Chương 1: Lý luận về hành vi đầu cơ ngoại tệ trên thị trường 1. Tổng quan về lý thuyết triển vọng và tài chính hành vi 1. Lý thuyết triển vọng Tài chính hành vi ngày càng trở nên quan trọng trong các cuộc tranh luận về tài chính doanh nghiệp, đầu tư, thị trường chứng khoán và tính hiệu quả của thị trường tài chính. Lý thuyết triển vọng được phát triển bởi Kahneman và Tversky (1979) và Tversky và Kahneman (1974, 1981) được xem là một lựa chọn phù hợp thực tế hơn so với các lý thuyết truyền thống vốn đã được chấp nhận rộng rãi cụ thể: Lý thuyết triển vọng là lý thuyết của hành vi trung bình, nó khái quát hóa cách hành xử của các cá nhân hay các nhóm cá nhân trong thế giới không chắc chắn.
Hay, lý thuyết triển vọng giả định rằng, tổn thất và lợi nhuận được đánh giá khác nhau, và do đó, các cá nhân đưa ra quyết định dựa trên những gì họ nhận thức được về lợi ích thay vì tổn thất. Tiền đề cơ bản của tài chính hành vi là hành vi lựa chọn của cá nhân sai lệch một cách có hệ thống so với những dự đoán của lý thuyết truyền thống (Fama. Dẫn chứng cho các lý thuyết truyền thống là giả thuyết thị trường hiệu quả (EMH) và lý thuyết sử dụng kỳ vọng (SEU). Lý thuyết truyền thống giả định các cá nhân thành sự theo các điều kiện của lý thuyết này và hành động như là một người đại diện lý trí.
Ngay cả một vài cá nhân không thích hành xử theo các lý thuyết truyền thống thì các áp lực thị trường cũng sẽ buộc họ phải làm như vậy. Nói chung, chỉ ít hành vi thị trường sẽ vạch ra các dự đoán của các lý thuyết truyền thống. Vì thế, không nên hiểu lý thuyết truyền thống là một lý thuyết của hành vi cá nhân (Malkiel, 2003). 1 Tương tự như lý thuyết triển vọng, một bộ phận quan trọng của lý thuyết truyền thống tập trung vào hành vi trung bình chứ không phải hành vi của từng cá nhân.
Một giả định nền tảng của tài chính truyền thống là những con người kinh tế là có lý trí. Các hành vi không hợp lý khác sẽ bị loại bỏ hoặc giả định là không quan trọng, vì trong ngắn hạn chúng sẽ bị loại bỏ bởi các áp lực của thị trường. Mô hình truyền thống được xem là cung cấp các dự báo phân tích chính xác nhất, vì thế tạo nên tính hợp lệ cho các giả định đơn giản hóa của nó. Con người là một thành phần quan trọng trong tài chính hành vi, trong đó lý thuyết triển vọng là một bộ phận chính yếu, nhìn chung thừa nhận hành vi thường không hợp lý hoặc chỉ ít là dưới mức hợp lý vì nó sai lệch với các tiêu chuẩn hành vi lý tưởng của lý thuyết EMH và SEU.
Các nhà nghiên cứu tài chính hành vi cho rằng, hành vi lựa chọn không hợp lý là phổ biến, vì thế, nó cần được diễn tả và mô hình hóa tốt hơn. Khi hành vi được mô hình hóa phù hợp, nó sẽ cung cấp các dự bao chính xác hơn (Schwartz, 1998; Shiller, 1999, 2000; Barberis và Thaler, 2003; Kahneman, 2003; Atman, 2004, 2008). Hơn nữa, dựa trên các chứng cứ thực nghiệm quan trọng, kinh tế học khẳng định rằng các giả định và hành vi của một mô hình có tầm quan trọng đối với việc phân ích mối quan hệ nhân quả và độ chính xác của các dự báo mà mô hình đó đưa ra. Khi nói về tài chính hành vi, Thaler đưa ra định nghĩa như sau (Barberis và Thaler, 2003 trang 1053 -1054): Một cách tiếp cận mới đối với các thị trường tài chính đã xuất hiện, ít nhất là đáp ứng một phần những khó khăn mà mô hình truyền thống đang đối mặt.
Theo nghĩa rộng hơn, cách tiếp cận này cho rằng một vài hiện tượng tài chính có thể hiểu tốt hơn thông qua việc sử dụng các mô hình trong đó một số người đại diện không hoàn toàn lý trí. Cụ thể hơn, nó phân tích điều gì sẽ xảy ra khi chúng ta bỏ mặc một hoặc cả hai giả định nền tảng về tính hợp lý của cá nhân. 2 Trong một số mô hình tài chính hành vi, người đại diện không cập nhật chính xác niềm tin của họ. Trong các mô hình khác, người đại diện áp dụng luật Bayer đúng nhưng lệch lạc trong lựa chọn, không phù hợp với SEU… Để dự báo tốt hơn, các mô hình tài chính hành vi thường phải xác định hình thức không hợp lý của người đại diện.
Họ áp dụng sai luật Bayer hoặc sai lệch so với SEU như thế nào? Để chỉ dẫn cho vấn đề này, các nhà kinh tế hành vi quay trở lại với chứng cứ các cuộc thí nghiệm mở rộng, được thiết kế bởi các nhà tâm lý nhận thức về những lệch lạc, về sở thích của họ và cách thức họ làm quyết định dựa trên niềm tin của mình. Tài chính hành vi Tài chính hành vi là một lĩnh vực thuộc kinh tế học hành vi, đề xuất các lý thuyết dựa trên tâm lý học để giải thích sự kiện bất thường trên thị trường chứng khoán, chẳng hạn như sự tăng hoặc giảm giá cổ phiếu. Mục đích của tài chính hành vi là xác định và tìm hiểu lý do tại sao mọi người lại đưa ra lựa chọn tài chính nào đó. Tài chính hành vi giả định rằng cấu trúc thông tin và đặc điểm của những người tham gia thị trường ảnh hưởng một cách có hệ thống đến các quyết định đầu tư cũng như kết quả thị trường.
a) Bản chất của tài chính hành vi Giả thuyết thị trường hiệu quả đề xuất rằng tại bất kì thời điểm nào trong thị trường thanh khoản, hoặc nơi có người mua và người bán dồi dào, giá cả phản ánh tất cả thông tin có sẵn. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã ghi nhận các hiện tượng dài hạn trên thị trường chứng khoán mâu thuẫn với giả thuyết này và không thể được giải thích hợp lý trong các mô hình dựa trên ý tưởng là nhà đầu tư luôn đưa ra các quyết định lý trí. 3 Tài chính hành vi giải thích những hiện tượng này bằng cách kết hợp những hiểu biết khoa học về lý luận nhận thức với lý thuyết kinh tế và tài chính thông thường. Cụ thể hơn, tài chính hành vi nghiên cứu những thành kiến trong tâm lý của con người.
Dù thành kiến có tầm quan trọng và mục đích trong thường ngày, chúng cũng có thể dẫn đến các quyết định đầu tư phi lý. Sự hiểu biết về thành kiến trong một tập thể đưa ra lời giải thích rõ ràng hơn về lý do tại sao hiện tượng bong bóng (mua vào quá nhiều) và hoảng loạn (bán quá nhiều) lại xảy ra. Ngoài ra, các nhà đầu tư và quản lý danh mục đầu tư thu được lợi ích trong việc tìm hiểu tài chính hành vi, không chỉ để tận dụng biến động của thị trường chứng khoán mà còn giúp họ nhận thức rõ hơn về quá trình ra quyết định của chính bản thân. b) Các khái niệm liên quan đến tài chính hành vi Tài chính hành vi: bao gồm bốn khái niệm chính: kế toán nhận thức, hành vi bầy đàn, thả neo và tự đánh giá cao.
Kế toán nhận thức: đề cập đến xu hướng mà mọi người phân bổ tiền cho các mục đích cụ thể. Hành vi bầy đàn: chỉ ra rằng mọi người có xu hướng bắt chước các hành vi tài chính của nhóm người chiếm đa số. Thả neo: đề cập đến việc gắn một mức giá cho một mặt hàng tham khảo trong khi mua sắm hoặc chi tiêu, ví dụ như hành động trả nhiều tiền hơn cho những quần áo được coi là tốt hơn. Tự đánh giá cao: đề cập đến xu hướng các nhà đầu tư tự cho mình giỏi hơn những người khác hoặc giỏi hơn một người bình thường.
Ví dụ, các nhà đầu tư có thể tin rằng mình là một chuyên gia khi khoản đầu tư hoạt động hiệu quả và chối bỏ sự tham gia của mình khi khoản đầu tư thua lỗ. Tổng quan về hành vi đầu cơ ngoại tệ trên thị trường. Tổng quan về thị trường ngoại tệ (thị trường ngoại hối) a) Một số khái niệm thị trường ngoại hối Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều có đồng tiền riêng của mình, do đó trong một hoạt động mua bán quốc tế, ít nhất phải có một bên tham gia sử dụng ngoại tệ. Nếu đồng tiền của các bên tham gia không đổi với nhau được thì họ thỏa thuận sử dụng đến một ngoại tệ chuyển đổi tự do để giao dịch, thường là USD.
Ngoài ra, các bên có thể sử dụng các phương tiện thanh toán như giấy tờ có giá hay vàng có tiêu chuẩn quốc tế. Các phương tiện thanh toán quốc tế này được gọi là ngoại hối. Ngoại hối là thuật ngữ dùng để chỉ ngoại tệ và các phương tiện thanh toán có giá trị như ngoại tệ được dùng để thanh toán giữa các quốc gia. Tùy theo quan niệm của luật quản lý ngoại hối của mỗi nước, khái niệm ngoại hối có thể có sự khác nhau.
Để thực hiện các giao dịch thanh toán, các bên phải đổi từ tiền tệ này sang tiền tệ khác. Để thực hiện việc chuyển đổi đó cần phải có một thị trường đó là thị trường ngoại hối. Thị trường ngoại hối là thị trường tiền tệ quốc tế diễn ra các hoạt động giao dịch ngoại tệ và các phương tiện thanh toán có giá trị như ngoại tệ. Hay nói cách khác, thị trường ngoại hối là nơi diễn ra hoạt động mua bán, trao đổi ngoại tệ và các phương tiện thanh toán quốc tế có giá trị như ngoại tệ.
- Thị trường ngoại hối là nơi các nhà kinh doanh tiến hành kinh doanh ngoại hối để kiếm lời. - Là nơi mà ở đó xảy ra việc mua bán, trao đổi ngoại hối, trong đó chủ yếu là trao đổi, mua bán ngoại tệ và các phương tiện thanh toán quốc tế. - Là thị trường mua bán, trao đổi ngoại hối. Trong đó 2 đối tượng chủ yếu là ngoại tệ và phương tiện thanh toán quốc tế.
Như vậy, bất cứ đâu diễn ra việc mua và bán các đồng tiền khác nhau thì ở đó được gọi là thị trường ngoại hối. 5 Theo định nghĩa hẹp, thị trường ngoại hối cũng có thể xem là thị trường ngoại tệ liên ngân hàng, do ngân hàng chiếm khoảng 85% tổng số giao dịch ngoại hối.