Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức bồi dưỡng kỹ năng chăm sóc tâm lý học sinh cho giáo viên tiểu học Chương 2: Thực trạng tổ chức bồi dưỡng kỹ năng chăm sóc tâm lý học sinh cho giáo viên tiểu học ở huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng. Chương 3: Các biện pháp tổ chức bồi dưỡng kỹ năng chăm sóc tâm lý học sinh cho giáo viên tiểu học huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC BỒI DƢỠNG KỸ NĂNG CHĂM SÓC TÂM LÝ HỌC SINH CHO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1.
Các công trình nghiên cứu của một số nước trên thế giới * Nƣớc ngoài: Ở Liên Xô trước đây, đã có nhiều tác giả nghiên cứu về nghề dạy học như: "Chuẩn bị cho sinh viên làm công tác giáo dục ở trường phổ thông" của N. Tác giả đã nhấn mạnh vai trò của kỹ năng sư phạm đối với nghề dạy học và ông đã khẳng định: “Những kỹ năng đó chỉ được hình thành và củng cố trong hoạt động thực tiễn của người thầy giáo".M Iacốplep trong cuốn: "Phương pháp và kỹ thuật lên lớp trong trường phổ thông" đã phân tích quá trình nhận thức của học sinh và quá trình dạy học tương đối chi tiết. Tác giả đã nêu rất cụ thể việc giáo viên cần phải làm là gì? Những yêu cầu đối với giáo viên ra sao? Và, tác giả đã dẫn ra những ví dụ về thành công cũng như những thất bại trong nghề dạy học nhằm làm sáng tỏ vấn đề nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường.Kixêcôp đã có nhiều công trình nghiên cứu về kỹ năng sư phạm. Một trong các công trình đó là: "Hình thành các kỹ năng kỹ xảo sư phạm trong điều kiện của nền giáo dục đại học".
Tác giả đã đưa ra 2 giai đoạn trong thực tập sư phạm đó là: thực tập tập luyện và thực tập tập sự.N Gônôbôlin trong cuốn "Những phẩm chất tâm lý của người giáo viên" đã phân tích hoạt động dạy học ở hai lĩnh vực: Công tác dạy học và công tác giáo dục của người giáo viên. Tác giả phân tích cụ thể: đối với công tác dạy học người giáo viên cần có những phẩm chất tâm lý gì và đối với công tác giáo dục người giáo viên phải có những phẩm chất tâm lý như thế nào thì mới đạt được hiệu quả trong giáo dục và dạy học. Patrice Pelpel trong cuốn "Tự đào tạo để dạy học" đã gợi ý cho chúng ta một cách tiếp cận khoa học có tính phương pháp luận về nghề dạy học, cách xác định các mục tiêu sư phạm, cơ sở lý luận và Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ thực hiện để chúng ta có thể tự mình lựa chọn và sử dụng một cách khách quan, khoa học các phương pháp và kỹ thuật dạy học thích hợp, cách tự đánh giá cùng với những dự báo về xu hướng phát triển các phương pháp và kỹ thuật dạy học ở nhà trường tương lai. Có thể nói, cuốn sách là những công cụ lý luận cần thiết cho mỗi nhà giáo khi tiến hành quá trình "tự đào tạo để dạy học".
Ngoài các công trình trên còn có nhiều công trình nghiên cứu khác được dự án Việt - Bỉ (hỗ trợ học từ xa) dịch và giới thiệu như: “Đào tạo thường xuyên" của Pierre Besnard (Đại học Paris V-Sorbonne) và Bernard Lietard (Đại học Genève) bàn về vấn đề người lớn tham gia đào tạo thường xuyên; "Chiến lược của giáo viên" do Paul D.Eggen (Đại học Nord Florida) và Donald. Kauchak (Đại học Utah) viết đã đưa ra nhận xét tổng quát về các mô hình và chiến lược dạy học; “Dạy học theo nhóm” của Phlippe Meirieu nêu hiệu quả của việc dạy học theo nhóm (NXB Chronique Sociale năm 1996); "Giáo viên rèn luyện tâm lý" của Jacques Nimier. Tác giả đã nêu vấn đề: không phải việc đào tạo tâm lý chỉ làm ở các trường sư phạm mà đủ. Cả cuộc sống nghề nghiệp của họ sau này, người giáo viên vẫn phải luôn luôn tự rèn luyện mình; "Những cơ sở của hoạt động giảng dạy” của tập thể tác giả: E.Vandenberghe (NXB Deboeck - xuất bản lần thứ 3) đã nêu cơ sở của giảng dạy là gì? và nội dung, mục tiêu, chức năng của việc đánh giá công tác giảng dạy cũng như sản phẩm và quá trình của hoạt động giảng dạy; "Hướng dẫn giáo viên" của: J.Thomas đã hướng dẫn kỹ thuật sử dụng các mục tiêu sư phạm và vấn đề kiểm tra đánh giá hay các dạng hội thảo trong đào tạo (NXB De.niverists 1995); Đặc biệt cuốn "Đào tạo giáo viên về nghiệp vụ" của Marguerite.
Từ sự biện chứng sư phạm tác giả đã phân tích vai trò của người thầy trên góc độ: Nhà giáo là một nhà chuyên nghiệp và đào tạo nghề nghiệp theo cách nào? v. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ Như vậy, các nhà khoa học ở nước ngoài đã quan tâm không ít đến vấn đề đào tạo, bồi dưỡng giáo viên. Tuy nhiên, hầu hết các công trình kể trên mới chỉ đề cập đến kỹ năng giảng dạy và kỹ năng giáo dục nói chung chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu vấn đề bồi dưỡng NLSP cho giáo viên - đặc biệt là giáo viên Tiểu học. Những công trình nghiên cứu trong nước Nghiên cứu trong nước về đào tạo, bồi dưỡng giáo viên đã có nhiều công trình nghiên cứu như tác giả Nguyễn Thị Tuyết Chinh (2008) Nghiên cứu về Tổ chức bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên (đề tài luận văn thạc sĩ).
Nguyễn Thành Kỉnh nghiên cứu về bồi dưỡng kỹ năng dạy học hợp tác cho giáo viên THCS (luận án tiến sĩ); Nguyễn Thị Hoa nghiên cứu về tổ chức bồi dưỡng kỹ năng dạy học hợp tác cho giáo viên dạy chính trị tại các trung tâm chính trị của tỉnh Thái Nguyên (Luận văn thạc sĩ). Trần Thị Minh Huế nghiên cứu về phát triển kỹ năng tư vấn, chăm sóc tâm lý cho sinh viên Đại học Thái Nguyên (2013 đề tài cấp Đại học); Năm 2013 Trần Quốc Dân đã nghiên cứu về bồi dưỡng kĩ năng thiết kế bài học cho giáo viên tiểu học huyện Cẩm phả Tỉnh Quảng Ninh, chưa có công trình nào nghiên cứu về tổ chức bồi dưỡng kỹ năng chăm sóc tâm lý học sinh cho giáo viên tiểu học, vì vậy chúng tôi chọn vấn đề làm đề tài nghiên cứu. Một số khái niệm công cụ 1. Bồi dưỡng Theo Từ điển tiếng Việt 2000 (Hoàng Phê chủ biên), khái niệm "Bồi dưỡng" được hiểu bồi bổ, nuôi dưỡng thêm (ví dụ: Tăng thêm sức khoẻ bằng chất bổ ăn uống đầy đủ để bồi dưỡng sức khoẻ; Tăng thêm năng lực và phẩm chất: như đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, bồi dưỡng kỹ năng, bồi dưỡng đạo đức.
Đào tạo, bồi dưỡng được xác định như là quá trình làm biến đổi hành vi con người một cách có hệ thống thông qua việc học tập. Việc học tập này có Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ được là kết quả của việc giáo dục, hướng dẫn, phát triển, và lĩnh hội kinh nghiệm một cách có kế hoạch. Theo định nghĩa của Uỷ ban Nhân lực của Anh, đào tạo, bồi dưỡng được xác định như là: một quá trình có kế hoạch làm biến đổi thái độ, kiến thức hoặc kỹ năng thông qua việc học tập rèn luyện để làm việc có hiệu quả trong một hoạt động hay trong một loạt các hoạt động nào đó. Mục đích của nó, xét theo tình hình công tác ở tổ chức, là phát triển nâng cao năng lực cá nhân và đáp ứng nhu cầu nhân lực hiện tại và tương lai của cơ quan.
Bồi dưỡng giáo viên Có thể nói một cách tổng quát, bồi dưỡng giáo viên là quá trình tác động của các nhà quản lý giáo dục thông qua hệ thống chức năng và công cụ quản lý tới tập thể giáo viên, tạo điều kiện, cơ hội cho giáo viên tham gia vào các loại hình hoạt động khác nhau dạy học - giáo dục - học tập trong và ngoài nhà trường để cập nhật bổ sung kiến thức, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ, bồi dưỡng tư tưởng tình cảm nghề nghiệp nhằm nâng cao phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục và đào tạo. Hoạt động bồi dưỡng giáo viên thường bao gồm các loại hình sau: + Hoạt động chuẩn hoá và nâng chuẩn cho giáo viên theo cấp học. + Hoạt động bồi dưỡng cập nhật thực tế những vấn đề của cuộc sống ảnh hưởng tới môi trường sư phạm. + Hoạt động bồi dưỡng cập nhật tại cơ sở giáo dục, nhà trường hoặc tập thể sư phạm.
+ Hoạt động tự bồi dưỡng của bản thân giáo viên bằng nhiều hình thức khác nhau… 1. Kỹ năng chăm sóc tâm lý, bồi dưỡng kỹ năng chăm sóc tâm lý học sinh cho giáo viên tiểu học i. Khái niệm kỹ năng Có rất nhiều quan niệm khác nhau về kỹ năng: V.Kruchexki quan niệm: “Kĩ năng là các phương thức thực hiện hoạt Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ động – những cái mà con người đã nắm vững”. Vì vậy người có kĩ năng là người đã nắm vững phương thức hành động trong một tình huống nhất định.
Ông đã tách kĩ năng ra khỏi kết quả hành động trong quá trình xem xét nó.Côvaliôv quan niệm: “Kĩ năng là những phương thức thực hiện hành động thích hợp với mục đích và những điều kiện hành động”. Ông cũng không đề cập đến kết quả của hành động. Theo ông kết quả của hành động phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng hơn cả là năng lực của con người, chứ không đơn giản là cứ nắm vững cách thức hành động thì đem lại kết quả tương ứng. Tác giả Trần Trọng Thủy cũng cho rằng: “Kỹ năng là mặt kỹ thuật của hành động, con người nắm được cách thức hành động tức là có kỹ thuật hành động và có kỹ năng”.
Lêvitôv quan niệm, kỹ năng là sự thực hiện có kết quả một động tác hay một hoạt động phức tạp bằng cách lựa chọn và áp dụng những cách thức đùng đắn có tính đến những điều kiện của nó. Một người có kỹ năng nào đó phải nắm được và vận dụng được cách thức hành động, đảm bảo cho hành động có kết quả. Vì vậy kỹ năng không chỉ là nắm được lí thuyết về cách thức hành động mà còn bao hàm khả năng vận dụng nó vào thực tiễn. Pêtrôvxki thì định nghĩa kỹ năng là: “sự vận dụng tri thức kỹ năng kỹ xảo đã có để lựa chọn và thực hiện những phương thức hành động tương ứng với mục đích đặt ra”.