Lịch Sử Biến Đổi Kinh Tế Xã Hội Của Người La Ha Từ Sau Ngày Đổi Mới 1986 Tại Bản Nậm Khao, Mộc Châu

Luận án phân tích quá trình biến đổi kinh tế xã hội của người La Ha từ 1986 đến nay tại bản Nậm Khao, xã Tân Lập, Mộc Châu, Sơn La.

Trường đại học

Đại học Quốc gia Hà Nội

Chuyên ngành

Dân tộc học

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

luận án tiến sĩ lịch sử

2012

228
1
0

Phí lưu trữ

55 Point

Mục lục chi tiết

MỞ ĐẦU

1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu

1.2. Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

1.3. Tiểu kết chương 1

2. CHƯƠNG 2: KHÁI QUÁT VỀ NGƯỜI LA HA Ở ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU

2.1. Khái quát về người La Ha ở Sơn La

2.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội truyền thống và thực trạng kinh tế - xã hội của người La Ha ở địa bàn nghiên cứu

2.3. Tiểu kết chương 2

3. CHƯƠNG 3: QUÁ TRÌNH BIẾN ĐỔI KINH TẾ - XÃ HỘI TỪ ĐỔI MỚI (1986) ĐẾN TRƯỚC TÁI ĐỊNH CƯ (2004)

3.1. Biến đổi về kinh tế

3.2. Những thay đổi về đời sống xã hội

3.3. Vai trò của các tổ chức xã hội

3.4. Những vấn đề đặt ra

3.5. Tiểu kết chương 3

4. CHƯƠNG 4: QUÁ TRÌNH BIẾN ĐỔI KINH TẾ - XÃ HỘI TỪ SAU TÁI ĐỊNH CƯ (2004) ĐẾN NAY

4.1. Biến đổi về cơ cấu kinh tế

4.2. Biến đổi về đời sống xã hội

4.3. Biến đổi về sinh hoạt văn hóa

4.4. Những vấn đề đặt ra

4.5. Tiểu kết chương 4

KẾT LUẬN

Danh mục công trình khoa học của tác giả liên quan đến luận án

Tài liệu tham khảo

Danh sách những người cung cấp tư liệu

Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về người La Ha

Người La Ha là một trong 54 dân tộc thiểu số tại Việt Nam, sinh sống chủ yếu ở tỉnh Sơn La. Họ có một nền văn hóa phong phú và đa dạng, thể hiện qua các phong tục tập quán, ngôn ngữ và lối sống. Từ trước Đổi Mới (1986), người La Ha chủ yếu sống dựa vào nông nghiệp truyền thống, với các hoạt động canh tác và chăn nuôi. Tuy nhiên, sự thay đổi về kinh tế - xã hội đã diễn ra mạnh mẽ từ sau Đổi Mới, đặc biệt là sau khi họ phải di dời đến bản Nậm Khao, xã Tân Lập, huyện Mộc Châu. Sự chuyển đổi này không chỉ ảnh hưởng đến đời sống kinh tế mà còn tác động sâu sắc đến văn hóa và xã hội của người La Ha. Theo nghiên cứu, việc di dời đã tạo ra những cơ hội mới cho người La Ha trong việc tiếp cận các nguồn lực và dịch vụ, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức trong việc bảo tồn bản sắc văn hóa của họ.

1.1 Đặc điểm kinh tế xã hội truyền thống

Trước Đổi Mới, kinh tế của người La Ha chủ yếu dựa vào nông nghiệp tự cung tự cấp. Họ trồng lúa, ngô và các loại cây thực phẩm khác, đồng thời chăn nuôi gia súc. Tuy nhiên, do điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và thiếu thốn về cơ sở hạ tầng, đời sống của họ gặp nhiều khó khăn. Các chính sách phát triển kinh tế của Nhà nước trước đây chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu của người La Ha, dẫn đến tình trạng nghèo đói và thiếu thốn. Sự chuyển mình của kinh tế - xã hội bắt đầu từ năm 1986, khi các chính sách đổi mới được áp dụng, mở ra cơ hội cho người La Ha tiếp cận với các nguồn lực và thị trường mới.

II. Biến đổi kinh tế xã hội từ Đổi Mới 1986 đến nay

Quá trình biến đổi kinh tế - xã hội của người La Ha từ năm 1986 đến nay đã diễn ra mạnh mẽ. Các chính sách phát triển kinh tế của Nhà nước đã tạo điều kiện cho người La Ha cải thiện đời sống. Họ đã chuyển từ nền nông nghiệp tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa, tham gia vào các mô hình hợp tác xã và các chương trình phát triển nông thôn. Sự thay đổi này không chỉ giúp nâng cao thu nhập mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, người La Ha cũng phải đối mặt với nhiều thách thức, như sự mai một văn hóa và áp lực từ sự phát triển kinh tế. Việc bảo tồn bản sắc văn hóa trong bối cảnh hiện đại là một vấn đề cần được quan tâm.

2.1 Tác động của chính sách phát triển

Chính sách phát triển kinh tế của Nhà nước đã có tác động tích cực đến đời sống của người La Ha. Họ đã được hỗ trợ về kỹ thuật, giống cây trồng và vật nuôi, giúp tăng năng suất và sản lượng. Các chương trình đào tạo nghề cũng đã được triển khai, giúp người La Ha có thêm kỹ năng và kiến thức để phát triển kinh tế. Tuy nhiên, sự thay đổi này cũng đi kèm với những thách thức, như việc mất đi các giá trị văn hóa truyền thống và sự phân hóa trong cộng đồng. Việc cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa là một nhiệm vụ quan trọng trong giai đoạn hiện nay.

III. Tình hình kinh tế xã hội sau tái định cư 2004 đến nay

Sau khi tái định cư tại bản Nậm Khao, người La Ha đã có những thay đổi đáng kể trong đời sống kinh tế - xã hội. Họ đã được cấp đất sản xuất và nhà ở, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển kinh tế. Tuy nhiên, việc di dời cũng đã gây ra nhiều vấn đề, như thiếu đất canh tác và sự thay đổi trong lối sống. Người La Ha đang phải đối mặt với những thách thức trong việc duy trì bản sắc văn hóa và truyền thống của mình. Các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với nhu cầu và đặc điểm của người La Ha, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững.

3.1 Những vấn đề đặt ra

Mặc dù đã có những cải thiện trong đời sống kinh tế, người La Ha vẫn gặp nhiều khó khăn. Nhu cầu đất canh tác ngày càng tăng, trong khi diện tích đất sản xuất lại hạn chế. Sự phát triển kinh tế chưa thực sự bền vững, khi mà nhiều hộ gia đình vẫn phụ thuộc vào nông nghiệp truyền thống. Bên cạnh đó, sự mai một văn hóa và các giá trị truyền thống cũng đang là vấn đề cần được quan tâm. Việc bảo tồn văn hóa trong bối cảnh phát triển kinh tế là một thách thức lớn đối với người La Ha hiện nay.

07/02/2025

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tông quan về tinh hình nghiên cữu , cơ so ly thuyêt va phương pháp nghiên cứu (tr.40) Chương nay tap trung phân tích tình hình nghiên cứu về biến đổi kinh tê — xã hội nói chung, tình hình nghiên cứu về người La Ha nói riêng „ đăc biét là những nghiên cứu về biến đổi kinh tế — xã hội của người La Ha. Chương này cũng trình bày các lý thuyết , khái niệm về biến đổi xã hội , lý thuyết về phát triển bền v ững, thuyét tiên hoa đa hê của lý thuyết biến đổi vănhóa và khái niệm biến đồi văn hóa. Ngoài ra, luân an con lam ro các khái niệm về cơ câu xa hôi , phát triển xã hội. Phương phap nghiên cưu la công cu nhân thực và thưc hanh trong qua trinh lam luân an „ khung phân tích của luận án cũng duoc xây dung và trình bày trong chương nay.

Chương 2: Khái quát về người La Ha ở dia ban nghiên cứu (tr.82) Chương 2 trình bày về cac đăc điêm tư nhiên, lịch sử tộc người , tình hình dân cư va dân sô trên địa bàn nghiên cứu. Điêu kiên tư nhiên va khi hau 15 ở hai địa ban cư trú trước và sau khi di dân TDC của người La Ha cũng được trình bầy trong chương này phần nao cho thây sư khác biệt về môi trương sinh thái giưa hai dia ban. Nôi dung c hương 2 còn đề cập khái quát về đặc điểm kinh tế — xã hội truyền thông cũng như kinhtê — xãhội tưnăm 1954 đến truoc Đôi moi (1986) của người La Ha. Đây la nhưng cư liêu đề co thê thay rõ duoc sư biên đôi cua kinh tê — xã hội tộc người qua những giai đoạn phát triển _, cụ thé là dươi tac đông cua qua trinh Đôi mơi va qua trinh CNH-HDH mà cụ thé là di dân TDC do xây dưng thuy điên Sơn La sau nay.

Chương 3: Quá trình biến đổi kinhtế - xã hội từ Đổi Mới (1986) đến trược tai đỉnh cư (2004) (tr.115) Trong chương 3, kinh tê — xã hội của người La Ha qua tung thoi ky duoc trinh bày cho thay ơ môi giai đoan lich sư khac nha u, vơi nhưng chính sách cụ thé của Đảng , Nhà nước và chính quyền dia phương da tác động và làm biên đôi kinh tê — xã hội của ngươi La Ha ở địa bàn nghiên cứu nói riêng. Viêc trình bày va phân tich các chính sách định canh định cu, xây dưng cac HTX nông nghiép , HTX mua ban. trong giai đoan truoc Đôi mơi _, hay cac chính sách như Chi thi 100, Nghị quyết 10, Luât dat đai năm 1993. trong giai đoan sau Đôi moi, cho thay muc đô anh hương va nhưng tac đông cua các chính sách này đối với kinh tế — xã hội tộc người.

Chương 4: Quá trình biến đổi kinh tế - xã hội từ sau tái định cư (2004) đến nay (tr.179) Tình hình kinh tế — xã hội của người La Ha từ sau TDC (2004) đến nay duoc trinh bày và phân tích trong nôi dung chương 4. Công cuôc Đôi moi vơi chủ trương CNH -HĐH ma ơ đây la TĐC va các chính sách TĐC như : chính sách đền bù, chính sách hỗ tr ợ (hô tro khuyên nông , lương thưc va doi sông ) v. đa tác động và làm biến đổi mọi mặt về môi trường sông, biên đông về mặt dân cư, quan hé công đông, dan tôc cung như lam biên đôi doi sông kinh 16 tê, chuyên đôi cơ câ u cây trông. TĐC con tác động và làm thay đôi văn hóa của họ.

Tài liệu tham khảo (tr.196) Phụ lục (tr.226) 17 CHUONG 1 TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CUU, CƠ SO LÝ THUYET VA PHUONG PHAP NGHIEN CUU 1. Tổng quan tinh hình nghiên cứu 1. Những nghiên cứu về biến dỗi kinh té - xã hội Hiện nay, ở Việt Nam cũng như trên thé giới có rất nhiều công trình nghiên cứu về biến đổi kinh tế - xã hội nói chung và biến đồi kinh tế - xã hội của từng tộc người cụ thé nói riêng. Những nghiên cưu về quá trình biến đổi kinh tê - xã hội ở bat kỳ địa phương nào, bat ky toc ngươi nao đều duoc gan vơi qua trình CNH-HDH, đô thi hoa, toàn cau hoá.

Dươi goc đô kinh tê hoc, tác giả Phạm Văn Vang đã đề cậ p dén nhung nét chung về đời sông kinh tế khu vực miền núi và những dân tộc sinh sống ở khu vưc miền nui trong cuôn Kinh tê miền nui va các dân tộc : Thực trang — van đề — giải pháp [Phạm Van Vang , 1996]. Tác gia cũng đã nêu lên môt sô thưc tê kho khăn cua cac dân tôc sinh sông tai miền nui cung như những vân đề cấp thiết đặt ra đối với các tộc người thiếu số nói riêng _, cả cộng đồng nói chung va nhưng giai phap đề khãc phuc nhằm đưa k hu vuc miền nui co nhưng điều kiên thuân loi đề phat trién trong tương lai. Cuôn Kinh tê thi trương va su phân hoa giầu ngheo o vung dân tôc thiêu sô phía Bắc nược ta hiên nay [Lê Du Phong (cb), 1999] là những phân tích về thưc trang nền kinh tê thi trương va nhưng tac đông cua no đên cac dân tôc khu vưc miền nui phia Bac. Nhung tac đông do da gop phần lam thay đôi kinh tê - xã hội của nhiều dân tộc , tạo ra bước đột pha, bên canh đo cũng tạo ra sự phân hóa ngày càng mạnh và rõ rệt giữa các dân tộc.

Dươi goc đô dân tôc hoc , một trong sé những nghiên cứu đầu tiên về van đề nay tư sau CMT 8 năm 1945 do là cuỗn “Nhung bước tiên cua đồng bào thiểu số” của tác giả Tiên Châu [Tiên Châu, 1955] da giơi thiêu về nhưng 18 buoc tiên, môt sô thanh tưu dat duoc cua cac toc ngươi thiêu sô ơ Viêt Nam trong sư nghiép chung cua dat nước tư sauCMT_ 8, nhưng cung chưa đi sâu vao từng dân tộc cu thê. Sau Đồi moi (1986), nghiên cưu về biên đôi kinhtê — xã hội được quan tâm hon, trong đo có thé ké đến là cuốn Những biên đôi về kinh tê — văn hóa ở các tỉnh miễn núi phía Bắc [Bề Viét Đăng (cb), 1993], cuôn sach đề câp đến các vấn đề kinh tế , văn hoa, xã hội nhưng chủ yếu là của các tộc người có dân sô đông va mưc đô anh hương đến các tộc người khác như Tay, Nùng, Thái, Mương, Hmông, Dao. Các tác giả đã phân tích và làm sáng tỏ những đăc điềm kinh tê — văn hoa cua cac tôc ngươi nay , tư đo đưa ra nhưng nguyên nhân lam biên đôi kinh tê — văn hoa qua cac thoi ky cung như những tồn tai cần khãc phuc. Cuôn Jap quan hoat đông kinh tê cua mô t số dân tôc ở Tây Bắc Viét Nam của Trần Bình giới thiệu khái quát về hoạt động kinh tế ở Tây Bắc Việt Nam thông qua nghiên cưu trương hop dân tôc La Hu_, Si La (đai dién cho vùng cao ), dân tôc Kho -mú, Xinh-mun (đai dién cho v ung giữa — vùng lưng chưng nui), dân tôc Thai (đai dién cho vung thâp — vùng thung lũng chân núi ).

Trong cuốn sách này, tác giả đã chỉ ra những đặc trưng về hoạt động kinh tế của từng tộc người cụ thé trong những môi trường k hác nhau dé thay được nhưng ưng xu khac nhau cua cac toc ngươi voi môi trương tư nhiên. Tuy nhiên, công trinh nay moi chi dung lai ơ viéc mô ta cac hoat đông kinh tê cua môt sô dân tôc ơ Tây Bac Viét Nam lam cư liêu đề có những nghiên cứu chuyên sâu hơn cung như hoach đinh chính sach dân tôc trong tương lai. Các dân tộc thiểu số trong sự phát triển kinh tế - xã hội ở miễn nui [Bế Viết Đăng (cb), 1996] đề cập đến quan điểm, đường lối, chính sách dân tộc; những van đề phong phú, sinh động, nóng hỗi và cấp bách về thực trạng phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở miên núi sau 10 năm Đôi mới. Đông thời các tác giả cũng mạnh dạn đê xuât 19 những ý kiến tham khảo cho việc hoạch định những chính sách đối với các dân tôc thiêu sô miền nui trong sư nghiép công nghiệp hoa , hiên dai hoa o nuoc ta hién nay.

Những xu hương phát trién o vung nui phía Bắc Viét Nam của nhóm tác gia Donovan D , Rambo T., Lê Trọng Cúc, Trần Đức Viên gồm hai tap. Tap 1 nêu lên nhưng vân đề chung , tông quan phân tich nhưng xu thê phát triển của vùng núi phía Bắc Việt Nam nói chung và các tỉnh (Vĩnh Phú (Vĩnh Phúc , Phú Thọ ), Yên Bai, Lào Cai, Tuyên Quang va Ha Giang ) duoc khảo sát trực tiếp nói riêng. Nôi dung tap nay cung đưa ra môt sô nhân xet ban đầu về cac nhân tô anh hương dén qua trinh phat trién do. Tap 2 trình bay các kết quả nghiên cứu cụ thé ở các _ xã thuộc năm tỉnh được chọn dé nghiên cưu, đồng thơi đề câp đên kinh nghiêm phat trién lâm nghiép xa hôi ở cac nuoc châu A.

Trong chung mưc nhât định , xem xet kha năng vân dung cac kinh nghiêm nay ơ Viét Nam. Tuy nhiên, viéc nghiên cưu nay chu yêu diên ra ở địa bàn các tỉnh Đông Bắc Việt Nam _, xét về đặc điểm địa hình cũng như môi trương cư tru va văn hoa co nhưng điềm khac biêt so vơi cac dân tôc o Tây Bac Viét Nam. Cuôn Cơ hôi và thách thức đôi voi vung dân toc thiêu sô hiên nay của Viên Dân tôc [Viên Dân tôc, 2009] đa khai quat về thưc trang kinh tê - xã hội của vùng dân tộc thiếu số. Bên canh nhưng han chê , khó khăn là những cơ hội đang mo ra, các cơ hôi đo cung chỉnh la những thach thực đôi vơi cac dân tôc cũng như cả cộng đồng trên cac phương diên về nông nghiêp , thương mai va thị trường, nghề thu công truyền thông cung như phat trién nganh du lich ơ khu vuc na y; nhât la trong bôi canh Viêt Nam hôi nhâp quôc tê _.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ

Bài viết "Biến Đổi Kinh Tế Xã Hội Của Người La Ha Từ 1986 Đến Nay Tại Bản Nậm Khao, Mộc Châu" cung cấp cái nhìn sâu sắc về sự thay đổi trong đời sống kinh tế và xã hội của người La Ha từ khi Việt Nam thực hiện chính sách đổi mới. Tác giả phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của cộng đồng này, từ việc cải thiện thu nhập, chuyển đổi nghề nghiệp đến sự thay đổi trong văn hóa và giáo dục. Bài viết không chỉ giúp độc giả hiểu rõ hơn về quá trình phát triển của người La Ha mà còn mở ra những cơ hội để nghiên cứu thêm về các cộng đồng dân tộc khác.

Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về những chuyển biến kinh tế xã hội của các dân tộc khác, hãy tham khảo bài viết Luận án tiến sĩ những chuyển biến kinh tế xã hội của người cơ ho srê ở tỉnh lâm đồng từ năm 1975 đến năm 2015. Ngoài ra, bạn cũng có thể khám phá thêm về Luận án tiến sĩ quá trình biến đổi kinh tế xã hội của người la ha từ sau ngày đổi mới 1986 đến nay trường hợp người la ha ở bản nậm khao xã tân lập mộc châu sơn la để có cái nhìn toàn diện hơn về sự phát triển của người La Ha. Những tài liệu này sẽ giúp bạn mở rộng kiến thức và hiểu biết về các vấn đề xã hội và kinh tế của các cộng đồng dân tộc thiểu số tại Việt Nam.