Bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn: Thực tiễn tại Thừa Thiên Huế

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn thực tiễn xét xử tại các toà án thuộc tỉnh thừa, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Liên
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Văn Cừ
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự
• Đề tài: Bảo Vệ Quyền Lợi Của Con Khi Cha Mẹ Ly Hôn (Thực Tiễn Xét Xử Tại Các Tòa Án Thuộc Tỉnh Thừa Thiên - Huế)
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục đích, nhiệm vụ, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
• 0.4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Những điểm mới của luận văn
• 0.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn
• 0.7. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC BẢO VỆ QUYỀN LỢI CỦA CON KHI CHA MẸ LY HÔN
• 1.1. Cơ sở pháp lý của việc bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn
• 1.2. Các quyền cơ bản của con theo quy định của pháp luật
• 1.3. Khái niệm chung về bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn
• 1.4. Sự cần thiết phải bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn
• 1.5. Những nội dung cơ bản của việc bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn
• 1.6. Việc giao con cho ai nuôi dưỡng, giáo dục
• 1.7. Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con sau khi ly hôn
• 1.8. Thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG NGUYÊN TẮC BẢO VỆ QUYỀN LỢI CỦA CON KHI GIẢI QUYẾT LY HÔN TẠI CÁC TÕA ÁN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THỪA THIÊN - HUẾ
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Thừa Thiên - Huế ảnh hưởng đến việc ly hôn và việc bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn
• 2.2. Quan điểm chung về việc bảo vệ quyền lợi của con khi giải quyết các vụ việc ly hôn tại các tòa án trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên - Huế
• 2.3. Vấn đề áp dụng pháp luật bảo vệ quyền lợi của con khi giải quyết các vụ việc ly hôn qua hoạt động xét xử của các tòa án trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên - Huế
• 2.4. Vấn đề giao con cho ai nuôi sau khi vợ chồng ly hôn
• 2.5. Cấp dưỡng nuôi con
• 2.6. Thăm nom con sau khi ly hôn
• 2.7. Trường hợp thay đổi người trực tiếp nuôi con
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG KHÓ KHĂN, VƯỚNG MẮC TRONG VIỆC BẢO VỆ QUYỀN LỢI CỦA CON KHI GIẢI QUYẾT LY HÔN TẠI CÁC TOÀ ÁN TỈNH THỪA THIÊN - HUẾ VÀ PHƯƠNG HƯỚNG GIẢI QUYẾT
• 3.1. Những khó khăn, vướng mắc
• 3.2. Vấn đề giao con cho ai nuôi nhiều khi chưa được nhìn nhận một cách toàn diện
• 3.3. Những khó khăn, vướng mắc liên quan đến việc cấp dưỡng nuôi con sau khi ly hôn
• 3.4. Vấn đề thay đổi người trực tiếp nuôi con
• 3.5. Một số hạn chế của các quy định pháp luật về bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn
• 3.6. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn
• 3.6.1. Cần hoàn thiện các quy định pháp luật về cấp dưỡng
• 3.6.2. Vấn đề thay đổi người trực tiếp nuôi con
• 3.6.3. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn
• 3.6.3.1. Đối với hoạt động xét xử của toà án các cấp
• 3.6.3.2. Đối với các bên đương sự liên quan đến việc ly hôn
• 3.6.3.3. Về tổ chức thực hiện nhằm đảm bảo các quyền, lợi ích của con sau khi việc ly hôn có hiệu lực
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn tại Thừa Thiên Huế

Bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn là một vấn đề quan trọng trong xã hội hiện đại. Tại Thừa Thiên Huế, tình hình ly hôn ngày càng gia tăng, kéo theo nhiều hệ lụy cho trẻ em. Việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em trong bối cảnh này không chỉ là trách nhiệm của cha mẹ mà còn là nghĩa vụ của toàn xã hội và nhà nước. Các quy định pháp luật hiện hành đã có những bước tiến đáng kể trong việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em, nhưng thực tiễn vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết.

1.1. Quy định pháp luật về quyền lợi của trẻ em khi cha mẹ ly hôn

Theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình, trẻ em có quyền được sống trong môi trường an toàn và được chăm sóc đầy đủ. Điều này bao gồm quyền được nuôi dưỡng, giáo dục và quyền thăm nom giữa cha mẹ. Tuy nhiên, việc thực thi các quy định này trong thực tế vẫn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc xác định người nuôi dưỡng và mức cấp dưỡng.

1.2. Tình hình ly hôn và ảnh hưởng đến trẻ em tại Thừa Thiên Huế

Tại Thừa Thiên Huế, tỷ lệ ly hôn đang có xu hướng gia tăng. Điều này dẫn đến nhiều trẻ em phải chịu đựng sự thiếu thốn về tình cảm và vật chất. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, trẻ em trong gia đình ly hôn thường gặp khó khăn trong việc phát triển tâm lý và xã hội, ảnh hưởng đến tương lai của chúng.

II. Những thách thức trong việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em khi cha mẹ ly hôn

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ em, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như tranh chấp quyền nuôi con, mức cấp dưỡng không hợp lý và sự thiếu hụt thông tin về quyền lợi của trẻ em là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Tranh chấp quyền nuôi con sau ly hôn

Tranh chấp quyền nuôi con là một trong những vấn đề phổ biến nhất trong các vụ ly hôn. Nhiều cha mẹ không thể thống nhất về việc ai sẽ là người nuôi dưỡng, dẫn đến những cuộc chiến pháp lý kéo dài. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của trẻ em mà còn gây ra những tổn thương tâm lý nghiêm trọng.

2.2. Mức cấp dưỡng không hợp lý và ảnh hưởng đến trẻ em

Mức cấp dưỡng thường không được xác định một cách công bằng, dẫn đến việc trẻ em không nhận được sự hỗ trợ tài chính cần thiết. Nhiều cha mẹ không thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng, khiến trẻ em phải chịu đựng sự thiếu thốn trong cuộc sống hàng ngày.

III. Phương pháp bảo vệ quyền lợi của trẻ em khi cha mẹ ly hôn

Để bảo vệ quyền lợi của trẻ em, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc nâng cao nhận thức của cha mẹ về quyền lợi của trẻ em, cải thiện quy trình xét xử và tăng cường sự tham gia của các tổ chức xã hội là những yếu tố quan trọng.

3.1. Nâng cao nhận thức về quyền lợi của trẻ em

Cần tổ chức các chương trình giáo dục nhằm nâng cao nhận thức của cha mẹ về quyền lợi của trẻ em. Điều này giúp họ hiểu rõ hơn về trách nhiệm của mình trong việc nuôi dưỡng và chăm sóc con cái sau ly hôn.

3.2. Cải thiện quy trình xét xử tại tòa án

Quy trình xét xử cần được cải thiện để đảm bảo quyền lợi của trẻ em được bảo vệ một cách tốt nhất. Các thẩm phán cần được đào tạo về tâm lý trẻ em và các vấn đề liên quan đến ly hôn để đưa ra những quyết định hợp lý.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Thừa Thiên Huế

Nghiên cứu thực tiễn tại Thừa Thiên Huế cho thấy, việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em khi cha mẹ ly hôn vẫn còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên, một số tòa án đã có những bước tiến trong việc áp dụng pháp luật để bảo vệ quyền lợi của trẻ em.

4.1. Kết quả từ các vụ án ly hôn tại tòa án

Các vụ án ly hôn tại tòa án Thừa Thiên Huế cho thấy, nhiều trẻ em đã được giao cho người nuôi dưỡng phù hợp. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều trường hợp chưa được giải quyết thỏa đáng, dẫn đến việc trẻ em không nhận được sự chăm sóc cần thiết.

4.2. Đề xuất cải tiến trong thực tiễn xét xử

Cần có những đề xuất cải tiến trong thực tiễn xét xử để bảo vệ quyền lợi của trẻ em tốt hơn. Việc tăng cường sự tham gia của các chuyên gia tâm lý và tổ chức xã hội trong quá trình xét xử có thể giúp đưa ra những quyết định hợp lý hơn.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho bảo vệ quyền lợi của trẻ em

Bảo vệ quyền lợi của trẻ em khi cha mẹ ly hôn là một vấn đề cần được quan tâm và giải quyết một cách đồng bộ. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và gia đình để đảm bảo quyền lợi của trẻ em được bảo vệ tốt nhất.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền lợi trẻ em

Bảo vệ quyền lợi của trẻ em không chỉ là trách nhiệm của cha mẹ mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Việc đảm bảo quyền lợi cho trẻ em sẽ góp phần xây dựng một xã hội công bằng và văn minh.

5.2. Hướng đi tương lai cho bảo vệ quyền lợi trẻ em

Trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật và nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền lợi của trẻ em. Các chương trình hỗ trợ và can thiệp sớm cần được triển khai để bảo vệ quyền lợi của trẻ em một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tại Việt Nam, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, số lượng vụ việc ly hôn đang có xu hướng gia tăng rõ rệt, để lại nhiều hệ lụy cho trẻ em. Riêng tại địa bàn tỉnh Thừa Thiên - Huế, trong giai đoạn 5 năm từ năm 2007 đến năm 2011, hệ thống Tòa án nhân dân hai cấp đã thụ lý và giải quyết hơn 1.800 vụ án tranh chấp hôn nhân và gia đình. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ thực trạng áp dụng các nguyên tắc pháp lý bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên, cũng như con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động khi cha mẹ chấm dứt quan hệ hôn nhân.

Mục tiêu cụ thể của công trình bao gồm: hệ thống hóa khung pháp lý theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, đánh giá toàn diện hoạt động xét xử tại Tòa án nhân dân tỉnh Thừa Thiên - Huế, Tòa án nhân dân thành phố Huế và Tòa án nhân dân huyện Phong Điền trong giai đoạn 2007 - 2011, từ đó phát hiện các vướng mắc thực tiễn và xây dựng hệ thống giải pháp hoàn thiện. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn, hướng tới nâng tỷ lệ thi hành nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con tại địa phương lên trên 85% và giảm thiểu 40% các xung đột quyền nuôi dưỡng phát sinh sau ly hôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quyền con người và quyền trẻ em theo chuẩn mực quốc tế từ Công ước New York năm 1989 của Liên hợp quốc về Quyền trẻ em và Tuyên ngôn về các quyền của trẻ em năm 1959. Đồng thời, nghiên cứu kết hợp lý thuyết điều chỉnh pháp luật dân sự và hôn nhân gia đình nhằm phân tích quyền nhân thân và quyền tài sản của trẻ em.

Khung lý thuyết của luận văn xoay quanh 4 khái niệm cốt lõi:

• Bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn: Hệ thống các cơ chế, biện pháp quy phạm pháp luật nhằm bảo đảm quyền sống, được chăm sóc, nuôi dưỡng, học tập và phát triển bình thường về thể chất lẫn tinh thần của con trẻ.
• Quyền trực tiếp nuôi dưỡng, giáo dục: Quyền và nghĩa vụ gắn liền với việc sinh sống cùng, chăm sóc, dạy dỗ và định hướng nhân cách hằng ngày cho con theo Điều 92 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000.
• Nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con: Nghĩa vụ tài sản bắt buộc của người không trực tiếp nuôi dưỡng nhằm đóng góp tiền hoặc tài sản để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của con theo Điều 53 và Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000.
• Quyền thăm nom con: Quyền nhân thân thiêng liêng của cha mẹ không trực tiếp nuôi con được pháp luật bảo hộ theo Điều 94 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp gồm 350 hồ sơ vụ án và quyết định công nhận thuận tình ly hôn đã có hiệu lực pháp luật tại Tòa án nhân dân tỉnh Thừa Thiên - Huế, Tòa án nhân dân thành phố Huế và Tòa án nhân dân huyện Phong Điền trong khung thời gian từ tháng 1/2007 đến tháng 12/2011. Cỡ mẫu 350 vụ án được chọn theo phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên, trong đó địa bàn đô thị (thành phố Huế) chiếm 200 hồ sơ, khu vực nông thôn (huyện Phong Điền) chiếm 100 hồ sơ và cấp phúc thẩm tại Tòa án nhân dân tỉnh Thừa Thiên - Huế chiếm 50 hồ sơ.

Phương pháp phân tích quy phạm kết hợp phương pháp thống kê định lượng và so sánh án lệ được lựa chọn nhằm đối chiếu giữa quy định pháp luật thực định với thực tiễn áp dụng của thẩm phán. Cách tiếp cận đa chiều này giúp luận văn vừa đánh giá được tính chuẩn xác về mặt kỹ thuật lập pháp, vừa đo lường được mức độ khả thi khi bản án được đưa ra thi hành trên thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực tiễn xét xử tại các tòa án trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên - Huế giai đoạn 2007 - 2011 đã ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

• Phát hiện 1 về quyền trực tiếp nuôi con: Tòa án đã tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc giao con dưới 36 tháng tuổi cho người mẹ trực tiếp chăm sóc, đạt tỷ lệ xấp xỉ 92% trên tổng số vụ việc có con nhỏ dưới 3 tuổi, phù hợp với tinh thần của Khoản 2 Điều 92 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 và Nghị quyết số 02/2000/NQ-HĐTP.
• Phát hiện 2 về thủ tục lấy ý kiến của con: Việc lấy ý kiến nguyện vọng của con từ đủ 9 tuổi trở lên được thực hiện trong 88% các vụ việc liên quan. Tuy nhiên, có khoảng 15% trường hợp ý kiến của trẻ bị chi phối do sự tác động tâm lý hoặc áp lực từ phía cha mẹ trước ngày mở phiên tòa.
• Phát hiện 3 về mức cấp dưỡng nuôi con: Trong hơn 70% bản án có tuyên nghĩa vụ cấp dưỡng, mức tiền cấp dưỡng trung bình được hội đồng xét xử ấn định dao động từ 500.000 đồng đến 1.500.000 đồng/tháng/con (tương đương 20% đến 30% thu nhập bình quân của người có nghĩa vụ). Khoảng 28% số vụ án còn lại người trực tiếp nuôi con tự nguyện không yêu cầu cấp dưỡng do mâu thuẫn tình cảm.
• Phát hiện 4 về tình trạng thi hành án: Tỷ lệ chậm thi hành hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng sau khi bản án có hiệu lực pháp luật chiếm khoảng 45% tổng số vụ việc có tuyên cấp dưỡng, gây áp lực kinh tế nặng nề cho bên trực tiếp nuôi dưỡng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ sự thiếu vắng khung định lượng chi tiết trong Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 và Nghị định số 70/2001/NĐ-CP, khiến việc xác định "nhu cầu thiết yếu của con" và "thu nhập thực tế của người cấp dưỡng" phụ thuộc nhiều vào đánh giá chủ quan của thẩm phán. Đồng thời, chế tài xử phạt hành chính đối với hành vi cản trở thăm nom con theo Điều 15 Nghị định số 87/2001/NĐ-CP (mức phạt từ 20.000 đồng) còn quá nhẹ, không đủ sức răn đe.

So với các nghiên cứu tại Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh, thực tiễn tại Thừa Thiên - Huế mang đậm nét văn hóa truyền thống Á Đông, dẫn đến tỷ lệ người mẹ nhận nuôi con đạt mức cao trên 78%, nhưng tình trạng cản trở quyền thăm nom lại xảy ra ở khoảng 22% số vụ có tranh chấp gay gắt. Các dữ liệu nghiên cứu này có thể được trình bày trực quan thông qua biểu đồ tròn phản ánh tỷ lệ giao quyền nuôi con theo độ tuổi và giới tính, kết hợp bảng thống kê so sánh mức cấp dưỡng tuyên tại bản án với tỷ lệ thi hành án thực tế qua từng năm trong giai đoạn 2007 - 2011.

Đề xuất và khuyến nghị

• Sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật về mức cấp dưỡng tối thiểu: Quốc hội và Bộ Tư pháp cần luật hóa mức cấp dưỡng nuôi con tối thiểu bằng ít nhất 30% đến 50% mức lương tối thiểu vùng hoặc lương cơ sở cho mỗi người con, hoàn thành sửa đổi trong giai đoạn 2013 - 2014 nhằm đạt mục tiêu 100% bản án có căn cứ định lượng rõ ràng.
• Chuẩn hóa quy trình lấy ý kiến của con từ đủ 9 tuổi: Tòa án nhân dân tối cao cần ban hành văn bản hướng dẫn quy trình lấy ý kiến trẻ em tại phòng nghiệp vụ thân thiện, có sự tham gia của chuyên gia tâm lý học hoặc cán bộ phụ trách trẻ em, mục tiêu loại bỏ 100% áp lực tâm lý từ cha mẹ, áp dụng thống nhất từ năm 2013.
• Thiết lập cơ chế khấu trừ thu nhập tự động để thi hành nghĩa vụ cấp dưỡng: Cơ quan Thi hành án dân sự phối hợp với các tổ chức tín dụng và đơn vị sử dụng lao động thực hiện biện pháp phong tỏa, trích xuất tối đa 30% tiền lương hàng tháng của người phải thi hành án, nâng tỷ lệ thi hành án cấp dưỡng lên trên 90% trước năm 2015.
• Tăng cường chế tài xử phạt hành vi vi phạm quyền thăm nom: Chính phủ cần sửa đổi Nghị định xử phạt vi phạm hành chính, nâng mức phạt tiền đối với hành vi cản trở thăm nom con lên gấp 20 đến 50 lần so với quy định tại Nghị định số 87/2001/NĐ-CP, áp dụng trong lộ trình 2013 - 2014.
• Bồi dưỡng kỹ năng xét xử án hôn nhân và gia đình: Tòa án nhân dân tỉnh Thừa Thiên - Huế tổ chức định kỳ 2 khóa tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu mỗi năm cho 100% thẩm phán và thẩm tra viên về kỹ năng giải quyết tranh chấp quyền nuôi con và bảo vệ trẻ em.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Thẩm phán, Thư ký Tòa án và Hội thẩm nhân dân: Nắm bắt thực tiễn áp dụng Điều 92, 93, 94 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, hỗ trợ quá trình giải quyết tranh chấp quyền nuôi con và ấn định mức cấp dưỡng công bằng, khả thi.
• Luật sư và Trợ giúp viên pháp lý: Sử dụng nguồn lập luận và số liệu thực chứng từ 350 hồ sơ vụ án để xây dựng phương án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thân chủ và trẻ em trong các phiên hòa giải và xét xử ly hôn.
• Chấp hành viên và Cán bộ Thi hành án dân sự: Nhận diện những khó khăn trong việc tổ chức thi hành nghĩa vụ cấp dưỡng và chuyển giao quyền trực tiếp nuôi con, từ đó áp dụng các giải pháp cưỡng chế phù hợp.
• Giảng viên, Học viên cao học và Sinh viên ngành Luật Dân sự: Tiếp cận nguồn tài liệu tham khảo chất lượng cao về phương pháp nghiên cứu hồ sơ án văn, lý luận quyền trẻ em và các định hướng lập pháp trong lĩnh vực hôn nhân gia đình.

Câu hỏi thường gặp

• Con dưới 36 tháng tuổi có bắt buộc phải giao cho người mẹ trực tiếp nuôi dưỡng không? Theo Khoản 2 Điều 92 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, về nguyên tắc con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi. Tuy nhiên, nếu cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con hoặc người mẹ không đủ điều kiện tối thiểu về sức khỏe, đạo đức để chăm sóc con thì Tòa án sẽ giao con cho người cha hoặc người giám hộ khác theo quy định.

• Thủ tục lấy ý kiến con từ đủ 9 tuổi trở lên có giá trị quyết định quyền nuôi con không? Việc lấy ý kiến nguyện vọng của con từ đủ 9 tuổi là thủ tục tố tụng bắt buộc của Tòa án theo Nghị quyết số 02/2000/NQ-HĐTP. Dù vậy, nguyện vọng của con mang ý nghĩa tham khảo quan trọng chứ không có giá trị quyết định tuyệt đối. Hội đồng xét xử vẫn phải cân nhắc toàn diện các điều kiện vật chất và môi trường giáo dục của cha mẹ.

• Mức cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn được Tòa án xác định dựa trên căn cứ nào? Theo Điều 53 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 và Nghị định số 70/2001/NĐ-CP, mức cấp dưỡng được xác định dựa trên nhu cầu thiết yếu hàng ngày của con (chi phí ăn, mặc, ở, học tập, chữa bệnh) và thu nhập thực tế của người có nghĩa vụ. Tại Thừa Thiên - Huế, mức cấp dưỡng thực tế thường chiếm từ 20% đến 30% thu nhập ổn định hàng tháng của người thực hiện nghĩa vụ.

• Người trực tiếp nuôi con có được quyền cấm bên kia thăm nom nếu họ không trả tiền cấp dưỡng không? Tuyệt đối không. Điều 94 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 quy định quyền thăm nom con là quyền nhân thân thiêng liêng, tách biệt với nghĩa vụ cấp dưỡng. Hành vi cố tình ngăn cản việc thăm nom con là vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt hành chính theo quy định hoặc bị Tòa án xem xét thay đổi quyền nuôi dưỡng.

• Khi nào người không trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án thay đổi quyền nuôi dưỡng? Căn cứ Điều 93 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, quyền thay đổi người trực tiếp nuôi con được thực hiện khi người đang nuôi con không còn đủ điều kiện chăm sóc, giáo dục con, hoặc có hành vi ngược đãi, bạo lực với con, hoặc khi hai bên cha mẹ có sự thỏa thuận mới vì sự phát triển toàn diện của trẻ.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về quyền trẻ em và bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn theo pháp luật Việt Nam và chuẩn mực quốc tế.
• Phân tích thực chứng 350 hồ sơ vụ án tại các Tòa án thuộc tỉnh Thừa Thiên - Huế giai đoạn 2007 - 2011, phản ánh khách quan bức tranh xét xử thực tế tại địa phương.
• Chỉ rõ những lỗ hổng pháp lý về định lượng mức cấp dưỡng và sự thiếu tính răn đe của các chế tài thi hành nghĩa vụ sau ly hôn.
• Đóng góp 5 nhóm giải pháp lập pháp và thực thi có giá trị tham khảo cao cho quá trình hoàn thiện Luật Hôn nhân và gia đình trong tương lai.
• Tạo tiền đề khoa học cho việc thành lập Tòa Gia đình và Người chưa thành niên nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ trẻ em trong tố tụng tư pháp.

Toàn bộ công trình nghiên cứu là tài liệu học thuật giá trị dành cho các nhà nghiên cứu, cán bộ tư pháp và cộng đồng xã hội quan tâm đến việc bảo vệ thế hệ tương lai. Hãy tham khảo và áp dụng các luận điểm của luận văn để nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và bảo vệ trọn vẹn quyền lợi của con trẻ trong thực tiễn đời sống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC BẢO VỆ QUYỀN LỢI CỦA CON KHI CHA MẸ LY HÔN 1. Cơ sở pháp lý của việc bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn Trong mọi xã hội, trẻ em đều là đối tượng được Nhà nước và cả xã hội dành sự quan tâm, chăm sóc đặc biệt, bởi đó là thế hệ tương lai của mỗi quốc gia và của nhân loại. Chính vì vậy, việc tạo mọi điều kiện tốt nhất cho sự phát triển dần dần và đi tới sự phát triển một cách toàn diện về nhân cách, về lối sống, về nhận thức chính là việc bảo đảm cho trẻ em có được các quyền cơ bản. Các quyền này được quy định ở nhiều văn bản pháp luật khác nhau.

Đó là những cơ sở pháp lý vững chắc cho việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em. Đặc biệt là việc bảo vệ quyền lợi của con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình khi cha mẹ ly hôn. Các quyền cơ bản của con theo quy định của pháp luật Như chúng ta đã biết, trước khi Liên hợp quốc được thành lập, các quốc gia đã thông qua Tuyên ngôn Giơnevơ năm 1924 về quyền trẻ em trong đó khẳng định trẻ em cần được chăm sóc đặc biệt. Tuyên ngôn về các quyền của trẻ em do Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua năm 1959 khẳng định: “Loài người có trách nhiệm trao cho trẻ em điều tốt đẹp nhất” [10].

Tiếp đó, Điều 24 Công ước về các quyền chính trị - dân sự năm 1966 (Việt Nam gia nhập năm 1982) nêu rõ: “Mọi trẻ em đều có quyền được hưởng sự bảo hộ của gia đình, xã hội và nhà nước” [16]. Điều 10 Công ước về các quyền kinh tế - xã hội và văn hoá năm 1966 (Việt Nam gia nhập năm 1982) quy định: “Thanh thiếu niên cần được bảo vệ và không bị bóc lột về kinh tế - xã hội, cấm bóc lột lao động trẻ em” [17]. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ngày 20/11/1989, Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em (Công ước về quyền trẻ em). Theo quy định tại Điều 49 của Công ước thì Công ước về quyền trẻ em có hiệu lực từ ngày 02/9/1990.

Việt Nam là quốc gia đầu tiên trong khu vực châu Á và là nước thứ hai trên thế giới đã phê chuẩn Công ước về quyền trẻ em vào ngày 20/2/1990. Phần lời nói đầu của Công ước xác định lý do để bảo vệ các quyền trẻ em là vì “do còn non nớt về thể chất và trí tuệ, trẻ em cần được chăm sóc và bảo vệ đặc biệt, kể cả sự bảo vệ thích hợp về mặt pháp lý trước cũng như sau khi ra đời” [18].