Chương 1: Một số vẫn đê lý luận về các trường hợp cam kết hôn Chương 2: Thực trạng quy định của pháp luật Việt Nam vê các trường hợp câm kết hôn Chương 3: Thực tiễn thực hiện các quy định pháp luật về câm kết hôn và môt số kiên nghị. CHƯƠNG1 MỘT SÓ VAN DE LÝ LUẬN VE CÁC TRƯỜNG HỢP CAM KET HON 1. Khái niêm kết hôn va cấm kết hôn 1.1 Khái nệm kết hôn Euripides là một nhà viết kịch của Athena trong thời kỳ Hy Lạp cô đại. Ông đã từng nói rằng "Chi có gia đình mới là nơi trú Gn dé đối phó với nhiững cơn định mệnh khốc liệt"! Câu nói nay đã gợi lên cho chúng ta nhiêu suy nghĩ về tâm quan trọng của gia định trong cuộc sông của mỗi người.
Và dé tạo nên một gia đình thì trước hết phải được Nhà nước thừa nhận hôn nhân của đôi nam nữ. Hay nói cách khác, họ phải kết hôn theo quy định của pháp luật dé tạo ra rang buộc về mặt pháp lý giữa họ. Có rất nhiều quan điểm khác nhau xoay quanh khái niêm “kết hôn”. Theo Từ điển tiếng Việt, “kết hôn là su kết hop hai người khác giới dé lập gia đình, sinh dé con cái, thực hiện chức năng sinh hoc và các chức năng khác của gia đình” 2 Như Vậy, kết hôn tạo ra mồi liên kết đặc biệt giữa nam vả nữ nhằm thực hiện chức năng của gia đình.
Tại Từ điển Luật học cũng có giải thích: “Kết hôn là việc nam va nữ xác lập quan hệ vợ chồng khi théa mãn các điều kiện kết hôn và thực hiện việc đăng ký kết hôn tại cơ quan có thâm quyên theo quy định của pháp luật”. Dé thừa nhận việc nam và nữ tạo lập quan hệ hôn nhân thì họ phải đăng ký kết hôn vả thực hiên đúng các quy định về đăng ký kết hôn Như vậy, kết hôn là môt sự kiện pháp ly nhằm xác lập quan hệ vợ chông theo quy đính của pháp luật về điều kiện kết hôn và thủ tục đăng ký kết hôn. ! hgbs /Emfnx hrbgttk aconvbiogriphy/Đipides * Tr điện tiếng Vật thong chang, Nxb Hong Đúc tr. 8 Ngoài ra, theo khoản 6 Điều 3 Luật Hôn nhân va gia đình năm 2014, "Kết hôn là việc nam vả nữ xác lập quan hệ vợ chông với nhau theo quy định của Luật nay về điêu kiên kết hôn và đăng ký kết hôn”.
Co thé thay, kết hôn là sư kiện pháp lý làm phát sinh quan hé hôn nhân. Khi kết hôn, các bền nam nữ phải tuân thủ đây đủ các điều kiên kết hôn được Luật Hôn nhân và gia định quy định va phải đăng ký kết hôn tại cơ quan đăng ký kết hôn có thâm quyên thì việc kết hôn đó mới được công nhận là hợp pháp và giữa các bên nam nữ mới phát sinh quan hệ vợ chồng trước pháp luật.3 Mặt khác, nam nữ kết hôn nghia là ho mong muốn được tự nguyên gắn bó với nhau trên cơ sở bình dang, tự nguyện nhằm xây dựng một gia định ấm no, hạnh phúc. Theo đó, việc kết hôn của nam và nữ phải đảm bão hai yếu tố: Thứ niất, việc kết hôn phải bảo đâm ý chí tự nguyên của nam và nữ. Nam va nữ kết hôn la mong muốn được gắn bó với nhau trong quan hệ vợ chong và cùng nhau xây dung gia đình bình đẳng tiến bộ, no âm và thật hạnh phúc.
Đối với những trường hợp kết hôn không có yếu tổ tự nguyện hoặc bi lừa dối, cưỡng ép thi Nhà nước không thừa nhận việc kết hôn do là hợp pháp+ Thứ hai, việc kết hôn phải được Nhà nước thừa nhân Đây là điều kiện nhằm bao dam tinh hợp pháp của việc kết hôn. Nhờ sự thừa nhận của Nha nước, các bên sẽ được bảo dam các quyên và nghĩa vụ trong hôn nhân của mình. Và Nha nước chỉ thừa nhận sự kết hôn của nam và nữ khi và chỉ khi việc xác lập quan hê hôn nhân tuân thủ đúng các quy định của Nha nước về điều kiên kết hôn và đăng ký kết hôn. ` Dương Danh Thinh, Ap chong pháp liệt xứ BF các trường hop cẩmkết hén deo Luật Hon nhấn và gia dinh néon 2014-Thực tiến tai tinh Hòa Binh, Đạihạc Luật Hà Nội, Hi Nội 2020,t.9 * Nguyễn Thị Bich Loan, Tin riển áp chong quo’ donk cam kết hồn theo Luật Hén nhiên và gia đồnh năm 2014, Đại học Luật Hà Nội, Hi Noi 2020,tr 9.
9 Tw những phân tích trên, có thé hiểu kết hôn là sư kiện pháp ly làm phát sinh quan hệ vo chồng giữa hai bên kết hôn trên cơ sở tuân thủ day đủ các quy định về điều kiện kết hôn va được cơ quan nha nước có thâm quyên công nhận theo quy định pháp luật 1. Khái nệm cam kết hon “Cam” được hiểu là không cho phép làm gì hoặc không cho phép tôn tại hay thực hiên. Hiểu một cách đơn giản thi cam kết hôn la không cho phép lay nhau làm vợ chồng Dưới góc đô pháp ly, cam kết hôn la các trường hop mà pháp luật đặt ra, nêu vi phạm vảo các trường hợp đó thì nam, nữ không được kết hôn. Cùng với điều kiên về đô tuôi và điều kiện về sự tự nguyên, các trường hợp cam kết hôn là một trong những nội dung quan trong ma hai bên nam, nữ khi kết hôn phải tuân thủế.
Việc xác lập hôn nhân la mét quyền dân sự cơ bản của con người. Không ai có quyên tước đoạt quyên kết hôn, mưu câu hạnh phúc của một người khác. Song để bão vệ trật tự xã hội, giữ vững các giá trị đạo đức vả thuần phong mỹ tục thì pháp luật đặt ra một sô trường hop bi cam kết hôn. Và nếu ca nhân có hành vi kết hôn vi phạm pháp luật thi đó là hành vi kết hôn trái pháp luật Pháp luật của hau hết các quốc gia đều có quy định về các trường hợp cam kết hôn.
Các quy định này xuât phát từ phong tục, tập quán, đạo đức của từng nước. Nhà nước dat ra quy định câm két hôn nhằm đâm bao sự lảnh mạnh của giống nòi, đảm bảo trật tự ky cương vả sự phát triển của xã hôi. Vi thé nên các š Từ chin Tiếng Việt thông đụng, Nxb Hong Dac, tr. “ Pham Thi Bích Ngân(2016), Những mường lợp cấm kết hôn theo quo anh cũa một số mước rên thé giới và giá trị có thé tham khảo đổi với Việt Naw ,nguồn: hưc:(Rruongchebribbhttman acs xv Trang: cteupost/17124#2sag; trương hop-cam-Ket-hon-theo-quy-dmnh-cua-mot-so-moc-trenthe-gioiva-gis-tri-co-the- tham-kháo-doivoi-vaet nam» tx2=Hi% E1% BB%630%200% E1% BBY OH 20c% C3% A 1ch%20% C4%9 1% C6% Ia%20gi%E1% A 8 A%A3n N%E]% BBY AFW20h% C3%B4ng®20% C‡%91% C6% B0%E1%BB% A3c®%20k%E1%BA% BRM 20h %C3%Bn,truy cập ngày 22/3/2024 20 quy định cam kết hôn xuat phát từ mong muôn bảo về quyén va lợi ích hợp pháp của các bên kết hôn, gia đình và xã hôi Trong thực tế, việc kết hôn là sự kiện pháp lý quan trọng, ghi nhân việc người nam vả người nữ chính thức được pháp luật thừa nhận là vo chồng.
Sau khi kết hôn sẽ hình một gia định, một “tê bào x4 hôi”. Một xã hội muôn phát triển bên vững, mang lại ấm no hạnh phúc cho các thành viên của nó thì mỗi “tế bao xã hội” cần phải được khỏe mạnh, đủ chat lượng dé thực hiện chức năng của mình. Vì thê nên trong mối thời kỷ lịch sử, gắn với sự phát triển của kinh tế - xã hội, các quy định pháp luật về cam kết hôn luôn tôn tai. Trong khoa học pháp ly va trong các văn bản pháp luật, các thuật ngữ “cấm không được kết hôn" hoặc "không được kết hôn" được sử dụng có nghĩa như thuật ngữ “cam kết hôn".
Dưới thời Pháp thuộc, trong Bô luật dân sự Bắc Ky năm 1931 đã quy định một số trường hợp “câm không được kết hôn với nhau" hoặc “không được kết hôn với nhau". Sau khi Nha nước Việt Nam dân chủ cộng hoa ra đời, trong đạo luật về hôn nhân va gia đình đâu tiên - Luật hôn nhân vả gia đình năm 1959, thuật ngữ “cam kết hôn" đã được sử dụng, nhưng bên cạnh đó thuật ngữ “không được kết hôn" cũng vẫn được sử dụng với củng một nghĩa. Luật hôn nhân và gia đình năm 1986, 2000 và 2014 đã sử dụng thuật ngữ “cam kết hôn" đổi với tat cả các trường hợp pháp luật không cho phép nam nữ kết hôn. Khi kết hôn, các bên phải không thuộc trường hợp cam kết hôn.
Nếu một trong các bên yêu câu đăng ký kết hôn thuộc trường hợp câm kết hôn thì cơ quan thực hiện việc đăng lý kết hôn phải từ chối việc đăng ký đó. Từ đó, có thể hiểu rằng cam kết hôn là không cho phép các bên nam, nữ xác lập quan hệ hôn nhân theo các quy định pháp luật về một số trường hợp cu thé ma khi kết hôn, các bên kết hôn không thuộc một số trường hợp đó. Ý nghĩa của việc quy định các trường hợp cấm kết hôn Tint nhất, quy định các trường hợp cam kết hôn nhằm đâm bảo sự lành manh của noi giông, thuân phong mỹ tục, trật tự kỷ cương trong gia đình, sự phát triển của xã hội. Do vậy, việc quy định các trường hợp cam kết hôn nhằm bảo vệ quyên, lợi ích hợp pháp của các bên kết hôn, của gia đình và xã hội”.
Cùng với đó việc quy định các trường hop cam kết hôn cũng nhằm bao vệ ché đô hôn nhân gia đình, cũng như đảm bảo tính công bằng và đạo đức trong quá trình hình thành và duy trì quan hé hôn nhân giữa các bên. Thứ hai, các quy định về cam kết hôn nhằm dam bảo xây dung gia đỉnh phát triển hòa thuận, vững mạnh va hạnh phúc. Gia đình được coi 1a một tê bảo của xã hội va dé xã hôi phát triển thi gia đình phải vững bên, hạnh phúc. Việc xây dưng quan hệ hôn nhân được thực hiện xuất phát từ tinh cảm của các bên nam, nữ va đáp ứng các điều kiện của pháp luật 1a hết sức quan trọng, nó góp phân xây dung gia đỉnh bên vững, dam bảo thực hiện day đủ cũng như tốt nhất các chức năng của gia định Từ do góp phân tạo điều kiên dé x4 hôi được ôn định va phát triển.
Chính vì vậy, quy định về cam kết hôn ra đời nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc giữ gìn hạnh phúc gia đình và phát triển xã hội.