CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Một số khái niệm Theo Luật đất đai năm 2013, một số khái niệm liên quan đến công tác bồi thường như sau: - Nhà nước THĐ: Là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất (QSDĐ) của người được Nhà nước trao QSDĐ hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai. - Bồi thường về đất: Là việc Nhà nước trả lại giá trị QSDĐ đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất.
- Hỗ trợ khi Nhà nước THĐ: Là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển. - Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp: là hộ gia đình, cá nhân đã được Nhà nước giao, cho thuê, công nhận QSDĐ nông nghiệp; nhận chuyển QSDĐ nông nghiệp và có nguồn thu nhập ổn định từ sản xuất nông nghiệp trên đất đó. - Tái định cư (TĐC): là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây để sinh sống và làm ăn. TĐC bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nước thu hồi hoặc trưng thu đất đai để thực hiện các dự án phát triển.
TĐC được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất, tài sản, di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống, thu nhập, cơ sở vật chất tinh thần tại đó. Đặc điểm của quá trình bồi thường và GPMB Bồi thường và GPMB có tính đặc thù, khác nhau giữa các dự án, ảnh hưởng đến nhiều mặt của xã hội, có đặc điểm sau: 4 - Tính đa dạng: Mỗi dự án có vị trí khác nhau kèm theo vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, phong tục tập quán và trình độ dân trí khác nhau. - Tính phức tạp: Đất đai là tài sản cố định, có giá trị cao và không ngừng tăng lên theo thời gian, có vai trò quan trọng đối với mọi người dân. Đất đai cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng kiến nghị, khiếu nại kéo dài ở nhiều địa phương, gây mất ổn định xã hội.
Bên cạnh đó, công tác quản lý đất đai tuy đã được đầu tư, chú trọng nhưng chưa đạt hiệu quả cao. Việc tiếp cận thông tin đất đai còn nhiều khó khăn. Nguyên tắc và điều kiện bồi thường, hỗ trợ, TĐC khi nhà nước thu hồi đất 1.Nguyên tắc bồi thường Theo Luật Đất đai 2013, nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước THĐ được quy định như sau: “Điều 74. Nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước THĐ 1.
Người sử dụng đất khi Nhà nước THĐ nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật này thì được bồi thường. Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định THĐ. Việc bồi thường khi Nhà nước THĐ phải bảo đảm dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định của pháp luật.” Nguyên tắc bồi thường thiệt hại về tài sản, ngừng sản xuất, kinh doanh khi Nhà nước THĐ được quy định như sau: “ Điều 88. Nguyên tắc bồi thường thiệt hại về tài sản, ngừng sản xuất, kinh doanh khi Nhà nước THĐ 1.
Khi Nhà nước THĐ mà chủ sở hữu tài sản hợp pháp gắn liền với đất bị thiệt hại về tài sản thì được bồi thường. Khi Nhà nước THĐ mà tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phải ngừng sản xuất, kinh doanh mà có thiệt hại thì được bồi thường thiệt hại. Điều kiện bồi thường Theo Điều 75 Luật Đất đai 2013, điều kiện được bồi thường về đất khi Nhà nước THĐ vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng đối với hộ gia đình, cá nhân được quy định như sau: Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đất hàng năm, có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCN QSDĐ), Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và QSDĐ ở, GCN QSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi chung là Giấy chứng nhận) hoặc có đủ điều kiện để được cấp GCN QSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 77 của Luật này; người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với QSDĐ ở tại Việt Nam mà có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp GCN QSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp. Một số văn bản pháp lý của Nhà nước trong công tác bồi thường, GPMB - Luật Đất đai năm 2013; - Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật đất đai năm 2013; - Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ Quy định về bồi thường, hỗ trợ và TĐC khi Nhà nước THĐ; - Thông tư 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, TĐC khi Nhà nước THĐ; - Nghị định số 01/2017/NĐ-CP ngày 06/01/2017 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số Nghị định, quy định chi tiết thi hành Luật đất đai; 6 - Nghị định số 148/2020/NĐ-CP ngày 18/12/2020 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số Nghị định, quy định chi tiết thi hành Luật đất đai; 1.
Một số văn bản quy phạm pháp luật của tỉnh Quảng Ninh liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB - Quyết định số 1766/2014/QĐ-UBND ngày 13/8/2014 của UBND tỉnh Quảng Ninh “V/v ban hành quy định về bồi thường, hỗ trợ và TĐC khi Nhà nước thu hồi đất theo Luật đất đai 2013 trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh”; - Quyết định số 3238/QĐ-UBND ngày 26/12/2014 của UBND tỉnh Quảng Ninh “V/v quy định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh thực hiện từ ngày 01/01/2015 đến 31/12/2019”; - Quyết định số 4234/2015/QĐ-UBND ngày 28/12/2015 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành Bộ đơn giá bồi thường tài sản đã đầu tư vào đất khi Nhà nước THĐ trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh; - Quyết định số 3000/QĐ-UBND ngày 02/8/2017 của UBND tỉnh Quảng Ninh “V/v ban hành quy định về bồi thường, hỗ trợ và TĐC khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh”; - Quyết định số 42/QĐ-UBND ngày 27/12/2019 của UBND tỉnh Quảng Ninh "V/v quy định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh thực hiện từ ngày 01/01/2020 đến ngày 31/12/2024"; - Quyết định số 45/2019/QĐ-UBND ngày 31/12/2019 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc ban hành Bộ đơn giá bồi thường tài sản đã đầu tư vào đất khi Nhà nước THĐ trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh; - Quyết định số 30/2020/QĐ-UBND ngày 24/8/2020 của UBND tỉnh Quảng Ninh "Về việc sửa đổi khoản 3 Điều 17; khoản 1 Điều 19 Quy định ban hành kèm theo Quyết định số 3000/2017/QĐ-UBND ngày 02/8/2017 của UBND tỉnh về bồi thường, hỗ trợ và TĐC khi Nhà nước THĐ trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh"; 7 - Quyết định số 32/2020/QĐ-UBND ngày 18/9/2020 của UBND tỉnh Quảng Ninh "Về việc sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Quy định về Bộ đơn giá bồi thường tài sản gắn liền với đất khi nhà nước THĐ trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh ban hành kèm theo Quyết định số 45/2019/QĐ-UBND ngày 31/12/2019 của UBND tỉnh"; - Quyết định số 09/2024/QĐ-UBND ngày 19/02/2024 của UBND tỉnh Quảng Ninh "Về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước THĐ trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh ban hành kèm theo Quyết định số 3000/2017/QĐ-UBND ngày 02/8/2017 của UBND tỉnh Quảng Ninh"; 1. Một số văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến dự án Công viên nghĩa trang An Lạc - Quyết định số 360/QĐ-UBND ngày 19/02/2013 của UBND huyện Hoành Bồ về việc phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 – Công viên An Lạc tại hai xã Vũ Oai và Hòa Bình, huyện Hoành Bồ; - Phương án bồi thường (PABT) tổng thể được UBND huyện Hoành Bồ phê duyệt tại quyết định số 1118/QĐ-UBND ngày 06/6/2013; - Thông báo số 60/TB-UBND ngày 06/6/2013 của UBND huyện Hoành Bồ về việc THĐ để bồi thường GPMB dự án: Công viên An Lạc tại hai xã Vũ Oai, Hòa Bình, huyện Hoành Bồ. Cơ sở thực tiễn về công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB 1. Thực trạng về công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB ở Việt Nam trong giai đoạn 2020 – 2023 1.
Thực trạng về công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB tại tỉnh Bắc Giang Tính đến 15/10/2023, trên địa bàn toàn tỉnh Bắc Giang hiện đang thực hiện THĐ, bồi thường GPMB tổng số là 418 dự án. Trong quá trình triển khai thực hiện, UBND các huyện, thành phố đã ban hành Quyết định THĐ với tổng diện tích là 1175,9ha đất các loại của 19.165 tổ chức, hộ gia đình, cá 8 nhân với tổng kinh phí đã chi trả khoảng 4. Trong đó, có 04 huyện gồm: huyện Việt Yên (khoảng 478,7 ha), huyện Hiệp Hòa (khoảng 232,5 ha), huyện Lạng Giang (khoảng 131,9 ha), huyện Tân Yên (khoảng 118,7 ha) là những địa phương có khối lượng công việc hoàn thành ở mức cao. Công tác THĐ, bồi thường, hỗ trợ TĐC tại các dự án được UBND các huyện, thành phố triển khai quyết liệt, bám sát dự án, thực hiện đúng theo quy định của pháp luật về trình tự, thủ tục; công khai, minh bạch, đảm bảo quyền và lợi ích của người sử dụng đất, cơ bản đảm bảo đúng tiến độ và đáp ứng được yêu cầu, kịp thời bàn giao mặt bằng cho Chủ đầu tư để thực hiện dự án.