CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VÀ PHÁP LUẬT MỘT SỐ QUỐC GIA VỀ BIỂN, ĐẢO Không ai phủ nhận vai trò, tầm quan trọng của biển đối với nhân loại. Từ xa xưa tới nay, bất cứ quốc gia, vùng lãnh thổ nào, dù có hay không tiếp giáp với biển, đều nhận thấy tầm ảnh hưởng của biển đối với sự phát triển, sự thịnh vượng của dân tộc mình, quốc gia mình. Ngày nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật cộng với việc các nguồn tài nguyên trên đất liền ngày càng bị cạn kiệt khiến nhu cầu khai thác các nguồn tài nguyên từ biển lại càng trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều khẳng định thế kỷ tới là thế kỷ của đại dương và không ngừng đầu tư tiền của, tiềm lực quân sự để khai thác, tranh giành kiểm soát, tăng quyền lực của mình trên biển.
Với diện tích 361 triệu km2, biển cả và đại dương chiếm 71% toàn bộ bề mặt hành tinh và được phân thành 4 đại dương: Thái Bình Dương, Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương và Bắc Băng Dương.[8] Biển và đại dương cung cấp một lượng hơi nước rất lớn để duy trì cuộc sống của các sinh vật; là kho tài nguyên sinh vật biển phong phú và đa dạng. Biển cả và đại dương có nhiều loại khoáng sản quý hiếm, chỉ riêng đáy Thái Bình Dương, người ta ước tính các kết cuội đa kim tập trung thành những mỏ quan trọng có trữ lượng rất lớn: mangan khoảng 400 tỷ tấn, đồng 8,8 tỷ tấn, côban 5,8 tỷ tấn, titan 10 tỷ tấn, niken 16,4 tỷ tấn, sắt 20 tỷ tấn v.v… Riêng trữ lượng dầu mỏ ở biển và đại dương có hàng chục tỷ tấn, khí thiên nhiên ước có 14. Con người cũng có thể thu năng lượng từ sóng biển, dòng hải lưu thủy triều để làm nguồn năng lượng phục vụ đời sống con người. Biển và đại dương còn là con đường giao thông vận tải hết sức rộng lớn và quan trọng nối liền các nước và các lục địa.
Khối lượng vận chuyển đường biển trên thế giới rất lớn, thường chiếm tới ¾ lượng hàng hóa trao đổi trên thế giới với giá thành vận chuyển đường biển chỉ bằng 40-45% giá vận chuyển 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đường sắt và thấp hơn 20 lần vận chuyển bằng ô tô[8]. Ngày nay, ngành du lịch biển đang phát triển một cách mạnh mẽ, trở thành nguồn thu nhập chính của nhiều quốc gia ven biển. Vị trí địa lý của biển và hải đảo Việt Nam Biển Đông có diện tích hơn 3,4 triệu km2, nằm ở rìa phía Tây Thái Bình Dương, là một biển lớn so với nhiều biển khác trên thế giới. Biển Đông là biển nửa kín do phía Đông có các đảo và quần đảo bao bọc.
Biển Đông được bao bọc bởi 9 nước là Việt Nam, Trung Quốc, Philippin, Indonexia, Brunei, Malaixia, Xingapo, Thái Lan, Campuchia và vùng lãnh thổ Đài Loan. Theo ước tính sơ bộ, biển Đông có ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc sống của khoảng 300 triệu dân của các nước và vùng lãnh thổ này [4]. Việt Nam nằm bên bờ biển Đông, có vùng biển rộng trên 1 triệu km2. Bờ biển Việt Nam dài trên 3.260 km ở cả ba hướng: Đông, Nam và Tây Nam.000 hòn đảo, bãi đá ngầm lớn nhỏ, gần và xa bờ, có vùng nội thuỷ, lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa xác định gần gấp ba lần diện tích đất liền khoảng trên 1 triệu km², trung bình khoảng 100km2 đất liền có 1km bờ biển.
Vùng ven biển có trên 3.000 hòn đảo lớn, nhỏ các loại, chủ yếu nằm ở Vịnh Bắc Bộ, với diện tích khoảng 1.700 km2, trong đó, có 3 đảo có diện tích lớn hơn 100 km2, 23 đảo có diện tích lớn hơn 10 km2, 82 đảo có diện tích lớn hơn 1 km2 và khoảng trên 1.400 đảo chưa có tên [6]. Dải đất liền nước ta giáp Biển Đông ở phía Đông và Nam, trải dài từ Bắc xuống Nam theo chiều dài đất nước. Lãnh thổ Việt Nam dài và hẹp, nơi rộng nhất 540km, nơi hẹp nhất dưới 50km, do vậy, Biển Đông gắn bó mật thiết và ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của người dân trên hầu khắp đất nước. Các vùng biển và hải đảo nước ta nằm trong Biển Đông có nhiều khu vực khác nhau, nổi bật nhất là ở Vịnh Bắc Bộ, Vịnh Thái Lan, hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và một số đảo, quần đảo khác: 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Vịnh Bắc Bộ Vịnh Bắc Bộ nằm ở phía Tây Biển Đông, trải rộng từ kinh tuyến 105o36’ Đông đến 109o55’ Đông, trải dài từ vĩ tuyến 21o55’ Bắc đến 17o10’ Bắc.
Vịnh Bắc Bộ có diện tích 126.250km2, chiều ngang nơi rộng nhất khoảng 310km và nơi hẹp nhất khoảng 220km [5]. Vịnh Bắc Bộ được bao bọc bởi bờ biển và hải đảo miền Bắc Việt Nam ở phía Tây, bởi lục địa Trung Quốc ở phía Bắc, bán đảo Lôi Châu và đảo Hải Nam ở phía Đông. Bờ vịnh khúc khuỷu và ven bờ có nhiều đảo. Phần vịnh phía Việt Nam có khoảng 3.000 hòn đảo lớn nhỏ, trong đó có đảo Bạch Long Vĩ với diện tích khoảng 2,5km2, cách đất liền của Việt Nam khoảng 110km, cách đảo Hải Nam của Trung Quốc khoảng 130km.
Vịnh Bắc Bộ tương đối nông, độ sâu trung bình khoảng 40-50m, sâu nhất cũng chỉ trên dưới 100m. Đáy biển tương đối bằng phẳng, độ dốc nhỏ. Thềm lục địa của Việt Nam ở vùng Vịnh Bắc Bộ khá rộng, độ dốc thoải và có một lòng máng sâu trên 70m gần đảo Hải Nam của Trung Quốc. [8] Vịnh Thái Lan Vịnh Thái Lan nằm ở phía Tây Nam của Biển Đông, được bao bọc bởi bờ biển Việt Nam, Campuchia, Thái Lan và Malaysia.
Vịnh Thái Lan có diện tích 293.000km2, chu vi khoảng 2.300km, chiều dài vịnh khoảng 628km [5]. Vịnh Thái Lan là một vịnh nông, nơi sâu nhất chỉ 80m. Các đảo lớn trong vịnh có Phú Quốc, quần đảo Thổ Chu, đảo PouluWai, đảo Kocúc, đảo Kotao, đảo Kophangan, đảo Kosamni. [8] Các đảo và quần đảo Vùng biển nước ta có trên 4.000 hòn đảo lớn nhỏ, trong đó vùng biển Đông Bắc có trên 3.000 đảo, Bắc Trung Bộ trên 40 đảo, còn lại là ở vùng biển Nam Trung Bộ, vùng biển Tây Nam và hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Căn cứ vào vị trí chiến lược và các điều kiện địa lý kinh tế, dân cư, thường người ta chia các đảo, quần đảo thành các nhóm: 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hệ thống đảo tiền tiêu có vị trí quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trên các đảo có thể lập những căn cứ kiểm soát vùng biển và vùng trời; kiểm tra hoạt động của tàu, thuyền; bảo đảm an ninh quốc phòng, xây dựng kinh tế, bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước. Đó là các đảo, quần đảo như Hoàng Sa, Trường Sa, Chàng Tây, Bạch Long Vĩ, Hòn Mát, Hòn Mê, Cồn Cỏ, Lý Sơn, Phú Quý, Côn Đảo, Phú Quốc. + Quần đảo Hoàng Sa: Hoàng Sa là một quần đảo san hô nằm giữa Biển Đông.
Từ lâu, Hoàng Sa cũng như Trường Sa đã thuộc lãnh thổ Việt Nam với tên Bãi Cát Vàng. Quần đảo Hoàng Sa gồm khoảng 30 đảo nhỏ, đá, bãi ngầm, cồn san hô, với tổng diện tích khoảng 10km2 nằm rải rác trên một vùng biển rộng khoảng 15.000km2, trong khoảng vĩ độ 15o45’Bắc đến 17o15’ Bắc, từ kinh độ 1110 Đông tới 1130 Đông. Quần đảo Hoàng Sa chia làm 2 nhóm chính: nhóm phía Đông (An Vĩnh) có khoảng 12 đảo nhỏ và một số đảo đá san hô, trong đó có 2 đảo lớn hơn là Phú Lâm và Linh Côn (xấp xỉ 1,5 km2). Nhóm phía Tây gồm nhiều đảo xếp vòng cung nên còn được gọi là nhóm Lưỡi Liềm, gồm Hoàng Sa, Quang Ảnh, Hữu Nhật, Quang Hòa, Duy Mộng, Chim Yến, Tri Tôn [51]… Dưới triều Nguyễn, Quần đảo Hoàng Sa thuộc phủ Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Nam.
Năm 1938 thuộc tỉnh Thừa Thiên. Năm 1961 gọi là xã Định Hải, quận Hòa Vang, tỉnh Quảng Nam. Năm 1982 Chính phủ ta quyết định thành lập huyện Hoàng Sa thuộc tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng. Năm 1956, Trung Quốc chiếm phần phía Đông của quần đảo Hoàng Sa.
Tháng 1 năm 1974, trong lúc quân và dân ta đang tập trung sức tiến hành cuộc kháng chiến chống Mỹ, Trung Quốc đã đưa quân ra đánh chiếm toàn bộ quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam. + Quần đảo Trường Sa: cách quần đảo Hoàng Sa khoảng 200 hải lý về phía Nam, quần đảo Trường Sa bao gồm hơn 100 đảo nhỏ, bãi ngầm, bãi san hô nằm trải rộng trong một vùng biển khoảng 180.000 km2 với chiều Đông 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tây là 325 hải lý, chiều Bắc Nam là 274 hải lý, từ vĩ độ 6 o30’ Bắc đến 12o Bắc và từ kinh độ 111o30’ Đông đến 117o20’ Đông, cách Cam Ranh 248 hải lý, cách đảo Hải Nam (Trung Quốc) 595 hải lý. Quần đảo Trường Sa được chia làm 8 cụm: Song Tử, Thị Tứ, Loại Ta, Nam Yết, Sinh Tồn, Trường Sa, Thám Hiểm, Bình Nguyên. Điều kiện tự nhiên và khí hậu vùng này rất khắc nghiệt: nắng gió, giông bão thường xuyên, thiếu nước ngọt, nhiều đảo không có cây.
Quần đảo Trường Sa không chỉ là vị trí quân sự chiến lược án ngữ phía Đông Nam nước ta, bảo vệ vùng biển và hải đảo ven bờ, mà còn là một vùng có trữ lượng phốt-phát khá lớn, có nhiều loại động thực vật và có thể có nhiều dầu. Hiện tại có một số quốc gia, vùng lãnh thổ đang tranh chấp chủ quyền quần đảo Trương Sa với ta như Philippin, Malaysia, Đài Loan, Trung Quốc. Gần đây Trung Quốc liên tiếp cho phép các tàu sang xâm chiếm vùng biển Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam. Các tàu Trung Quốc liên tiếp cắt cáp dẫn gây ảnh hưởng đến chính trị, kinh tế cũng như quan hệ đối ngoại giữa hai nước.
Các đảo lớn có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội như Cô Tô, Cát Bà, Cù Lao Chàm, Lý Sơn, Phú Quý, Côn Đảo, Phú Quốc. Các đảo ven bờ gần đất liền, có điều kiện phát triển nghề cá và cũng là căn cứ để bảo vệ trật tự, an ninh trên vùng biển và bờ biển nước ta như các đảo thuộc huyện đảo Cát Bà, huyện đảo Bạch Long Vĩ (Hải Phòng), huyện đảo Phú Quý (Bình Thuận), huyện Côn Đảo (Bà Rịa – Vũng Tàu), huyện đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi), huyện đảo Phú Quốc (Kiên Giang) v.