i LÒI CẢM ON Được tham gia thực hiện khóa luận tốt nghiệp là niềm vinh dự to lớn, cũng như là thử thách cuối cùng của em, đánh dấu kết thúc chặng đường bốn năm học cử nhân Y tế công cộng định hướng Sức khoẻ môi trường - Nghề nghiệp tại Trường Đại học Y tế công cộng. Khóa luận là cơ hội để em trải nghiệm và ôn lại kiến thức, áp dụng những kỹ năng đã học và hoàn thiện những gì mình đã học trong suốt bốn năm vừa qua, giúp em học thêm NGUYỄN được nhiều điều và trưởng thành THỊ hơn. Đe THẢO hoàn N khóa luận tốt nghiệp, đó là cả thành được một quá trình cố gắng và nỗ lực, đôi khi còn là vượt qua chính bản thân mình, bên cạnh đó không thể kể đến sự hồ trợ của mọi người xung quanh. Đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy, cô giáo của Trường Đại học Y tể công cộng đã cung cấp cho em những tri thức quý báu, cũng như dạy em cách giữ cho mình nhiệt huyết trong học tập, hoạt động trong suốt bốn năm học tại trường.
Em xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới TS. Trần Thị Tuyết Hạnh, với vai trò là người CÁC thầy có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy, đã từng hướng dẫn cho nhiều sinh viên, học viên, cô đã hướng dẫn em một cách khoa học, cô luôn tận tình, chu đáo, dành nhiều thời gian, công sức trao đoi, định hướng, góp ý giúp em hoàn thành khóa luận của mình. Đây cũng là một hoạt động trong khuôn khổ của Nhiệm vụ “Đánh giá tính dễ bị tổn thương và năng lực thích ứng của Ngành Y tế trước các tác động của biến đổi khí hậu” do TS. Trần Thị Tuyết Hạnh là trưởng nhóm nghiên cứu phụ trách thực hiện.
Mặc dù bản thân đã có nhiều cổ gắng trong quá trình thực hiện nhưng những thiếu sót là không thể tránh khỏi, em rat mong nhận được những đóng góp quý giá của thầy cô và các bạn để khóa luận của em có thể hoàn thiện hơn! Hà Nội, ngày 10 tháng 5 năm 2018 Sinh viên Nguyễn Thị Thảo Ngân 11 MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN. ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.iv DANH MỤC BẢNG BIÊU. TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIỀN CỨU. Phương pháp thu thập tài liệu.
Tiêu chuẩn lựa chọn tài liệu. Tiêu chuẩn loại trừ. Các từ khoá để tìm kiếm. Nguồn tài liệu tham khảo.
Kết quả thu thập thông tin. TỔNG QUAN VỀ ẢNH HUỐNG sức KHỎE CỦA BIẾN ĐỐI KHÍ HẬU VÀ CÁC NHÓM ĐỐI TƯỢNG DỄ BỊ TỔN THƯƠNG. Một số định nghĩa. Biến đổi khí hậu - Climate Change.
Bệnh nhạy cảm với biến đối khí hậu. Nhóm người dễ bị tổn thương. Tổng quan về biến đổi khí hậu. Biểu hiện của biến đổi khí hậu.
Nguyên nhân của biến đổi khí hậu. Tổng quan về các bệnh nhạy cảm với biến đổi khí hậu ở Châu Á. Các bệnh liên quan đến áp lực về nhiệt (sóngnhiệt/sóng lạnh). Các bệnh đường hô hấp.
Các bệnh lây qua nước. Các bệnh lây qua vector. Một số vấn đề sức khoẻ khác. Mối liên quan giữa biến đổi khí hậu và các bệnh điển hình tại Châu ÁI 8 3.
Các nhóm cộng đồng dề bị tổn thương với biển đổi khí hậu ở khu vực Châu Á. Nhóm dễ bị tổn thương theo nhân khẩu học. Nhóm dễ bị tổn thương theo tình trạng sức khoẻ. Nhóm dễ bị tổn thương do văn hoá hoặc điều kiện sống, làm việc.
Nhóm dễ bị tổn thương do hạn chế tiếp cận tài nguyên và dịch vụ. Nhóm dễ bị tổn thương do cơ sở hạ tầng yếu kém.34 TÀI LIỆU THAM KHẢO.36 iv DANH MỤC TÙ VIẾT TẲT BĐKH Bien đối khí hậu CDC Trung tâm kiềm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (Centers of Disease Control and Prevention) COPD Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (Chronic obstructive pulmonary disease) GCM Mô hình hoàn lưu toàn cầu (Global-scale general circulation models) GDP Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product) HIV Loại virus gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (Human immunodeficiency virus) IPCC ủy ban Liên chính phủ về Biến đồi Khí hậu (Intergovernmental Panel on Climate Change) RCP Đường nồng độ khí nhà kính đại diện (Representative Concentration Pathways) SLE Bệnh viêm não St Louis (Saint Louis Encephalitis) SSP Lộ trình kinh tế xã hội được chia sẻ (Shared Socioeconomic Pathways) UTCI Chỉ số Khí hậu Khí hậu Chung (Universal Thermal Climate Index) WHO Tổ chức Y tể thế giới (World Health Organization) DANH MỤC BẢNG B1ẺU Bảng 1: Các bước thu thập thông tin Bảng 2: Một số yếu tổ khí hậu và các bệnh nhạy cảm với biển đổi khí hậu tương ứng Bảng 3: Mối liên quan giữa BĐKH và các bệnh điển hình tại Châu Á qua một số nghiên cứu tại các quốc gia Châu Á Bảng 4: Bảng tổng hợp một số kết quả tìm kiếm Sơ đồ 1: Sơ đồ quá trình thu thập thông tin 1 I. ĐẬT VẤN ĐÈ Biến đổi khí hậu (BĐKH) với các biếu hiện chính là sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu và mực nước biển dâng, được xem là một trong những thách thức lởn nhất của nhân loại trong the kỷ 21 [7], Trong nhũng năm qua nhiều nơi trên thế giới đã phải chịu nhiều thiên tai nguy hiểm như bão lớn, nắng nóng dữ dội, lũ lụt, hạn hán và khí hậu khắc nghiệt gây thiệt hại lớn về tính mạng con người và vật chất. Với những tác động lên tất cả các lĩnh vực kinh tế, xã hội và môi trường sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe của con người thông qua thực phẩm, nước, không khí và môi trường xung quanh [6], Theo tồ chúc Y tể thế giới (WHO), BĐKH tác động trực tiếp đến sức khỏe của con người làm thay đổi sinh lý, làm tăng nguy cơ nhập viện và tử vong do các bệnh tim mạch, thần kinh; nguy cơ mắc các bệnh đường hô hấp và dị ứng.
BĐKH tác động gián tiếp đến con người thông qua những nguồn lây bệnh làm tăng khả năng bùng phát và lan truyền bệnh dịch như các hội chứng cúm, tả, tiêu chảy. BĐKH cũng là điều kiện thuận lợi làm bùng phát một số bệnh nhiệt đói do vector truyền, đặc biệt là các bệnh muỗi truyền như sốt rét, sốt xuất huyết Dengue, Zika, viêm não Nhật Bản và các bệnh lây truyền từ động vật sang người (Zoonoses) [10], WHO cho biết mồi nãm có gần 7 triệu người trên thế giới bị từ vong vì các bệnh do ô nhiễm không khí như ung thư phổi, đột quỵ và dự đoán từ năm 2030 đến 2050 BĐKH gây ra thêm khoảng 250.000 người chết mỗi năm do suy dinh dưỡng, sốt rét, tiêu chảy hàng năm do nắng nóng. Gánh nặng bệnh tật lớn nhất sẽ rơi vào trẻ em, phụ nữ, người già và người nghèo trong các quần thể dân cư [10]. Châu Á là châu lục lớn nhất và đông dân nhất thế giới nằm ở Bắc bán cầu và Đông bán càu.
Châu Á chiếm 8,6% tổng diện tích bề mặt Trái Đất (chiểm 29,9% diện tích mặt đất) và có 4 tỉ người, chiếm 60% dân sổ hiện nay của thể giới. Châu Á có các đồng bằng châu thố rộng lớn, thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trồng lúa. Đại bộ phận các nước kinh tế còn đang plìát triển, hoạt động nông nghiệp là chính nên vẫn cần nhiều lao động. Nhiều nước vẫn còn 2 chịu ảnh hưởng của các quan điểm ỉạc hậu, tư tưởng đông con vẫn còn phô biển.
Châu Á có GDP danh nghĩa lớn thứ hai trên the giới, chỉ sau châu Âu. Dân số Châu Á phân bổ không đồng đều, thường tập trung ở những nước có nền kinh tế phát triển hoặc các nước nghèo. Vì Châu Á có đa dạng loại hình tự nhiên và đông dân cư nên BĐKH có thể gây nên những ảnh hưởng rất nặng nề [ỉ 1], Người dân ở các nước đang phát triển có thể dễ bị tổn thương nhất đối với các rủi do về sức khỏe trên toàn cầu. Việt Nam là một quốc gia nằm trong khu vực Đông Nam Châu Á, chịu ảnh hưởng của vùng gió mùa, khí hậu nóng và ẩm rất đặc trung.
Việt Nam có một bờ biển dài và mật độ dân số cao ở các vùng tập trung tại các khu vực đồng bằng nhiều sông lớn như Châu thổ sông Hồng, sông Cửu Long và các cừa sông, cửa biển dọc theo miền Trung [4]. Nham góp phần cung cấp các bằng chứng khoa học cho các nhà hoạch định chính sách và các nhà quán lý hiểu rõ hơn về các bệnh nhạy cảm với BĐKH và các nhóm cộng đồng dễ bị tổn thương với BĐKH, tác giả tiến hành nghiên cứu với đề tài: "Tổng quan về các bệnh nhạy cảm với biển đổi khí hậu và các nhỏm dễ bị ton thương tại Châu Ả ” với mục tiêu: 1. Mô tả mối liên quan giữa biến đổi khí hậu và một số bệnh điển hình nhạy cảm với biển đổi khí hậu tại Châu Á. Mô tả các nhóm cộng đồng dề bị tổn thương với biến đồi khí hậu tại Châu Á.
TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứu 11. Phưong pháp thu thập tài liệu 11. Tiêu chuẩn lựa chọn tài liệu - Tóm tắt (abstract) hoặc bản hoàn chỉnh của tài liệu khoa học điện tử từ các nguồn đáng tin cậy như các tạp chí khoa học, các cơ sở dữ liệu điện tư (MEDLINE.) liên quan đến BĐKH, các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương do BĐKH và sức khỏe. - Các số liệu thứ cấp từ các tổ chức, ban ngành liên quan đên BĐKH.
các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương do BĐKH và sức khóe. - Các tài liệu bản in, sách giáo khoa có thể tiếp cận được. - Các bài viết, báo cáo của hội thảo liên quan đến BĐKH, các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương do BĐKH và sức khỏe. - Tài liệu xuất bản bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh.
Tiêu chuẩn loại trừ - Tài liệu cũ trước 2000. - Tài liệu trùng lặp. - Tài liệu không có thông tin chính xác về tác giả, năm công bố, tiêu đề. - Tài liệu không có phương pháp nghiên cứu đáng tin cậy.
- Tài liệu không có thông tin hữu ích cho viết tổng quan. Các từ kho á đế tìm kiểm - Từ khoá tiếng việt: BĐKH, bệnh nhạy cảm với BĐK.H, nhỏm dề bị tồn thương, yếu tố nguy cơ, tác động sức khỏe, sốt xuất huyết dengue, sốt rét, các bệnh do muỗi truyền, hội chứng cúm, tiêu chảy, các bệnh lây lan qua nước ăn uống, đột quỵ, các bệnh tim mạch, chấn thương, Châu Á, Việt Nam,. - Các từ khoá tiếng anh tương ứng: Climate change, climate change sensitive diseases, dengue fever, malaria, mosquito borne diseases, diarrhoea, water 4 bome diseases, flu, stroke, cardio vascular diseases, injury, vulnerable group/population, factors, health impact, Asia, Vietnam, .