Chương 1: Cơ sở lý luận về tự học và quản lý hoạt động tự học - Chương 2: Thực trạng tự học và quản lý hoạt động tự học của sinh viên Trƣờng Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thái bình. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Chương 3: Những biện pháp quản lý hoạt động tự học của sinh viên Trƣờng Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thái bình. CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỰ HỌC VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA SINH VIÊN CAO ĐẲNG 1.Lịch sử về vấn đề nghiên cứu 1.1 Trên thế giới Dạy học được xem là con đường giáo dục cơ bản nhất để thực hiện mục đích của quá trình giáo dục tổng thể trong đó tự học là phương thức cơ bản để người học có được những hệ thống tri thức phong phú và thiết thực.Trong lịch sử giáo dục, tự học là một vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới quan tâm. Song trong từng giai đoạn lịch sử nhất định, nó được đề cập dưới các góc độ và hình thức khác nhau.
Các tác giả đã làm rõ vai trò của hoạt động tự học (HĐTH), tự nghiên cứu tìm tòi, khám phá của bản thân người học, nó là cơ sở cho mọi sự thành công trong học tập. Khổng Tử (551-479 trước công nguyên) rất quan tâm đến việc kính thích sự suy nghĩ, sáng tạo của học trò. Cách dạy của ông là gợi mở để học trò tìm ra chân lý. Theo ông, thày giáo chỉ tìm ra cho học trò cái mấu chốt nhất, còn mọi vấn đề khác học trò phải từ đó mà tìm ra, người thầy giáo không được làm thay hết cho học trò.
Ông đã từng nói với học trò của mình rằng: “ Bất phẫn, bất phải, bất phi, bất phát.Cứ bất ngung, bất dĩ tam ngung phản, tác bất phục dã” (Không giận vì muốn biết thì không gợi mở cho, không bực vì không rõ được thì không bầy vẽ cho. Vật có bốn góc, bảo cho biết một góc, mà không suy ra ba góc kia thì không dạy nữa”. Mạnh Tử đòi hỏi người học phải tự suy nghĩ, không nên nhắm mắt theo sách. “Tận tín thư bất như vô thư” (Tin cả ở sách thì chi bằng không có sách).
Người học phải cố gắng tìm hiểu.55] 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Socrate (469-390 trước công nguyên) đã từng nêu khẩu hiệu “Anh hãy tự biết lấy anh” qua đó ông muốn học trò phát hiện ra „chân lý‟ bằng cách đặt câu hỏi để dần dần tìm ra kết luận [13, tr. Comenxki (1592 - 1670), ông tổ của nền giáo dục cận đại, người đặt nền móng cho sự ra đời của nhà trường hiện nay, nhà giáo dục lỗi lạc của Slovakia và nhân loại cũng đã nêu ra các nguyên tắc, phương pháp giảng dạy trong tác phẩm “Phép giảng dạy vĩ đại” nhằm phát huy tính tích cực chủ động của học sinh và ông cương quyết phản đối lối dạy học áp đặt giáo điều làm cho học sinh có thói quen không tự giác trong học tập .Theo ông , dạy học phải làm thế nào để người học thích thú học tập và có những cố gắng bản thân để nắm lấy tri thức.Ông nói: “Tôi thường bồi dưỡng cho học sinh của tôi tinh thần độc lập trong quan sát, trong đàm thoại và trong việc ứng dụng tri thức vào thực tiễn”.56] Thế kỷ XVIII-XIX, nhiều nhà giáo dục nổi tiếng như J. đều có chung quan điểm cần hướng cho học sinh tự nắm bắt kiến thức bằng cách tự tìm tòi và sáng tạo. Những năm gần đây, trên cơ sở kế thừa có phê phán các tư tưởng của các tác giả đi trước, các nước phương Tây nổi lên cuộc cách mạng để tìm phương pháp giáo dục mới dựa trên tiếp cận “lấy người học làm trung tâm” để phát huy năng lực nội sinh của con người.
Đại diện cho tư tưởng này John Dewey (1859- 1952), nhà sư phạm nổi tiếng người Mỹ, ông phát biểu “Học sinh là mặt trời, xung quanh nó quy tụ mọi phương tiện giáo dục”. Một loạt các phương pháp dạy học theo tư tưởng quan điểm này đã được đưa vào thực nghiệm: “Phương pháp tích cực”, “phương pháp hợp tác”, “phương pháp cá thể hoá”. Nói chung đây là các phương pháp mà người học không chỉ lĩnh hội kiến thức bằng nghe thầy giảng, học thuộc mà còn từ HĐTH, tự tìm tòi lĩnh hội tri thức. Giáo viên là người trọng tài, đạo diễn thiết kế tổ chức giúp cho học sinh biết cách làm, cách học.
6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ông còn cho rằng: việc giảng dạy phải kích thích được hứng thú, phải để trẻ em độc lập tìm tòi, thầy giáo là người thiết kế, cố vấn [13, tr.Cả hai đối tượng này đều là những cá thể tích cực học hỏi bằng cách đương đầu với những tình huống rắc rối nảy sinh trong những hoạt động của mình.Tư duy là một phương tiện nhằm giải quyết những vấn đề trong thực nghiệm và tri thức được tích luỹ thông qua chính quá trình giải quyết những vấn đề đó. Makiguchi, nhà sư phạm nổi tiếng người Nhật bản, trong những năm 30 của thế kỷ XX đã cho rằng “Mục đích của giáo dục là hướng dẫn quá trình học tập và đặt trách nhiệm học tập vào trong tay mỗi học sinh. Giáo dục xét như là quá trình hướng dẫn học sinh tự học” [26]. Raja Roy Singh, nhà giáo dục Ấn độ trong tác phẩm “Giáo dục cho thế kỷ XXI, những triển vọng của Châu á Thái Bình Dương” đã đưa ra quan điểm về quá trình “Nhận biết dạy - học” và ông chủ trương rằng người học phải là người tham gia tích cực vào quá trình “Nhận biết dạy - học”.
Ông cho rằng: “Sự học tập do người học chủ đạo” [23, tr. Trong hệ thống dạy học, người học vừa là chủ thể vừa là mục đích của quá trình học tập. “Vị trí của người học ở trung tâm hay ngoại biên là nét đặc trưng phân biệt hệ thống giáo dục này với giáo dục khác”. Trong dự thảo báo cáo về con người của thế kỷ 21, các Nhà giáo dục và nhân văn Châu Âu, Châu Mỹ và Châu Á đều có quan điểm thống nhất: xem thái độ học tập và kỹ năng ứng dụng của giới trẻ đang diễn biến ra sao.
Tuỳ theo đồ thị tăng trưởng ấy như thế nào, sẽ biết được diện mạo của lớp trẻ trong tương lai và cả gương mặt của xã hội ngày mai. Trong đó các tác giả đã đưa ra bốn thái độ học tập và mười kỹ năng ứng dụng học vấn vào đời sống xã hội, một trong mười kỹ năng đó là: Kỹ năng Tự học, tự nâng cao trình độ cá nhân trong mọi tình huống.4] 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Như vậy vấn đề tự học của học sinh - sinh viên đã được nghiên cứu từ rất sớm trong lịch sử giáo dục và nó vẫn còn là vấn đề nóng bỏng cho các nhà nghiên cứu giáo dục hiện tại và tương lai bởi vì tự học có vai trò rất quan trọng, quyết định mọi sự thành công trong học tập, là điều kiện đảm bảo cho hiệu quả, chất lượng của mọi quá trình giáo dục đào tạo.Ở Việt Nam Ở Việt nam, trong công cuộc đổi mới nền kinh tế – xã hội của đất nước, đã đặt ra những yêu cầu mới cho Giáo dục, đòi hỏi phải đổi mới Giáo dục. Một trong những phương hướng đổi mới đó là đổi mới phương pháp dạy học. Trong những năm gần đây chúng ta nói nhiều đến phương pháp dạy học tích cực, lấy người học làm trung tâm với ý tưởng cốt lõi là người học phải tích cực, độc lập, tự chủ, sáng tạo trong quá trình học tập.
Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với tinh thần Nghị quyết TW2 (khóa 8) về Giáo dục : “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp Giáo dục & Đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nề nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, nhất là sinh viên đại học. Phát triển mạnh phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn nhân dân, nhất là trong thanh niên”. Tinh thần của Nghị quyết đã được cụ thể hoá trong Luật giáo dục, Mục 2, Điều 4 “ Yêu cầu về nội dung, phương pháp giáo dục” đã nêu rõ: “Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”; Khoản b, Mục 1, Điều 36: “Yêu cầu về nội dung phương pháp giáo dục đại học và sau đại học” cũng nêu: “Phương pháp giáo dục đại học phải coi trọng việc bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu, tạo điều kiện cho người học phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, tham gia nghiên cứu, ứng dụng ”.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy: “Cách học tập:. Lấy tự học làm cốt. Người còn nhấn mạnh: “Phải nâng cao và hướng dẫn việc tự học” 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.79] Người khuyên: “Không phải có thầy thì học, thầy không đến thì đùa. Phải biết tự động học tập”.79] Nguyên Tổng bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt nam Đỗ Mười đã nhấn mạnh: “Tự học, tự đào tạo là một con đường phát triển suốt đời của mỗi con người trong điều kiện kinh tế – xã hội nước ta hiện nay và cả mai sau; đó cũng là truyền thống quý báu của người Việt Nam và cả dân tộc Việt Nam.
Chất lượng và hiệu quả giáo dục được nâng cao khi tạo ra được năng lực tự học, sáng tạo của người học, khi biến được quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục”. Lãnh đạo Bộ Giáo dục & Đào tạo khi đến thăm trường Đại học đã nhấn mạnh: “. Phải xác định mục tiêu quan trọng nhất của việc giảng dạy ở trường đại học là dạy cách học cho học viên, trang bị cho họ những phương pháp và kỹ năng tự học, thói quen học suốt đời, làm cho họ trở thành những thành viên nòng cốt của “Xã hội học tập”.” Trong khoa học đã có nhiều công trình nghiên cứu rất công phu về vấn đề tự học, như: “Quá trình dạy – tự học” của tác giả Nguyễn Cảnh Toàn,Vũ Văn Tảo [25]; “Luận bàn về kinh nghiệm tự học” của tác giả Nguyễn Cảnh Toàn [24] và nhiều công trình nghiên cứu về tự học của các Giáo sư, các nhà giáo dục học như Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Ngọc Bảo, Hà Thị Đức, Thái Duy Tuyên.