Chương 1: Cơ sở lí luận của quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực lập kế hoạch cho hiệu trưởng trường THPT; Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực lập kế hoạch cho hiệu trưởng trường THPT tỉnh Tuyên Quang; Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực lập kế hoạch cho hiệu trưởng trường THPT tỉnh Tuyên Quang. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC LẬP KẾ HOẠCH CHO HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Sơ lƣợc lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Trên thế giới Học thuyết quản lý theo khoa học: Quản lý đồng nhất với quá trình điều hành (quá trình tổ chức thực hiện kế hoạch ), quản lý phải đươ ̣c thiết kế tuân theo nguyên lý hợp lý khoa học.
Các đại diện tiêu biểu của học thuy ết này : Frederich Winslow Faylor (1856 - 1915) - Công trình "Các nguyên tắc quản lý theo khoa học"; Henry Lawrence Gantt (1861 – 1919) với biểu đồ kiểm tra việc thực hiện kế hoạch (gọi là đường Gantt) rấ t nổ i tiế ng. Biểu đồ mô tả các công việc theo tiến độ thời gian, mỗi công việc đều được xác định thời điểm bắt đầu, thời điểm kết thúc, các tiêu chuẩn cần phải hoàn thành cũng như mô tả được những thời điểm mà công việc đó phải kết hợp, trao đổi với công việc khác. Thuyết quản lý hành chính: Đa ̣i biể u tiêu biể u là Henri Fayol (1841 - 1925), Ông có đã tiế p cận quản lý ở cấp cao , Henri Fayol cho rằng, một tổ chức phải có nhiề u bô ̣ phâ ̣n khác nhau, các bộ phận này cần phải hoạt động thống nhất, nhịp nhàng với nhau. Nhà quản lý cấp cao phải tạo ra sự thống nhất, nhịp nhàng giữa các bộ phận trong tổ chức để tạo ra cố gắng nỗ lực hướng theo mục tiêu chung.
Theo Henri Fayol, để đạt được mục tiêu chung thì nhà quản lý phải thực thi những chức năng đặc thù của mình và đồng thời xây dựng các nguyên tắc và thực thi các nguyên tắc đó. Giai đoa ̣n thế kỷ 20 là giai đoạn đánh dấu sự phát triển của khoa học , nhất là khoa học xã hội và nhân văn, nó là tiề n đề và là cơ sở tạo ra hệ quan điểm mới trong thực tiễn quản lý , làm rõ tính tất yếu tham gia quản lý nguồn nhân lực của nhà nước. Viê ̣c phát hiện và ứng dụng khoa học hành vi , khoa ho ̣c tâm lý và xã hội học trong quản lý. Giai đoa ̣n này đã minh chứng quản lý bước đầu phát huy và khai thác trí lực của con người mô ̣t cách hơ ̣p lý và hiê ̣u quả.
Tác giả Mary Parker Follet (1868 - 1933) với 2 tác phẩm tiêu biểu : Kinh nghiệm sáng tạo (Creative Experience, xuất bản năm 1924) và Nhà nước mới (The New State, xuất bản năm 1918) đã chỉ cho chúng ta thầ y 10 luận điểm quan trọng 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com về cá nhân, nhóm và nhà nước, đồ ng thời chỉ ra những vấn đề đang nảy sinh trong quan hệ công nghiệp trong lĩnh vực quản lý. Chester Irving Barnard (1886 - 1961) với "Thuyết quản lý tổ chức": Tác phẩm tiêu biể u của Chester Irving Barnard là "Chức năng của quản lý". Ông cho rằng tổ chức là hệ thống các hoạt động hợp tác có ý thức. Người quản lý phải tạo ra bầu không khí mà ở đó có được sự gắn kết hay thống nhất các giá trị và mục đích.
Thành công của tổ chức phụ thuộc vào khả năng của nhà quản lý trong việc tạo ra bầu không khí tổ chức ấy, thẩm quyền của nhà quản lý bắt nguồ n từ sự chấp nhận của những người dưới quyền chứ không phải từ cơ cấu thứ bậc về quyền lực của tổ chức. Herbert Simon (15/6/1916 - 9/2/2001) với Luận án tiến sĩ - Administrative Behavior (hành vi quản lý) được Nhà xuất bản tự do, New York xuất bản năm 1976. Luận án của Herbert Simon xoay quanh chủ đề h ành vi và quá trình nhận thức để đưa ra những lựa chọn hợp lý là các quyết định. Douglas McGregor (1906 - 1/10/1964) với tác phẩ m “Khía cạnh con người của doanh nghiệp” Ông đã nêu lên Thuyết X và Thuyết Y trong quản lý.
Các tác giả: Harold Koontz, Cyril Odonnell và Heinz Weihrich với tác phẩ m "Những vấn đề cốt yếu của quản lý" đươ ̣c NXB Khoa Học Kỹ Thuật phát hành năm 1992. Harold Koontz, Cyril O"Donnell và Heinz Weihrich chỉ ra rằng hơn 90% các thất bại trong kinh doanh là do sự thiếu năng lực và kinh nghiệm quản lý. Ouchi với Thuyết Z thể hiê ̣n trong tác phẩ m Theory Z : How American Management Can Meet the Japanese Challenge (Nhà xuất bản Eddison-Wesley, 1981). Với Thuyết Z tâ ̣p trung vào mấ y vấ n đề : Tạo điều kiện để công việc ổn định; đồng lòng trong việc ra quyết định; trách nhiệm cá nhân; đánh giá và đề bạt chậm; kiểm tra không chính thức bằng các tiêu chuẩn được chính thức hóa; chuyên môn hóa lao động một cách ôn hòa; trả lương theo vị trí.
Peter Ferdinand Drucker (19/11/1909 - 11/11/2005): Trong cuố n sách “Những thách thức quản lý của thế kỉ XXI” - Management Challenges for the 21st Century Peter Ferdinand Drucker đã phân tích những tư tưởng và khía cạnh mới , có tính cách mạng cho tương lai. Đồng thời với cuố n sách này , Peter Ferdinand Drucker đươ ̣c đánh giá là nhà tư tưởng quản lý quan trọng nhất của thời đại. Ở Việt Nam Tại Việt Nam Đầu tiên phải nói đến tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com (1890-1969) về công tác quản lý, nhiều quan điểm chỉ đạo của Người đều nhắc đến tầm quan trọng của người quản lý. Người khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “Muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”.
Trong sự nghiệp cách mạng, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến sự nghiệp giáo dục; trong đó đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng về vấn đề phát triển đội ngũ CBQL. Điều đó được thể hiện qua các chủ trương, chính sách, hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật; tiêu biểu gần đây nhất là Chỉ thị số 40-CT/TW, ngày 16/6/2004 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục; Quyết định số 711/QĐ-TTg ngày 13/6/2012 của Thủ tướng Chính phủ, về việc phê duyệt “Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020”. Với xu hướng kế thừa, nhiều nhà khoa học Việt Nam như: Phạm Minh Hạc, Thái Duy Tuyên, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Gia Quý, Trần Kiểm, Nguyễn Thị Mỹ Lộc…đã chắt lọc những vấn đề tinh túy nhất của hầu hết các tác phẩm quản lý của nước ngoài để thể hiện trong các công trình nghiên cứu của mình về sự phát triển của công tác quản lý. Đáng lưu ý là các tác phẩm: “Cơ sở khoa học quản lý” (Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc); “Những luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ CNH-HĐH đất nước” (Nguyễn Phú Trọng – Trần Xuân Sầm); “Một số vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện các dân tộc người Tây Nguyên” (Lê Hữu Nghĩa).
Xét ở góc độ nghiên cứu lý luận quản lý giáo dục, dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, các nhà khoa học nước ta tiếp cận quản lý giáo dục và quản lý trường học để đề cập tới việc phát triển công tác quản lý trường học, tiêu biểu nhất có: “Phương pháp luận khoa học giáo dục” (Phạm Minh Hạc); “Khoa học quản lý giáo dục - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” (Trần Kiểm). Liên quan đế n vấ n đề lâ ̣p kế hoa ̣ch phải kể đế n : Tài liệu bồi dưỡng hiệu trường trường phổ thông theo hình thức liên kết Việt Nam - Singapore (Biên soạn theo chương trình đã được ban hành tại Quyết định số 3502/QĐ-BGDĐT ngày 14/5/2009 của Bộ GD&ĐT). Tài liệu bao gồm 7 chuyên đề, trong đó chuyên đề 4: Lập kế hoạch chiến lược trường phổ thông đã trang bị cho người hiệu trưởng một hệ thống các khái niệm về kế hoạch, lập kế hoạch, sứ mạng, tầm nhìn, giá trị, mục đích, mục tiêu cũng như giúp xác định một số kỹ năng trong lập kế hoạch giáo dục 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trường phổ thông. Tài liệu cũng hướng dẫn quy trình lập kế hoạch và giới thiệu một số mẫu kế hoạch ở trường phổ thông.
Sẽ là thiếu sót nếu ta không kể đến bộ tài liệu trong Dự án SREM (năm 2009). Dự án cũng đã biên soạn bộ tài liệu cung cấp nhiều kiến thức chung về những lĩnh vực khác nhau của quản lý giáo dục và những nhiệm vụ riêng trong quản lý trường học từ cơ bản đến nâng cao. Bộ tài liệu còn là sự tổng hợp những kiến thức, kinh nghiệm và thực tiễn quản lý giáo dục giúp hiệu trưởng có tầm nhìn rộng hơn về xu thế giáo dục hiện nay của nhiều nước trên thế giới. Trong đó, cuốn “Điều hành các hoạt động trong trường học” được đánh giá là cuốn sách có ý nghĩa quan trọng trong việc hướng dẫn hiệu trưởng thực hiện các kỹ năng lập kế hoạch giáo dục trong trường học hiệu quả nhất với một hệ thống các bước, các quy trình lập kế hoạch chiến lược phát triển nhà trường, kế hoạch năm học, kế hoạch chuyên đề và kế hoạch học kỳ, tháng, tuần trong trường phổ thông.
Khi nó i riêng về vấ n đề lâ ̣p kế hoa ̣ch , thì vào t háng 4 năm 1999, Nhà Xuất bản Giáo dục đã xuất bản cuốn "Chính sách và Kế hoạch trong quản lý giáo dục " của t ác giả Đặn g Bá Lam ̃ và Pha ̣m Thanh Nghi ̣. Cuố n sách đề câ ̣p nhiề u đế n quy trình xây dựng chính sách , kế hoa ̣ch mô ̣t cách bài bản. Đế n tháng 6 năm 2000, tác giả Đỗ Thiết Thạch đã biên tập tài liệu “Lập kế hoạch chiến lược - Lý thuyết và thực hành” từ nguồn tài liệu được cung cấp của Dự án CIDA- ACIE- NIED tài trợ. Tài liệu này là nguồn cung cấp quan trọng cho việc lập kế hoạch trường phổ thông giúp người hiệu trưởng hiểu về lập kế hoạch chiến lược; hướng dẫn cụ thể về quá trình lập kế hoạch chiến lược đồng thời chỉ rõ cấu trúc của bản kế hoạch chiến lược.