Phát Triển Du Lịch Bền Vững Tại Vùng Duyên Hải Nam Trung Bộ Việt Nam

Luận án tiến sĩ phân tích phát triển du lịch bền vững tại vùng duyên hải Nam Trung Bộ Việt Nam, đề xuất giải pháp và chiến lược hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Công Đệ
• Người hướng dẫn: GS. Ngô Thắng Lợi
• Trường học: Viện Nghiên Cứu Quản Lý Kinh Tế Trung Ương
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Phát Triển Du Lịch Bền Vững Tại Vùng Duyên Hải Nam Trung Bộ Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Du Lịch Bền Vững tại Nam Trung Bộ

Ngành du lịch từ lâu đã được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn. Đối với nhiều quốc gia, du lịch được xem là công cụ chính trong việc phát triển ở các địa phương hay các vùng vì nó có thể tác động đến tổng thu nhập của cả người dân và doanh nghiệp; tăng trưởng nguồn thu cho đất nước; tạo việc làm. Tuy nhiên, việc phát triển du lịch mà chưa gắn với các định hướng, các kế hoạch có thể gây nhiều bất cập như làm suy thoái tài nguyên du lịch, cảnh quan tự nhiên hủy hoại môi trường sống, thậm chí còn tác động xấu đến nền văn hóa bản địa. Vì vậy, việc phát triển du lịch bền vững đã và đang thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu, các cơ quan quản lý nhà nước.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Du Lịch Bền Vững Với Kinh Tế Địa Phương

Phát triển du lịch bền vững không chỉ cần tạo điều kiện cho du lịch phát triển mà còn phải xem xét những hệ quả của quá trình này. Theo đó, nó cần được hiểu một cách toàn diện, đầy đủ trên cả ba khía cạnh là: (i) Tăng trưởng kinh tế ổn định (ii) Thực hiện tốt tiến bộ và công bằng xã hội và (iii) Khai thác hợp lý và sử dụng tiết kiệm có hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên (Hall và Testoni, 2004). Tại Việt Nam, phát triển du lịch bền vững là một phần quan trọng trong phát triển bền vững của Liên hợp quốc.

1.2. Chính Sách Du Lịch Việt Nam Hướng Đến Phát Triển Bền Vững

Điều này đã được khẳng định tại Đại hội IX “Phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững, tăng trưởng kinh tế đi đôi với thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường”; “Phát triển kinh tế - xã hội gắn chặt với bảo vệ và cải thiện môi trường, bảo đảm sự hài hoà giữa môi trường nhân tạo với môi trường thiên nhiên, giữ gìn đa dạng sinh học” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2001). Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Định hướng chiến lược phát triển bền vững ở Việt Nam (Chương trình nghị sự 21 của Việt Nam) nhằm phát triển bền vững đất nước trên cơ sở kết hợp chặt chẽ, hợp lý và hài hoà giữa phát triển kinh tế, phát triển xã hội và bảo vệ môi trường.

II. Tiềm Năng và Thách Thức Phát Triển Du Lịch Nam Trung Bộ

Vùng Duyên Hải Nam Trung Bộ (DHNTB) của Việt Nam đã được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển du lịch đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 bao gồm thành phố Đà Nẵng và 7 tỉnh: Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận. Vùng DHNTB có tốc độ tăng trưởng GDP bình quân khoảng 10%/ năm. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực và phát huy được những thế mạnh của vùng như tài nguyên thiên nhiên, nguồn nhân lực.

2.1. Lợi Thế Cạnh Tranh Của Du Lịch Biển Đảo Vùng DHNTB

Vùng có chiều dài hơn 1,200 km bờ biển với các bãi biển chất lượng cao và phân bố chạy dọc theo chiều dài của Vùng từ Bắc xuống Nam như Mỹ Khê (Đà Nẵng); Tam Thanh, Cẩm N (Quảng Nam); Mỹ Khê, Sa Huỳnh (Quảng Ngãi); Tuy Hoà (Phú Yên); Quy Nhơn (Bình Định); Bắc Cam Ranh (Khánh Hoà); Ninh Chữ (Ninh Thuận); Mũi Né (Bình Thuận). Đây là tiền đề phát triển du lịch nghỉ dưỡng biển chất lượng cao, nổi bật hơn những khu vực du lịch biển khác trên cả nước. Ngoài ra, Vùng DHNTB có những nét đặc thù gắn cư dân miền biển như lễ hội Cá Ông, các trò diễn xướng dân gian.

2.2. Hạn Chế Trong Quản Lý Du Lịch và Phát Triển Hạ Tầng Du Lịch

Tuy nhiên, phát triển du lịch của Vùng DHNTB phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, nguyên nhân thiếu tầm nhìn tổng thể; Công tác xúc tiến, quảng bá du lịch địa phương trong Vùng còn tiến đơn lẻ và chưa có sự thống nhất cao trong quảng bá và xúc tiến du lịch cho cả Vùng, hạ tầng du lịch còn nhiều mặt chưa đồng bộ; tài nguyên du lịch chưa được khai thác hợp lý; chất lượng dịch vụ còn hạn chế; hiện tượng chèo chéo khách , bán hàng rong , lừa đảo , tình trạng mất vệ sinh an toàn tại các điểm du lịch vẫn thường xuyên xảy ra.

2.3. Ảnh hưởng của COVID 19 đến Du lịch bền vững vùng Duyên hải Nam Trung Bộ

Đặc biệt, từ khi đại dịch COVID - 19 xuất hiện từ cuối năm 2019 đã tác động lớn đến các ngành kinh tế trên phạm vi toàn cầu. Theo Báo cáo của Liên hiệp quốc , lượng khách du lịch quốc tế đã giảm khoảng 1 tỉ lượt , tương đương giảm 73% trong năm 2020 , trong khi trong quý I năm 2021 , mức giảm đã là 88% (Kiều Giang , 2021) . Thực tế này đã ảnh hưởng lớn đến sự phát triển du lịch bền vững của Vùng.

III. Giải Pháp Phát Triển Du Lịch Bền Vững Nghiên Cứu Thực Tiễn

Ngoà i ra, cho đến nay vẫn có những quan điểm chưa thống nhất về khái niệm, nội dung, tiêu chí và các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch theo hướng bền vững. Một số tác giả tiếp cận nội dung theo nội hàm ba trụ cột của phát triển bền vững (phát triển về kinh tế, về xã hội và về môi trường theo hướng bền vững) Phạm Quế nh (2017), một số tác giả khác tiếp cận nội dung theo hướng làm gì để phát triển du lịch theo hướng bền vững, theo đó các nội dung chủ yếu của phát triển du lịch bao gồm quy hoạch và kế hoạch phát triển du lịch; huy động và sử dụng các nguồn lực theo hướng hiệu quả.

3.1. Xây Dựng Bộ Tiêu Chí Đánh Giá Du Lịch Bền Vững Cho DHNTB

Chưa có công trình nào phân tích và đề xuất được bộ tiêu chí đánh giá phát triển du lịch theo hướng bền vững phù hợp với phạm vi, quy mô, đặc thù về điều kiện phát triển du lịch, năng lực phân tích, đánh giá của các địa phương cấp tỉnh trên địa bàn vùng DHNTB (Lê Chí Công (2015), Nguyễn Thanh Tưởng (2016); Vũ Văn Đông (2014)). Xuất phát từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài: “Phát triển du lịch trên địa bàn Vùng Duyên hải Nam Trung bộ Việt Nam theo hướng bền vững” nhằm đánh giá về mức độ phát triển du lịch của Vùng cũng như của các tỉnh trong Vùng trên các khía cạnh về môi trường, kinh tế và văn hoá – xã hội.

3.2. Xác Định Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Phát Triển Du Lịch

Đồng thời, xác định các nhân tố ảnh hưởng và mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến phát triển du lịch của Vùng, từ đó đề xuất những định hướng, giải pháp nhằm phát triển du lịch trên địa bàn Vùng DHNTB theo hướng bền vững.

IV. Đánh Giá Mức Độ Bền Vững Du Lịch Các Tỉnh Nam Trung Bộ

Luận án góp phần hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận chung về phát triển du lịch và phát triển du lịch bền vững. Luận án xác định được các tiêu chí đánh giá mức độ bền vững về phát triển du lịch của một vùng hoặc một địa phương dựa trên ba trụ cột chính của phát triển du lịch theo hướng bền vững: (i) về kinh tế; (ii) về môi trường và (iii) về xã hội.

4.1. So Sánh Mức Độ Bền Vững Kinh Tế Trong Du Lịch

Luận án chỉ ra những địa phương đạt được mức độ bền vững du lịch về kinh tế từ cao đến thấp nhất trong vùng theo thứ tự từ Đà Nẵng, Khánh Hòa, Bình Định, Quảng Nam, Bình Thuận, Phú Yên, Ninh Thuận và cuối cùng là Quảng Ngãi.

4.2. Đánh Giá Bền Vững Văn Hóa Xã Hội Trong Phát Triển Du Lịch

Luận án chỉ ra những địa phương đạt được mức độ bền vững về văn hoá – xã hội theo thứ tự Quảng Nam, Bình Định, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận, Phú Yên, và cuối cùng là Quảng Ngãi.

4.3. Phân Tích Mức Độ Bền Vững Môi Trường Trong Ngành Du Lịch

Luận án chỉ ra những địa phương đạt được mức độ bền vững về môi trường Quảng Nam, Bình Định, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Phú Yên, Quảng Ngãi và cuối cùng là Bình Thuận.

V. Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Phát Triển Du Lịch Bền Vững

Chỉ ra được nhân tố có ảnh hưởng đến phát triển du lịch của Vùng DHNTB, theo đó nhân tố Chính sách có tác động mạnh nhất tới phát triển du lịch bền vững vùng, tiếp đến là Tài nguyên du lịch, Cơ sở hạ tầng, Cộng đồng dân cư địa phương, các dịch vụ hỗ trợ liên quan, Quảng bá và xúc tiến du lịch, Nguồn nhân lực du lịch, Sự đa dạng của các dịch vụ phục vụ du lịch, Hoạt động liên kết, hợp tác phát triển du lịch, Sự hài lòng của khách du lịch.

5.1. Tác Động Của Chính Sách Du Lịch Đến Phát Triển Bền Vững

Phân tích cụ thể tác động của các chính sách hiện hành đến sự phát triển bền vững của ngành du lịch, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển du lịch một cách bền vững và hiệu quả, phù hợp với điều kiện và đặc điểm của từng địa phương trong vùng.

5.2. Vai Trò Của Tài Nguyên Du Lịch Trong Phát Triển Bền Vững

Đánh giá vai trò của tài nguyên du lịch tự nhiên và văn hóa trong việc thu hút khách du lịch và tạo ra doanh thu cho ngành du lịch, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc bảo tồn và phát huy các giá trị tài nguyên du lịch một cách bền vững và có trách nhiệm.

VI. Định Hướng và Giải Pháp Cho Du Lịch Bền Vững Nam Trung Bộ

Luận án đề xuất được các giải pháp phát triển du lịch trên địa bàn Vùng DHNTB, Việt Nam theo hướng bền vững và các điều kiện để thực hiện các giải pháp. Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu và hướng nghiên cứu của luận án, Chương 2: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về phát triển du lịch theo hướng bền vững

6.1. Hoàn Thiện Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Du Lịch Bền vững

Đề xuất các giải pháp cụ thể để hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ phát triển du lịch bền vững, bao gồm các biện pháp khuyến khích đầu tư vào các dự án du lịch xanh, các chương trình đào tạo nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao, và các chính sách bảo vệ môi trường và tài nguyên du lịch.

6.2. Đa Dạng Hóa Sản Phẩm Du Lịch Cơ Hội và Thách Thức

Thảo luận về tiềm năng và thách thức của việc đa dạng hóa các sản phẩm du lịch, bao gồm du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, du lịch văn hóa, du lịch biển đảo, và du lịch MICE, đồng thời đề xuất các giải pháp để phát triển các sản phẩm du lịch mới một cách bền vững và đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu và hướng nghiên cứu của luận án, Chương 2: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về phát triển du lịch theo hướng bền vững, Chương 3: Thực trạng phát triển du lịch trên địa bàn Vùng Duyên hải Nam Trung bộ Việt Nam theo hướng bền vững, Chương 4: Định hướng và giải pháp phát triển du lịch trên địa bàn Vùng Duyên hải Nam Trung bộ theo hướng bền vững (LUAN.vung luan an tien si (LUAN.vung 6 Chƣơng 1 TỒNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH VÀ HƢỚNG NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN 1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH VÀ KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU 1. Các nghiên cứu về quan điểm phát triển du lịch theo hƣớng bền vững Sheng-Hshiung Tsaur và cộng sự (2014) Phát triển du lịch bền vững (STD) gần đây đã trở thành một phương châm quản lý du lịch, STD đáp ứng nhu cầu của khách du lịch hiện tại và các khu vực tiếp nhận đồng thời bảo vệ và nâng cao cơ hội cho tương lai. Nó được coi là dẫn đến việc quản lý tất cả các nguồn tài nguyên theo cách mà các nhu cầu kinh tế, xã hội và thẩm mỹ có thể được đáp ứng trong khi vẫn duy trì tính toàn vẹn văn hóa, các quá trình sinh thái thiết yếu, đa dạng sinh học và các hệ thống hỗ trợ cuộc sống.

Hall và Testoni (2004); Sudhir và Amartya (1996) cũng cho rằng phát triển bền vững cần được hiểu một cách toàn diện, đầy đủ trên cả ba khía cạnh là: (i) Tăng trưởng kinh tế ổn định, (ii) Thực hiện tốt tiến bộ và công bằng xã hội, và (iii) Khai thác hợp lý, sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên và nâng cao chất lượng cuộc sống con người. Đi sâu hơn về mối quan hệ giữa môi trường và phát triển du lịch bền vững có các nghiên cứu điển hình: Seifi và Ghobadi (2017); Mrkša và Gajić (2014); Maldonado và cộng sự (1992). Seifi và Ghobadi (2017), các khu bảo tồn được cho là trở thành môi trường thích hợp nhất để phát triển du lịch, nơi hiệu suất của khách du lịch, người tiêu dùng và các hoạt động kinh tế nhất quán với từng khu vực dựa trên kế hoạch quản lý tổng thể để cung cấp bối cảnh để phát triển du lịch bền vững. Maldonado và cộng sự (1992) cho rằng cần tính toán khả năng chịu đựng của điều kiện sinh thái và coi đây là một phương pháp quan trọng để đánh giá tác động của môi trường và tính bền vững trong PTDLBV.

Theo nghiên cứu này, điều kiện của tính bền vững về sinh thái hầu như không cần (LUAN.vung luan an tien si (LUAN.vung 7 phải bàn cãi; vì nó thường được hầu hết mọi người nhận thức và coi trọng. Do đó, cần phải tránh hoặc giảm thiểu tác động đến môi trường từ các hoạt động kinh doanh du lịch. Về mối quan hệ giữa xã hội và du lịch bền vững, có các nghiên cứu điển hỉnh như: Stonich và cộng sự (1995); Clark (1990); De Kadt (1979); Plog (1972); Smith (1989); Khương và Nguyên (2015). Khương và Nguyên (2015), du lịch đã trở thành một trong những các ngành dịch vụ lớn nhất trên thế giới, Ngành công nghiệp không hút thuốc này đã cung cấp việc làm cho rất nhiều lao động, có mối quan hệ bền chặt với các ngành khác bằng cách tạo ra hiệu ứng nhân lên đối với sự tiến bộ của các ngành khác, cải thiện tình hình kinh tế - xã hội và nâng cao mức sống của cộng đồng.

Ngoài ra, sự phát triển của du lịch sinh thái phải được quy hoạch đồng nhất với các điều kiện môi trường (các yếu tố con người và tự nhiên) và chú trọng đến tính dễ bị tổn thương của môi trường (Seifi và Ghobadi, 2017). Về mối quan hệ giữa kinh tế và du lịch bền vững, điển hình có các nghiên cứu: Mowforth và Munt (2015); Mai và Phạm (2017); Zhenhua Liu (2003); Nguyễn Quang Thái và Ngô Thắng Lợi (2007)…., Mowforth và Munt (2015) cho rằng tính bền vững về kinh tế là đề cập đến mức độ thu được lợi ích kinh tế từ các hoạt động du lịch. Hoạt động du lịch tạo ra thu nhập ổn định cho cộng đồng địa phương, đóng góp cho tăng trưởng quốc gia, khu vực nhưng không gây hại đến các điều kiện phát triển khác của địa phương, Nghiên cứu này cho chúng ta một cách nhìn tích cực về sự gắn kết giữa PTDL với phát triển kinh tế của các địa phương. Mai và Phạm (2017) cho rằng du lịch hiện được coi là ngành kinh doanh mang lại nhiều lợi ích và việc làm hơn cho lực lượng lao động trên toàn thế giới.

Du lịch bền vững sẽ giúp kinh tế phát triển và kinh tế phát triển cũng là động lực thúc đẩy nền kinh tế. Phát triển du lịch sinh thái được coi là nguồn việc làm và thu nhập có giá trị cho thế hệ sau cũng như là một công cụ quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội cho tất cả các cộng đồng. Dựa trên các quan điểm chung về phát triển bền vững, quan điểm về (LUAN.vung luan an tien si (LUAN.vung 8 PTDL theo hướng bền vững cũng được các nhà nghiên cứu trong nước thực hiện thông qua các nghiên cứu như: Phạm Trung Lương (2002) hệ thống hóa một số nội dung lý luận về PTDLBV như khái niệm, những nguyên tắc cơ bản, dấu hiệu nhận biết, mô hình lý thuyết về PTDLBV, phân tích một số mô hình và kinh nghiệm quốc tế, vận dụng các mô hình để phân tích thực trạng PTDL Việt Nam để xác định một số vấn đề cơ bản liên quan đến PTDLBV đối với Việt Nam; qua đó, đề xuất một số giải pháp chính sách và thực tiễn cho PTDLBV ở Việt Nam. Phạm Quế nh (2017) phân tích thực trạng hoạt động PTDL và xác định những vấn đề đặt ra đối với PTDLBV với các mục tiêu kinh tế, môi trường và xã hội trong mối quan hệ với tác động của hội nhập quốc tế.

Từ đó, nghiên cứu đã đề xuất định hướng và giải pháp cho PTDLBV trong bối cảnh tác động của hội nhập quốc tế, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý PTDL tương xứng với vị trí là ngành kinh tế mũi nhọn, có những đóng góp tích cực hơn đối với phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái Vùng duyên hải Đông Bắc bộ, cũng như quá trình hội nhập tích cực của vùng với cả nước, khu vực và quốc tế. Từ các nghiên cứu trên, luận án cho rằng: Đối với PTDL theo hướng bền vững, tùy quan điểm khác nhau mà công tác đánh giá, phân tích, nhìn nhận có phần khác nhau giữa các nhà nghiên cứu. Tuy nhiên, điểm chung của các nghiên cứu này là cùng đánh giá PTDL theo hướng bền vững là bền vững trên các khía cạnh về thể chế, về chính sách, về kinh tế, về xã hội, về môi trường, về nguồn nhân lực du lịch và về sự đa dạng của các sản phẩm dịch vụ du lịch. Các nguyên cứu về chỉ số, tiêu chí đo lƣờng về phát triển du lịch theo hƣớng bền vững nna và cộng sự (2017) dựa trên một hệ thống các chỉ số được tính toán ở các đô thị đại diện cho các khu vực và môi trường du lịch khác nhau của Catalonia (Tây Ban Nha), các biến số chính trong nghiên cứu về du lịch địa phương bền vững được xác định để sau đó chúng có thể được bình thường (LUAN.vung luan an tien si (LUAN.vung 9 hóa, cân bằng và tổng hợp trong một điểm toàn cầu duy nhất: chỉ số ISOST.

Chỉ số này cho phép xác định ngưỡng của du lịch bền vững; từ đó, thiết lập mức độ du lịch bền vững của điểm đến. Trong khi đó, Fernánde và Rivero (2009) đã dựa trên chỉ số tổng hợp toàn cầu (chỉ số ST) để đo lường tính bền vững của du lịch. Nghiên cứu này cho rằng bền vững du lịch là một khái niệm khá phức tạp do tính chất tiềm ẩn, đa chiều và tương đối của nó; sau khi so sánh nó với các phương pháp lý thuyết khác nhau, nghiên cứu đã áp dụng nó vào hệ thống các chỉ số du lịch môi trường của Tây Ban Nha. Từ các nghiên cứu trên, luận án cho rằng: Du lịch bền vững là một khái niệm khá phức tạp, việc đo lường tính bền vững của du lịch là rất khó chuẩn hóa.

Tuy nhiên, với nhiều phương thức và cách thức khác nhau, chúng ta vẫn có thể đo lường được tính bền vững thông qua một số thước đo trên một số khía cạnh nhất định; mặc dù kết quả đo lường có phần hạn chế là chưa thể phản ánh toàn diện các mặt của PTDLBV. Một số tiêu chí có thể rút ra từ các nghiên cứu trên như sau: Bản 1.1: Tổn hợp một số tiêu chí đo lƣờn về du lịch bền vữn từ các n hiên cứu n oài nƣớc TT Chỉ tiêu đánh giá Nguồn 1 Khía cạnh văn hoá – xã hội nna và cộng sự (2017); Fernánde - Dân số du lịch và Rivero (2009); Lucian - Nguồn nhu cầu du lịch và Julien (2007); - Tính cách cá nhân của du khách Hwan-Suk và cộng sự (2005) - Mật độ dân cư - Sự thoả mãn của du khách - Thái độ người dân địa phương đối với du khách Sản phẩm du lịch không thể tiếp cận cho người khuyết - tật (LUAN.vung luan an tien si (LUAN.vung 10 - Văn hoá du lịch 2 Khía cạnh kinh tế nna và cộng sự (2017); Fernánde - Cơ sở vật chất và dịch vụ và Rivero (2009); Lucian - Khả năng cung cấp các dịch vụ du lịch và Julien (2007) - Mức chi tiêu của du khách - Đầu tư công về du lịch - Lao động làm việc cho lĩnh vực du lịch - Phân phối đất cho du lịch - Thu nhập của người lao động du lịch 3 Khía cạnh môi trƣờng nna và cộng sự (2017); Fernánde - Cơ sở du lịch được cấp chứng nhận về môi trường và Rivero (2009); Lucian - Tiêu thụ năng lượng và Julien (2007) - Tiêu thụ nước - Tạo ra chất thải - Bảo tồn sinh thái, cảnh quan (Nguồn: Tác giả tổng hợp) Vũ Văn Đông (2014) đã xây dựng các tiêu chí đánh giá PTDLBV để phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động PTDLBV, bao gồm: (i) Số lượng đơn vị tham gia hoạt động PTDLBV; (ii) Số lượng khách du lịch tham gia du lịch; (iii) Chất lượng dịch vụ du lịch; (iv) Đóng góp đối với cơ quan quản lý trong việc xây dựng và thực hiện cơ chế chính sách PTDLBV; (v) Đóng góp đối với phát triển kinh tế; (vi) Đóng góp về mặt xã hội; (vii) Đóng góp về môi trường.