Nghiên cứu hiệu quả của thị trường chứng khoán trước thông tin luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ phân tích hiệu quả của thị trường chứng khoán trước thông tin luận văn thạc sĩ, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Trần Hương Giang
• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ Nguyễn Minh Kiều
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Chính Sách Công
• Đề tài: Hiệu Quả Của Thị Trường Chứng Khoán Trước Thông Tin
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Các vấn đề cần được giải quyết
• 1.3. Mục tiêu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Nội dung nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: THỊ TRƯỜNG HIỆU QUẢ VÀ TÂM LÝ KỲ VỌNG CỦA NHÀ ĐẦU TƯ
• 2.1. Thị trường hiệu quả
• 2.2. Tâm lý kỳ vọng của nhà đầu tư
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU SỰ KIỆN TRÊN THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH SỬ DỤNG MÔ HÌNH CAPM
• 3.1. Mô hình CAPM với các giả thiết về thị trường hiệu quả
• 3.1.1. Các giả thiết về thị trường
• 3.1.2. Các giả thiết về tài sản
• 3.1.3. Các giả thiết đối với nhà đầu tư
• 3.2. Mô hình chỉ số đơn SIM là mô hình ước lượng của CAPM trong thị trường thực
• 3.3. Nghiên cứu sự kiện ứng dụng để xem xét thị trường hiệu quả dạng trung bình
• 3.4. Áp dụng tính toán trên ba mã cổ phiếu STB, VNM và FPT
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH CÁC TÌNH HUỐNG TÁC ĐỘNG CỦA THÔNG TIN CHIA CỔ TỨC LÊN LỢI NHUẬN ĐẦU TƯ CỔ PHIẾU
• 4.1. Mô tả sự kiện chia cổ tức
• 4.2. Phân tích các sự kiện
• 4.2.1. Sự kiện STB: Thị trường kém hiệu quả do các thông tin ngoài lề gây phản ứng sai lệch từ phía nhà đầu tư
• 4.2.1.1. Nhận định về cổ phiếu của Ngân Hàng Sacombank
• 4.2.1.2. Biến động của lợi nhuận siêu ngạch lũy tích trên STB
• 4.2.1.3. Phân tích tình hình tài chính Sacombank
• 4.2.1.4. Kết luận rút ra từ phân tích sự kiện STB
• 4.2.2. Sự kiện VNM: thị trường kém hiệu quả do nhà đầu tư có khuynh hướng không muốn đầu tư vào các cổ phiếu blue chip có giá cao
• 4.2.2.1. Nhận định về cổ phiếu của công ty Vinamilk
• 4.2.2.2. Biến động của lợi nhuận siêu ngạch lũy tích trên VNM
• 4.2.2.3. Phân tích tình hình tài chính Vinamilk
• 4.2.2.4. Kết luận rút ra từ phân tích sự kiện VNM
• 4.2.3. Sự kiện FPT: thị trường kém hiệu quả do khuynh hướng bầy đàn
• 4.2.3.1. Nhận định về cổ phiếu công ty FPT
• 4.2.3.2. Biến động của lợi nhuận siêu ngạch lũy tích trên FPT
• 4.2.3.3. Phân tích tình hình tài chính FPT
• 4.2.3.4. Đánh giá tình huống của cổ phiếu FPT
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Thông tin bất cân xứng
• 5.2. Hiệu ứng bầy đàn
• 5.3. Kiến nghị chính sách
• 5.4. Đề xuất hướng nghiên cứu
• DANH MỤC HÌNH VẼ

Tóm tắt

I. Giới thiệu về thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán là một kênh huy động vốn quan trọng cho nền kinh tế. Thị trường chứng khoán Việt Nam, mặc dù còn non trẻ, đã có những bước phát triển đáng kể. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia vẫn đánh giá rằng hiệu quả đầu tư trên thị trường này còn thấp. Các chính sách của chính phủ nhằm điều chỉnh và nâng cao tính chuyên nghiệp trong hoạt động giao dịch chứng khoán đã được thực hiện, nhưng vẫn chưa đủ để khắc phục tình trạng thông tin tài chính bất cân xứng. Theo Miskhin (1995), một thị trường hiệu quả là nơi mà giá chứng khoán phản ánh đầy đủ thông tin có sẵn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy rằng tác động của thông tin đến giá cổ phiếu vẫn chưa được thể hiện rõ ràng.

1.1. Bối cảnh nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang phát triển, thị trường chứng khoán đóng vai trò quan trọng trong việc huy động vốn. Tuy nhiên, sự kém hiệu quả của thị trường đã dẫn đến những bất ổn về giá cả và rủi ro cho nhà đầu tư. Việc nghiên cứu nghiên cứu thị trường nhằm xác định mức độ hiệu quả của thị trường chứng khoán Việt Nam là cần thiết. Các nhà đầu tư cần có thông tin chính xác để đưa ra quyết định đầu tư hợp lý. Việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến biến động giá cổ phiếu sẽ giúp cải thiện tình hình này.

II. Phân tích hiệu quả của thị trường chứng khoán

Để đánh giá hiệu quả đầu tư, cần xem xét các lý thuyết về tâm lý nhà đầu tư và các yếu tố tác động đến quyết định đầu tư. Theo lý thuyết kỳ vọng hợp lý, nhà đầu tư sẽ đưa ra quyết định dựa trên thông tin có sẵn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy rằng tâm lý kỳ vọng có thể dẫn đến những quyết định sai lầm. Các nhà đầu tư thường bị ảnh hưởng bởi thông tin công bố và có xu hướng phản ứng thái quá trước các sự kiện. Điều này dẫn đến tình trạng biến động giá cổ phiếu không phản ánh đúng giá trị thực của chúng.

2.1. Tâm lý kỳ vọng của nhà đầu tư

Tâm lý kỳ vọng của nhà đầu tư có thể ảnh hưởng lớn đến hiệu quả đầu tư. Các nhà đầu tư thường có xu hướng theo đuổi lợi nhuận ngắn hạn và dễ bị ảnh hưởng bởi thông tin tài chính không chính xác. Điều này dẫn đến việc họ có thể đưa ra quyết định đầu tư không hợp lý, gây ra biến động giá cổ phiếu. Theo Ross (2007), trong một thị trường hiệu quả, giá cổ phiếu sẽ phản ánh đầy đủ thông tin có sẵn, tuy nhiên, thực tế cho thấy rằng thông tin công bố không phải lúc nào cũng được thị trường phản ánh chính xác.

III. Nghiên cứu sự kiện và tác động của thông tin

Nghiên cứu sự kiện là một phương pháp hữu ích để đánh giá hiệu quả đầu tư. Bằng cách phân tích các sự kiện như công bố thông tin chia cổ tức, có thể xác định được mức độ phản ứng của thị trường. Các nghiên cứu cho thấy rằng thông tin công bố có thể dẫn đến những phản ứng không mong muốn từ phía nhà đầu tư, gây ra biến động giá cổ phiếu. Việc áp dụng mô hình CAPM trong nghiên cứu này giúp đánh giá chính xác hơn về hiệu quả đầu tư của thị trường chứng khoán Việt Nam.

3.1. Phân tích các sự kiện chia cổ tức

Phân tích các sự kiện chia cổ tức cho thấy rằng thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn chưa đạt được hiệu quả dạng trung bình. Các công ty như STB, VNM và FPT đã được chọn làm mẫu nghiên cứu. Kết quả cho thấy rằng tác động của thông tin chia cổ tức không được phản ánh kịp thời trong giá cổ phiếu, dẫn đến tình trạng kém hiệu quả. Điều này cho thấy rằng nhà đầu tư vẫn còn thiếu thông tin và không thể đưa ra quyết định đầu tư chính xác.

IV. Kết luận và kiến nghị

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết. Để nâng cao hiệu quả đầu tư, cần có các chính sách nhằm cải thiện thông tin tài chính và giảm thiểu tình trạng bất cân xứng thông tin. Các nhà đầu tư cần được đào tạo để có thể phân tích và đánh giá thông tin một cách chính xác hơn. Việc áp dụng các biện pháp quản lý rủi ro cũng là cần thiết để giúp nhà đầu tư có thể đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

4.1. Kiến nghị chính sách

Để cải thiện hiệu quả đầu tư, chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ cho thị trường chứng khoán. Cần tăng cường công tác quản lý và giám sát các công ty chứng khoán để đảm bảo rằng thông tin công bố là chính xác và kịp thời. Đồng thời, cần có các chương trình đào tạo cho nhà đầu tư để nâng cao khả năng phân tích và đánh giá thông tin. Việc này sẽ giúp giảm thiểu tình trạng kém hiệu quả và nâng cao hiệu quả đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam, dù đã trải qua nhiều chính sách điều chỉnh và sự phát triển nhanh chóng trong những năm gần đây, vẫn được đánh giá là chưa đạt hiệu quả mong muốn. Theo ước tính, thị trường này còn tồn tại nhiều bất ổn như thông tin bất cân xứng và hiệu ứng bầy đàn, ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động đầu tư và sự phát triển kinh tế. Luận văn tập trung nghiên cứu hiệu quả của thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2004-2009, thông qua việc phân tích phản ứng của thị trường đối với thông tin chia cổ tức của ba doanh nghiệp lớn: Sacombank (STB), Vinamilk (VNM) và FPT. Mục tiêu chính là xác định xem thị trường đã đạt hiệu quả dạng trung bình hay chưa, đồng thời tìm hiểu nguyên nhân và đề xuất giải pháp cải thiện. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển thị trường chứng khoán, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả đầu tư, từ đó thúc đẩy sự ổn định và phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết thị trường hiệu quả và lý thuyết kỳ vọng hợp lý của nhà đầu tư. Thị trường hiệu quả được phân loại thành ba dạng: yếu, trung bình và mạnh, trong đó hiệu quả dạng trung bình là trạng thái giá cổ phiếu phản ánh đầy đủ tất cả các thông tin công bố chính thức. Lý thuyết kỳ vọng hợp lý cho rằng nhà đầu tư dự báo giá cổ phiếu dựa trên tất cả thông tin sẵn có, tuy nhiên, trong thực tế, sự bất cân xứng thông tin và tâm lý bầy đàn có thể làm sai lệch kỳ vọng này. Các khái niệm chính bao gồm: lợi nhuận siêu ngạch (abnormal return), lợi nhuận siêu ngạch lũy tích (cumulative abnormal return), mô hình CAPM (Capital Asset Pricing Model) và mô hình chỉ số đơn SIM (Single Index Model) dùng để ước lượng lợi nhuận siêu ngạch.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu sự kiện (Event Study) kết hợp mô hình CAPM để phân tích phản ứng của thị trường đối với thông tin chia cổ tức của ba cổ phiếu STB, VNM và FPT trong giai đoạn 2004-2009. Dữ liệu thu thập là giá cổ phiếu hàng ngày, chỉ số VNIndex và thông tin chia cổ tức từ các nguồn công khai trên website chính thức của các công ty chứng khoán và các trang thống kê tài chính. Cỡ mẫu gồm ba cổ phiếu đại diện cho các ngành ngân hàng, tiêu dùng và công nghệ thông tin, được chọn vì tính đại diện và mức độ công bố thông tin cao. Phân tích lợi nhuận siêu ngạch và lợi nhuận siêu ngạch lũy tích được thực hiện để đánh giá phản ứng của thị trường trước và sau sự kiện chia cổ tức, từ đó xác định mức độ hiệu quả của thị trường. Thời gian nghiên cứu kéo dài 5 năm, đủ để quan sát các biến động và xu hướng phản ứng của nhà đầu tư.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phản ứng của cổ phiếu STB: Lợi nhuận siêu ngạch lũy tích của STB trong giai đoạn 04/2009 đến 01/2010 dao động trong khoảng 0% đến 1%, với giai đoạn tăng lên 0,92% từ tháng 04 đến tháng 07/2009, sau đó giảm -0,38% từ tháng 07 đến tháng 09/2009 và tiếp tục giảm -0,92% từ tháng 09/2009 đến tháng 01/2010. Phản ứng tiêu cực sau sự kiện chia cổ tức bằng cổ phiếu cho thấy thị trường chưa phản ánh đúng thông tin tích cực.

2. Phản ứng của cổ phiếu VNM: Lợi nhuận siêu ngạch lũy tích của VNM trong giai đoạn 05/2009 đến 01/2010 dao động từ -1,06% đến 0,93%. Mặc dù có sự tăng nhẹ 0,77% từ tháng 07 đến tháng 09/2009 khi công ty chia cổ tức bằng tiền mặt và phát hành cổ phiếu thưởng, mức tăng không đáng kể và lợi nhuận cuối cùng vẫn dưới 1%, phản ánh sự thiếu nhạy bén của thị trường với thông tin tích cực.

3. Phản ứng của cổ phiếu FPT: Lợi nhuận siêu ngạch lũy tích của FPT trong giai đoạn 04/2009 đến 01/2010 luôn ở mức âm, dao động từ -0,8% đến gần 0%. Thị trường phản ứng ngược chiều với thông tin chia cổ tức bằng tiền mặt, với lợi nhuận giảm mạnh trước và trong thời điểm chia cổ tức, cho thấy sự bất ổn và tâm lý bầy đàn chi phối.

4. Tổng quan thị trường: Cả ba cổ phiếu đều không cho thấy phản ứng tích cực rõ ràng với thông tin chia cổ tức, chứng tỏ thị trường chứng khoán Việt Nam chưa đạt hiệu quả dạng trung bình mà vẫn duy trì hiệu quả dạng yếu. Nguyên nhân chính được xác định là do thông tin bất cân xứng và tâm lý bầy đàn của nhà đầu tư.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam chưa phản ánh đầy đủ và kịp thời các thông tin công bố chính thức, đặc biệt là thông tin chia cổ tức – một loại thông tin tích cực. Phản ứng tiêu cực hoặc mờ nhạt của thị trường đối với các sự kiện này có thể được giải thích bởi sự bất cân xứng thông tin, khi nhà đầu tư không có đầy đủ hoặc chính xác thông tin để đưa ra quyết định hợp lý. Ngoài ra, tâm lý bầy đàn khiến nhà đầu tư dễ bị ảnh hưởng bởi tin đồn và xu hướng chung, dẫn đến các hành vi đầu tư không dựa trên phân tích cơ bản. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, thị trường chứng khoán Việt Nam còn nhiều hạn chế về tính minh bạch và chuyên nghiệp, làm giảm hiệu quả hoạt động. Việc trình bày dữ liệu qua biểu đồ lợi nhuận siêu ngạch lũy tích cho từng cổ phiếu giúp minh họa rõ ràng sự biến động và phản ứng của thị trường, từ đó làm nổi bật các điểm yếu trong cơ chế phản hồi thông tin.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường minh bạch thông tin: Động viên các doanh nghiệp công bố thông tin tài chính và các sự kiện quan trọng một cách đầy đủ, chính xác và kịp thời nhằm giảm thiểu thông tin bất cân xứng. Cơ quan quản lý nên thiết lập các quy định nghiêm ngặt về công bố thông tin và xử lý nghiêm các vi phạm.

2. Quản lý và giám sát quỹ đầu tư: Tăng cường kiểm soát hoạt động của các quỹ đầu tư nhằm hạn chế các hành vi thao túng thị trường và giảm thiểu hiệu ứng bầy đàn. Cần xây dựng hệ thống giám sát tự động và minh bạch để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

3. Đào tạo và nâng cao năng lực nhà đầu tư: Phát triển các chương trình đào tạo, cấp bằng và kiểm soát chất lượng nhà tư vấn tài chính để nâng cao trình độ phân tích và nhận thức của nhà đầu tư. Khuyến khích tổ chức các khóa học, hội thảo và cuộc thi phân tích tài chính nhằm thúc đẩy văn hóa đầu tư chuyên nghiệp.

4. Khuyến khích phân tích tài chính độc lập: Tạo điều kiện cho các tổ chức nghiên cứu và phân tích tài chính phát triển, cung cấp thông tin khách quan và chuyên sâu cho nhà đầu tư. Điều này giúp nhà đầu tư có cơ sở đánh giá chính xác hơn về giá trị cổ phiếu, giảm thiểu tâm lý bầy đàn.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng 3-5 năm tới, với sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức tài chính và cộng đồng nhà đầu tư nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng và điều chỉnh các chính sách phát triển thị trường chứng khoán, giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả thị trường.

2. Các công ty chứng khoán và quỹ đầu tư: Thông tin về phản ứng thị trường và tâm lý nhà đầu tư giúp các tổ chức này điều chỉnh chiến lược đầu tư, quản lý rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động.

3. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Nghiên cứu giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về đặc điểm thị trường Việt Nam, từ đó có chiến lược đầu tư phù hợp, tránh bị ảnh hưởng bởi tâm lý bầy đàn và thông tin sai lệch.

4. Giảng viên và sinh viên ngành kinh tế, tài chính: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá cho việc nghiên cứu, giảng dạy và học tập về thị trường chứng khoán, mô hình CAPM và các phương pháp phân tích tài chính.

Câu hỏi thường gặp

1. Thị trường chứng khoán Việt Nam đã đạt hiệu quả dạng trung bình chưa?
   Theo kết quả nghiên cứu, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn chưa đạt hiệu quả dạng trung bình mà duy trì hiệu quả dạng yếu, do phản ứng thị trường chưa phản ánh đầy đủ và kịp thời các thông tin công bố chính thức.

2. Nguyên nhân chính khiến thị trường kém hiệu quả là gì?
   Hai nguyên nhân chính là thông tin bất cân xứng và tâm lý bầy đàn của nhà đầu tư, làm cho giá cổ phiếu không phản ánh đúng giá trị thực và gây ra các biến động không hợp lý.

3. Phương pháp nghiên cứu sự kiện được áp dụng như thế nào?
   Phương pháp này sử dụng mô hình CAPM để tính lợi nhuận siêu ngạch và lợi nhuận siêu ngạch lũy tích quanh các sự kiện công bố thông tin chia cổ tức, từ đó đánh giá phản ứng của thị trường.

4. Tại sao cổ phiếu blue chip như Vinamilk lại không phản ứng tích cực với thông tin chia cổ tức?
   Do giá cổ phiếu blue chip thường ở mức cao, nhà đầu tư có xu hướng e ngại đầu tư thêm dù doanh nghiệp có tình hình tài chính khả quan, dẫn đến phản ứng thị trường không mạnh mẽ.

5. Giải pháp nào giúp cải thiện hiệu quả thị trường chứng khoán Việt Nam?
   Tăng cường minh bạch thông tin, quản lý chặt chẽ quỹ đầu tư, đào tạo nhà đầu tư và khuyến khích phân tích tài chính độc lập là những giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả thị trường.

Kết luận

• Thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2004-2009 vẫn duy trì hiệu quả dạng yếu, chưa đạt hiệu quả dạng trung bình.
• Thông tin bất cân xứng và tâm lý bầy đàn là hai nguyên nhân chính gây ra tình trạng kém hiệu quả.
• Phản ứng của thị trường đối với thông tin chia cổ tức của ba cổ phiếu lớn STB, VNM và FPT không tích cực và không đồng nhất.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào minh bạch thông tin, quản lý quỹ đầu tư, đào tạo nhà đầu tư và phát triển phân tích tài chính độc lập.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển thị trường và là tài liệu tham khảo hữu ích cho nhà quản lý, doanh nghiệp, nhà đầu tư và học thuật.

Tiếp theo, cần triển khai các đề xuất chính sách và chương trình đào tạo nhằm nâng cao hiệu quả thị trường trong vòng 3-5 năm tới. Các bên liên quan được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện hoạt động đầu tư và quản lý thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 giới thiệu về đề tài nghiên cứu bao gồm bối cảnh nghiên cứu, các vấn đề cần được giải quyết và hướng giải quyết sẽ được trình bày trong các chương sau. Chương 2 khảo sát cơ sở lý thuyết. Chương 3 mô tả bộ số liệu và kết quả chạy mô hình CAPM. Chương 4 phân tích dữ liệu và trình bày kết quả nghiên cứu.

Cuối cùng chương 5 rút ra kết luận và đề xuất những giải pháp có thể thực hiện căn cứ vào kết quả phân tích ở chương 4. 123doc ‐7‐ Chương 2 THỊ TRƯỜNG HIỆU QUẢ VÀ TÂM LÝ KỲ VỌNG CỦA NHÀ ĐẦU TƯ Để xác định được dạng hiệu quả của thị trường từ đó phân tích rõ các nguyên nhân chủ yếu thì cũng cần hiểu rõ thế nào là thị trường hiệu quả và các lý thuyết về tâm lý kỳ vọng của nhà đầu tư. Lý thuyết xây dựng xung quanh các vấn đề về thị trường chứng khoán còn khá mới và là chủ đề được rất nhiều nhà nghiên cứu quan tâm, trong đó phải kể đến hai tác giả lớn là Ross (2007) và Miskhin(1995) đã đưa ra các định nghĩa về các dạng hiệu quả của thị trường và lý thuyết kỳ vọng hợp lý rất hữu ích cho đề tài. 1/ Thị trường hiệu quả Thị trường hiệu quả là một trạng thái lý tưởng mà mọi thị trường chứng khoán đang muốn vươn đến.

Định nghĩa về trạng thái này hiện nay có rất nhiều ý kiến, theo cách nhìn chung thì khái niệm này thực chất là một điểm chỉ ra cho các thị trường cùng điều chỉnh để hướng tới, khó có một thị trường nào có thể được xem là hiệu quả tuyệt đối. Miskhin(1995) cho rằng trong một thị trường hiệu quả, tất cả các cơ hội lợi nhuận chưa được khai thác sẽ không tồn tại. Tuy nhiên, cũng nhằm để khẳng định rằng việc đạt đến một thị trường hiệu quả hoàn toàn là điều hết sức khó khăn nếu không muốn nói là không thể thì Miskhin cũng khẳng định không phải tất cả mọi người tham gia thị trường tài chính đều phải có đầy đủ thông tin hoặc có kỳ vọng hợp lý để giá chứng khoán có thể trở về mức mà tại đó các thị trường hiệu quả được thỏa mãn. Thị trường luôn trong trạng thái kém hiệu quả sẽ phơi bày ra những cơ hội cho một số người tìm kiếm lợi nhuận cao hơn, và chính sự trục lợi của nhóm 123doc ‐8‐ người này sẽ giúp những thiên lệch của thị trường bị thu nhỏ dần và giúp cho thị trường ngày càng hiệu quả hơn.

Ross (2007) bổ sung thêm một số hàm ý với nhà đầu tư và các công ty khi thị trường chứng khoán đạt trạng thái hiệu quả đó là: Với nhà đầu tư, khi thị trường đạt đến mức hiệu quả tức mọi thông tin sẽ được phản ánh hết trong giá trị của cổ phiếu, họ sẽ chỉ nhận được tỷ suất lợi nhuận bình thường. Thị trường đã ý thức được hết mọi thông tin tốt xấu có nghĩa là nhà đầu tư cũng không thể trục lợi được gì và giá cả đã được điều chỉnh nhanh chóng ngay trước thời điểm nhà đầu tư mua bán chứng khoán. Các công ty cũng sẽ chỉ nhận được một mức giá thể hiện đúng giá trị cổ phiếu mà họ bán ra khi thị trường hiệu quả. Giá trị đúng ở đây có nghĩa là giá trị hiện tại (NPV).

Điều này có nghĩa là cơ hội cho các công ty thu được lợi nhuận từ việc bán cổ phiếu với mức giá cao hơn sẽ không có. Ross(2007) cũng đưa ra ba loại hiệu quả của thị trường như sau: Thị trường hiệu quả dạng yếu: là thị trường mà ở đó giá đã phản ánh tất cả các thông tin trong quá khứ. Đối với loại thị trường này, nếu nhà đầu tư dùng phương pháp phân tích kỹ thuật nghĩa là dùng số liệu giá cổ phiếu trong quá khứ để dự đoán giá tương lai thì họ sẽ không thu được mức lợi nhuận cao hơn lợi nhuận trung bình của thị trường do không thể tìm ra những chứng khoán đang được rao bán với mức giá cao hoặc thấp hơn giá trị thực của nó. Thị trường hiệu quả dạng yếu có thể được biểu diễn bằng đồ thị sau đây: Pt = Pt-1 + Lợi nhuận kỳ vọng + Sai số ngẫu nhiênt (2.1) Công thức trên có nghĩa là mức giá chứng khoán hiện tại sẽ bằng tổng của mức giá quan sát trong quá khứ với lợi nhuận kỳ vọng và sai số ngẫu nhiên.

Mức giá trong quá khứ có thể là giá của ngày hôm qua, của tuần trước hay của tháng 123doc ‐9‐ trước tùy thuộc vào cách thức lấy mẫu. Lợi nhuận kỳ vọng là một hàm tính toán dựa trên độ rủi ro của chứng khoán. Sai số ngẫu nhiên tồn tại là do tác động của một số thông tin mới phát sinh có ảnh hưởng đến chứng khoán. Sai số này có thể mang giá trị âm hoặc dương và được kỳ vọng bằng 0.

Sai số không căn cứ vào giá chứng khoán trong quá khứ. Thị trường hiệu quả dạng trung bình: là thị trường mà ở đó giá cổ phiếu đã phản ánh đầy đủ tất cả các thông tin đã được công bố chính thức. Có hai cách để kiểm tra xem thị trường có thật sự rơi vào trạng thái hiệu quả như trên hay không đó là: nghiên cứu sự kiện và dựa vào chỉ số của các quỹ hỗ tương. Phương pháp nghiên cứu sự kiện sẽ được đề tài trình bày kỹ trong mục 3 của chương này.

Cách thức tính toán căn cứ vào các quỹ hỗ tương được thực hiện bằng việc so sánh xem lợi nhuận trung bình của một quỹ hỗ tương đang đầu tư vào một số các chứng khoán được lựa chọn có bằng với lợi nhuận trung bình của các nhà đầu tư trên thị trường hay không. Với loại thị trường hiệu quả dạng trung bình, nếu nhà đầu tư áp dụng phương pháp phân tích căn cứ vào tất cả những thông tin được công bố để tính toán giá trị của cổ phiếu thì cũng sẽ không thể tìm ra được những chứng khoán đang được rao bán với mức giá cao hơn hoặc thấp hơn già trị thực để thu được nguồn lợi nhuận cao hơn mức lợi nhuận bình quân vì tất cả thông tin được công bố đều đã được phản ánh vào giá cổ phiếu. Thị trường hiệu quả dạng mạnh: là thị trường mà ở đó giá cổ phiếu ngoài việc phản ánh những thông tin công bố chính thức còn phản ánh luôn cả những thông tin nội gián, những thông tin vẫn chưa kịp công bố. 123doc ‐10‐ Với loại thị trường này, nhà đầu tư cho dù có thông tin nội gián cũng không thể trục lợi.

Nhà đầu tư sẽ chẳng thể thu được mức lợi nhuận cao hơn lợi nhuận trung bình cho dù có kiếm được nhiều thông tin đến đâu. Nhìn chung, thị trường hiệu quả là một đặc điểm cần vươn tới vì nếu các nhà đầu tư có sự năng động trong việc tìm hiểu nguồn thông tin và đánh giá qua nhiều kênh khác nhau thì mức giá họ mua bán cổ phiếu sẽ sát với giá trị thật của cổ phiếu đó hơn. Trong trường hợp thị trường vẫn còn không hiệu quả khiến nhà đầu tư có thể mua cổ phiếu với giá thấp hơn thì những nhà đầu tư khôn ngoan sẽ tận dụng cơ hội này để mua vào nhiều cổ phiếu, hành động này góp phần giúp giá cổ phiếu bắt đầu tăng lên và đạt đến mức giá đúng bằng giá trị nội tại của nó. Ngược lại, khi giá cổ phiếu bắt đầu bị định giá cao hơn giá trị thật thì các nhà đầu tư có thể làm động tác ngược lại là bán cổ phiếu đó ra để hưởng lợi, động tác này cũng làm giá cổ phiếu giảm xuống để quay về đúng giá trị kỳ vọng hợp lý.

Và nói như vậy cũng có nghĩa là khi thị trường đạt đến mức hiệu quả thì việc đầu tư vào thị trường sẽ đem lại lợi nhuận tương đương với khi đầu tư vào những thị trường khác và suất sinh lợi từ thị trường chứng khoán có thể được sử dụng như một chỉ số về suất sinh lợi nói chung của đồng vốn. 2/ Tâm lý kỳ vọng của nhà đầu tư 2.1/ Lý thuyết kỳ vọng hợp lý Việc nhà đầu tư quyết định mua cổ phiếu trên thị trường chứng khoán tùy thuộc vào kỳ vọng của họ vào giá cổ phiếu đó trong tương lai. Các nhà nghiên cứu đã xây dựng nên hẳn một cơ sở lý thuyết về kỳ vọng hợp lý do tính chất kỳ vọng luôn bao trùm lên tất cả mọi lĩnh vực kinh tế. Lý thuyết kỳ vọng thích ứng ra đời trong những năm 50, 60 cho rằng kỳ vọng chỉ được hình thành từ các kinh nghiệm trong quá khứ.

Tuy nhiên, nhược điểm của lập luận này nằm ở chỗ sự kỳ 123doc ‐11‐ vọng của con người còn bị ảnh hưởng bởi những dự đoán của họ về các chính sách trong tương lai nữa. Con người cũng luôn biết cách điều chỉnh để thay đổi kỳ vọng của mình bất cứ lúc nào khi họ nhận được những thông tin mới. Lý thuyết kỳ vọng hợp lý ra đời được xem như là khắc phục những khuyết điểm nêu trên. John Muth (1961) cho rằng kỳ vọng sẽ đồng nhất với dự báo tối ưu (ước lượng tốt nhất về tương lai) dựa trên tất cả các thông tin sẵn có.

Với cách phát biểu này, khi xem xét lại ta sẽ thấy có một yếu tố khiến cho việc hình thành kỳ vọng của nhà đầu tư trở nên khó khăn, đó là thông tin. Không phải tất cả các nhà đầu tư đều có thể có đầy đủ tất cả các thông tin trước khi quyết định mua bán trên thị trường chứng khoán, đó là chưa kể đến việc thông tin mà họ có được có thể khiến cho hành vi của họ bị sai lệch gây bóp méo giá trị kỳ vọng. Chính vì vậy, kỳ vọng không được đảm bảo là sẽ hoàn toàn chính xác. Có hai lý do chính khiến người ta khó đưa ra được một kỳ vọng chính xác: Thứ nhất là cho dù người kỳ vọng có thu thập được đầy đủ các thông tin nhưng việc đưa các thông tin đó vào tính toán để có được một dự báo chính xác là quá khó khăn và mất nhiều công sức.

Chính vì vậy, người ta đành chọn cách thức tính toán đơn giản hơn để có một dự báo gần đúng (chứ không phải là chính xác). Thứ hai là do người ta không thể thu thập đầy đủ các thông tin để đưa ra một dự báo chính xác. Miskhin (1992) phát biểu lý thuyết kỳ vọng hợp lý thông qua một biểu thức: Xe = Xof (2.