Luận Văn Thạc Sĩ Về Bảo Vệ Tài Nguyên Du Lịch Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích vnu ls pháp luật về bảo vệ tài nguyên du lịch ở việt nam 07, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Như Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Thu Hạnh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Pháp Luật Về Bảo Vệ Tài Nguyên Du Lịch Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN DU LỊCH, PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN DU LỊCH
• 1.1. Những vấn đề chung về bảo vệ tài nguyên du lịch
• 1.2. Tài nguyên du lịch
• 1.3. Sự cần thiết phải bảo vệ tài nguyên du lịch
• 1.4. Những vấn đề chung về pháp luật bảo vệ tài nguyên du lịch
• 1.5. Khái niệm và đặc điểm của pháp luật bảo vệ tài nguyên du lịch
• 1.6. Những nội dung cơ bản của pháp luật về bảo vệ tài nguyên du lịch
• 1.7. Quá trình hình thành và phát triển pháp luật bảo vệ tài nguyên du lịch ở Việt Nam
• 1.8. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN DU LỊCH Ở VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng pháp luật về bảo vệ tài nguyên du lịch
• 2.2. Những ưu điểm của pháp luật trong bảo vệ tài nguyên du lịch
• 2.3. Những hạn chế của pháp luật về bảo vệ tài nguyên du lịch
• 2.4. Thực tiễn thi hành pháp luật về bảo vệ tài nguyên du lịch
• 2.4.1. Những kết quả đạt được trong việc thi hành pháp luật về bảo vệ tài nguyên du lịch
• 2.4.2. Những hạn chế trong việc thi hành pháp luật về bảo vệ tài nguyên du lịch
• 2.4.3. Nguyên nhân của những bất cập, hạn chế trong việc bảo vệ tài nguyên du lịch
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN DU LỊCH VIỆT NAM
• 3.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện pháp luật về bảo vệ tài nguyên du lịch
• 3.2. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về bảo vệ tài nguyên du lịch ở Việt Nam
• 3.2.1. Hoàn thiện các quy định về trách nhiệm của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trong việc bảo vệ tài nguyên du lịch
• 3.2.2. Hoàn thiện các quy định về quyền và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ tài nguyên du lịch
• 3.2.3. Hoàn thiện các quy chuẩn về tài nguyên du lịch
• 3.2.4. Hoàn thiện các quy định về trách nhiệm pháp lý đối với các vi phạm pháp luật về tài nguyên du lịch
• 3.2.5. Một số giải pháp khác nhằm tăng hiệu quả bảo vệ tài nguyên du lịch ở Việt Nam
• 3.2.5.1. Nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước về du lịch
• 3.2.5.2. Nâng cao ý thức của người dân trong việc bảo vệ tài nguyên du lịch
• 3.3. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Bảo Vệ Tài Nguyên Du Lịch Việt Nam

Bảo vệ tài nguyên du lịch là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. Việt Nam, với nền văn hóa phong phú và tài nguyên thiên nhiên đa dạng, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên du lịch. Việc nghiên cứu pháp luật về bảo vệ tài nguyên du lịch không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn tạo ra khung pháp lý vững chắc cho các hoạt động du lịch.

1.1. Khái niệm và Đặc điểm của Tài Nguyên Du Lịch

Tài nguyên du lịch bao gồm các yếu tố tự nhiên và nhân văn, là cơ sở để phát triển các hoạt động du lịch. Theo Luật Du lịch năm 2005, tài nguyên du lịch được định nghĩa là cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử - văn hóa, và các giá trị nhân văn khác có thể được sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch.

1.2. Sự Cần Thiết Phải Bảo Vệ Tài Nguyên Du Lịch

Việc bảo vệ tài nguyên du lịch không chỉ giúp duy trì vẻ đẹp tự nhiên mà còn bảo vệ các giá trị văn hóa, lịch sử. Sự phát triển bền vững của ngành du lịch phụ thuộc vào việc quản lý và bảo vệ hiệu quả các tài nguyên này.

II. Thách Thức trong Bảo Vệ Tài Nguyên Du Lịch Việt Nam

Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo vệ tài nguyên du lịch. Các hoạt động khai thác tài nguyên không bền vững, sự gia tăng lượng khách du lịch và thiếu sự quản lý hiệu quả đã dẫn đến tình trạng suy thoái tài nguyên. Những vấn đề này cần được giải quyết kịp thời để đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.1. Tác Động Tiêu Cực của Du Lịch Đến Tài Nguyên

Hoạt động du lịch không kiểm soát có thể dẫn đến ô nhiễm môi trường, suy giảm chất lượng tài nguyên thiên nhiên và làm mất đi các giá trị văn hóa. Các nghiên cứu cho thấy, sự gia tăng khách du lịch đã gây áp lực lớn lên các tài nguyên du lịch.

2.2. Hạn Chế trong Quản Lý Tài Nguyên Du Lịch

Nhiều quy định pháp luật hiện hành chưa đủ mạnh để bảo vệ tài nguyên du lịch. Việc thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng địa phương cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.

III. Phương Pháp Bảo Vệ Tài Nguyên Du Lịch Hiệu Quả

Để bảo vệ tài nguyên du lịch, cần áp dụng các phương pháp quản lý bền vững. Việc xây dựng các chính sách pháp luật chặt chẽ và nâng cao ý thức cộng đồng là rất quan trọng. Các giải pháp này không chỉ giúp bảo vệ tài nguyên mà còn thúc đẩy phát triển du lịch bền vững.

3.1. Xây Dựng Chính Sách Bảo Vệ Tài Nguyên

Cần có các chính sách pháp luật rõ ràng và cụ thể về bảo vệ tài nguyên du lịch. Các quy định này cần được thực hiện nghiêm túc và có sự giám sát chặt chẽ từ các cơ quan chức năng.

3.2. Tăng Cường Ý Thức Cộng Đồng Về Bảo Vệ Tài Nguyên

Nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ tài nguyên du lịch là rất cần thiết. Các chương trình giáo dục và truyền thông có thể giúp người dân hiểu rõ hơn về giá trị của tài nguyên và trách nhiệm của họ trong việc bảo vệ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Việc áp dụng các biện pháp bảo vệ tài nguyên du lịch đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều địa phương đã triển khai các chương trình bảo vệ tài nguyên hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch và bảo vệ môi trường.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Các Chương Trình Bảo Vệ

Nhiều chương trình bảo vệ tài nguyên du lịch đã được triển khai thành công, giúp cải thiện chất lượng môi trường và nâng cao trải nghiệm của du khách. Các địa phương đã nhận thấy sự gia tăng lượng khách du lịch và doanh thu từ du lịch.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Thực Tiễn

Các bài học từ những chương trình bảo vệ tài nguyên du lịch cho thấy rằng, sự tham gia của cộng đồng và các bên liên quan là rất quan trọng. Việc xây dựng mối quan hệ hợp tác giữa các bên có thể tạo ra sức mạnh tổng hợp trong việc bảo vệ tài nguyên.

V. Kết Luận và Tương Lai của Bảo Vệ Tài Nguyên Du Lịch

Bảo vệ tài nguyên du lịch là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết trong bối cảnh phát triển hiện nay. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, cộng đồng và doanh nghiệp để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành du lịch. Tương lai của bảo vệ tài nguyên du lịch phụ thuộc vào những nỗ lực này.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Bảo Vệ Tài Nguyên Du Lịch

Bảo vệ tài nguyên du lịch không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi cá nhân cần nhận thức rõ vai trò của mình trong việc bảo vệ tài nguyên.

5.2. Định Hướng Phát Triển Bền Vững Trong Tương Lai

Định hướng phát triển bền vững trong ngành du lịch cần được đặt lên hàng đầu. Các chính sách và biện pháp bảo vệ tài nguyên cần được điều chỉnh và hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo báo cáo của Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO), du lịch đóng góp tới 45% kim ngạch xuất khẩu của các quốc gia đang phát triển và là 1 trong 10 ngành kinh tế then chốt thúc đẩy xu hướng tăng trưởng xanh toàn cầu. Tại Việt Nam, với đường bờ biển dài 3.260 km, hơn 3.000 hòn đảo lớn nhỏ cùng diện tích địa hình Karst đá vôi lên tới khoảng 60.000 km2, ngành du lịch sở hữu tiềm năng vượt bậc để trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Tuy nhiên, quá trình khai thác tài nguyên phục vụ phát triển kinh tế giai đoạn 1960 đến 2014 đã gây ra nhiều tác động tiêu cực, khiến nhiều danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử bị xâm hại nghiêm trọng.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là sự thiếu đồng bộ, bất cập trong hệ thống pháp luật điều chỉnh quan hệ bảo vệ tài nguyên du lịch, đặc biệt là khoảng trống pháp lý giữa Luật Du lịch 2005 với các luật chuyên ngành khác. Luận văn đặt ra 3 mục tiêu cụ thể: làm rõ cơ sở lý luận về tài nguyên du lịch và pháp luật bảo vệ tài nguyên du lịch; đánh giá toàn diện thực trạng pháp luật cùng thực tiễn thi hành tại Việt Nam; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện khung pháp lý kinh tế.

Phạm vi nghiên cứu bao quát trên lãnh thổ Việt Nam trong khoảng thời gian từ năm 1960 đến năm 2014, trọng tâm là giai đoạn thi hành Luật Du lịch 2005. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học giúp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, hướng tới mục tiêu xử lý 100% các hành vi xâm phạm danh lam thắng cảnh và giảm thiểu nguy cơ suy thoái môi trường tự nhiên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản lý nhà nước bằng pháp luật trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và lý thuyết kinh tế học tài nguyên công cộng. Xét từ bản chất kinh tế và pháp lý, tài nguyên du lịch là một loại hàng hóa công cộng đặc thù phục vụ nhu cầu đời sống tinh thần của nhân dân, do đó Nhà nước phải giữ vai trò nhạc trưởng thống nhất quản lý và phân phối quyền khai thác. Nghiên cứu cũng ứng dụng mô hình phát triển du lịch bền vững, xác lập mối quan hệ tương hỗ giữa 3 yếu tố: tăng trưởng kinh tế du lịch, bảo tồn môi trường sinh thái và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Hệ thống khái niệm then chốt được luận văn làm rõ bao gồm: tài nguyên du lịch tự nhiên (gồm 7 thành tố: địa chất, địa hình, địa mạo, khí hậu, thủy văn, hệ sinh thái, cảnh quan); tài nguyên du lịch nhân văn (phân định thành di sản văn hóa vật thể và phi vật thể); pháp luật về bảo vệ tài nguyên du lịch và quy hoạch không gian lãnh thổ du lịch.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn xây dựng trên nền tảng phương pháp luận duy vật biện chứng và tư tưởng Hồ Chí Minh về bảo vệ tài nguyên quốc gia. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ hơn 50 văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm Luật Du lịch 2005 với quy mô 11 chương 88 điều, Luật Di sản văn hóa 2001, Luật Bảo vệ và phát triển rừng 2004, Nghị định 76/2013/NĐ-CP, Quyết định 23/2014/QĐ-TTg cùng hơn 30 báo cáo đánh giá vi phạm thực tế tại các địa phương.

Cỡ mẫu khảo cứu bao quát 100% hệ thống văn bản pháp luật điều chỉnh trực tiếp lĩnh vực du lịch tại Việt Nam từ năm 1960 đến năm 2014. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp chọn mẫu chuyên gia, tập trung vào các trường hợp nghiên cứu điển hình như địa hình hang động Karst phía Bắc, tài nguyên biển đảo tại Nha Trang, Vũng Tàu và các di tích văn hóa lịch sử tại Hà Nội. Phương pháp phân tích luật học so sánh, tổng hợp logic, thống kê mô tả và dự báo khoa học được lựa chọn nhằm bóc tách chính xác những xung đột pháp lý giữa các cơ quan quản lý, từ đó đưa ra các kiến nghị hoàn thiện có tính khả thi cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, hệ thống pháp luật về bảo vệ tài nguyên du lịch đã hình thành khung khổ tương đối hoàn chỉnh nhưng bộc lộ hơn 4 điểm nghẽn lớn về sự chồng chéo chức năng. Thẩm quyền quản lý giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch với Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tại các khu rừng đặc dụng, khu bảo tồn thiên nhiên còn trùng lặp, thiếu một đầu mối chịu trách nhiệm trực tiếp.

Thứ hai, thực tiễn thi hành cho thấy tình trạng xâm hại di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh diễn biến phức tạp. Khoảng hơn 60% các dự án trùng tu, tôn tạo di tích tại các đô thị lớn trước năm 2014 đã sử dụng vật liệu bê tông, sơn công nghiệp thay cho cấu kiện gỗ và sơn truyền thống (điển hình tại chùa Trấn Quốc, chùa Kim Liên, đền Voi Phục), làm mất đi vẻ đẹp nguyên bản của di sản. Nạn trộm cắp cổ vật tại các cơ sở thờ tự cũng diễn ra nghiêm trọng, tiêu biểu là vụ mất 3 pho tượng Phật bằng đồng tại chùa Chân Tiên.

Thứ ba, sự thiếu vắng các quy chuẩn kinh tế kỹ thuật về sức chứa du lịch. Ước tính có tới hơn 80% các khu, điểm du lịch trên cả nước chưa xây dựng ngưỡng chịu tải môi trường, dẫn đến tình trạng quá tải du khách cục bộ vào mùa lễ hội, tạo lượng rác thải và nước thải sinh hoạt vượt từ 150% đến 200% công suất xử lý.

Thứ tư, chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ tài nguyên du lịch còn quá nhẹ. Mức phạt tiền theo các quy định hiện hành chỉ chiếm dưới 5% so với nguồn lợi nhuận bất chính thu được từ hành vi khai thác tài nguyên trái phép, dẫn đến tình trạng coi thường pháp luật của một số doanh nghiệp và cá nhân.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của những hạn chế trên là do sự mâu thuẫn giữa nhu cầu tăng trưởng kinh tế trước mắt với yêu cầu bảo tồn di sản lâu dài. Nhận thức của một bộ phận cộng đồng và chính quyền địa phương vẫn thiên về khai thác triệt để tài nguyên nhằm thu lợi nhuận nhanh. So với các công trình nghiên cứu trước đây về môi trường du lịch, luận văn đã làm rõ hơn khía cạnh trách nhiệm pháp lý kinh tế của từng nhóm chủ thể.

Để tối ưu hóa việc theo dõi thực thi, các dữ liệu nghiên cứu này có thể được trình bày trực quan thông qua Bảng tổng hợp mức độ chồng chéo thẩm quyền quản lý tài nguyên du lịch liên ngành và Biểu đồ phân loại các hành vi vi phạm bảo vệ di tích giai đoạn 2000-2014, giúp các nhà hoạch định chính sách dễ dàng nhận diện lỗ hổng thể chế.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện khung pháp lý về bảo vệ tài nguyên du lịch, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật: Sửa đổi, bổ sung Luật Du lịch 2005 theo hướng phân định rõ ranh giới thẩm quyền giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch với các bộ ngành liên quan và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, đặt mục tiêu cắt giảm ít nhất 50% tình trạng chồng chéo quản lý trước năm 2018. Chủ thể thực hiện: Quốc hội và Chính phủ.

2. Xây dựng bộ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sức chứa tài nguyên du lịch: Ban hành quy định bắt buộc về việc xác định sức chịu tải môi trường và quy chế phân vùng bảo vệ nghiêm ngặt cho 100% các khu du lịch quốc gia, điểm du lịch địa phương có hệ sinh thái nhạy cảm. Timeline thực hiện: giai đoạn 2015 - 2017. Chủ thể thực hiện: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường.

3. Tăng cường chế tài và trách nhiệm pháp lý: Nâng mức phạt tiền xử phạt vi phạm hành chính lên gấp 3 đến 5 lần đối với các hành vi xâm hại di tích, phá hủy tài nguyên địa hình Karst và rạn san hô ven biển; đồng thời áp dụng cơ chế bồi thường 100% chi phí phục hồi nguyên trạng tài nguyên bị tổn hại. Timeline thực hiện: năm 2016. Chủ thể thực hiện: Chính phủ và Thanh tra chuyên ngành du lịch.

4. Đẩy mạnh xã hội hóa và nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các chương trình bồi dưỡng kiến thức pháp luật bảo vệ tài nguyên cho khoảng 10.000 cán bộ quản lý văn hóa cơ sở và 100% doanh nghiệp lữ hành, kết hợp xây dựng mô hình cộng đồng dân cư tham gia quản lý, bảo vệ di sản. Timeline thực hiện: giai đoạn 2015 - 2020. Chủ thể thực hiện: Tổng cục Du lịch và Ủy ban nhân dân các cấp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan lập pháp và cơ quan quản lý nhà nước về du lịch: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Tổng cục Du lịch cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Các đơn vị có thể ứng dụng kết quả nghiên cứu để rà soát, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật và quy hoạch không gian du lịch địa phương.

2. Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành, lưu trú: Các đơn vị kinh doanh vận dụng để nắm rõ hơn 10 nhóm quy định pháp lý bắt buộc về bảo tồn môi trường, từ đó xây dựng các chương trình du lịch sinh thái có trách nhiệm và hạn chế rủi ro pháp lý.

3. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Các viện nghiên cứu, trường đại học đào tạo chuyên ngành Luật Kinh tế, Du lịch học có thể khai thác hệ thống 104 danh mục tài liệu tham khảo chuyên khảo và phương pháp phân tích luật học của luận văn để phục vụ giảng dạy.

4. Ban quản lý khu, điểm du lịch và các tổ chức bảo tồn: Vận dụng các tiêu chuẩn phân vùng sinh thái và quy chế trách nhiệm để quản lý, bảo vệ hiệu quả hơn 3.000 hòn đảo và các danh thắng thiên nhiên trên cả nước.

Câu hỏi thường gặp

Tài nguyên du lịch theo quy định của pháp luật Việt Nam bao gồm những yếu tố nào? Theo Điều 4 Luật Du lịch 2005, tài nguyên du lịch bao gồm tài nguyên tự nhiên (địa chất, địa hình với hơn 60.000 km2 đá vôi Karst, khí hậu, thủy văn, sinh vật) và tài nguyên nhân văn (di tích lịch sử, lễ hội, làng nghề truyền thống). Đây là nguồn lực cơ bản hình thành nên các sản phẩm du lịch.

Trách nhiệm quản lý nhà nước đối với tài nguyên du lịch được phân cấp như thế nào? Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về du lịch trên phạm vi cả nước. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý ngành; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trực tiếp kiểm kê, quy hoạch và ban hành biện pháp bảo vệ tài nguyên du lịch tại địa phương.

Tại sao hoạt động trùng tu di tích lịch sử trước năm 2014 thường xảy ra sai phạm? Thực tế có hơn 60% vụ việc trùng tu sai quy cách do tình trạng giao khoán cho các đơn vị thiếu chuyên môn, tự ý đưa vật liệu hiện đại như bê tông cốt thép thay thế cấu kiện gỗ cổ truyền, vi phạm nghiêm trọng các quy định tại Luật Di sản văn hóa 2001.

Doanh nghiệp kinh doanh lữ hành có trách nhiệm pháp lý bắt buộc nào đối với tài nguyên? Doanh nghiệp lữ hành có nghĩa vụ đưa nội dung bảo vệ cảnh quan vào tài liệu hướng dẫn du khách, không tổ chức các chương trình gây tổn hại hệ sinh thái và có trách nhiệm phối hợp với chính quyền địa phương tham gia các hoạt động bảo tồn tại điểm đến.

Sự khác biệt căn bản giữa Pháp lệnh Du lịch 1999 và Luật Du lịch 2005 trong bảo vệ tài nguyên là gì? Luật Du lịch 2005 đã chuyển hóa các quy định mang tính nguyên tắc chung tại Pháp lệnh 1999 thành 11 chương 88 điều cụ thể, xác định rõ ràng quyền, nghĩa vụ pháp lý của từng nhóm chủ thể và luật hóa nguyên tắc phát triển du lịch bền vững.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận, khẳng định tài nguyên du lịch là hàng hóa công cộng đặc thù cần được điều chỉnh chặt chẽ bởi pháp luật kinh tế.
• Đánh giá chi tiết tiến trình lập pháp giai đoạn 1960 đến 2014, phân tích rõ sự phát triển từ Pháp lệnh Du lịch 1999 đến Luật Du lịch 2005.
• Chỉ ra 4 bất cập thực tiễn lớn gồm chồng chéo thẩm quyền, hơn 60% di tích bị biến dạng sau trùng tu, thiếu quy chuẩn sức chứa và mức phạt vi phạm hành chính dưới 5% nguồn thu bất chính.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá nhằm hoàn thiện thể chế, xây dựng quy chuẩn kỹ thuật sức tải môi trường và tăng mức chế tài răn đe.
• Định hướng nâng cao năng lực cho hơn 10.000 cán bộ quản lý cơ sở gắn liền với sự tham gia của cộng đồng dân cư giai đoạn 2015 - 2020.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn để phục vụ việc sửa đổi Luật Du lịch trong giai đoạn hội nhập. Kế hoạch tiếp theo đòi hỏi các cơ quan quản lý cần sớm thể chế hóa bộ chỉ số sức chịu tải môi trường du lịch trước năm 2020. Hãy tải và tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ này ngay hôm nay để nắm vững hệ thống giải pháp pháp lý bảo vệ tài nguyên du lịch Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN DU LỊCH, PHÁP LUẬT VỀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN DU LỊCH 1. Những vấn đề chung về bảo vệ tài nguyên du lịch 1. Tài nguyên du lịch Theo tác giả Phạm Trung Lương và Đặng Duy Lợi đã định nghĩa trong cuốn sách “Tài nguyên và môi trường du lịch Việt Nam” thì “Tài nguyên hiểu theo nghĩa rộng bao gồm tất cả các nguồn nguyên liệu, năng lượng và thông tin có trên Trái đất và trong không gian vũ trụ liên quan, mà con người có thể sử dụng phục vụ cho cuộc sống và sự phát triển của mình” [10, tr. Trần Đức Thanh thì: Tài nguyên là tất cả những nguồn thông tin, vật chất, năng lượng được khai thác phục vụ cuộc sống và sự phát triển của xã hội loài người.

Đó là những thành tạo hay tính chất của thiên nhiên, những công trình, những sản phẩm do bàn tay khối óc của con người làm nên, những khả năng của loài người,… được sử dụng phục vụ cho sự phát triển kinh tế và xã hội của cộng đồng [21, tr. Như vậy, tài nguyên có thể được hiểu là những gì thuộc về tự nhiên, hay là những sản phẩm do con người tạo ra, có thể được con người sử dụng vào phát triển kinh tế và xã hội để tạo ra hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường trong quá trình phát triển của xã hội loài người. Xã hội loài người ngày càng phát triển, nhu cầu đời sống ngày càng tăng kéo theo nhu cầu khai thác tài nguyên phục vụ cho các hoạt động phát triển cũng ngày càng tăng cao. Mỗi ngành nghề khác nhau lại có yêu cầu khác nhau trong khai thác, sử dụng các nguồn tài nguyên, nên việc phân chia các nhóm nguồn tài nguyên phục vụ cho từng lĩnh vực cũng có xu hướng ngày 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] càng cụ thể, chi tiết hơn.

Sự phân biệt rõ chức năng của mỗi nguồn tài nguyên phù hợp với từng lĩnh vực là nhằm giúp cho công tác quản lý các nguồn tài nguyên được thuận lợi, hiệu quả hơn và tài nguyên du lịch cũng được tiếp cận theo hướng đó. Nguyễn Minh Tuệ cho rằng: Tài nguyên du lịch là tổng thể tự nhiên và văn hóa lịch sử cùng các thành phần của chúng góp phần khôi phục, phát triển thể lực, trí tuệ của con người, khả năng lao động và sức khỏe của họ. Những tài nguyên này được sử dụng cho nhu cầu trực tiếp và gián tiếp, cho việc sản xuất dịch vụ du lịch [23, tr. Luật Du lịch năm 2005 quy định: Tài nguyên du lịch được hiểu là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên, di tích lịch sử - văn hoá, công trình lao động sáng tạo của con người và các giá trị nhân văn khác có thể được sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch, là yếu tố cơ bản để hình thành các khu du lịch, điểm du lịch, tuyến du lịch, đô thị du lịch [14, Điều 4, Khoản 4].

Tài nguyên du lịch gồm tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn đang được khai thác và chưa được khai thác. Tài nguyên du lịch tự nhiên gồm các yếu tố địa chất, địa hình, địa mạo, khí hậu, thủy văn, hệ sinh thái, cảnh quan thiên nhiên có thể được sử dụng phục vụ mục đích du lịch. Tài nguyên du lịch nhân văn gồm truyền thống văn hóa, các yếu tố văn hóa, văn nghệ dân gian, di tích lịch sử, cách mạng, khảo cổ, kiến trúc, các công trình lao động sáng tạo của con người và các di sản văn hóa vật thể, phi vật thể khác có thể được sử dụng phục vụ mục đích du lịch. Tài nguyên du lịch có thể thuộc sở hữu nhà nước hoặc sở hữu của tổ chức, cá nhân.

Tài nguyên du lịch tự nhiên Tài nguyên du lịch tự nhiên là các đối tượng và hiện tượng trong môi trường tự nhiên bao quanh chúng ta được khai thác sử dụng để phục vụ cho 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hoạt động du lịch. Các tài nguyên du lịch tự nhiên luôn gắn liền với các điều kiện tự nhiên, điều kiện lịch sử, văn hóa, kinh tế, xã hội, được khai thác đồng thời với tài nguyên du lịch nhân văn.Tài nguyên du lịch tự nhiên bao gồm: - Tài nguyên địa hình Địa hình là thành phần quan trọng của tự nhiên, nơi diễn ra các hoạt động của con người. Đối với hoạt động du lịch, các dạng địa hình tạo nên phong cảnh, một yếu tố quan trọng để hình thành nên các tài nguyên khác. Các địa hình đặc biệt có sức hấp dẫn khách du lịch là: địa hình Karst, địa hình bờ biển, địa hình hải đảo,… Địa hình Karst: chiếm khoảng 60.000 km2 tập trung chủ yếu ở Việt Bắc, Tây Bắc, Đông Bắc và Bắc Trung Bộ, với các dạng Karst hang động, Karst ngập nước và Karst đồng bằng.

Địa hình Karst tạo nên những điểm du lịch hấp dẫn với hệ thống các hang động, núi đá vôi,… Địa hình bờ biển: Bờ biển nước ta dài khoảng 3.260 km với nhiều cảnh quan phong phú, đa dạng, có nhiều bãi tắm đẹp là một tiềm năng rất có giá trị cho du lịch biển, nghỉ dưỡng và vui chơi giải trí. Các bãi biển nổi tiếng như: Bãi Cháy (Quảng Ninh), Cát Bà (Hải Phòng), Sầm Sơn (Thanh Hóa), Văn Phong (Nha Trang), Mỹ Khê (Đà Nẵng)… Địa hình hải đảo: Nước ta có hơn 3.000 hòn đảo lớn nhỏ, trong đó nhiều đảo có cảnh quan đẹp đã được đưa vào khai thác phục vụ du lịch như: Cô Tô (Quảng Ninh), Cát Bà (Hải Phòng), Côn Đảo (Bà Rịa - Vũng Tàu), Lý Sơn (Quảng Ngãi)…. - Tài nguyên khí hậu Tài nguyên khí hậu là sự tổng hợp các yếu tố nhiệt độ, độ ẩm, áp suất không khí, tốc độ gió, hướng gió, bức xạ nhiệt. Các yếu tố của khí hậu thay đổi theo không gian từ xích đạo đến hai cực, theo độ cao, theo thời gian (tính theo mùa), có mối quan hệ chặt chẽ với địa hình, vị trí địa lý, thủy văn và sinh vật, hoạt động sản xuất và đời sống của con người [25, tr.

9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Khí hậu bao gồm nhiệt độ, độ ẩm, áp suất, không khí, lượng mưa, gió, bức xạ mặt trời. Những nơi có khí hậu thích hợp với sức khỏe con người, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch. Tài nguyên khí hậu phục vụ cho phát triển các loại hình du lịch và quyết định tính thời vụ của nhiều loại hình du lịch. - Tài nguyên nước Tài nguyên nước bao gồm nước mặt và nước ngầm.

Đối với hoạt động du lịch thì nguồn nước mặt có ý nghĩa rất to lớn, bao gồm: đại dương, biển, hồ, sông, suối, thác,… Nước mặt góp phần tạo môi trường không khí mát mẻ, thoáng, tạo phong cảnh đẹp. Các mặt nước ven bờ như bãi biển, ven hồ, các dòng sông thường được sử dụng để tắm, phát triển các hoạt động thể thao dưới nước. So với nước mặt, nước ngầm bao gồm các điểm nước khoáng, suối nước nóng là tài nguyên thiên nhiên quý giá để phát triển các loại hình du lịch nghỉ dưỡng, chữa bệnh. Trong đó, nước khoáng là nước thiên nhiên chứa một số thành phần vật chất đặc biệt, các nguyên tố hóa học, các khí, các nguyên tố phóng xạ và có tính chất vật lý như nhiệt độ cao, độ Ph có tác dụng sinh lý với con người.

- Tài nguyên sinh vật Tài nguyên sinh vật bao gồm nguồn động vật, thực vật tiêu biểu có thể phục vụ phát triển du lịch. Ngày nay, khi áp lực từ cuộc sống, công việc ngày càng tăng khiến cho con người thường rơi vào trạng thái bức bối, căng thì nhu cầu nghỉ ngơi, giải trí ngày càng trở nên cấp thiết cùng với thị yếu đi du lịch ngày càng phong phú. Du khách mong muốn được chiêm ngưỡng những cảnh quan sinh thái, những hệ động, thực vật phong phú, mang tính thẩm mĩ cao để thỏa mãn tính giải trí, có được cảm giác thư thái. Trong hoạt động tham quan du lịch thì tài nguyên sinh vật có ý nghĩa đặc biệt, chính nó có thể mang đến cho những người chiêm ngưỡng, tận hưởng 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nó cảm giác thoải mái tinh thần, thỏa mãn trí tò mò của họ.

Điều đó là nguyên nhân chính thu hút khách du lịch, vì thế tính đa dạng sinh học sự bảo tồn được nhiều nguồn gen, tạo phong cảnh đẹp, thơ mộng cần được bảo vệ, tu bổ và khai thác hợp lý để phát triển bền vững. Tài nguyên du lịch nhân văn Tài nguyên du lịch nhân văn là các đối tượng và hiện tượng xã hội cùng các giá trị văn hóa, lịch sử của chúng có sức hấp dẫn du khách và được khai thác để kinh doanh du lịch. Tài nguyên du lịch nhân văn được chia thành hai loại là tài nguyên du lịch nhân văn vật thể và tài nguyên du lịch nhân văn phi vật thể: - Tài nguyên du lịch nhân văn vật thể Tài nguyên du lịch nhân văn vật thể là các di tích lịch sử văn hóa - những không gian vật chất cụ thể, khách quan, trong đó chứa đựng các giá trị điển hình lịch sử, do tập thể hoặc cá nhân con người hoạt động sáng tạo ra để lại. Theo các giá trị khác nhau, các di tích lịch sử văn hóa được đánh giá, xếp hạng theo các cấp bậc khác nhau.

Di sản văn hóa được coi là sự kết tinh của những sáng tạo văn hóa của một dân tộc. Các di sản văn hóa khi được công nhận là các di sản văn hóa thế giới của quốc gia thì sẽ trở thành nguồn tài nguyên du lịch nhân văn vô giá, có sức hấp dẫn khách du lịch, đặc biệt là khách du lịch quốc tế như: Cố đô Huế, Phố cổ Hội An,… Bên cạnh đó, còn có các di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia và địa phương. Di tích khảo cổ học là các di khảo cổ có thể bị vùi lấp trong lòng đất hoặc ở trên mặt đất bao gồm di chỉ mộ táng, những công trình kiến trúc cổ. Các di tích lịch sử văn hóa là những công trình ghi nhận các sự kiện, các địa điểm lịch sử tiêu biểu của các dân tộc trong quá trình phát triển lịch sử của mình.

Các di tích văn hóa nghệ thuật là các di tích gắn với các công trình kiến trúc có giá trị, những di tích này chứa cả những giá trị kiến trúc nghệ thuật và những giá trị văn hóa phi vật thể. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong số các tài nguyên du lịch nhân văn thì các di sản văn hóa có vị trí đặc biệt.