Các nhân tố tác động đến giá cổ phiếu của các doanh nghiệp vận tải kho bãi niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

Tài liệu nghiên cứu Các nhân tố tác động đến giá cổ phiếu của các doanh nghiệp vận tải kho bãi niêm yết trên thị trường, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Minh Phúc Tâm
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Đan Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Nhân Tố Tác Động Đến Giá Cổ Phiếu Của Các Doanh Nghiệp Vận Tải – Kho Bãi Niêm Yết Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của nghiên cứu
• 1.7. Bố cục của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thị trường chứng khoán
• 2.2. Giá cổ phiếu
• 2.3. Các lý thuyết nền tảng
• 2.3.1. Lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá (Arbitrage Pricing Theory)
• 2.3.2. Lý thuyết đại diện (Agency Theory)
• 2.3.3. Lý thuyết về “Catering” trong Thu nhập và Đầu tư (Revenue and Investment Catering Theory)
• 2.3.4. Lý thuyết định giá tài sản vốn (Capital Asset Pricing Theory)
• 2.3.5. Giả thuyết thị trường hiệu quả (Efficient Market Hypothesis)
• 2.3.6. Lý thuyết Miller và Modigliani
• 2.3.7. Lý thuyết chú chim trong lòng bàn tay (Bird in the hand)
• 2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu
• 2.4.1. Các yếu tố nội sinh bên trong công ty
• 2.4.1.1. Lợi nhuận trên tài sản (Return on Assets)
• 2.4.1.2. Cổ tức trên mỗi cổ phiếu (Dividend Per Share)
• 2.4.1.3. Tỷ lệ nợ trên tài sản (Debt to Asset Ratio)
• 2.4.1.4. Quy mô doanh nghiệp
• 2.4.1.5. Giá trị sổ sách của cổ phiếu (Book Value Per Share)
• 2.4.2. Các yếu tố vĩ mô
• 2.4.2.1. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP)
• 2.5. Tổng quan các nghiên cứu trước
• 2.5.1. Nghiên cứu nước ngoài
• 2.5.2. Nghiên cứu trong nước
• 2.6. Khoảng trống nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu
• 3.2.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2.2. Phát triển giả thuyết nghiên cứu
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5. Thống kê mô tả biến
• 3.6. Phân tích ma trận hệ số tương quan và đa cộng tuyến
• 3.7. Phân tích hồi quy
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê dữ liệu
• 4.2. Phân tích ma trận hệ số tương quan
• 4.3. Phân tích đa cộng tuyến
• 4.4. Phân tích hồi quy
• 4.5. Kết quả hồi quy của mô hình OLS, FEM, REM
• 4.6. Kiểm định lựa chọn mô hình
• 4.7. Kiểm định khuyết tật của mô hình
• 4.8. Khắc phục khuyết tật mô hình bằng phương pháp ước lượng GMM hệ thống (sys –GMM)
• 4.9. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.1. Đối với tăng trưởng kinh tế (GDP)
• 5.1.2. Đối với tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA)
• 5.1.3. Đối với lạm phát (INF)
• 5.1.4. Đối với tăng trưởng cung tiền (M2)
• 5.1.5. Đối với tỷ lệ nợ trên tổng tài sản (DA)
• 5.1.6. Đối với giá trị sổ sách của cổ phiếu (BVPS)
• 5.1.7. Đối với cổ tức trên mỗi cổ phiếu (DPS)
• 5.2. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.2.1. Hạn chế của đề tài
• 5.2.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu doanh nghiệp vận tải

Giá cổ phiếu của các doanh nghiệp vận tải niêm yết tại Việt Nam chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác nhau. Những yếu tố này không chỉ bao gồm các yếu tố nội tại của doanh nghiệp mà còn có các yếu tố vĩ mô từ nền kinh tế. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

1.1. Các yếu tố nội tại doanh nghiệp tác động đến giá cổ phiếu

Các yếu tố như lợi nhuận doanh nghiệp, tỷ lệ nợ và quy mô doanh nghiệp có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giá cổ phiếu. Theo nghiên cứu của Nguyễn Minh Phúc Tâm (2024), tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và cổ tức trên mỗi cổ phần (DPS) là những yếu tố quan trọng.

1.2. Các yếu tố vĩ mô ảnh hưởng đến giá cổ phiếu

Các yếu tố như tăng trưởng kinh tế (GDP), lạm phát (INF) và tăng trưởng cung tiền (M2) cũng có tác động lớn đến giá cổ phiếu. Những yếu tố này thường phản ánh tình hình kinh tế chung và có thể ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư.

II. Thách thức trong việc phân tích giá cổ phiếu doanh nghiệp vận tải

Phân tích giá cổ phiếu trong ngành vận tải không chỉ đơn thuần là việc xem xét các số liệu tài chính. Các nhà đầu tư còn phải đối mặt với nhiều thách thức như biến động của thị trường, chính sách thuế và cạnh tranh trong ngành. Những yếu tố này có thể làm cho việc dự đoán giá cổ phiếu trở nên khó khăn hơn.

2.1. Biến động thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán Việt Nam có thể chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố bên ngoài như tình hình kinh tế toàn cầu. Sự biến động này có thể dẫn đến sự thay đổi nhanh chóng trong giá cổ phiếu.

2.2. Chính sách thuế và quy định

Chính sách thuế và quy định của nhà nước có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của doanh nghiệp. Những thay đổi trong chính sách này có thể tác động trực tiếp đến giá cổ phiếu.

III. Phương pháp phân tích giá cổ phiếu doanh nghiệp vận tải hiệu quả

Để phân tích giá cổ phiếu một cách hiệu quả, các nhà đầu tư cần áp dụng các phương pháp phân tích định lượng và định tính. Việc sử dụng các mô hình hồi quy và phân tích dữ liệu sẽ giúp đưa ra những dự đoán chính xác hơn về giá cổ phiếu.

3.1. Mô hình hồi quy Pooled OLS

Mô hình hồi quy Pooled OLS là một trong những phương pháp phổ biến để phân tích dữ liệu. Phương pháp này giúp xác định mối quan hệ giữa các yếu tố và giá cổ phiếu.

3.2. Mô hình ảnh hưởng cố định FEM

Mô hình FEM cho phép kiểm soát các yếu tố không quan sát được có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Điều này giúp tăng độ chính xác của các dự đoán.

IV. Kết quả nghiên cứu về giá cổ phiếu doanh nghiệp vận tải

Nghiên cứu cho thấy rằng các yếu tố như ROA, DPS và BVPS có tác động tích cực đến giá cổ phiếu, trong khi GDP và lạm phát có tác động ngược chiều. Những kết quả này cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách mà các yếu tố này tương tác với nhau.

4.1. Tác động của ROA và DPS đến giá cổ phiếu

ROA và DPS được xác định là những yếu tố quan trọng có ảnh hưởng tích cực đến giá cổ phiếu. Các doanh nghiệp có ROA cao thường có giá cổ phiếu ổn định hơn.

4.2. Tác động của GDP và lạm phát

Tăng trưởng kinh tế và lạm phát có thể ảnh hưởng tiêu cực đến giá cổ phiếu. Khi lạm phát tăng, chi phí hoạt động của doanh nghiệp cũng tăng theo, dẫn đến giảm lợi nhuận.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của giá cổ phiếu doanh nghiệp vận tải

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến giá cổ phiếu là rất quan trọng. Trong tương lai, ngành vận tải có thể tiếp tục phát triển mạnh mẽ, nhưng các nhà đầu tư cần phải cẩn trọng với những biến động của thị trường.

5.1. Triển vọng phát triển ngành vận tải

Ngành vận tải tại Việt Nam đang có nhiều cơ hội phát triển nhờ vào sự gia tăng nhu cầu và đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, các nhà đầu tư cần theo dõi sát sao các yếu tố vĩ mô.

5.2. Khuyến nghị cho nhà đầu tư

Nhà đầu tư nên cân nhắc kỹ lưỡng trước khi ra quyết định đầu tư vào cổ phiếu ngành vận tải. Việc phân tích kỹ lưỡng các yếu tố ảnh hưởng sẽ giúp tối ưu hóa lợi nhuận.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 trình bày kết cấu khóa luận gồm 05 chương và sơ lược về nội dung chính của mỗi chương. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Chương 2 của nghiên cứu trình bày tổng quan về ngành vận tải – kho bãi tại Việt Nam, các lý thuyết cơ bản về thị trường chứng khoán, cổ phiếu, giá cổ phiếu cũng như các nhân tố tác động đến giá cổ phiếu. Tiếp đến, tác giả tổng hợp lý thuyết nền tảng của nghiên cứu và lược khảo các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài. Thị trường chứng khoán Thị trường chứng khoán đã trở thành một thị trường thiết yếu, đóng vai trò quan trọng trong sự thịnh vượng của nền kinh tế bằng cách thúc đẩy hình thành vốn và duy trì tăng trưởng kinh tế ở hầu hết các nền kinh tế trên thế giới.

Thị trường giao dịch chứng khoán là địa điểm hoặc hình thức trao đổi thông tin để tập hợp lệnh mua, bán và giao dịch chứng khoán (Luật chứng khoán, 2019). Thị trường chứng khoán không chỉ đơn thuần là nơi giao dịch chứng khoán, mà còn có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ kết nối giữa người dư thừa vốn và người có nhu cầu sử dụng vốn. Thị trường chứng khoán rất cần thiết cho tăng trưởng kinh tế vì chúng đảm bảo dòng nguồn lực đến các cơ hội đầu tư hiệu quả nhất (Udegbunam và Eriki, 2001). Điều này cho phép phân tán rủi ro giữa người huy động vốn và nhà đầu tư và phù hợp với ưu tiên kỳ hạn của người huy động vốn và nhà đầu tư.

Ngoài ra, nó cũng lần lượt kích thích đầu tư và giảm chi phí vốn, góp phần tăng trưởng kinh tế của một quốc gia trong dài hạn. TTCK được chia thành thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp: o Thị trường sơ cấp (Primary Market): Thị trường chứng khoán sơ cấp là nơi chứng khoán được phát hành lần đầu tiên (IPO). Trên thị trường này, các công ty hoặc chính phủ huy động vốn bằng cách phát hành cổ phiếu, trái phiếu hoặc các công cụ tài chính khác cho nhà đầu tư. Các nhà đầu tư tham gia vào thị trường sơ cấp bằng cách mua các chứng khoán mới phát hành này trực tiếp từ tổ chức phát hành, thông qua các tổ chức bảo lãnh hoặc trực tiếp thông qua các đợt chào bán.

Sau khi chứng khoán được bán trên thị trường sơ cấp, chúng có thể được giao dịch trên thị trường 8 thứ cấp, nơi các nhà đầu tư mua và bán chúng với nhau. Thị trường sơ cấp đóng vai trò là nguồn vốn ban đầu cho các tổ chức phát hành, trong khi thị trường thứ cấp cung cấp thanh khoản cho các nhà đầu tư giao dịch các chứng khoán này sau đợt chào bán lần đầu. o Thị trường thứ cấp (Secondary Market): Thị trường thứ cấp là nơi các nhà đầu tư mua và bán các chứng khoán đã phát hành trước đó, chẳng hạn như cổ phiếu, trái phiếu và các công cụ tài chính khác với nhau. Không giống như thị trường sơ cấp, nơi chứng khoán được tổ chức phát hành phát hành và bán lần đầu tiên cho nhà đầu tư, thị trường thứ cấp tạo điều kiện thuận lợi cho giao dịch giữa các nhà đầu tư mà không có sự tham gia của công ty hoặc tổ chức phát hành.

Thị trường thứ cấp đóng một vai trò quan trọng trong việc cung cấp thanh khoản, định giá và phân bổ vốn hiệu quả trên thị trường tài chính, bổ sung cho chức năng huy động vốn của các tổ chức phát hành trên thị trường sơ cấp. Cổ phiếu Tại khoản 2 Điều 4 Luật Chứng khoán (2019) quy định về cổ phiếu như sau: “Cổ phiếu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần vốn cổ phần của tổ chức phát hành.” Tại khoản 1 Điều 121 Luật Doanh nghiệp (2020) giải thích về cổ phiếu như sau: “Cổ phiếu là chứng chỉ do công ty cổ phần phát hành, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử xác nhận quyền sở hữu một hoặc một số cổ phần của công ty đó” Theo Napoletano & Benjamin Curry (2021), cổ phiếu là một phần quyền sở hữu của một doanh nghiệp mà cá nhân hoặc tổ chức sở hữu cổ phiếu này được hưởng các lợi ích và quyền lợi đến từ doanh nghiệp. Các công ty thu hút vốn để tài trợ cho hoạt động kinh doanh của mình bằng cách bán những phần quyền sở hữu này cho các nhà đầu tư. Những người mua cổ phiếu sẽ trở thành chủ sở hữu của một phần nhỏ của doanh nghiệp.

Dựa vào số cổ phiếu đang nắm giữ, chủ sở hữu được nhận những đặc quyền nhất định. Một trong những đặc quyền đó là quyền biểu quyết, chủ sở hữu cổ phiếu được phép bỏ phiếu tại các cuộc họp cổ đông thường niên của công ty. Một quyền quan trọng khác là nhận cổ tức, chủ sở hữu sẽ được nhận một phần lợi nhuận 9 của công ty dựa trên số cổ phiếu đang nắm giữ nhưng không phải lúc nào công ty cũng quyết định chia cổ tức. Hơn thế nữa, việc vốn doanh nghiệp tăng khi giá cổ phiếu của doanh nghiệp tăng lên khiến cổ phiếu của các nhà đầu tư tăng giá trị.

Cổ phiếu được chia thành hai loại như sau: o Cổ phiếu thường (cổ phiếu phổ thông): Là chứng chỉ thể hiện quyền sở hữu của cổ đông trong doanh nghiệp. Cổ đông nắm giữ loại cổ phiếu này có đầy đủ quyền chuyển nhượng, biểu quyết và hưởng cổ tức tương ứng với số cổ phần nắm giữ. Đây là loại cổ phiếu phổ biến nhất của một công ty cổ phần, và cổ đông phổ thông thường được hưởng các quyền lợi thông thường của doanh nghiệp. o Cổ phiếu ưu đãi: Cổ phiếu ưu đãi là một loại chứng khoán có tính chất giống như cổ phiếu thường (cổ phiếu phổ thông), nhưng người nắm giữ chúng được hưởng một số ưu đãi nhất trong việc trả cổ tức và nhận tiền hoàn lại vốn đầu tư trong trường hợp không muốn kinh doanh hoặc ngừng đầu tư.

Giá cổ phiếu Giá cổ phiếu là những giá trị tồn tại trên thị trường chứng khoán vào những thời điểm nhất định do những người tham gia thị trường quyết định. Giá cổ phiếu được quyết định bởi cung và cầu của thị trường chứng khoán liên quan trên sàn giao dịch chứng khoán (Hartono, 2014). Darmadji và Fakhruddin (2006) cho rằng giá cổ phiếu là giá mỗi cổ phiếu phổ biến trên thị trường vốn. Giá cổ phiếu trên thị trường vốn bao gồm ba loại, đó là giá cao nhất, giá thấp nhất và giá đóng cửa.

Giá cao nhất hoặc thấp nhất là giá cao nhất hoặc thấp nhất xảy ra trong ngày trao đổi. Giá đóng cửa là giá xảy ra lần cuối vào cuối giờ trao đổi. Dựa trên ba loại, có thể chỉ ra rằng những thay đổi về giá cổ phiếu xảy ra, chẳng hạn như mỗi nhà đầu tư có thể có những ý kiến khác nhau, thường rất không chính xác trong việc đưa ra quyết định đầu tư. Hậu quả là các nhà đầu tư luôn vội vàng bán cổ phiếu của mình mà không xác định trước liệu cổ phiếu đó có triển vọng tốt hay không.

Giá cổ phiếu phần lớn được xác định bởi cung và cầu, nhưng việc ước tính chính xác giá cổ phiếu bao gồm dữ liệu hoạt động kinh doanh như báo cáo tài chính 10 đã được kiểm toán, hiệu quả hoạt động của công ty và điều kiện kinh tế. Nhìn chung, có hai cách tiếp cận để định giá cổ phiếu, đó là cách tiếp cận cơ bản và cách tiếp cận kỹ thuật. Phương pháp tiếp cận cơ bản tập trung vào giá trị nội tại của công ty từ trạng thái tài sản, hoạt động phát triển, tiếp thị và bán hàng, tất cả đều phản ánh triển vọng của công ty. Mặc dù phương pháp tiếp cận kỹ thuật tập trung vào biểu đồ giá cổ phiếu, nhưng nó thường được gọi là tổ chức từ thiện dự đoán tương lai dựa trên biến động cổ phiếu trong quá khứ và phân tích mang tính ngắn hạn (Subiyantoro và Andreani, 2003).

Các lý thuyết nền tảng 2. Lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá (Arbitrage Pricing Theory) Lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá (APT) là một lý thuyết tài chính cố gắng giải thích việc định giá tài sản bằng cách xem xét mối quan hệ giữa lợi nhuận kỳ vọng và các yếu tố rủi ro khác nhau. Lý thuyết này được phát triển bởi Ross (1976), APT được tạo ra như một lựa chọn thay thế cho mô hình giá tài sản vốn (CAPM). Bằng cách xem xét nhiều yếu tố rủi ro và cho phép điều kiện thị trường đa dạng, APT cung cấp cái nhìn sâu sắc về các yếu tố quyết định lợi nhuận tài sản và mối tương tác giữa rủi ro và lợi nhuận kỳ vọng trên thị trường tài chính.

Tuy nhiên, việc triển khai APT theo kinh nghiệm đòi hỏi phải xác định các yếu tố rủi ro thích hợp, ước tính độ nhạy của yếu tố và kiểm tra tính hợp lệ của mô hình đối với dữ liệu trong thế giới thực. Lý thuyết đại diện (Agency Theory) Quan điểm của tổ chức là nguyên tắc nền tảng cho chiến lược kinh doanh của công ty. Nguyên tắc cơ bản của lý thuyết đại diện là tồn tại mối quan hệ công việc giữa bên trao quyền, tức là chủ sở hữu (principal) và bên nhận quyền, tức là người quản lý (agent). Với tư cách là bên nhận quyền, các nhà quản lý có trách nhiệm về mặt đạo đức trong việc tăng thu nhập của chủ sở hữu (principal), nhưng mặt khác, các nhà quản lý cũng quan tâm đến việc tối đa hóa phúc lợi của họ.

Ngoài ra còn có rủi ro cao là các đại lý không phải lúc nào cũng hành xử vì lợi ích tốt nhất của người ủy quyền (Jensen và Meckling, 1976). 11 Mối quan hệ giữa chủ sở hữu/cổ đông (principal) và người quản lý (agent) có thể dẫn đến sự thiếu cân bằng về kiến thức hoặc bất đối xứng thông tin vì thông tin được người quản lý lưu giữ đầy đủ hơn chủ sở hữu (Rahmah và Sembiring, 2014). Vì vậy, với tư cách là người quản lý, người quản lý có nghĩa vụ cung cấp thông tin về tình trạng của công ty cho chủ sở hữu. Thông tin được cung cấp có thể được thực hiện thông qua việc công bố thông tin kế toán như báo cáo tài chính.

Lý thuyết tín hiệu (Signaling Theory) Lý thuyết tín hiệu lần đầu tiên được giới thiệu bởi (Spence, 1973) trong nghiên cứu mang tên “Job Market Signaling”. Lý thuyết này gồm hai bên liên quan, cụ thể là bên trong nội bộ như ban quản lý đóng vai trò là bên cung cấp tín hiệu và bên ngoài như nhà đầu tư đóng vai trò là bên nhận tín hiệu.