Luận văn thạc sĩ lâm nghiệp nghiên cứu một số đặc điểm sinh thái tái sinh của quần thể trai fagraea fragrans roxb trong kiểu rừng kín thường xanh và nửa rụng lá ẩm nhiệt đới ở khu bảo tồn thiên nhiên bình châu phước bửu tỉnh bà rịa vũng tàu

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm sinh thái tái sinh quần thể trai fagraea fragrans trong rừng kín thường xanh ở Bình Châu - Phước Bửu.

• Tác giả: Cao Phi Long
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Văn Thêm
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Sinh Thái Tái Sinh Của Quần Thể Trai Fagraea Fragrans Tại Khu Bảo Tồn Bình Châu - Phước Bửu
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2000
• Địa điểm: Bà Rịa Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu tái sinh, ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái của một số loài cây trên thế giới
• 1.2. Nghiên cứu tái sinh
• 1.3. Nghiên cứu đặc điểm cây Trai
• 1.4. Nghiên cứu ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái
• 1.5. Lịch sử nghiên cứu tái sinh và ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái đến một số loài cây ở Việt Nam

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung về nghiên cứu sinh thái tái sinh

Nghiên cứu sinh thái tái sinh của quần thể trai (Fagraea fragrans) tại khu bảo tồn Bình Châu - Phước Bửu được thực hiện nhằm tìm hiểu và phân tích các đặc điểm sinh thái của loài cây này trong môi trường rừng tự nhiên. Sinh thái là một lĩnh vực quan trọng giúp hiểu rõ về mối quan hệ giữa các loài thực vật và môi trường sống của chúng. Đặc biệt, nghiên cứu này tập trung vào quá trình tái sinh của cây trai, một loài cây có giá trị kinh tế và sinh thái cao, đồng thời cũng là một phần quan trọng trong việc duy trì biodiversity trong khu vực.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu này là đánh giá khả năng tái sinh tự nhiên của quần thể Fagraea fragrans trong các kiểu rừng khác nhau tại khu bảo tồn Bình Châu - Phước Bửu. Nghiên cứu sẽ phân tích các yếu tố sinh thái như độ che phủ của tán cây, độ ẩm của đất và các điều kiện môi trường khác ảnh hưởng đến sự phát triển của cây con. Việc hiểu rõ về đặc điểm sinh thái và các yếu tố tác động đến quần thể trai sẽ giúp đưa ra các biện pháp quản lý và bảo tồn hiệu quả hơn cho loài này.

II. Đặc điểm sinh thái của cây trai

Cây trai (Fagraea fragrans) là một loài cây gỗ nhỡ, thường xanh, có khả năng sinh trưởng tốt trong các kiểu rừng ẩm nhiệt đới. Đặc điểm nổi bật của cây là khả năng chịu ngập nước, giúp cây phát triển mạnh mẽ ở những vùng đất thấp gần bờ sông. Sinh thái học của loài cây này cho thấy rằng nó có thể phát triển tốt trong các điều kiện ánh sáng khác nhau, từ những khu vực có độ che phủ cao đến những nơi có ánh sáng trực tiếp. Điều này tạo ra sự đa dạng sinh học trong quần thể cây, giúp duy trì sự cân bằng sinh thái trong khu vực.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của cây con

Các yếu tố như ánh sáng, độ ẩm của đất và cấu trúc quần thể rừng có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của cây con. Nghiên cứu cho thấy rằng cây con thường gặp khó khăn trong việc phát triển khi thiếu ánh sáng và dinh dưỡng. Đồng thời, sự cạnh tranh với các loài thực vật khác cũng là một yếu tố quan trọng cần được xem xét. Việc xác định và đánh giá những yếu tố này sẽ giúp các nhà quản lý rừng có những biện pháp điều chỉnh hợp lý nhằm thúc đẩy quá trình tái sinh tự nhiên của cây trai.

III. Tác động của môi trường đến quá trình tái sinh

Môi trường sống có vai trò quyết định đến khả năng tái sinh của cây trai. Các yếu tố như độ che phủ của tán cây, độ pH của đất và sự hiện diện của các loài thực vật khác đều ảnh hưởng đến quá trình này. Nghiên cứu cho thấy rằng những khu vực có độ che phủ thấp thường tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của cây con, trong khi những khu vực có độ che phủ cao lại cản trở sự phát triển của chúng. Điều này cho thấy rằng việc quản lý tán cây và cấu trúc quần thể là rất quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển quần thể cây trai.

3.1. Ảnh hưởng của con người đến sinh thái

Hoạt động của con người, như khai thác gỗ và phát triển nông nghiệp, đã có tác động tiêu cực đến môi trường sống của cây trai. Việc giảm thiểu diện tích rừng tự nhiên đã làm suy giảm khả năng tái sinh của loài cây này. Do đó, việc bảo vệ và phục hồi các khu rừng tự nhiên là cần thiết để duy trì bảo tồn sinh học và đảm bảo sự tồn tại lâu dài của quần thể Fagraea fragrans.

IV. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu về sinh thái và tái sinh của quần thể trai (Fagraea fragrans) tại khu bảo tồn Bình Châu - Phước Bửu đã chỉ ra tầm quan trọng của việc hiểu biết về các yếu tố sinh thái ảnh hưởng đến sự phát triển của loài cây này. Các kết quả nghiên cứu không chỉ có giá trị trong việc bảo tồn loài cây mà còn góp phần vào việc xây dựng các chính sách quản lý rừng bền vững. Khuyến nghị cho các nhà quản lý rừng là cần thực hiện các biện pháp bảo tồn, phục hồi rừng và giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ các loài thực vật quý hiếm như cây trai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Rừng tự nhiên ở Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ cạn kiệt nghiêm trọng do các phương thức khai thác không phù hợp với nguyên lý lâm sinh. Theo ước tính, việc khôi phục vốn rừng và nâng cao năng suất, chất lượng rừng là nhiệm vụ cấp thiết của ngành Lâm nghiệp. Trong đó, quá trình tái sinh tự nhiên đóng vai trò then chốt trong việc duy trì và phát triển quần thể rừng. Luận văn tập trung nghiên cứu đặc điểm sinh thái và khả năng tái sinh tự nhiên của cây Trai (Fagraea fragrans Roxb) trong kiểu rừng kín thường xanh và nửa rụng lá ẩm nhiệt đới tại Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu - Phước Bửu, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái như độ tàn che tán rừng, độ ẩm và độ pH tầng đất mặt đến độ phong phú và khả năng tái sinh của cây Trai trong hai trạng thái rừng bán ngập và rừng phục hồi. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 2 đến tháng 10 năm 2011, với phạm vi địa lý cụ thể tại khu bảo tồn. Kết quả nghiên cứu không chỉ cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn và phát triển loài Trai mà còn góp phần định hướng các biện pháp quản lý rừng bền vững, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên rừng trong khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về sinh thái rừng và tái sinh tự nhiên, bao gồm:

• Lý thuyết hệ sinh thái rừng: Xem xét rừng như một hệ sinh thái phức hợp, trong đó quần thể thực vật chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố khí hậu, địa hình, đất đai và sinh vật.
• Mô hình hồi quy logit: Áp dụng để phân tích xác suất bắt gặp loài cây Trai trong các điều kiện môi trường khác nhau, từ đó xác định tối ưu sinh thái và tính chống chịu của loài.
• Khái niệm về độ tàn che tán rừng, độ ẩm và độ pH tầng đất mặt: Là các nhân tố sinh thái chính ảnh hưởng đến sự phát sinh và phát triển của cây tái sinh dưới tán rừng.
• Phân loại trạng thái rừng: Rừng bán ngập và rừng phục hồi được phân biệt dựa trên đặc trưng lâm học và điều kiện môi trường, ảnh hưởng đến khả năng tái sinh của cây Trai.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ hiện trường tại Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu - Phước Bửu, với tổng số 120 ô mẫu diện tích 400 m² được bố trí trên 5 tuyến cắt ngang qua hai trạng thái rừng. Các chỉ tiêu đo đạc bao gồm mật độ cây tái sinh, độ tàn che tán rừng, độ ẩm và độ pH tầng đất mặt. Độ bắt gặp của cây Trai được mã hóa nhị phân (1: bắt gặp, 0: không bắt gặp).

Phương pháp phân tích sử dụng hồi quy logit để mô hình hóa xác suất bắt gặp cây Trai theo từng biến môi trường riêng lẻ và kết hợp. Các mô hình logit sigmoid và logit Gauss được so sánh để lựa chọn mô hình phù hợp nhất. Cỡ mẫu lớn và phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có hệ thống đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả. Thời gian nghiên cứu kéo dài 9 tháng, từ tháng 2 đến tháng 10 năm 2011, đảm bảo thu thập dữ liệu đồng bộ và chính xác.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm lâm phần và trạng thái rừng:

   • Rừng bán ngập có đường kính trung bình cây lớn là 16,9 cm, chiều cao trung bình 10,74 m, trữ lượng gỗ trung bình 96,2 m³/ha.
   • Rừng phục hồi có đường kính trung bình 19,14 cm, chiều cao trung bình 14,03 m, trữ lượng gỗ trung bình 81,65 m³/ha.
   • Mật độ cây tái sinh ở rừng bán ngập cao hơn rừng phục hồi, đạt khoảng 27.000 cây/ha so với 12.667 cây/ha.

2. Tỷ lệ và chất lượng tái sinh cây Trai:

   • Cây Trai chiếm tỷ lệ 9,7% trong tổng số cây tái sinh ở rừng bán ngập và 6,6% ở rừng phục hồi.
   • Tỷ lệ cây Trai có chất lượng tốt đạt 71,4% ở rừng bán ngập và 59,2% ở rừng phục hồi.
   • Cây Trai có tiềm năng tham gia vào tầng rừng chính với chiều cao từ 200-400 cm chiếm 13,9% ở rừng bán ngập và 15,8% ở rừng phục hồi.

3. Ảnh hưởng của trạng thái rừng đến độ bắt gặp cây Trai:

   • Xác suất bắt gặp cây Trai phụ thuộc chặt chẽ vào trạng thái rừng với mức ý nghĩa P < 0,01.
   • Ở cấp tuổi trưởng thành (H > 100 cm), xác suất bắt gặp cây Trai ở rừng bán ngập là 0,68, thấp hơn một chút so với 0,70 ở rừng phục hồi.
   • Ở các cấp tuổi nhỏ hơn, xác suất bắt gặp cây Trai ở rừng bán ngập thấp hơn rõ rệt so với rừng phục hồi (khoảng 0,53 - 0,57 lần).

4. Ảnh hưởng của các nhân tố sinh thái đến độ phong phú cây Trai:

   • Độ pH tầng đất mặt tối ưu cho cây Trai dao động từ 6,2 đến 6,8, với biên độ thích hợp từ 5,7 đến 7,9.
   • Độ ẩm tầng đất mặt tối ưu khoảng 41,6%, biên độ thích hợp từ 23,9% đến 59%.
   • Độ tàn che tán rừng tối ưu cho cây Trai ở cấp tuổi tái sinh là khoảng 50%, với biên độ từ 31% đến 64%.
   • Các mô hình hồi quy logit Gauss cho thấy xác suất bắt gặp cây Trai giảm khi các yếu tố môi trường vượt quá phạm vi tối ưu.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự khác biệt rõ rệt về đặc điểm lâm phần và khả năng tái sinh của cây Trai giữa hai trạng thái rừng bán ngập và rừng phục hồi. Mật độ tái sinh cao hơn ở rừng bán ngập có thể do điều kiện ẩm ướt và độ tàn che phù hợp hơn, tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của cây con. Tuy nhiên, xác suất bắt gặp cây Trai trưởng thành lại cao hơn ở rừng phục hồi, cho thấy khả năng tồn tại và phát triển lâu dài của cây Trai có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố cạnh tranh và điều kiện môi trường khác.

So sánh với các nghiên cứu trước đây về tái sinh rừng nhiệt đới, kết quả phù hợp với nhận định rằng độ tàn che và điều kiện đất đai là các nhân tố sinh thái chủ đạo ảnh hưởng đến sự phát sinh và phát triển của cây tái sinh. Việc áp dụng mô hình hồi quy logit Gauss giúp định lượng chính xác mối quan hệ giữa các biến môi trường và xác suất xuất hiện của cây Trai, từ đó xác định được các giới hạn sinh thái tối ưu và phạm vi chống chịu của loài.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ xác suất bắt gặp cây Trai theo độ pH, độ ẩm và độ tàn che tán rừng, cũng như bảng tổng hợp các thông số tối ưu sinh thái và biên độ chống chịu, giúp minh họa rõ ràng ảnh hưởng của từng yếu tố môi trường.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường bảo vệ và khoanh nuôi rừng bán ngập

   • Động từ hành động: Bảo vệ, khoanh nuôi
   • Target metric: Tăng mật độ tái sinh cây Trai lên trên 30.000 cây/ha
   • Timeline: 3 năm
   • Chủ thể thực hiện: Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu - Phước Bửu

2. Áp dụng biện pháp điều chỉnh độ tàn che tán rừng

   • Động từ hành động: Điều chỉnh, quản lý
   • Target metric: Duy trì độ tàn che tán rừng trong khoảng 30-60% để tối ưu hóa tái sinh
   • Timeline: Liên tục, theo mùa sinh trưởng
   • Chủ thể thực hiện: Các đơn vị lâm nghiệp và nghiên cứu sinh thái

3. Cải thiện chất lượng tầng đất mặt qua quản lý độ ẩm và pH

   • Động từ hành động: Cải tạo, duy trì
   • Target metric: Đảm bảo độ pH đất từ 6,2 đến 6,8 và độ ẩm đất từ 40-60%
   • Timeline: 2 năm
   • Chủ thể thực hiện: Ban quản lý rừng, phối hợp với các chuyên gia đất đai

4. Phát triển chương trình tái sinh nhân tạo kết hợp với tự nhiên

   • Động từ hành động: Triển khai, kết hợp
   • Target metric: Tăng tỷ lệ cây Trai trưởng thành trong rừng phục hồi lên 15% trong 5 năm
   • Timeline: 5 năm
   • Chủ thể thực hiện: Các tổ chức nghiên cứu, lâm trường và cộng đồng địa phương

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý rừng và bảo tồn thiên nhiên

   • Lợi ích: Cơ sở khoa học để xây dựng chính sách bảo vệ và phát triển rừng bền vững.
   • Use case: Lập kế hoạch khoanh nuôi, phục hồi rừng tại các khu bảo tồn.

2. Chuyên gia và nhà nghiên cứu sinh thái rừng

   • Lợi ích: Tham khảo phương pháp nghiên cứu hồi quy logit trong phân tích sinh thái.
   • Use case: Nghiên cứu sâu về tái sinh tự nhiên và ảnh hưởng của các nhân tố môi trường.

3. Lâm nghiệp và kỹ sư trồng rừng

   • Lợi ích: Áp dụng các biện pháp kỹ thuật điều chỉnh độ tàn che và cải tạo đất để nâng cao hiệu quả tái sinh.
   • Use case: Thiết kế các mô hình trồng rừng kết hợp tự nhiên và nhân tạo.

4. Cộng đồng địa phương và các tổ chức phi chính phủ

   • Lợi ích: Hiểu rõ vai trò của cây Trai và các yếu tố sinh thái trong bảo vệ rừng và phát triển sinh kế bền vững.
   • Use case: Tham gia quản lý, bảo vệ rừng và phát triển các dự án sinh thái cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Cây Trai có đặc điểm sinh thái nào nổi bật trong rừng nhiệt đới?
   Cây Trai là loài gỗ nhỡ, thường xanh, chịu được ngập nước và có khả năng phát triển tốt dưới tán rừng kín thường xanh và nửa rụng lá ẩm nhiệt đới. Gỗ của cây có phẩm chất tốt, thích hợp cho đóng đồ mộc cao cấp.

2. Yếu tố môi trường nào ảnh hưởng mạnh nhất đến tái sinh cây Trai?
   Độ tàn che tán rừng, độ ẩm và độ pH tầng đất mặt là các yếu tố sinh thái chính ảnh hưởng đến khả năng tái sinh và phát triển của cây Trai, với độ tàn che tối ưu khoảng 50%, độ pH từ 6,2 đến 6,8 và độ ẩm đất khoảng 40-60%.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để phân tích dữ liệu?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi quy logit, đặc biệt là mô hình logit Gauss, để mô hình hóa xác suất bắt gặp cây Trai theo các biến môi trường, giúp xác định các giới hạn sinh thái tối ưu và phạm vi chống chịu của loài.

4. Khả năng tái sinh của cây Trai khác nhau như thế nào giữa rừng bán ngập và rừng phục hồi?
   Mật độ tái sinh và tỷ lệ cây Trai có chất lượng tốt cao hơn ở rừng bán ngập, tuy nhiên xác suất bắt gặp cây trưởng thành lại cao hơn ở rừng phục hồi, phản ánh sự khác biệt về điều kiện sinh trưởng và cạnh tranh trong hai trạng thái rừng.

5. Làm thế nào để áp dụng kết quả nghiên cứu vào quản lý rừng thực tiễn?
   Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh độ tàn che, cải tạo đất và phát triển các biện pháp khoanh nuôi, bảo vệ rừng, đồng thời kết hợp tái sinh nhân tạo với tự nhiên nhằm nâng cao hiệu quả phục hồi và phát triển rừng.

Kết luận

• Đặc điểm sinh thái và khả năng tái sinh của cây Trai phụ thuộc chặt chẽ vào trạng thái rừng và các nhân tố sinh thái như độ tàn che, độ ẩm và độ pH tầng đất mặt.
• Rừng bán ngập có mật độ tái sinh cây Trai cao hơn, trong khi rừng phục hồi có xác suất bắt gặp cây trưởng thành cao hơn.
• Mô hình hồi quy logit Gauss là công cụ hiệu quả để phân tích mối quan hệ giữa cây Trai và các biến môi trường, xác định tối ưu sinh thái và phạm vi chống chịu.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các biện pháp quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững tại Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu - Phước Bửu.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp kỹ thuật điều chỉnh độ tàn che, cải tạo đất và phát triển chương trình tái sinh nhân tạo kết hợp tự nhiên nhằm nâng cao chất lượng rừng và bảo tồn đa dạng sinh học.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ và phát triển rừng tự nhiên – nguồn tài nguyên quý giá cho tương lai bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TONG QUAN 1. Lịch sử nghiên cứu tai sinh, ảnh hưởng của các nhân tổ sinh thái của một số loài cây trên thể giới LLL. Nghiên cứu tá sinh Các nghiên cứu đã cho thấy những khu rimg đưa vào khai thắc chính luôn cổ .đủ lượng cây con với chất lượng tốt, dé tạo ra quần thụ mới thay thé quần thụ đưa vào khai thác (Phạm Hoàng Ban, 2000; Võ Văn Chi, 1987; Vũ Xuân Dé, 1989; Lam Xuân Sanh, 1986; Thái Văn Trimg, 1985; Hoàng Văn Thân, 198)(1]: [5] [7]: [I7] [27]; [19]. Do đó, nghiên cứu các biện pháp giữ lại lớp cây con đưởi tin rừng đẻ tạo.

rim san kha thi là việ làm cổ ý nghĩa t sức to lớn, Bởi vậy, vấn đề xinh rừng tự nhiên trở thành một trong những nhiệm vụ hàng đầu của lâm sinh bọc hiện đại Khi nghiên cứu hiệu quả tái sinh rừng (Mibbreuad, 1930; Aubreville, 1938; Richards, 1933; 1939, Beard, 1946; Lebrun và Gilbert, 1954; Joné, 1955; 1956, Schultz, 1960; Baur, 1976; 1979; Rollet, 1969) đã cho rằng hiệu quả ti ính rừng được xác định bởi mật độ, tổ thành loài cây, cấu trúc tuổi, chất lượng cây con, đặc điểm phân (Gin theo Nguyễn Văn Thêm, 1992)[20]. Tuy nhiền, trong nghiên cứu. họ chỉ tập trung nghiên cứu các loài cây có ý nghĩa về mặt thực iễn ở trong tổ thành cây tdi sinh. Đối với rừng mưa nhiệt đới, do quá trình tái sinh tự nhiên ở rừng nhiệt đồi vô cũng phúc tạp và còn it được nghiên cứu.

Cho nên phần lớn đến nay, những tài liệu nghiên cửu về tái sinh tự nhiên của rừng mưa thường mới chỉ tập trung vào. một số loài cây có giá trì kinh tổ dưới điều kiện ừng đã ít nhiễu bị iển đội Về đặc điểm tải sinh Van steenis (1956)[39] cho rằng hai đặc điểm tái sinh. phổ biển của rừng mưa nhiệt đối là tải sinh phân tn liên tu của các loài cây chịu bóng và tái sinh vét của các loài cây ưa sáng, Cũng ở chủ để này, hiệu quả các cách thức xử lý lâm sinh liên quanđến tái sinh của các loài cây mục dich ở các kiểu rừng, Auge trao đổi nhiều hơn. Kết quả đó đã được đưa vào ứng dụng trong phương thức inh để tác động vào rừng tự nhiên.

Điển hình như công trình của Bernard (1954 và 1959) (din theo Nguyễn Duy Chuyên, 1996)(6]: cụ thé đối với phương. thức rùng đều tuổi ở Mã Lai, Bae Bomeo được đề cập bởi Nicholson (1958); Donis và Maudoux (1951; 1954); công thức đồng nhất hoá ting trên ở Zaia theo Taylor (1954), Jones (1960) (din theo Grieg, 1964)[35]; phương thức chặt din tái sinh cưới tin ở Nijêa va Gana cũng được Barayji (1959) nghiên cứu (din theo Nguyễn Duy Chuyén,1996)[6] với phương thức chặt din nâng cao vom lá ở Andamann, "Đánh giá ứng dụng trên thông qua các bước và hiệu quả của từng phương thức đối với tái sinh đã được để cập bởi Baur (1964)[2] tổng kết trong tác phẩm: "Cơ sở sinh thái học của kinh doanh rừng mưa” Richards (1965)[16], Kimmins (1998)[36] đã tổng kết các kết quá nghiên cứu về phân bổ số cây tai sinh tự n nhận xét: trong các 6 có kích thước. nhỏ (1 x Im, 1 x 1,5m) cây tái sinh tự nhiên có dang phân bố cụm, một số it có phân bố Poisson. Ở Châu Phi Tayloer (1954); Barnard (1955) trên cơ sử các số liệu thu thập đã xác định số lượng cây tái sinh trong rừng nhiệt đới thiểu hụt cần thiết phi bổ sung bing trồng rừng nhân tạo.

Song ở Châu A, tác giả Budowski (1956); Bava (1954); Atinot (1965) nghiên cứu về tải sinh tự nhiên rừng nhiệt đổi lại nhận định dưới tan rừng nhiệt đới nhìn chung có đủ số lượng cây tái sinh có giá trị kinh tế, nên uất các biện pháp lâm sinh cin thiết để bảo vệ và phát triển cây ti sinh dưới tin rừng (din theo Nguyễn Duy Chuyên, 1996)|6] 'Ở Châu Phi Obrevin (1938), nhận thấy cây con của các loài cây ưu thé trong. rừng mưa là rất hiểm. Lý luận "bức Khim tả sinh” được Obrevin đúc kết sau khi đã khái quát hoá các hiện tượng tái sinh ở rừng nhiệt đới, song phần lý giải các hiện. tượng đồ còn hạn chế.

Do lý luận đó ít sức thuyết phục, chưa giáp ích cho thực tiễn sản xuất. Ở rừng mưa nhiệt đới Nam Mỹ, Davit và Richards (1933); Bot (1946); Sun (1960); Rolle (1969) nhận định khác hẳn với nhân định của Obrevin (dẫn theo Hoàng Kim Ngũ và Phùng Ngọc Lan, 1997)[14]. Đó là hiện tượng tái sinh tại chỗ và liên tục của các loài cây và t6 thành loài cây có khả năng giữ nguyên không đổi trong một thời gian đài. Có dược kết quả đó, khi nghiên cứu về tái sinh tự nhiên, tb giả áp dụng phương pháp điều ra bằng cách My mẫu ô vuông theo hệ thống của Longman and Jơnik (1974)[38] có diện tích 6 đo đểm thông thường từ 1 đến 4 ` Với điện tích 6 nhỏ, nên thuận lợi tong điều tra, song đòi hồi số lượng 3 phải đủ lớn mới phản ánh trung thực tỉnh hình ti sinh rừng.

Sau này Bemard (1950), đã để nghị một phương pháp "điễu tra chin đoán" mà theo đó kich thước 6 do đếm có thé thay đổi tỷ theo giai đoạn phát triển của cây ti sinh ở các trang thái rừng khác nhau nhằm mục đích giảm bớt sai số (dẫn theo Nguyễn Duy Chuyên, 1996)6]. Theo lý thuyết tái sinh tuần hoàn thành bức khảm khá hấp dẫn của Aubréville A. thì thành phẩn ưu hợp trong rừng mưa hỗn hợp nhiều loài đều không. cổ định trong không gian và thời gian.

không có loài nào đạt được wu thé cân bằng sinh thải với hoàn cảnh một cách vĩnh viễn và ổn định. Nhưng Aubréville vẫn không giải thích được do tác nhân nào, cơ chế nào mà dẫn đến sự pl at sinh xã hợp, này hay xã hợp khác, do đó cũng như Chevalier đã phủ định sự tổn tại của những quần hợp hay những ưu hợp trong rừng mưa nhiệt đới và trước đây chính tác giả của công trình nay cũng nhất trí với quan điểm 46. Van Steenis (1956)[39], đã nhận xết là trong rùng mưa nhiệt đới, còn có một cách tái sinh nữa cũng rất phổ biển đó là cách tái sinh từng vệt. Tác giả gọi những loài cây tiên phong tải sinh theo vét là loài tạm thời hay tam cư, edn những loài cây mọc sau là loài định cư hay định vi.

Nghiên cứu khả năng tải sinh tự nhiên của thảm thực vật sau nương rẫy Ramakrishnan (1981, 1992), đã nghiên cứu từ 1 - 20 năm ở vùng Tay Bắc Ấn Độ thấy rằng chi số đa dang loài rit thấp, Chi số loài ưu thể đạt đình cao nhất ở pha đầu. của qua trinh diễn thé và giảm dẫn theo thời gian bô hoá. Long Chun và etv (1993), 48 nghiên cứu đa dạng thực vật ở hệ sinh thái nương ry tại Xishuangbanna tỉnh Van Nam, Trung Quốc nhận xét: tại Baka khi nương rẫy bỏ hoá được 3 năm thì có 17 họ, 21 chí, 21 loài thực vật, bỏ hoá 19 năm thì có 60 họ, 134 chỉ, 167 loài (Pham Hồng Ban, 2000)[1]. Sau khi bs hod số lượng loài thực vật tăng dẫn từ ban đầu đi rimg thành thục.

Thành phần của các loài cây trường thành phụ thuộc vio ỷ lệ các loài nguyên thuỷ ma nó được sống sót từ thời gian đầu của quá trình tái sinh, thời sian phục hồi khác nhau phụ thuộc vào mức độ, tần số cạnh túc của khu vue đồ được kết luận bởi tác giá Saldarriaga (1991), khi nghiên cứu ti sinh tự nhiên tại rừng nhiệt đới sau nương rly ở Colombia và Venezuela (dẫn theo Phạm Hồng Ban, 20009111 Vin đề diễn thé sau nương rẫy Lambertetal (1989); Wamer (1991); Rouw (1991) đã nhận xét: đầu tiên đám nương rẫy được các loài có xâm chiếm, nhưng sau một năm loài cây gỗ tiên phong được gieo giống từ ving lân cận hỗ tợ cho việc hình thảnh quần thy các loài cây gỗ, tạo ra tiểu hoàn cảnh thích hợp cho việc sinh. trưởng của cây con. Những loài cây gỗ tiên phong chết đi sau 5 - 10 năm và được. thay thé din bằng các l‹ i cây rừng mọc chậm, ước tính cần phải mắt hing trăm năm thì nương rẫy cũ mới chuyển think loại hình rừng gin với dang nguyên sinh ban di (din theo Thái Van Trùng, 1998)(26) Sự phá triển của nén công nghiệp ở thé ky XIX, trong ngành lâm nghiệp của (i đã hình thình xu hướng thay th rừng tự nhiên bằng rừng nhân tạo năng suất cao nhằm đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế.

Richards (1952)(15] đã tổng kết việc nghiên cứu tái sinh trên các 6 dạng bản hân bổ tải sinh tự nhiên ở rừng nhiệt đói. Để giảm sai số trong khi thông kể tái sinh tự nhiên phương pháp "điều tra chin đoán" mà theo dé kích thước ô đo đếm có thể thay đối tuỳ theo giai đoạn phát triển của cây tái sinh. Khi nghiên cứu ảnh hưởng của các nhân tổ sinh thấi én tải sinh tự nhiền nhân tổ ánh sing (thong qua độ tàn che của rừng), độ âm của đắt, kết cầu quần thụ, cây bụi, thảm tươi, trong rừng nhiệt đối sựthiểu hụt ánh sing ảnh hưởng đến phat triển của cây con còn đối với sy nảy mim và phát triển của cây mim, ảnh hưởng nảy thường không rõ ring theo Baur (1979)[3]. Ngoài ra, ic tác giá nhận định, thảm cỏ và cây bụi có ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây tái sinh, Mặc dù ở những quần thy kin tin, thảm có và cây bụi kém phát triển nhưng chúng vẫn có.

ảnh hưởng đến cây ti sinh. Số lượng loài cây trên một đơn vị diện tích và mật độ tải sinh thường khá lớn đối với rừng nhiệt đới. Nhưng số lượng loài cây có giá trị kinh tế thường không nhiều và được chú còn các loài cây có giá trị kinh tế thấp. lại ít được quan tâm mặc dù chúng có vai trò sinh thấi quan trọng.

Vì vậy, khi nghiên cứu tái sinh tự nhiên cần phải đ cập một cách đầy đủ tt cả các loài cây xuất hiện trong lớp cây tải sinh để từ đó có những đảnh gi chính xác tỉnh hình ti sinh rimg vi có những biện pháp tác động phi hợp. Nghiên cứu đặc điễm cấy Trai Cây Trai (Tri Nam bội (Tembusu) Fagraea fragrans Roxb.); thuộc họ Mã Tiền (Loganiaceae). Cay gỗ nh, thường xanh, cao trưng bình 20m, sy thân thẳng, gốc có bạnh nhỏ, tấn thưa, đều, Cảnh nhánh rảnh miu nâu vàng, có nhiều mẫu. Võ miu xám vàng hay nâu, nút dọc, thịt vỏ dây có xơ, lá đơn, nguyên, hình bau đục, đinh cỏ mũi ngắn, sốc thốt lại, mép ran reo, gắp li, phign lá diy, dai, đãi 4 — 1$em, rộng 1,5 - Sem nhẫn, gân bên 10 — 16 đôi.