chiến lược phát triển du lịch phù hợp với đặc thù địa phương, đảm bảo hài hòa lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường. Thời gian: 1-3 năm; chủ thể: UBND tỉnh, các sở ngành liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và hoạch định chính sách du lịch: Nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích về nhận thức cộng đồng, giúp xây dựng chính sách phát triển du lịch bền vững phù hợp với đặc điểm địa phương.

2. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong ngành du lịch: Hiểu rõ thái độ và sự hỗ trợ của người dân giúp doanh nghiệp phát triển sản phẩm du lịch gắn kết cộng đồng, nâng cao hiệu quả kinh doanh và phát triển bền vững.

3. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo về du lịch: Tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo về tác động xã hội và môi trường của du lịch, cũng như phương pháp đánh giá nhận thức cộng đồng.

4. Cộng đồng dân cư địa phương và các tổ chức xã hội: Nâng cao nhận thức về vai trò của mình trong phát triển du lịch, từ đó chủ động tham gia và bảo vệ lợi ích cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nhận thức của người dân lại quan trọng trong phát triển du lịch?
   Nhận thức ảnh hưởng đến thái độ và sự hỗ trợ của người dân, là yếu tố quyết định sự thành công và bền vững của ngành du lịch địa phương. Người dân tích cực sẽ góp phần tạo môi trường thân thiện, nâng cao trải nghiệm du khách.

2. Các tác động tiêu cực của du lịch tại Vĩnh Long là gì?
   Bao gồm ô nhiễm môi trường, tăng giá cả hàng hóa, thay đổi văn hóa truyền thống và gia tăng tệ nạn xã hội. Những vấn đề này cần được quản lý để giảm thiểu ảnh hưởng xấu đến cộng đồng.

3. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là gì?
   Sử dụng phương pháp định lượng với bảng câu hỏi thang đo Likert 5 mức độ, phân tích dữ liệu bằng SPSS với các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích nhân tố và hồi quy để đánh giá nhận thức và sự hỗ trợ của người dân.

4. Làm thế nào để nâng cao sự hỗ trợ của người dân đối với phát triển du lịch?
   Thông qua tuyên truyền nâng cao nhận thức, phát triển du lịch gắn kết cộng đồng, bảo vệ môi trường và xây dựng chính sách phù hợp, tạo điều kiện cho người dân hưởng lợi trực tiếp từ du lịch.

5. Ai là đối tượng chính hưởng lợi từ nghiên cứu này?
   Nhà quản lý du lịch, doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và cộng đồng dân cư địa phương đều có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để phát triển du lịch bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Kết luận

• Nghiên cứu đã đánh giá toàn diện nhận thức của người dân Vĩnh Long về tác động tích cực và tiêu cực của du lịch, đồng thời xác định mức độ hỗ trợ của họ đối với phát triển du lịch địa phương.
• Nhận thức tích cực về lợi ích kinh tế và văn hóa là nhân tố chính thúc đẩy sự hỗ trợ của cộng đồng.
• Các tác động tiêu cực về môi trường và xã hội cần được quản lý hiệu quả để duy trì sự ủng hộ lâu dài.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao nhận thức, tăng cường sự tham gia của người dân và bảo vệ môi trường du lịch.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng khảo sát để cập nhật dữ liệu, hỗ trợ hoạch định chính sách phát triển du lịch bền vững trong tương lai.

Luận văn này là tài liệu tham khảo quý giá cho các nhà quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương trong việc phát triển ngành du lịch tỉnh Vĩnh Long một cách hiệu quả và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 của Pháp lệnh du lịch Việt Nam năm 2005, khách du lịch được phân thành hai loại: Khách tham quan: là khách du lịch đến viếng thăm một nơi nào đó dưới 24h và không ở lại qua đêm, còn gọi là khách du ngoạn hay khách ở trong ngày. Du khách: là khách du lịch lưu trú tại một quốc gia hay một vùng khác với nơi ở thường xuyên trên 24h và nghỉ lại qua đêm tại nơi đó với mục đích tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng, hội nghị, tôn giáo, công tác,… Khách du lịch là người đi du lịch hoặc kết hợp đi du lịch, trừ trường hợp đi học, làm việc hoặc hành nghề để nhận thu nhập ở nơi đến. Khách du lịch nội địa : là công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam đi du lịch trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam. Khách du lịch quốc tế : là người nước ngoài hoặc cư dân Việt Nam định cư ở nước ngoài vào Việt Nam du lịch ; là công dân Việt nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam ra nước ngoài du lịch.4 Điểm du lịch Điểm du lịch là nơi có tài nguyên du lịch hấp dẫn, phục vụ nhu cầu tham quan của khách du lịch.

Người HDKH: TS. Lê Long Hậu Học viên TH: Trịnh Minh Lý Luan van Trang 10 1.5 Khu du lịch Khu du lịch là nơi có tài nguyên du lịch hấp dẫn với ưu thế về tài nguyên du lịch tự nhiên, được quy hoạch, đầu tư phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách du lịch, đem lại hiệu quả về kinh tế - xã hội và môi trường.6 Các loại hình du lịch a. Du lịch sinh thái Ở Việt Nam trong lần hội thảo về “Xây dựng chiến lược phát triển du lịch sinh thái ở Việt Nam” từ 7/9/1999 đến 9/9/1999 đã đưa ra định nghĩa về du lịch sinh thái: “Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hóa bản địa, gắn với giáo dục môi trường, có đóng góp tích cho nổ lực bảo tồn và phát triển bền vững với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương. Du lịch sinh thái tạo ra mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên hoang dã cùng với ý thức được giáo dục để biến bản thân du khách thành những người đi tiên phong trong công tác bảo tồn môi trường.

Du lịch văn hóa Du lịch văn hóa là loại hình du lịch mà du khách muốn được thẩm nhận bề dày văn hóa của một nước, một vùng thông qua các di tích lịch sử, văn hóa, những phong tục tạp quán còn hiện diện. Mục đích chính của du lịch văn hóa là nâng cao hiểu biết cho cá nhân về văn hóa thông qua các chuyến đi du lịch tìm hiểu lịch sử, kiến trúc, chế độ xã hội, phong tục tạp quán của điểm đến du lịch. Du lịch các di sản lịch sử văn hóa vật thể có các di chỉ khảo cổ và lịch sử, các đô thị lịch sử, các khu công trình mang tính lịch sử trong các đô thị, các địa bàn có những sự kiện lịch sử như các chiến khu cách mạng, các công trình kiến trúc có giá trị lịch sử như: lăng mộ, đình, chùa, những tác phẩm nghệ thuật, điêu khắc như các bức tranh, các đồ mây, tre đan. Du lịch làng nghề Người HDKH: TS.

Lê Long Hậu Học viên TH: Trịnh Minh Lý Luan van Trang 11 Du lịch làng nghề truyền thống là một loại hình du lịch văn hóa mà qua đó du khách được thẩm nhận các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể có liên quan mật thiết đến một làng nghề cổ truyền của một dân tộc nào đó.7 Du lịch bền vững “Du lịch bền vững là quá trình điều hành quản lý các hoạt động du lịch với mục đích xác định và tăng cường các nguồn hấp dẫn du khách tới các vùng và các quốc gia du lịch. Quá trình quản lý này luôn hướng tới việc hạn chế lợi ích trước mắt để đạt được lợi ích lâu dài do các hoạt động du lịch mang lại.2 Tầm quan trọng của du lịch 1.1Đối với kinh tế Việc phát triển du lịch sẽ làm tăng các cơ hội việc làm, cải thiện mức sống, hỗ trợ cơ sở hạ tầng, và tăng trưởng kinh tế cho một vùng, một quốc gia. Nền kinh tế quốc gia có du lịch phát triển sẽ có những thay đổi lớn trong cơ cấu sản xuất và nhất là quy hoạch môi trường phát triển. Có những ngành nghề nếu không có sự phát triển của du lịch sẽ bị mai một trong thế giới công nghiệp hóa kỹ thuật ngày nay như ngành thủ công mỹ nghệ.

Sự phát triển của du lịch sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới cho người dân lao động (Phạm Hồng Long, 2012 ; Faulkner & Tideswell’s, 1997). Vào mùa du lịch chính một số lượng lớn lực lượng cần được sử dụng để phục vụ cho nhu cầu du lịch như hướng dẫn viên du lịch, những việc làm liên quan đến việc lưu trú của du khách như giặt ủi, ăn uống, dọn dẹp phòng…và kích thích các ngành khác phát triển như giao thông vận tải, sản xuất… Trong bài nghiên cứu của Liu & Var (1986), đã chỉ ra rằng phát triển du lịch không những đóng góp vào sự tăng trưởng vùng của địa phương đó mà còn tạo cơ hội việc làm cho người dân xung quanh. Cùng quan điểm này người dân vùng North Wales trong nghiên cứu của Sheldon & Var (1984), tin rằng du lịch mang đến cơ hội đầu tư cho các doanh nghiệp và kích thích sự chi tiêu cho kinh tế vùng, tạo cơ hội giải quyết việc làm. Người HDKH: TS.

Lê Long Hậu Học viên TH: Trịnh Minh Lý Luan van Trang 12 Bên cạnh đó việc phát triển du lịch cũng gây ra các tác động tiêu cực lên nền kinh tế. Nếu phát triển du lịch quốc tế thụ động quá tải dẫn đến việc làm mất thăng bằng cán cân thanh toán quốc tế khi mà người cư trú trong một quốc gia đi du lịch nước ngoài vì tiền bạc sẽ rời khỏi quốc gia, gây áp lực cho lạm phát. Hay khi du lịch được phát triển một cách ào ạt không có kế hoạch, các nhà cung ứng địa phương không có khả năng cung ứng số lượng hay chất lượng hàng hóa cần thiết mà phải nhập khẩu hàng hóa dẫn đến mất nguồn thu nhập và việc làm.2 Đối với môi trường tự nhiên Môi trường là cốt lõi và linh hồn của sản phẩm du lịch và mặc dù du lịch được coi là một “ngành công nghiệp sạch ” nhưng nó thường bị cho là có thiệt hại môi trường nghiêm trọng. Hầu như các tài liệu nói về các tác động về kinh tế và văn hóa xã hội của du lịch đều được hỗ trợ của dân địa phương, nhưng đại đa số các tác động của du lịch với môi trường là tiêu cực.

Cường độ hoạt động du lịch ở một vùng, một địa phương càng mạnh thì tác động môi trường càng lớn và dẫn đến sự xung đột giữa du lịch và môi trường. Các tác động tiêu cực của môi trường thường xuyên được nhắc đến trong các báo cáo như ô nhiễm môi trường, quá tải, gia tăng mức độ tắt nghẽn giao thông, ô nhiễm không khí, nước, tiếng ồn (Andereck,1995 ; Nuray Turker & Sevgi Ozturk, 2013; Perdue et al., 1990 ; Phạm Hồng Long, 2012). Trong khi đó, các tác động tích cực được đề cập trước đây chỉ liên quan đến vấn đề bảo tồn môi trường tự nhiên, góp phần tích cực vào bảo tồn các vườn quốc gia, các khu rừng văn hóa- lịch sử-môi trường, tu bổ, bảo vệ hệ thống đền đài lịch sử kiến trúc mỹ thuật. Ở Việt Nam hiện nay Nhà nước đã xác định và đưa vào bảo vệ cấp quốc gia 105 khu rừng đặc dụng (trong đó có 16 vườn quốc gia, 55 khu bảo tồn tự nhiên và 34 khu rừng- văn hóa- lịch sử- môi trường) (Trần Văn Thông, Tổng quan du lịch, 2002,111).

Trong các nghiên cứu trước đây của Akis et al. 1996; Nunkoo and Ramkisson, 2010a đã chỉ ra rằng có từ 81% đến 92% người dân nhận thức được sự đóng góp tích cực từ việc du lịch mang lại, góp phần tích cực tu sửa phát triển cảnh quan đô thị, cảnh quan tại các điểm du lịch cũng như là bảo tồn các kiến trúc lịch sử và các khu bảo tồn thiên nhiên. Người HDKH: TS. Lê Long Hậu Học viên TH: Trịnh Minh Lý Luan van Trang 13 Bên cạnh đó du lịch có ảnh hưởng tích cực trong việc cải thiện môi trường cho cả du khách và dân địa phương bằng cách gia tăng phương tiện vệ sinh, cung cấp nước, đường sá, thông tin, năng lượng, nhà cửa.

Các chương trình quy hoạch cảnh quan thiết kế xây dựng các công trình kiến trúc, du lịch góp phần bảo tồn thiên nhiên, cơ sở hạ tầng. Phát triển du lịch đóng góp tích cực trong việc bảo vệ các loài động vật hoang dã, thiết kế các cơ sở du lịch chất lượng tốt và thân thiện với môi trường.3 Đối với văn hóa-xã hội Văn hóa là một hiện tượng lịch sử, mỗi xã hội đều có nền văn hóa tương ứng với nó và phát triển theo sự phát triển sản xuất vật chất của xã hội. Việc phát triển du lịch có tác dụng thúc đẩy xây dựng văn minh tinh thần. Tham gia hoạt động du lịch làm tăng sự hiểu biết của du khách đối với cảnh quan thiên nhiên, đất nước con người, lịch sử văn hóa xã hội của quốc gia.

Du lịch còn là phương tiện giáo dục lòng yêu nước, giữ gìn và nâng cao truyền thống dân tộc nhờ vậy tinh thần yêu tổ quốc, quê hương được tăng lên, có tinh thần trách nhiệm, tự hào dân tộc và ý thức bảo vệ môi trường. Du lịch tác động lên nhiều mặt về kinh tế, văn hóa, xã hội môi trường tại cùng một điểm đến du lịch. Khi du lịch phát triển có thể làm tăng sự giao lưu văn hóa giữa các quốc gia, tạo ra công ăn việc làm cho người dân địa phương, cơ sở vật chất được cải thiện và đầu tư nhiều hơn, nâng cao mức sống của cư dân địa phương. Có thể nói du lịch mang đến không ít những lợi ích trước mắt cho cộng đồng dân cư địa phương.

Bên cạnh đó, du lịch cũng mang theo những tác động tiêu cực mà người chịu thiệt thòi nhất vẫn là người dân. Nó có thể làm sa sút quan niệm đạo đức, bắt chước nền văn hóa của khách ngoại quốc mà họ cho là thời thượng làm mất đi giá trị văn hóa truyền thống vốn có của địa phương. Đồng thời du lịch cũng làm cho các tệ nạn xã hội như mại dâm, trộm cướp, tội phạm và cờ bạc gia tăng (Liu & Var, 1986 ; Milman & Pizam, 1988).