CHƯƠNG 1: NHUNG VAN BE LÝ LUẬN VE BẢO VỆ QUYỀN CUA TRE EM BỊ XÂM HẠI TÌNH DỤC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY em quyền của trẻ em bị xâm hại tình duc 1. Khái tiệm trẻ em và trẻ em bị xâmt hại tinh duc 1. Khải niệm trễ em Trẻ em là thuật ngữ được sử dụng thường xuyên trong đời sông xã hội cũng nh trong các ngành khoa học. Tùy từng góc độ tiệp cận khác nhau mà có thể đưa ra những đặc điểm về trễ em như sau: Từ góc độ xã hội học, trẻ em được xác định là người có vị thê và vai trò xã hội khác với người lớn vì trễ em là giai đoạn con người đang học cách tiép cận những chuan mực xã hội va đóng vai tro xã hội của minh? Điêu này thé hiện ở chỗ tré em được xã hội quan tâm tạo điều kiện sinh thành, bảo vệ, nuôi đưỡng, chấm sóc dé phát trién thành người lớn Trẻ em là người chưa dat tới sự trưởng thành ve thé chat cũng như về tinh thân dé được coi là người lớn.
Dưới góc đô sinh học, dựa trên những quy luật, đặc điểm các giai đoạn phát trién của con người về thé chất trẻ em. Theo đó, tré em là con người, là thực thé đang phát triển, tự vận động theo quy luật tư nhiên của giai đoạn phát trién đầu trong vòng đời, bat đầu tử trong bao thai và sinh ra đến trước tudi trưởng thành. Trẻ em là một cơ thé đang lớn và phát triển vi vay tăng trưởng là một đặc điểm sinh học cơ bản của trẻ em. Tăng trưởng gồm hai quá trình: lớn và phát triển.
Quá trình lớn chỉ sự tăng trưởng khôi lượng do sự tăng sinh và phi dai của tê bao. Quá trình phát triển chi sự biệt hóa về hình thái và sự trưởng thành về chức năng của các bộ phận và hệ thông trong cơ thé? Có ngiữa “trẻ em” đưới góc đô sinh học là cơn người chưa phát triển day đủ về thé chat và các chức năng trong cơ thé đang tiép tục được hình thành, thay đổi và phat trién ở từng giai đoạn theo quy luật sinh học tự nhiên. Dưới góc độ tâm lý học, khái niém “trẻ em” được ding dé chỉ giai đoạn đầu của sự phát triển tâm lý — nhân cách con người. Mỗi trẻ em là một con người với tâm sinh lý * Nguyễn Khắc Viện (Chủ biên); Tử diễn số hdihoc, NXB Thị giới Hà Nôi; H Nội, 1994;0.556 — = _ ' Tổng hội y học Việt Nam - Viin Y học ứng dig Việt Nam (01/4/2016); Phát trim thể chất cud trš em; 'Vieryhocungthme vn tưtp /Arienyhooungdngvauphat-trien-the-chat-cua-tre-ems- 20160331 141007081 him chưa trưởng thành, tiệp tục hình thành và phát triển theo tùng độ tuổi phù hợp với quá trình phát triển thể chat, chịu sự tác động lớn của môi trường xã hội* Trong quá trình tăng trưởng và phát triển của trẻ em, cơ thể đạt đền một độ chín nhật định thi nang lực, chức nang tương ứng mới có cơ sở dé hình thành.
Co thé khẳng định rằng mi trẻ em là cá thể riêng biệt, chưa hoàn thiên về thé chất, tinh thân có quá trình phát triển khác nhau tuân theo những quy luật phát triển nhất định của tự nhiên và xã hội theo hướng ngày cảng hoàn thiên nang lực cá nhân. Dưới góc độ Triệt học Mác — Lê-min về bản chat con người, trẻ em được xem xét là con người trong môi quan hệ biên chứng với su phát triển của tư nhiên và xã hội. Sự hinh thành và phát triển của cơn người tuân theo ác quy luật tự nhiên, đông thời tác đông và tự nhiên nhằm cải biên tự nhiên theo mục đích của con người. Quá trình này tạo nên.
“tính xã hội của con người”.Ý Con người sáng tao ra lịch sử và trẻ em là con để của thời đại, của xã hội. Trong moi thời dei, tương lai của một quốc gia, dn tộc đều tủy thuộc vào Việc cham sóc, bảo vệ và giáo dục trẻ em. Dưới góc đội khoa hoc pháp lý, trẻ em được xác định theo đội tuôi và ở mỗi quốc gia, mỗi lĩnh vực điều chỉnh cụ thé độ tuổi của trẻ em được quy định khác nhau. Theo Điều 1 Công ước về Quyên trễ em, văn ban pháp lý được thừa nhận rộng rãi trên toàn thé giới, ghi nhận: “Tré em là bat lỳ` người nào đưới 18 tuổi, trừ trường hợp pháp luật có thé được áp ding với tré em đó quy đình tuôi thành niên sớm hon”.
6 các văn bản khác của các tô chức quốc tê như. Liên Hiệp Quốc (LHQ), Quỹ Dân s6 (UNFPA), Tô chức Lao động quốc tê (ILO), Tổ chức Giáo đục, Khoa học và Van hóa (UNESCO) đều xác định độ tuổi của trẻ em là người dưới 18 tuổi và xác định độ tuổi tối thiểu để trẻ em có thé tham gia các hoạt động lao đông khác. Trên cơ sở các văn kiện pháp lý quốc tê, so sánh pháp luật của một sô quốc gia trên thé giới nhận thay, đa số quốc gia quy định trẻ em lả người đưới 18 tuổi. Sau khi Việt Nam phê chuẩn Công ước của Liên Hợp Quốc về quyền trẻ em nắm 1989, Quốc hội đã thông qua Luật Bảo vệ cham sóc giáo dục trẻ em năm 1991, trong đó quy đính trẻ em là công dân Viét Nam dưới 16 tuổi Luật Bảo vệ chăm sóc giáo đục trẻ em năm 2004 tiệp tục xác định trẻ em là công dân Việt Nam đưới mười sáu 2006; tr.
3 SBO Giáo duc vi Dio tạo, Giáo trình.Trất học Mic- L nmy NXBChink trị quốc gia; Hà Nội; 2006; tr. 392 tuổi Theo quy định này, những trẻ em dưới mười sáu tuổi va là công dân Viét Nam mới được hưởng đây đủ các quyên và bên phận của trẻ em. Theo Điều 1 Luật Trẻ em năm 2016 thì “rẻ em là những người dưới 16 tuổi”. Quy định này của pháp luật Việt Nam không trái với Công ước về Quyền tré em vì việc xác định độ tuổi của trẻ em được căn cứ Vào các yêu tô nhân chủng học, các chỉ số phát triển tâm sinh lí, thé luc, trí luc của con người noi chung, cũng như các điều kiện kinh tê - xã hội của Viét Nam.
Do đó, trong khóa luận nay, thuật ngữ “trễ em” được áp dung cho tat cả những người dưới 16 tuổi theo quy định của pháp luật Viét Nam. Như vậy, co thé hiểu: Trẻ em là những người dang ở một độ tuôi nhất định trong giai đoạn đầu phát triển của con người, có những đặc điểm về thé chất và tâm ]ý còn non nớt cẩn được pháp luật bảo vệ phù hợp với đặc điểm của lứa trôi đề trẻ phát triển hoàn thiện. Co thé khang đính, mỗi trẻ em là cá thé riêng biệt, chưa hoàn thiên về thé chất, tinh thân, có quá trình phát triển khác nhau tuân theo những quy luật phát trién nhật định của tự nhiên và xã hội theo hướng ngày càng hoàn thiện nang lực cá nhân. Khái miém trẻ em bị xâm hai tình duc Trước hệt, xét về mat ngữ nghia, thuật nghữ "xâm phạm” và "xâm hại” chưa có cách dùng thống nhật, tuy nhiên, xét về mat ngữ nghifa, hai cách hiểu này có thé được cho 1a tương đương nhau, đều thê hiện bản chất các hành vi gây tôn hai đền một van đề nào đó.
Từ đó định nghĩa được rang ẩm hạt trẻ em là tat cả những hành vi gây thương tốn về thé xác hoặc tinh than do những người có trách nhiệm với sự phát triển của trễ gay niên một cách không ngẫu nhiên hoặc những hành động bao lực, lam dung tình duc, tác đồng tâm |} de doa sự phát triển thé lực, tinh than và tinh cảm của trễ em Š Nói về khái niém tinh đục, các nghiên cứu lịch đại cho rang: “Tinh duc là thước do đánh giá ve sức khỏe thé chất, tâm lý của cá nhân trong một mới quan hé. Tinh duc là su giao hợp về mặt thé xác của nam và nữ ở đội tudi trưởng thành "Ÿ Từ quan điểm trên về tinh duc, có thể hiểu một cách ngắn gon: Tình đục là hình thức thôa mãn một dang xúc cẩm bản năng gin liều với những người rung đồng xác thịt. Có nhiều hình thức tiểu hiện đa dang của * Radda Bamen Save the Children Siveden; Phương pháp phát hiện các trường hợp xảm hại trì en; NXB Chính trị gia; HÀ Nội 2000;. 11 quốc Ha Nội, 2021, tr.
36 rung động tinh duc: cử chỉ âu yém, vuốt ve., đông thời có nhiéu dang biểu lộ: tình duc đông giới, tình dục khác giới, tinh duc lưỡng giới. Trong một nghị ên cứu về thực trang ở Anh, Baker và Ducan trong cuốn sách “Xam hại tinh đục trẻ em” đã nêu như sau: “Trẻ em (người dưới 16 tuổi) được coi là bị XHTD khi một người đã trưởng thành về sinh lý lôi kéo vào bat kỳ hoạt động kích thích nhằm thöa mãn nhu câu về mặt tình dục. "Ê Định ngiĩa này kết hợp giữa sự phân loại về ý nghĩa của từ tỉnh duc với những chi dan về mat tuổi tác. Ngoài ra, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) cũng đưa ra định nghia XHTD trẻ em là: “Sự lôi kéo trẻ em vào hoạt đông tinh đục mà trẻ không có khả năng đẳng ý một cách có hiệu biết (hoặc không hiểu biết day đồ) hoặc trẻ chưa phát triển day đủ và không có khả năng đẳng tình, hoặc vi phạm pháp luật và các điều cam ky của xã hội."? Như vậy, có thé thay, hién nay chưa có một khái niém thông nhật của quốc tê về hành vi XHTD trẻ em.
Ở Việt Nam, XHTD trễ em tuy là dé tài được nhiều cơ quan, tô chức, nhà khoa hoc quan tâm, nghiên cứu dưới nhiêu góc độ khác nhau song cũng chưa đưa ra được khái niém rõ rang và thông nhật về van dé này. Khoản 8 Điêu 4 Luật Trẻ em năm 2016 quy định: “YHTD trẻ em là việc đồng vít lực, de doa ding vii lực, ép buộc, lôi kéo, du đỗ trẻ em tham gia vào các hành vi liễn quan đến tinh duc, bao gồm hiếp đâm, cưỡng dâm, giao cẩu. đâm 6 với trẻ em và sử dụng trễ em vamue đích mai dâm, khiêu dâm đưới moi hình thức.” Hiện nay, theo các nhà nghiên cứu. cũng như trong các văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam đều đưa ra khái niém “xâm hạt tình đục trẻ em” thông qua việc liệt kê các hành vi được xem là hành vi XHTD trẻ em.
Trên cơ sở nghiên cứu khái niém về KHTD trẻ em ở quốc tế và Việt Nam, có thé đưa ra dinh ngbiia như sau: XHTD tré em là những hành vi dimg vii lực, de doa dimg vii lực, lôi kéo, dụ dé người đưới 16 tuổi và các hành vi liên quan đến tình duc!