Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của quá tự tin và điều kiện kinh tế lên quyết định cấu trúc vốn bằng chứng thực nghiệm tại việt nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của quá tự tin và điều kiện kinh tế lên quyết định cấu trúc vốn bằng chứng thực nghiệm, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lê Minh Đăng
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đạt Chí
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Quá Tự Tin Và Điều Kiện Kinh Tế Đến Quyết Định Cấu Trúc Vốn Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Đóng góp của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: GIỚI THIỆU
• 2.1. Cơ sở lý thuyết và Tổng quan các nghiên cứu trước đây
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Kết quả
• 2.4. Kết luận và các đề xuất
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tác động của quá tự tin đến quyết định cấu trúc vốn

Nghiên cứu chỉ ra rằng quá tự tin của nhà quản lý có thể dẫn đến những quyết định tài chính không hợp lý, đặc biệt là trong việc xác định cấu trúc vốn của doanh nghiệp. Theo lý thuyết tài chính hành vi, nhà quản lý có tâm lý quá tự tin thường có xu hướng vay nợ nhiều hơn so với những người duy lý. Điều này có thể dẫn đến việc doanh nghiệp chịu rủi ro tài chính cao hơn, ảnh hưởng đến khả năng thanh toán và sự ổn định tài chính. Một nghiên cứu cho thấy rằng những nhà quản lý tự tin thường đánh giá quá cao khả năng sinh lợi của các dự án đầu tư, dẫn đến việc họ quyết định vay nợ để tài trợ cho các dự án này mà không xem xét đầy đủ các rủi ro tiềm ẩn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyết định cấu trúc vốn mà còn có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

1.1. Tác động của tâm lý đến quyết định tài chính

Tâm lý của nhà quản lý đóng vai trò quan trọng trong việc ra quyết định tài chính. Quá tự tin có thể dẫn đến việc đánh giá sai lầm về rủi ro và lợi nhuận. Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng nhà quản lý có tâm lý tự tin thường có xu hướng bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo về tình hình tài chính của doanh nghiệp. Họ có thể không nhận ra rằng việc vay nợ quá mức có thể dẫn đến tình trạng kiệt quệ tài chính. Điều này cho thấy rằng việc hiểu rõ về tâm lý của nhà quản lý là rất cần thiết để đưa ra các quyết định tài chính hợp lý và hiệu quả.

II. Ảnh hưởng của điều kiện kinh tế đến cấu trúc vốn

Điều kiện kinh tế vĩ mô có tác động lớn đến quyết định cấu trúc vốn của doanh nghiệp. Trong bối cảnh kinh tế phát triển, doanh nghiệp có xu hướng tăng cường vay nợ để mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh. Ngược lại, trong thời kỳ suy thoái, doanh nghiệp thường cắt giảm chi phí và giảm nợ để bảo vệ tài sản. Nghiên cứu cho thấy rằng điều kiện kinh tế ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nguồn vốn và chi phí vay. Khi nền kinh tế ổn định, lãi suất thường thấp, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp vay vốn. Tuy nhiên, trong thời kỳ khủng hoảng, lãi suất có thể tăng cao, làm giảm khả năng vay nợ của doanh nghiệp.

2.1. Tác động của tình hình kinh tế đến quyết định tài chính

Tình hình kinh tế có thể ảnh hưởng đến tâm lý của nhà quản lý trong việc ra quyết định tài chính. Trong bối cảnh kinh tế thuận lợi, nhà quản lý có thể cảm thấy tự tin hơn và quyết định vay nợ nhiều hơn để đầu tư vào các dự án mới. Ngược lại, trong thời kỳ khó khăn, họ có thể trở nên thận trọng hơn và giảm bớt việc vay nợ. Điều này cho thấy rằng điều kiện kinh tế không chỉ ảnh hưởng đến quyết định tài chính mà còn tác động đến tâm lý của nhà quản lý, từ đó ảnh hưởng đến quyết định cấu trúc vốn.

III. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu cho thấy rằng cả quá tự tin và điều kiện kinh tế đều có tác động đáng kể đến quyết định cấu trúc vốn của doanh nghiệp tại Việt Nam. Việc hiểu rõ những yếu tố này có thể giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định tài chính hợp lý hơn. Để giảm thiểu rủi ro, doanh nghiệp nên xây dựng các chính sách quản lý tài chính chặt chẽ, đồng thời thường xuyên đánh giá lại tình hình tài chính và điều kiện kinh tế. Ngoài ra, việc đào tạo và nâng cao nhận thức về tâm lý trong quản lý tài chính cũng là rất cần thiết để cải thiện hiệu quả quyết định tài chính.

3.1. Đề xuất cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần xây dựng một hệ thống quản lý tài chính linh hoạt, có khả năng thích ứng với các biến động của điều kiện kinh tế. Đồng thời, cần chú trọng đến việc đào tạo nhân viên về tâm lý trong quản lý tài chính để giảm thiểu tác động tiêu cực của quá tự tin. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì sự ổn định tài chính mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thị trường tài chính Việt Nam phát triển mạnh mẽ từ năm 2006 đến 2014, việc lựa chọn cấu trúc vốn tối ưu của doanh nghiệp trở thành vấn đề quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả tài chính và giá trị doanh nghiệp. Theo ước tính, có hơn 200 công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) trong giai đoạn này, với sự đa dạng về quy mô và ngành nghề. Tuy nhiên, các lý thuyết truyền thống về cấu trúc vốn như lý thuyết đánh đổi và lý thuyết trật tự phân hạng vẫn chưa giải thích đầy đủ các biến động trong tỷ lệ nợ của doanh nghiệp, đặc biệt khi giả định về tính hợp lý tuyệt đối của nhà quản trị không hoàn toàn phù hợp với thực tế.

Luận văn tập trung nghiên cứu ảnh hưởng của yếu tố tâm lý hành vi, cụ thể là sự quá tự tin của nhà quản trị, cùng với điều kiện kinh tế vĩ mô lên quyết định cấu trúc vốn của doanh nghiệp tại Việt Nam. Mục tiêu chính là xác định xem liệu sự quá tự tin có làm thay đổi tỷ lệ đòn bẩy tài chính và cách thức điều chỉnh cấu trúc vốn trong các điều kiện kinh tế khác nhau hay không. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thực tế từ 66 công ty niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2006-2014, với phương pháp phân tích hồi quy GMM-System nhằm đảm bảo tính khách quan và chính xác của kết quả. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần làm rõ vai trò của yếu tố tâm lý trong tài chính doanh nghiệp mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc xây dựng chính sách quản trị vốn phù hợp với đặc thù thị trường Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên ba lý thuyết chính để phân tích cấu trúc vốn doanh nghiệp:

1. Lý thuyết đánh đổi (Trade-off Theory): Nhấn mạnh sự cân bằng giữa lợi ích từ tấm chắn thuế của nợ vay và chi phí phá sản, chi phí đại diện. Doanh nghiệp xác định tỷ lệ nợ mục tiêu dựa trên việc cân nhắc giữa chi phí và lợi ích của việc vay nợ thêm. Các công ty có tài sản hữu hình và thu nhập chịu thuế cao thường có tỷ lệ nợ mục tiêu cao hơn.

2. Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory): Dựa trên thông tin bất cân xứng giữa nhà quản trị và nhà đầu tư, doanh nghiệp ưu tiên sử dụng vốn nội bộ, sau đó mới đến vay nợ và cuối cùng là phát hành cổ phần mới. Lý thuyết này giải thích mối tương quan nghịch giữa khả năng sinh lợi và tỷ lệ đòn bẩy.

3. Lý thuyết tài chính hành vi về sự quá tự tin: Nhà quản trị thường mắc phải lệch lạc nhận thức như ước lượng sai, hiệu ứng tốt hơn trung bình, ảo tưởng kiểm soát và quá lạc quan. Sự quá tự tin dẫn đến việc đánh giá thấp rủi ro và đánh giá cao khả năng thành công, ảnh hưởng đến quyết định tài trợ vốn và cấu trúc vốn của doanh nghiệp.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm: tỷ lệ đòn bẩy (LEV), biến giả đại diện cho sự quá tự tin (OVER), các đặc điểm doanh nghiệp như quy mô (lnA), khả năng sinh lợi (EBIT), tài sản hữu hình (TANG), cơ hội tăng trưởng (GROW), và điều kiện kinh tế vĩ mô (GDPdummy).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng của 66 công ty niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2006-2014, loại trừ các công ty tài chính và những công ty không đủ dữ liệu hoặc hủy niêm yết trong giai đoạn nghiên cứu. Dữ liệu tài chính được thu thập từ trung tâm dữ liệu Reuters, đảm bảo tính đầy đủ và chính xác.

Phương pháp phân tích chính là hồi quy mô hình động sử dụng phương pháp GMM-System (Generalized Method of Moments - System) nhằm xử lý hiện tượng nội sinh, tương quan đồng thời giữa các biến giải thích và biến công cụ, cũng như hiện tượng phương sai thay đổi. Mô hình hồi quy được xây dựng theo dạng:

$$ LEV_{it} = \alpha LEV_{it-1} + \beta X_{it} + c_i + \varepsilon_{it} $$

Trong đó, $LEV_{it}$ là tỷ lệ đòn bẩy của công ty $i$ tại thời điểm $t$, $X_{it}$ là vector các biến giải thích bao gồm biến đại diện cho sự quá tự tin, đặc điểm doanh nghiệp và điều kiện kinh tế vĩ mô, $c_i$ là thành phần không quan sát được cố định theo công ty, và $\varepsilon_{it}$ là sai số ngẫu nhiên.

Quá trình phân tích bao gồm kiểm định sự tự tương quan chuỗi phần dư, kiểm định biến công cụ phù hợp bằng Sargan-Hansen test, và so sánh kết quả giữa các mô hình với các biến đại diện khác nhau cho đòn bẩy và sự quá tự tin nhằm đảm bảo tính bền vững của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng tích cực của sự quá tự tin lên tỷ lệ đòn bẩy: Kết quả hồi quy cho thấy biến đại diện cho sự quá tự tin (OVER) có hệ số dương 0.059 với ý nghĩa thống kê cao (p < 0.01). Điều này cho thấy các công ty do nhà quản lý quá tự tin điều hành có xu hướng sử dụng tỷ lệ nợ cao hơn so với các công ty do nhà quản lý chuyên nghiệp khác.

2. Tính quán tính của tỷ lệ đòn bẩy: Biến trễ tỷ lệ đòn bẩy (LEV_{t-1}) có hệ số 0.021 với ý nghĩa thống kê 1%, chứng tỏ tỷ lệ đòn bẩy hiện tại chịu ảnh hưởng mạnh từ tỷ lệ đòn bẩy trong quá khứ, phản ánh xu hướng điều chỉnh cấu trúc vốn theo thời gian.

3. Ảnh hưởng của quy mô và giá trị thị trường: Biến quy mô doanh nghiệp (lnA) và biến giá trị thị trường (MVA) đều có hệ số dương và ý nghĩa thống kê cao (1%), cho thấy doanh nghiệp lớn và được thị trường đánh giá cao có khả năng vay nợ nhiều hơn.

4. Khả năng sinh lợi và các đặc điểm khác: Khả năng sinh lợi (EBIT) và các biến đặc điểm khác như tài sản hữu hình (TANG), cơ hội tăng trưởng (GROW) cũng có ảnh hưởng đáng kể đến cấu trúc vốn, phù hợp với các lý thuyết tài chính doanh nghiệp truyền thống.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của yếu tố tâm lý hành vi, cụ thể là sự quá tự tin của nhà quản trị, trong việc quyết định cấu trúc vốn doanh nghiệp tại Việt Nam. Nhà quản lý quá tự tin có xu hướng đánh giá thấp rủi ro và tin tưởng vào khả năng tạo ra giá trị, từ đó ưu tiên sử dụng nợ nhiều hơn để tận dụng tấm chắn thuế và tránh phát hành cổ phần mới có thể làm loãng quyền kiểm soát.

Tính quán tính của tỷ lệ đòn bẩy phản ánh thực tế các doanh nghiệp không điều chỉnh cấu trúc vốn ngay lập tức mà có sự trì hoãn do chi phí chuyển đổi và các yếu tố thị trường. Ảnh hưởng tích cực của quy mô và giá trị thị trường phù hợp với các nghiên cứu quốc tế, cho thấy các doanh nghiệp lớn và được đánh giá cao dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay hơn.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này đồng thuận với các nghiên cứu tại Mỹ và châu Âu về tác động của sự quá tự tin lên cấu trúc vốn, đồng thời mở rộng hiểu biết về vai trò của điều kiện kinh tế vĩ mô trong bối cảnh thị trường mới nổi như Việt Nam. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ đòn bẩy trung bình giữa nhóm doanh nghiệp có nhà quản lý quá tự tin và nhóm còn lại, cũng như bảng hồi quy chi tiết các biến giải thích.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức quản trị: Các doanh nghiệp nên tổ chức các chương trình đào tạo nhằm nâng cao nhận thức về rủi ro và quản trị tài chính cho nhà quản lý, đặc biệt là những người có xu hướng quá tự tin, nhằm giảm thiểu các quyết định tài chính rủi ro quá mức.

2. Xây dựng cơ chế kiểm soát và giám sát hiệu quả: Hội đồng quản trị cần thiết lập các cơ chế giám sát chặt chẽ hơn đối với các quyết định tài chính của CEO và ban điều hành, đặc biệt trong các doanh nghiệp do nhà sáng lập hoặc người thừa kế điều hành, nhằm cân bằng sự quá tự tin và đảm bảo tính bền vững.

3. Phát triển công cụ tài chính và thị trường vốn: Cơ quan quản lý nên thúc đẩy phát triển các công cụ tài chính đa dạng và thị trường vốn minh bạch, giúp doanh nghiệp có nhiều lựa chọn tài trợ phù hợp với điều kiện kinh tế vĩ mô và đặc điểm riêng của từng doanh nghiệp.

4. Theo dõi và điều chỉnh chính sách tài chính theo chu kỳ kinh tế: Do hành vi điều chỉnh cấu trúc vốn của nhà quản lý bị ảnh hưởng bởi điều kiện kinh tế, doanh nghiệp cần xây dựng các chính sách tài chính linh hoạt, có khả năng thích ứng nhanh với biến động kinh tế nhằm tối ưu hóa chi phí vốn và giảm thiểu rủi ro tài chính.

Các giải pháp trên nên được triển khai trong vòng 3-5 năm tới, với sự phối hợp giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các tổ chức đào tạo chuyên ngành nhằm nâng cao hiệu quả quản trị vốn và phát triển bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ tác động của tâm lý quá tự tin lên quyết định tài chính, từ đó điều chỉnh chiến lược quản trị vốn phù hợp, giảm thiểu rủi ro tài chính.

2. Các nhà đầu tư và cổ đông: Cung cấp thông tin về hành vi tài chính của doanh nghiệp, giúp đánh giá rủi ro và tiềm năng đầu tư chính xác hơn dựa trên đặc điểm quản trị.

3. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Hỗ trợ xây dựng các chính sách phát triển thị trường vốn và quản lý doanh nghiệp hiệu quả, đặc biệt trong việc giám sát các doanh nghiệp có nhà quản lý quá tự tin.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về ứng dụng lý thuyết tài chính hành vi trong nghiên cứu cấu trúc vốn, đồng thời cung cấp phương pháp nghiên cứu thực nghiệm với dữ liệu thực tế tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Sự quá tự tin của nhà quản lý được đo lường như thế nào trong nghiên cứu?
   Nghiên cứu sử dụng biến giả OVER, xác định nhà quản lý là người sáng lập hoặc thừa kế công ty (entrepreneur) đại diện cho nhóm có tâm lý quá tự tin, dựa trên dữ liệu về CEO và Chủ tịch Hội đồng quản trị.

2. Phương pháp GMM-System có ưu điểm gì so với các phương pháp hồi quy khác?
   GMM-System xử lý tốt hiện tượng nội sinh và tương quan đồng thời giữa các biến, đồng thời khắc phục hạn chế của mô hình GMM-Diff khi dữ liệu có tính quán tính cao, giúp kết quả hồi quy chính xác và bền vững hơn.

3. Điều kiện kinh tế vĩ mô ảnh hưởng thế nào đến quyết định cấu trúc vốn?
   Nền kinh tế phát triển thúc đẩy doanh nghiệp điều chỉnh tỷ lệ nợ nhanh hơn về mức mục tiêu, trong khi suy thoái làm giảm hoạt động phát hành vốn và vay nợ, ảnh hưởng đến hành vi tài trợ của nhà quản lý, đặc biệt là nhóm quá tự tin.

4. Tại sao các nhà quản lý quá tự tin lại ưu tiên vay nợ hơn phát hành cổ phần?
   Họ tin rằng thị trường đánh giá thấp giá trị công ty, do đó phát hành cổ phần mới sẽ làm loãng quyền kiểm soát và chịu phí phát hành cao hơn, trong khi vay nợ giúp duy trì quyền kiểm soát và tận dụng tấm chắn thuế.

5. Làm thế nào doanh nghiệp có thể giảm thiểu tác động tiêu cực của sự quá tự tin?
   Thông qua đào tạo nâng cao nhận thức về rủi ro, thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ, và xây dựng chính sách tài chính linh hoạt phù hợp với điều kiện kinh tế, doanh nghiệp có thể hạn chế các quyết định tài chính rủi ro do quá tự tin gây ra.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định sự quá tự tin của nhà quản lý có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến tỷ lệ đòn bẩy tài chính của doanh nghiệp tại Việt Nam trong giai đoạn 2006-2014.
• Tỷ lệ đòn bẩy có tính quán tính cao, phản ánh xu hướng điều chỉnh cấu trúc vốn theo thời gian và chi phí chuyển đổi.
• Quy mô doanh nghiệp và giá trị thị trường là các yếu tố quan trọng thúc đẩy việc sử dụng nợ vay.
• Điều kiện kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đến hành vi điều chỉnh cấu trúc vốn, với nền kinh tế phát triển thúc đẩy hoạt động tài trợ tích cực hơn.
• Kết quả nghiên cứu góp phần mở rộng lý thuyết tài chính doanh nghiệp truyền thống bằng cách tích hợp yếu tố tâm lý hành vi, đồng thời cung cấp cơ sở thực tiễn cho quản trị vốn tại các doanh nghiệp Việt Nam.

Next steps: Triển khai các chương trình đào tạo quản trị tài chính hành vi, phát triển công cụ tài chính phù hợp, và nghiên cứu sâu hơn về tác động của các yếu tố tâm lý khác trong quản trị doanh nghiệp.

Các nhà quản lý, nhà đầu tư và cơ quan quản lý nên áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản trị vốn và phát triển bền vững doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế biến động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1.1 Lý do chọn đề tài Lý thuyết cấu trúc vốn doanh nghiệp từ trước đến nay nhấn mạnh vai trò các đặc điểm trong nội bộ doanh nghiệp và một số đề cập đến các yếu tố vĩ mô trong việc xác định sự thay đổi của tỷ lệ nợ của một doanh nghiệp qua các năm với giả định là các thành phần tham gia thị trường là lý trí (rational). Tuy nhiên giả định trên luôn vấp phải những bất cập trong thực tế. Chính điều đó làm ảnh hưởng không nhỏ đến độ chính xác của các lý thuyết truyền thống. Các nhân tố về đặc điểm của doanh nghiệp như quy mô tài sản, khả năng sinh lợi… trên thực tế không hoàn toàn giải thích hết những biến động trong cấu trúc vốn doanh nghiệp.

Các công trình nghiên cứu khác nhau đôi lúc lại không cho ra những kết quả đồng nhất. Do đó, việc nới lỏng giả định về tính hợp lý của thị trường là một hướng đi mới góp phần giải thích rõ hơn các đóng góp của những lý thuyết truyền thống. Bài nghiên cứu tiếp cận vấn đề cấu trúc vốn doanh nghiệp trên phương diện tài chính hành vi. Với giả định nhà quản trị không phải hoàn toàn hợp lý (rational) và một góc nhìn mới trong đó xem xét vai trò của yếu tố tâm lý hành vi của nhà quản trị, bài nghiên cứu kỳ vọng đóng góp thêm một nhân tố đặc biệt giải thích sự thay đổi của tỷ lệ nợ trong công ty.

Đó là hiện tượng lệch lạc nhận thức mà nhà quản trị hay mắc phải: sự quá tự tin.2 Mục tiêu nghiên cứu. Bài nghiên cứu được thực hiện nhằm trả lời cho câu hỏi: Liệu yếu tố tâm lý quá tự tin của nhà quản trị có ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của doanh nghệp hay không? Bài nghiên cứu được thực hiện dựa trên bộ dữ liệu từ trung tâm dữ liệu Reuters bao gồm 66 công ty niêm yết trên Sở giao dịch Chứng Khoán Thành Phố Hồ Chí Minh (HOSE) trong giai đoạn 2006-2014 123doc 2 1.3 Phương pháp nghiên cứu Với mục tiêu nghiên cứu trên, bài nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng hồi quy GMM-sys cho dữ liệu bảng trong giai đoạn 2006-2014. Giả thuyết nghiên cứu chính của bài đó là sự tương quan giữa tâm lý quá tự tin của nhà quản trị ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp. Mô hình nghiên cứu chính được dùng để kiểm định giả thuyết trên như sau: LEVit = α.LEVit-1 + Txit + ci + it Trong đó: LEVit: là tỷ lệ đòn bẩy tài chính của doanh nghiệp i trong năm t xit : là tập hơn các biến thể hiện cho đặc điểm của doanh nghiệp.

Bao gồm nhiều nhân tố như quy mô tài sản, giá trị thị trường doanh nghiệp, tâm lý quá tự tin của nhà quản trị… ci: là những yếu tố không quan sát đồng nhất và bất biến qua thời gian it : là thành phần phương sai của mô hình Các giá trị trên được thu thập dựa trên báo cáo thường niên và dữ liệu từ trung tâm dữ liệu Reuters. Những chỉ tiêu về đặc điểm doanh nghiệp sẽ được thay đổi xuyên suốt công trình nhằm tăng tính bền vững của kết quả cũng như giúp giải thích các giả thuyết được xây dựng trong bài.4 Đóng góp của đề tài Bài nghiên cứu kỳ vọng đóng góp vào khuôn khổ các lý thuyết về cấu trúc vốn doanh nghiệp một hướng đi mới liên quan đến lĩnh vực tài chính hành vi. Kết quả của bài cũng kỳ vọng sẽ là một phần quan trọng trong quá trình phát triển và đề cao vai trò lĩnh vực học thuật mới này. Bên cạnh đó, đề tài này cũng đề cao tầm ảnh 123doc 3 hưởng của yếu tố quản trị doanh nghiệp trong việc đưa ra các quyết định hiệu quả góp phần gia tăng giá trị doanh nghiệp.

Ngoài ra bài nghiên cứu cũng cung cấp thêm bằng chứng thực nghiệm về các vận động trên thị trường vốn của doanh nghiệp tại Việt Nam: những biến động, đặc điểm và nguyên nhân. 123doc 4 CHƯƠNG 2. GIỚI THIỆU Hiện nay vẫn còn nhiều quan điểm về những nhân tố ảnh hưởng đến những quyết định tài chính của các công ty. Trong tài chính doanh nghiệp truyền thống, có hai lý thuyết lớn về cấu trúc vốn được thừa nhận rộng rãi, đó là lý thuyết đánh đổi và lý thuyết trật tự phân hạng.

Lý thuyết đánh đổi thừa nhận rằng các tỷ lệ nợ mục tiêu có thể khác nhau giữa các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp lớn nên vay nợ nhiều hơn các doanh nghiệp nhỏ bởi vì các doanh nghiệp lớn được đa dạng hóa tốt hơn và rủi ro vỡ nợ thấp hơn. Khi doanh nghiệp lâm vào tình trạng khó khăn, các tài sản hữu hình ít sụt giảm giá trị hơn, do đó các công ty có tài sản hữu hình an toàn và nhiều thu nhập được khấu trừ thuế nên có tỉ lệ nợ mục tiêu cao. 1Lý thuyết trật tự phân hạng dựa trên sự bất cân xứng thông tin giữa các giám đốc và các nhà đầu tư.

Thông tin bất cân xứng này ảnh hưởng đến các lựa chọn giữa tài trợ nội bộ và tài trợ bên ngoài, giữa phát hành chứng khoán nợ và vốn cổ phần. Theo lý thuyết này, nguồn vốn đầu tư trước tiên sẽ được huy động từ vốn cổ phần, chủ yếu là lợi nhuận tái đầu tư, rồi sau mới đến phát hành nợ mới và cuối cùng là bằng phát hành cổ phần mới. 2 Cả hai lý thuyết này tuy khác nhau về quan điểm nhưng đều dựa trên một giả định quan trọng: đó là hàm ý tất cả những người tham gia trên thị trường, kể cả nhà quản lý đều duy lý. Tuy nhiên, trên thực tế thì thị trường tồn tại những bất hoàn hảo và khoa học hành vi con người cũng chứng minh rằng con người không hoàn toàn duy lý và dễ mắc phải những lệch lạc.

Vì vậy, lý thuyết về tài chính hành vi gần đây nổi lên, như là một nhân tố quan trọng trong việc giải thích những quyết định về tài chính của con người. Một trong 1 Trang 391, Chương 15, sách Tài chính doanh nghiệp hiện đại – Khoa Tài Chính Doanh Nghiệp, Đại học Kinh Tế Thành Phố Hồ chí Minh, NXB Thống Kê năm 2007 2 Trang 396, Chương 15, sách Tài chính doanh nghiệp hiện đại – Khoa Tài Chính Doanh Nghiệp, Đại học Kinh Tế Thành Phố Hồ chí Minh, NXB Thống Kê năm 2007 123doc 5 những lệch lạc phổ biến nhất, được thừa nhận rộng rãi nhất chính là sự quá tự tin. Lý thuyết tài chính hành vi cho rằng nếu một nhà quản lý bị lệch lạc quá tự tin thì sẽ có xu hướng vay nợ nhiều hơn so với các nhà quản lý duy lý. 3Vì vậy, lệch lạc này có thể là một nhân tố quan trọng trong quyết định tài trợ của một công ty.

Bài nghiên cứu này tập trung xem xét đến các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của các doanh nghiệp trên Sở giao dịch chứng khoán Thành Phố Hồ Chí Minh (HOSE), đặc biệt là nhân tố quá tự tin tác động như thế nào đến mức độ nợ của một công ty. Ngoài ra bài nghiên cứu cũng sẽ xem xét 2 yếu tố hành vi này của nhà quản lý trong bối cảnh khác nhau của nền kinh tế nhằm làm rõ tác động của chúng đối với cấu trúc vốn doanh nghiệp. Bài nghiên cứu sử dụng mô hình GMM-Sys nhằm giải quyết các hiện tượng nội sinh, tương quan đồng thời giữa các biến giải thích và biến công cụ, và hiện tương phương sai thay đổi trong mô hình. Các vấn đề này gây ra bởi các yếu tố tác động cố định hay ngẫu nhiên trong phương trình (hay phương pháp hồi quy dữ liệu bảng).

Các phần còn lại của bài nghiên cứu được trình bày như sau: - Phần 2: Cơ sở lý thuyết và Tổng quan các nghiên cứu trước đây: cơ sở lý thuyết về cấu trúc vốn (lý thuyết đánh đổi và trật tự phân hạng), lý thuyết tài chính hành vi về quá tự tin. - Phần 3: Phương pháp nghiên cứu: phần này sẽ trình bày mô hình và các kiểm định đượcsử dụng, cách thức thu thập dữ liệu tại sàn HOSE. - Phần 4: Kết quả: kết quả hồi quy, các kiểm định để khẳng định ý nghĩa của kết quả hồi quy và giải thích các kết quả có được này. 3 Theo Overconfident, Managerial Optimism and the Determinants of Capital Structure – Barros and Silveira (2007).

123doc 6 - Phần 5: Kết luận và các đề xuất: kết luận về bài nghiên cứu, những ưu điểm và hạn chế; một số kết luận rút ra được cho thị trường Việt Nam.1 Cơ sở lý thuyết Mặc dù có nhiều lý thuyết về cấu trúc vốn doanh nghiệp truyền thống, tuy nhiên một cách tổng quát có thể chia các nhân tố tác động cấu trúc vốn doanh nghiệp vào 4 nhóm:  Cải thiện mâu thuẫn lợi ích giữa các nhóm được hưởng lợi ích từ nguồn lợi công ty khác nhau, bao gồm cả nhà quản lý (tiếp cận theo chi phí đại diện)  Truyền đạt thông tin nội bộ ra thị trường vốn hoặc làm giảm bớt hiệu ứng lựa chọn ngược (adverse selection effects) (tiếp cận theo bất cân xứng thông tin)  Ảnh hưởng của trạng thái tự nhiên của sản phẩm hoặc đối thủ cạnh tranh trong thị trường sản phẩm/đầu vào  Hoặc tác động đến kết quả của sự cạnh tranh kiểm soát doanh nghiệp4 Có thể kể đến 2 lý thuyết về cấu trúc vốn quan trọng nhất trong số đó là: Lý thuyết đánh đổi (trade-off theory) và Lý thuyết trật tự phân hạng (pecking order theory).2 Lý thuyết đánh đổi Các giám đốc tài chính thường coi quyết định về nợ-vốn cố phần của doanh nghiệp như là một đánh đổi giữa tấm chắn thuế và chi phí kiệt quệ tài chính. Lý thuyết đánh đổi thừa nhận rằng các tỷ lệ nợ mục tiêu có thể khác nhau giữa các doanh nghiệp. Các công ty có tài sản hữu hình an toàn và nhiều thu nhập chịu thuế để 4 Theo The Theory of Capital Structure ( Milton Harris and Artur Raviv - The Journal of Finance, Volume 46, Issue 1 (Mar, 1991), p 297-355) 123doc 7 được khấu trừ nên có tỷ lệ nợ mục tiêu cao. Các công ty không sinh lợi có các tài sản vô hình nhiều rủi ro nên dựa chủ yếu vào tài trợ vốn cổ phần.

Trong mô hình lý thuyết đánh đổi, công ty xác định tỷ lệ nợ mục tiêu bằng việc cân nhắc giữa chi phí và lợi ích của một đôla nợ vay thêm. Chi phí của nợ thường bao gồm chi phí phá sản5 và xung đột về vấn đề đại diện giữa cổ đông và chủ nợ còn lợi ích thì đến từ tấm chắn thuế của lãi vay và việc giảm bớt những vấn đề về dòng tiền tự do.