Tác động của tâm trạng đến hành vi đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Chuyên đề nghiên cứu Tác động tâm trạng đến hành vi đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam, cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo cao cho

• Tác giả: Trần Thị Ngọc Hồng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phan Thị Bích Nguyệt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Tâm Trạng Đến Hành Vi Đầu Tư Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỤC LỤC TÓM TẮT
• 1.1. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Tâm trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến tâm trạng
• 2.2. Điểm qua một số kết quả nghiên cứu trước đây
• 3. MÔ HÌNH ĐỊNH LƯỢNG VÀ MÔ TẢ DỮ LIỆU
• 3.1. Mô hình định lượng
• 3.2. Mẫu dữ liệu
• 3.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả các biến quan sát
• 4.2. Kết quả kiểm định
• 4.2.1. Kết quả hồi quy đơn giữa biến Sunniness và Excess buy/sell
• 4.2.2. Kết quả hồi quy đơn giữa biến Length of day và biến Excess buy/sell
• 4.2.3. Kết quả hồi quy bội giữa các biến Humidity, Temperature, Precipitation, Moonday, Before holiday/Friday, After holiday/Monday, Turn of month và biến Excess buy/sell
• 4.2.4. Kiểm định phương sai thay đổi
• 4.2.5. Kiểm định đa cộng tuyến
• 4.2.6. Kiểm định tự tương quan
• 4.2.7. Khắc phục tự tương quan đưa thêm biến EBS(-1)
• 4.3. Kết quả nghiên cứu
• 5. KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ GỢI Ý CHO TTCK VIỆT NAM
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tác động của tâm trạng đến hành vi đầu tư

Nghiên cứu này chỉ ra rằng tâm trạng của nhà đầu tư có thể ảnh hưởng đến hành vi đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Các yếu tố như thời tiết, ánh sáng ban ngày và các giai đoạn theo lịch được xem xét để đánh giá tác động của chúng đến tâm lý nhà đầu tư. Kết quả cho thấy rằng tâm trạng tích cực thường dẫn đến quyết định mua vào nhiều hơn, trong khi tâm trạng tiêu cực có thể khiến nhà đầu tư bán ra nhiều hơn. Điều này cho thấy rằng tâm lý không chỉ là một yếu tố phụ mà còn là một phần quan trọng trong việc ra quyết định đầu tư. "Tâm trạng có thể ảnh hưởng đến các quyết định giao dịch nếu nó ảnh hưởng đến các mong đợi chính yếu của nhà đầu tư trong tương lai".

1.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến tâm trạng

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến tâm trạng của nhà đầu tư, bao gồm nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa và ánh sáng ban ngày. Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến cảm xúc mà còn có thể tác động đến quyết định đầu tư. Ví dụ, những ngày nắng ấm có thể tạo ra tâm trạng tích cực, dẫn đến việc nhà đầu tư có xu hướng mua vào nhiều hơn. Ngược lại, những ngày mưa hoặc âm u có thể làm giảm tâm trạng, khiến nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn trong các quyết định của mình. "Thời tiết là một trong những chỉ số đặc biệt lớn có ảnh hưởng đến tâm trạng của con người trong ngày".

II. Phân tích hành vi đầu tư trên thị trường chứng khoán

Phân tích hành vi đầu tư cho thấy rằng nhà đầu tư thường có xu hướng phản ứng theo cảm xúc hơn là lý trí. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng tâm lý có thể dẫn đến các quyết định đầu tư không hợp lý, như việc mua vào khi thị trường đang tăng và bán ra khi thị trường đang giảm. Điều này cho thấy rằng tâm trạng có thể tạo ra những biến động không cần thiết trên thị trường chứng khoán. "Lý thuyết tài chính hành vi đã lý giải những vấn đề còn tồn tại trong thị trường chứng khoán Việt Nam".

2.1. Tác động của tâm trạng đến quyết định đầu tư

Nghiên cứu cho thấy rằng tâm trạng có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư. Khi tâm trạng tích cực, nhà đầu tư có xu hướng chấp nhận rủi ro cao hơn và thực hiện các giao dịch nhiều hơn. Ngược lại, khi tâm trạng tiêu cực, nhà đầu tư có thể trở nên thận trọng và giảm bớt các giao dịch. Điều này cho thấy rằng việc hiểu rõ về tâm trạng của nhà đầu tư có thể giúp các nhà phân tích dự đoán được xu hướng của thị trường chứng khoán. "Tâm trạng của nhà đầu tư là nguyên nhân tạo nên biến động thị trường".

III. Kết luận và gợi ý cho thị trường chứng khoán Việt Nam

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng tâm trạng có ảnh hưởng đáng kể đến hành vi đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Các nhà đầu tư cần nhận thức rõ về tâm lý của mình khi đưa ra quyết định đầu tư. Việc áp dụng các chiến lược đầu tư dựa trên tâm trạng có thể giúp tối ưu hóa lợi nhuận. "Nhà đầu tư có thể có những quyết định tài chính tốt hơn nếu họ biết được cảm xúc tâm trạng của mình".

3.1. Đề xuất chiến lược đầu tư

Để tối ưu hóa lợi nhuận, nhà đầu tư nên xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến tâm trạng như thời tiết và các giai đoạn theo lịch. Việc theo dõi tâm trạng có thể giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác hơn. Các chiến lược đầu tư có thể bao gồm việc mua vào trong những ngày nắng và bán ra trong những ngày mưa. "Chiến lược đầu tư dựa trên tâm trạng có thể giúp nhà đầu tư tối ưu hóa lợi nhuận".

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam, kể từ khi thành lập, đã trải qua nhiều biến động với giá cổ phiếu lên xuống thất thường, gây khó khăn cho nhà đầu tư trong việc dự đoán và ra quyết định giao dịch hiệu quả. Trong bối cảnh đó, tâm trạng của nhà đầu tư được xem là một yếu tố tâm lý quan trọng có thể ảnh hưởng đến hành vi giao dịch trên thị trường. Luận văn này tập trung nghiên cứu tác động của tâm trạng đến hành vi nhà đầu tư cá nhân trên sàn HOSE, dựa trên dữ liệu giao dịch từ công ty chứng khoán SBBS trong khoảng thời gian từ 01/04/2011 đến 01/04/2012. Mục tiêu chính là xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tác động đến tâm trạng như điều kiện thời tiết (nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm, ngày trăng tròn), ánh sáng ban ngày (thời gian nắng, độ dài ban ngày) và các giai đoạn theo lịch (ngày chuyển tháng, trước và sau ngày nghỉ lễ) đến hành vi giao dịch của nhà đầu tư.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào nhà đầu tư cá nhân tại TP. Hồ Chí Minh, với tổng cộng 71.093 giao dịch của 523 nhà đầu tư trong 250 ngày giao dịch. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học giúp nhà đầu tư và các tổ chức tài chính hiểu rõ hơn về vai trò của tâm trạng trong quyết định đầu tư, từ đó nâng cao hiệu quả giao dịch và quản lý rủi ro trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết tài chính hành vi và lý thuyết rối loạn cảm xúc theo mùa (SAD). Lý thuyết tài chính hành vi giải thích các hành vi bất thường trên thị trường chứng khoán, nhấn mạnh vai trò của cảm xúc và tâm trạng trong quyết định đầu tư, trái ngược với giả định nhà đầu tư luôn hợp lý trong tài chính chuẩn tắc. Lý thuyết rối loạn cảm xúc theo mùa (SAD) cho thấy sự thay đổi về ánh sáng ban ngày và điều kiện thời tiết có thể ảnh hưởng đến tâm trạng con người, từ đó tác động đến hành vi giao dịch.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm:

• Tâm trạng (Mood): trạng thái cảm xúc kéo dài, ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi.
• Excess buy/sell (EBS): chênh lệch tỷ lệ khối lượng mua trên tổng mua bán hàng ngày so với trung bình năm, dùng để đo lường hành vi giao dịch.
• Các yếu tố tác động tâm trạng: nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm, ngày trăng tròn, thời gian nắng trong ngày, độ dài ban ngày, các giai đoạn theo lịch (ngày chuyển tháng, trước và sau ngày nghỉ lễ).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính gồm hai phần: dữ liệu giao dịch đặt lệnh hàng ngày của nhà đầu tư cá nhân tại công ty chứng khoán SBBS (71.093 giao dịch của 523 nhà đầu tư trong 250 ngày từ 01/04/2011 đến 01/04/2012) và dữ liệu thời tiết tại TP. Hồ Chí Minh (nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm, thời gian nắng, độ dài ban ngày) từ Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn TP. Hồ Chí Minh trong cùng khoảng thời gian.

Phương pháp phân tích sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính đơn và hồi quy bội để kiểm định ảnh hưởng của các yếu tố tâm trạng đến biến EBS. Mô hình được xây dựng dựa trên công trình của Markku Kaustia và Elias Rantapuska (2010). Cỡ mẫu khảo sát bảng câu hỏi là 100 nhà đầu tư, trong đó 93% cho rằng tâm trạng ảnh hưởng đến hành vi giao dịch. Phần mềm Eviews và Microsoft Excel 2010 được sử dụng để xử lý và phân tích dữ liệu. Các kiểm định về phương sai thay đổi, đa cộng tuyến và tự tương quan cũng được thực hiện để đảm bảo tính chính xác và vững chắc của mô hình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của thời gian nắng trong ngày: Kết quả hồi quy đơn cho thấy hệ số xác định R² = 0.8821 với mức ý nghĩa p-value = 0, cho thấy thời gian nắng trong ngày có ảnh hưởng đến hành vi giao dịch. Cụ thể, khi thời gian nắng tăng 1 giờ, chênh lệch tỷ lệ mua trên tổng mua bán tăng 0.007451, thể hiện xu hướng nhà đầu tư tăng mua khi trời nắng hơn.

2. Ảnh hưởng của độ dài ban ngày: Mô hình hồi quy đơn giữa độ dài ban ngày và EBS có R² = 0.01 với p-value = 0, cho thấy độ dài ban ngày cũng ảnh hưởng đến hành vi giao dịch nhưng ở mức độ rất thấp. Khi độ dài ban ngày tăng 1 giờ, tỷ lệ chênh lệch mua bán tăng 0.035322.

3. Ảnh hưởng của các yếu tố thời tiết và giai đoạn theo lịch: Hồi quy bội cho thấy biến nhiệt độ và độ ẩm có tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê đến EBS (p-value nhiệt độ = 0.0017). Nhiệt độ có hệ số β = 0.023107, tác động mạnh hơn độ ẩm. Lượng mưa và ngày trăng tròn có tác động âm nhưng không có ý nghĩa thống kê rõ ràng. Các giai đoạn theo lịch như ngày chuyển tháng và trước ngày nghỉ có tác động dương, trong khi sau ngày nghỉ có tác động âm đến hành vi giao dịch.

4. Ảnh hưởng của hành vi giao dịch ngày trước đó: Khi đưa biến trễ EBS(-1) vào mô hình, hệ số hồi quy là 0.290900, cho thấy hành vi giao dịch ngày hôm trước có ảnh hưởng đáng kể đến quyết định giao dịch ngày hôm sau. Mô hình mới khắc phục được hiện tượng tự tương quan với Durbin-Watson gần 2.

Thảo luận kết quả

Các kết quả cho thấy tâm trạng nhà đầu tư, được phản ánh qua các yếu tố thời tiết và ánh sáng ban ngày, có ảnh hưởng đến hành vi giao dịch trên TTCK Việt Nam nhưng mức độ rất thấp. Điều này phù hợp với đặc điểm địa lý Việt Nam gần xích đạo, nơi độ dài ban ngày và thời gian nắng không biến động lớn như các vùng cực, do đó rối loạn cảm xúc theo mùa (SAD) ít ảnh hưởng hơn so với các quốc gia có vĩ độ cao.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tương đồng với nghiên cứu của Markku Kaustia và Elias Rantapuska (2010) tại Phần Lan, khi các yếu tố tâm trạng chỉ giải thích được một phần nhỏ biến động giao dịch. Các yếu tố như ngày chuyển tháng và trước ngày nghỉ có tác động tích cực đến nhu cầu giao dịch, phù hợp với các nghiên cứu về tính thời vụ trên thị trường chứng khoán.

Việc hành vi giao dịch ngày trước ảnh hưởng đến ngày sau phản ánh hiện tượng bầy đàn và thói quen của nhà đầu tư cá nhân, một đặc điểm phổ biến trên TTCK Việt Nam. Kết quả này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của yếu tố tâm lý trong quyết định đầu tư, bên cạnh các yếu tố kinh tế và thông tin thị trường.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hồi quy thể hiện mối quan hệ giữa thời gian nắng, độ dài ban ngày và biến EBS, cùng bảng tóm tắt hệ số hồi quy và mức ý nghĩa của các biến trong mô hình bội.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Kiềm chế cảm xúc trong giao dịch: Nhà đầu tư cần xây dựng kỷ luật cá nhân để vượt qua các cảm xúc như lòng tham và sợ hãi, từ đó đưa ra quyết định đầu tư khách quan và hiệu quả hơn. Việc này giúp giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực của tâm trạng lên hành vi giao dịch.

2. Theo dõi và phân tích thị trường thường xuyên: Nhà đầu tư nên cập nhật thông tin thị trường và nhận biết tâm trạng chung của nhà đầu tư khác để điều chỉnh chiến lược đầu tư phù hợp, tận dụng các cơ hội và giảm thiểu rủi ro.

3. Áp dụng phương pháp định giá khoa học: Sử dụng các công cụ và mô hình định giá tài sản chuẩn mực giúp hạn chế sự chi phối của cảm tính, nâng cao tính chính xác trong việc lựa chọn cổ phiếu và thời điểm giao dịch.

4. Đa dạng hóa danh mục đầu tư: Phân bổ vốn hợp lý vào nhiều loại tài sản khác nhau nhằm giảm thiểu rủi ro và tăng khả năng sinh lời bền vững. Nhà đầu tư cần thường xuyên theo dõi và điều chỉnh danh mục dựa trên biến động thị trường và mục tiêu đầu tư.

5. Lập kế hoạch và tuân thủ nguyên tắc đầu tư: Xác định rõ mục tiêu, tiêu chí mua bán và tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc đã đề ra để tránh quyết định bốc đồng do tâm trạng nhất thời.

Các giải pháp này nên được thực hiện liên tục trong vòng 6-12 tháng, với sự phối hợp giữa nhà đầu tư cá nhân, công ty chứng khoán và các tổ chức tư vấn tài chính nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư trên TTCK Việt Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư cá nhân: Giúp hiểu rõ hơn về ảnh hưởng của tâm trạng và điều kiện môi trường đến hành vi giao dịch, từ đó cải thiện kỹ năng quản lý cảm xúc và ra quyết định đầu tư hiệu quả.

2. Chuyên gia phân tích và tư vấn tài chính: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chiến lược tư vấn phù hợp với tâm lý nhà đầu tư, đồng thời phát triển các công cụ hỗ trợ ra quyết định dựa trên yếu tố tâm trạng.

3. Các tổ chức đào tạo và nghiên cứu tài chính: Là tài liệu tham khảo quan trọng trong giảng dạy và nghiên cứu về tài chính hành vi, góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của tâm lý trong thị trường chứng khoán.

4. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Hỗ trợ trong việc xây dựng các chính sách và chương trình nâng cao nhận thức, quản lý rủi ro tâm lý cho nhà đầu tư, góp phần ổn định và phát triển thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Tâm trạng ảnh hưởng như thế nào đến hành vi giao dịch của nhà đầu tư?
   Tâm trạng có thể làm thay đổi mức độ rủi ro mà nhà đầu tư chấp nhận, từ đó ảnh hưởng đến quyết định mua hoặc bán cổ phiếu. Ví dụ, khi trời nắng và nhiệt độ cao, nhà đầu tư có xu hướng mua nhiều hơn, thể hiện sự lạc quan.

2. Các yếu tố thời tiết nào có tác động mạnh nhất đến hành vi giao dịch?
   Nghiên cứu cho thấy nhiệt độ và thời gian nắng trong ngày có ảnh hưởng tích cực đến hành vi giao dịch, trong khi lượng mưa và ngày trăng tròn có tác động tiêu cực nhưng mức độ ảnh hưởng thấp.

3. Tại sao ảnh hưởng của độ dài ban ngày ở Việt Nam lại thấp?
   Do Việt Nam nằm gần xích đạo, độ dài ban ngày và thời gian nắng không biến động nhiều theo mùa, nên hiệu ứng rối loạn cảm xúc theo mùa (SAD) ít xuất hiện và ảnh hưởng tâm trạng nhà đầu tư không rõ rệt.

4. Hiện tượng tự tương quan trong hành vi giao dịch là gì?
   Đó là xu hướng nhà đầu tư dựa vào hành vi giao dịch của ngày trước để quyết định giao dịch ngày hôm sau, thể hiện qua biến trễ EBS(-1) có ảnh hưởng đáng kể đến hành vi hiện tại.

5. Làm thế nào nhà đầu tư có thể giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực của tâm trạng?
   Nhà đầu tư nên xây dựng kỷ luật cá nhân, áp dụng các phương pháp định giá khoa học, đa dạng hóa danh mục và theo dõi thị trường thường xuyên để ra quyết định khách quan, tránh bị chi phối bởi cảm xúc nhất thời.

Kết luận

• Tâm trạng nhà đầu tư, phản ánh qua các yếu tố thời tiết và ánh sáng ban ngày, có ảnh hưởng đến hành vi giao dịch trên TTCK Việt Nam nhưng mức độ rất thấp.
• Nhiệt độ, thời gian nắng và độ dài ban ngày là những yếu tố có tác động tích cực đến tỷ lệ mua bán của nhà đầu tư cá nhân.
• Các giai đoạn theo lịch như ngày chuyển tháng và trước ngày nghỉ lễ cũng ảnh hưởng đến nhu cầu giao dịch, trong khi sau ngày nghỉ có tác động giảm.
• Hành vi giao dịch ngày trước có ảnh hưởng đáng kể đến hành vi ngày sau, phản ánh hiện tượng bầy đàn trên thị trường.
• Luận văn mở ra hướng nghiên cứu mới về tác động tâm trạng đến lợi suất chứng khoán và đề xuất các giải pháp giúp nhà đầu tư kiểm soát cảm xúc, nâng cao hiệu quả đầu tư.

Next steps: Tiếp tục nghiên cứu mở rộng với các biến hành vi bầy đàn, yếu tố thông tin và các sự kiện bất thường để hiểu sâu hơn về tác động tâm lý trong đầu tư chứng khoán Việt Nam. Nhà đầu tư và tổ chức tài chính nên áp dụng các khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả giao dịch.

Nhà đầu tư hãy chủ động theo dõi tâm trạng và điều kiện môi trường tác động đến quyết định đầu tư, đồng thời áp dụng các nguyên tắc quản lý rủi ro để tối ưu hóa lợi nhuận trên thị trường chứng khoán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIAO DUC ĐAO TAO TRƯƠNG ĐAI HOC KINH TẾ THANH PHỐ HỒ CHÍ MINH ----------oo0oo---------- TRẦN THỊ NGỌC HỒNG TÁC ĐỘNG TÂM TRẠNG ĐẾN HÀNH VI NHÀ ĐẦU TƯ TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUÂN VĂN THAC SỸ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2013 123doc BỘ GIAO DUC ĐAO TAO TRƯƠNG ĐAI HOC KINH TẾ THANH PHỐ HỒ CHÍ MINH ----------oo0oo---------- TRẦN THỊ NGỌC HỒNG TÁC ĐỘNG TÂM TRẠNG ĐẾN HÀNH VI NHÀ ĐẦU TƯ TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng Mã số: 60340201 LUÂN VĂN THAC SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS PHAN THỊ BÍCH NGUYỆT TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2013 123doc LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã nhận được sự hướng dẫn nhiệt tình và nhiều ý kiến đóng góp có giá trị từ PGS. Phan Thị Bích Nguyệt.

Điều đó đã tạo điều kiện cho tôi có thể hoàn thành luận án một cách tốt nhất. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới Cô. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, đồng nghiệp và bạn bè đã hết lòng ủng hộ và động viên trong suốt thời gian thực hiện luận văn này. Hồ Chí Minh, ngày 27 tháng 09 năm 2013 Tác giả Trần Thị Ngọc Hồng 123doc LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tác giả với sự giúp đỡ của Giảng viên hướng dẫn và những người mà tác giả đã cảm ơn.

Số liệu thống kê được lấy từ nguồn đáng tin cậy, nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào cho tới thời điểm hiện nay. Hồ Chí Minh, ngày ____ tháng ___ năm 2013 Tác giả Trần Thị Ngọc Hồng 123doc MỤC LỤC TÓM TẮT.2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu.1 Mục tiêu nghiên cứu.2 Câu hỏi nghiên cứu.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.4 Phương pháp nghiên cứu. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY.1 Tâm trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến tâm trạng.2 Điểm qua một số kết quả nghiên cứu trước đây. MÔ HÌNH ĐỊNH LƯỢNG VÀ MÔ TẢ DỮ LIỆU.1 Mô hình định lượng.1 Mẫu dữ liệu.2 Phương pháp xử lý số liệu.

NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Thống kê mô tả các biến quan sát.2 Kết quả kiểm định.1 Kết quả hồi quy đơn giữa biến Sunniness và Excess buy/sell.2 Kết quả hồi quy đơn giữa biến Length of day và biến Excess buy/sell .3 Kết quả hồi quy bội giữa các biến Humidity,Temperature, Precipitation, Moonday, Before holiday/Friday, After holiday/Monday, Turn of month và biến Excess buy/sell.26 Kiểm định phương sai thay đổi.28 Kiểm định đa cộng tuyến.29 Kiểm định tự tương quan.30 Khắc phục tự tương quan đưa thêm biến EBS(-1).3 Kết quả nghiên cứu. KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ GỢI Ý CHO TTCK VIỆT NAM .35 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 123doc DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TTCK : Thị Trường chứng khoán Việt Nam H : (Humidity) Độ ẩm P : (Precipitation) Lượng mưa T : (Temperature) Nhiệt độ MD : (Moonday) Ngày trăng tròn TOM : (Turn of month) Ngày chuyển tháng AHM : (After holiday/Monday) Sau ngày nghỉ hoặc thứ Hai BHF : (Before holiday/Friday) Trước ngày nghỉ hoặc thứ Sáu S : (Sunniness) Thời gian nắng trong ngày LOD : (Length of day) Độ dài ban ngày EBS : (Excess buy/sell) Chênh lệch khối lượng mua trên tổng mua bán ngày so với trung bình năm 123doc DANH MỤC BẢNG Bảng 4.1 Thống kê mô tả nhận định của nhà đầu tư.2 Thống kê mô tả các biến quan sát.3 Kết quả hồi quy biến Excess buy/sell và Sunniness.4 Kết quả hồi quy biến Excess buy/sell và biến Length of day.5 Hồi quy bội giữa biến Excess buy/sell và các biến Humidity, Temperature, Precipitation, Moonday, Before holiday/Friday, After holiday/Monday , Turn of month Bảng 4.6 Kiểm định Breusch-Pagan-Godfrey Bảng 4.7 Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến (Hệ số tương quan cặp giữa các biến) Bảng 4.8 Kiểm định Breusch-Godfrey Serial Correlation LM Test Bảng 4.9 Kết quả hồi quy đưa thêm biến trễ EBS(-1) Bảng 4.10 Kiểm định Breusch-Godfrey Serial Correlation LM Test 123doc TÓM TẮT Bài nghiên cứu này tác giả kiểm định ảnh hưởng của tâm trạng đến hành vi của nhà đầu tư bằng cách sử dụng dữ liệu giao dịch theo ngày của các nhà đầu tư cá nhân trên TTCK Việt Nam trong khoảng thời gian từ 01/04/2011 đến 01/04/2012. Trong đề tài này, tác giả đo lường hành vi nhà đầu tư thông qua chênh lệch tỷ lệ khối lượng mua trên tổng khối lượng mua bán hàng ngày so với trung bình năm của các nhà đầu tư này khi đặt lệnh và các yếu tố ảnh hưởng đến tâm trạng nhà đầu tư bao gồm điều kiện thời tiết (nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm, ngày trăng tròn) và các giai đoạn theo lịch (giai đoạn chuyển tháng, trước ngày nghỉ và sau ngày nghỉ), ánh nắng trong ngày, độ dài ban ngày. Kết quả bài nghiên cứu cho thấy, thời tiết có ảnh hưởng đến hành vi giao dịch của nhà đầu tư nhưng với mức độ rất thấp (đó là các yếu tố: thời gian nắng trong ngày, độ dài ban ngày, nhiệt độ) và chưa thấy được các ảnh hưởng của các giai đoạn theo lịch.1 Giới thiệu Trong nhiều năm qua, từ khi Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức thành lập và phát triển cho đến nay tồn tại nhiều bất ổn, giá cổ phiếu lên xuống thất thường.

Mặc dù, nhà đầu tư thông qua lý thuyết tài chính chuẩn tắc đã áp dụng những phương pháp kỹ thuật phân tích, dự đoán, quyết định đầu tư mà trên lý thuyết là hợp lý nhưng cũng không thành công trong thực tế. Lý thuyết tài chính hành vi đã lý giải những vấn đề còn tồn tại. Điểm yếu của thị trường là không dự đoán được và tính không chắc chắn của nó đã làm cho nó hoạt động kém hiệu quả. Trước đây, đã có khá nhiều nghiên cứu về tác động của tài chính hành vi đến TTCK Việt Nam xem xét từng yếu tố như hành vi bầy đàn, yếu tố thông tin, lý thuyết kỳ vọng,… Cũng thuộc về tâm lý học hành vi, nhưng một vài nghiên cứu gần đây lại xem xét theo hướng tâm trạng của nhà đầu tư khi giao dịch.

Câu hỏi được đặt ra rằng có phải chính tâm trạng của những nhà đầu tư là nguyên nhân tạo nên biến động thị trường? Bài luận văn sẽ khai thác ở góc độ mới “Tác động tâm trạng đến hành vi nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam”. Căn cứ vào những hành vi giao dịch bất thường trên TTCK, các nhà nghiên cứu muốn tìm hiểu sự tương tác giữa tâm trạng và quyết định giao dịch, nhằm cung cấp nền tảng cho những khám phá về vai trò của tâm trạng trong các quyết định tài chính. Trong bài viết, tác giả xem xét có hay không tâm trạng của nhà đầu tư ảnh hưởng đến hành vi giao dịch của họ dựa trên những giao dịch trên TTCK Việt Nam, thông qua việc sử dụng các biến ảnh hưởng đến tâm trạng là ánh sáng ban ngày (độ dài ban ngày, thời gian nắng trong ngày), thời tiết địa phương (nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm, ngày trăng tròn) và các giai đoạn theo lịch (ngày chuyển tháng, trước kỳ nghỉ và sau kỳ nghỉ).2 MỤC TIÊU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU 1.1 MỤC TIÊU Mục tiêu của luận văn là tiến hành điều tra các nhà đầu tư trên TTCK Việt Nam đã thay đổi hành vi giao dịch như thế nào khi các yếu tố tác động đến tâm trạng thay đổi. Trong các yếu tố đó, yếu tố nào có mức độ ảnh hưởng mạnh đến hành vi giao dịch của nhà đầu tư.2 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Trong nghiên cứu này đặt ra các câu hỏi như sau: i) Các yếu tố tác động đến tâm trạng của nhà đầu tư chứng khoán có ảnh hưởng đến quyết định giao dịch của họ hay không? ii) Xem xét trong các yếu tố ảnh hưởng tâm trạng có tác động đến hành vi của nhà đầu tư, thì yếu tố nào có ảnh hưởng mạnh? 1.3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu là hành vi giao dịch của các nhà đầu tư và các yếu tố về thời tiết (nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm, ngày trăng tròn), ánh sáng ban ngày (thời gian nắng, độ dài ban ngày), các giai đoạn theo lịch (những ngày chuyển tháng, những ngày trước kỳ nghỉ và sau kỳ nghỉ).

Phạm vi nghiên cứu là các nhà đầu tư cá nhân trên sàn chứng khoán HOSE, cụ thể là công ty chứng khoán SBBS từ ngày 04/01/2011 đến 04/01/2012.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Sử dụng bảng điều tra khảo sát các nhà đầu tư cá nhân để xác định có hay không các yếu tố ảnh hưởng đến tâm trạng tác động đến hành vi giao dịch của nhà đầu tư. Sử dụng Eview, phân tích hồi quy xây dựng mô hình chênh lệch khối lượng mua/tổng mua bán hàng ngày so với trung bình năm dựa trên các yếu tố về thời tiết, ánh sáng theo ngày và các giai đoạn theo lịch. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY Trước đây, tài chính chuẩn tắc đã đưa ra những công cụ giúp nhà đầu tư định hướng trong các quyết định của mình. Với việc sử dụng lý thuyết hữu dụng kỳ vọng, nhà đầu tư có những sự ưa thích hợp lý và tối đa hóa hữu dụng ngay cả trong hoàn cảnh không chắc chắn.

Vì vậy, họ không tính toán một cách đầy đủ trong việc ra quyết định khi tồn tại rủi ro. Tài chính hành vi ra đời và đã lý giải cho những bất thường của TTCK. Tài chính hành vi nhìn nhận những gì mà nhà đầu tư thực sự làm và các mô hình dựa trên cơ sở quan sát thực tế. Sử dụng lý thuyết triển vọng, được xây dựng dựa trên việc con người hành động như thế nào, con người đôi khi e ngại rủi ro, đôi khi ưa thích rủi ro tùy thuộc bản chất triển vọng.

Các nhà đầu tư phụ thuộc vào lời /lỗ so với một điểm tham chiếu, sợ thua lỗ, sợ rủi ro trong miền lời và thích rủi ro trong miền lỗ… Nếu nhà đầu tư biết được cảm xúc tâm trạng của họ đi từ đâu đến đâu, chúng tác động đến hành vi của mình như thế nào thì nhà đầu tư có thể có những quyết định tài chính tốt hơn. Tâm trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến tâm trạng Tâm trạng thường xảy ra như một phản ứng tự nhiên và tất yếu của con người đối với những sự kiện, những biến động quan trọng đã và đang xảy ra trong hiện thực, có liên quan mật thiết đến sự thỏa mãn hay không thỏa mãn những nhu cầu vật chất hay tinh thần của họ. Tâm trạng là một hiện tượng phổ biến nảy sinh ở tất cả mọi người, xuất hiện trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội và trong đó có cả quyết định tài chính của con người.