Chương 1. Cơ sở pháp luật quốc tế về bảo vệ quyền lợi người tiêu 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các quy định pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng của một số quốc gia trên thế giới Chương 3. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở Việt Nam 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VỀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƢỜI TIÊU DÙNG Trong xu hướng toàn cầu hóa, pháp luật Việt Nam đã có nhiều chính sách mở cửa thị trường để cho các công ty nước ngoài tìm chỗ đứng trên thị trường Việt Nam.
Tuy nhiên, bên cạnh các công ty sang đầu tư vào Việt Na m đều mang theo dây truyền công nghệ hiện đại, kinh nghiệm quản lý tiên tiến thì cũng có không ít một số công ty dùng Việt Nam là nơi giải quyết hàng hóa tồn kho, lắp ráp các dây chuyền công nghệ đã lạc hậu cho nhà máy ở Việt Nam hoặc tiến hành các chiêu thức tiếp thị gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng. Vì vậy, để quyền lợi người tiêu dùng được bảo vệ, nước ta đã ban hành các quy định pháp luật về vấn đề này. Mặc dù vậy, trong thời đại hội nhập kinh tế quốc tế, để các quy định của pháp luật Việt Nam được áp dụng một cách thuận lợi và nghiêm chỉnh cũng như hạn chế hành vi vi phạm của các chủ thể tham gia thì các quy định này cần phải phù hợp với quy định của pháp luật quốc tế về vấn đề bảo vệ người tiêu dùng. Các quy định của Liên hợp quốc về bảo vệ ngƣời tiêu dùng Liên quan đến vấn đề bảo vệ người tiêu dùng, năm 1985, Bản hướng dẫn bảo vệ người tiêu dùng đã được Đại hội đồng Liên hợp quốc chính thức thông qua.
Đây là một tài liệu cơ bản và toàn diện về bảo vệ người tiêu dùng. Bản hướng dẫn này giúp ích cho các chính phủ, đặc biệt là các nước đang phát triển, trong việc hoạch định các chính sách và luật pháp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Bản hướng dẫn đã được gửi cho các chính phủ thành viên Liên hợp quốc, trong đó có chính phủ Việt Nam. Sau 10 năm ban hành, năm 1996, Liên hợp quốc đã gửi văn bản chính thức cho các chính phủ thành viên đề nghị kiểm điểm lại việc thi hành Bản hướng dẫn về bảo vệ người tiêu 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Sau năm 1999, Liên hợp quốc đã bổ sung thêm phần về bảo vệ môi trường vào Bản hướng dẫn [4]. Theo đó, nội dung cơ bản của hướng dẫn của Liên hợp quốc về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng gồm: 1. Mục tiêu Hướng dẫn yêu cầu các quốc gia cần phát triển, củng cố hoặc giữ vững các chính sách mạnh mẽ về bảo vệ người tiêu dùng. Để thực hiện được điều đó, chính phủ mỗi nước phải dành ưu tiên cho việc bảo vệ người tiêu dùng, phù hợp với hoàn cảnh kinh tế, xã hội và môi trường của nước mình, với các nhu cầu của người dân và phải quan tâm đến hệ quả và lợi ích của các biện pháp đề ra.
Bản hướng dẫn cũng ghi nhận rằng người tiêu dùng thường phải chịu sự bất cân xứng về mặt kinh tế, các cấp độ giáo dục và khả năng thương lượng trong mua bán; và ý thức được rằng người tiêu dùng có quyền được sử dụng các sản phẩm an toàn, cũng như cần phải khuyến khích sự phát triển kinh tế, xã hội một cách đúng đắn, công bằng và hợp lý. Chính vì vậy, mục tiêu của hướng dẫn bảo vệ người tiêu dùng bao gồm: - Giúp các nước thực hiện và duy trì đầy đủ việc bảo vệ người dân của mình với tư cách là người tiêu dùng; - Tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức sản xuất và phân phối đáp ứng được những nhu cầu và nguyện vọng của người tiêu dùng; - Khuyến khích việc nâng cao phẩm chất đạo đức cho những người sản xuất, phân phối hàng hóa và dịch vụ cho người tiêu dùng; - Giúp các nước hạn chế những thủ đoạn lạm dụng của các doanh nghiệp tầm cỡ quốc gia và quốc tế gây thiệt hại cho người tiêu dùng; - Tạo thuận lợi cho sự phát triển các hội người tiêu dùng độc lập; - Đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bảo vệ người tiêu dùng; - Khuyến khích sự phát triển của cơ chế thị trường, tạo điều kiện cho 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com người tiêu dùng có nhiều sự lựa chọn hơn với giá cả thấp hơn; - Khuyến khích tiêu dùng bền vững. Các nguyên tắc chung Nguyên tắc là những tư tưởng chính trị, pháp lý mang tính chất chỉ đạo, bao trùm có giá trị bắt buộc chung đối với các chủ thể là thành viên của Liên hợp quốc. Theo đó, trong việc quy định về bảo vệ người tiêu dùng các nhu cầu pháp lý mà Bản hướng dẫn nhằm hướng tới bao gồm: Một là, bảo vệ người tiêu dùng tránh những mối nguy hại về sức khỏe và an toàn; Hai là, ủng hộ và bảo vệ các quyền lợi kinh tế của người tiêu dùng; Ba là, thông tin đầy đủ cho người tiêu dùng để họ có thể lựa chọn sáng suốt theo nguyện vọng và nhu cầu cá nhân; Bốn là, giáo dục người tiêu dùng, bao gồm giáo dục về các tác động về mặt kinh tế, xã hội và môi trường đối với sự lựa chọn của người tiêu dùng; Năm là, thực hiện việc đền bù một cách hữu hiệu cho người tiêu dùng; Sáu là, cho phép tự do thành lập các nhóm hay các tổ chức người tiêu dùng thích hợp và tạo điều kiện cho các tổ chức đó trình bày quan điểm của mình trong các quá trình ra quyết định có ảnh hưởng đến họ.
Bảy là, thúc đẩy tiêu dùng bền vững. Bản hướng dẫn nêu cụ thể việc sản xuất và tiêu dùng không bền vững, đặc biệt là ở các nước công nghiệp, là nguyên nhân chính của sự xuống cấp của môi trường toàn cầu. Tất cả các nước cần thúc đẩy tiêu dùng bền vững; các nước phát triển cần đi đầu trong việc thúc đẩy tiêu dùng bền vững; các nước đang phát triển cần tìm mọi cách để đẩy mạnh tiêu dùng bền vững trong quá trình phát triển của mình, cần quan tâm thích đáng tới nguyên tắc chung và các trách nhiệm cụ thể. Tình hình cụ thể và nhu cầu của các nước đang phát triển cần phải được ghi nhận đầy đủ.
Chính sách khuyến khích tiêu dùng 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hợp lý cần phải lưu ý mục tiêu xóa đói giảm nghèo, thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của con người, giảm thiểu sự bất bình đẳng trong xã hội và giữa các nước. Bản hướng dẫn yêu cầu Chính phủ các nước cần phát triển, củng cố và duy trì đủ cơ sở hạ tầng để phát triển, thực hiện và điều hành các chính sách bảo vệ người tiêu dùng. Bên cạnh đó, các nước cần quan tâm đặc biệt để bảo đảm các biện pháp bảo vệ người tiêu dùng được thực hiện vì quyền lợi của toàn dân, đặc biệt là người dân sống ở vùng nông thôn và người nghèo. Tất cả các tổ chức kinh doanh phải tuân theo pháp luật và những quy định của nhà nước, đồng thời phải phù hợp với những quy định của tiêu chuẩn quốc tế về bảo vệ người tiêu dùng mà cơ quan chức năng của nước đó đã thỏa thuận.
Vai trò tích cực của việc nghiên cứu trong các trường đại học và các doanh nghiệp kinh doanh tư nhân hay nhà nước cần được xem xét khi hoạch định các chính sách bảo vệ người tiêu dùng. Các hƣớng dẫn Liên quan đến người tiêu dùng là liên quan đến rất nhiều lĩnh vực khác nhau từ sản xuất đến cung ứng sản phẩm hay dịch vụ, vì vậy để hoạt động bảo vệ quyền lợi đạt hiệu quả, Liên hợp quốc đưa ra các hướng dẫn để áp dụng cho cả hàng hóa và dịch vụ sản xuất trong nước và nhập khẩu. Tuy nhiên, khi áp dụng bất cứ biện pháp hoặc quy định nào về bảo vệ người tiêu dùng thì các nước cần quan tâm thỏa đáng để đảm bảo rằng những quy định ấy sẽ không gây cản trở và mâu thuẫn với những điều ước về thương mại quốc tế mà nước mình đã ký kết hoặc tham gia. An toàn sản phẩm Đây là một trong những lĩnh vực quan trọng hàng đầu liên quan trực tiếp và phổ biến nhất đến người tiêu dùng.
Do đó, Bản hướng dẫn yêu cầu các nước cần phê chuẩn hoặc khuyến khích việc phê chuẩn các biện pháp thích hợp bao gồm những hệ thống pháp lý, những quy định về an toàn, các tiêu 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chuẩn quốc gia hoặc quốc tế, các tiêu chuẩn tự nguyện và lưu trữ hồ sơ an toàn để đảm bảo rằng các sản phẩm phải an toàn cho sử dụng theo mục đích, hoặc bình thường có thể dự đoán trước được. Những chính sách thích hợp đó cần đảm bảo các sản phẩm được sản xuất ra phải an toàn cho việc sử dụng có mục đích hoặc bình thường có thể dự đoán được. Những người có trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường đặc biệt là những người cung cấp, xuất nhập khẩu, những người buôn bán lẻ và tương tự (sau đây gọi là những nhà phân phối) cần phải đảm bảo rằng trong quá trình lưu thông, những hàng hóa này không trở thành độc hại do lưu kho hoặc quản lý không tốt. Người tiêu dùng cần được hướng dẫn đầy đủ về cách sử dụng hàng hóa và phải được thông báo về sự cố có thể xảy ra khi sử dụng theo mục đích, hoặc trong khi sử dụng bình thường có thể thấy trước được.
Thông tin quan trọng về an toàn phải được truyền đạt tới người tiêu dùng bằng những ký hiệu quốc tế dễ hiểu nếu có. Không những thế, cần có chính sách thích hợp để đảm bảo rằng nếu nhà sản xuất hoặc nhà phân phối thấy được tác hại sau khi hàng hóa đã được đưa ra thị trường, thì họ phải khai báo ngay với những người có trách nhiệm, và tốt hơn là với toàn thể công chúng. Bản hướng dẫn cũng yêu cầu các nước cũng cần quan tâm đến các phương thức để bảo đảm rằng người tiêu dùng được thông tin chính xác về những tác hại ấy. Để ràng buộc trách nhiệm của nhà sản xuất trong việc đảm bảo chất lượng sản phẩm với người tiêu dùng, Bản hướng dẫn ghi nhận khả năng linh hoạt cho các quốc gia.