chương 1 ……………………………………………………. ÂM THþC TRUYÀN THÞNG VÀ THþC TR¾NG BÀO TàN, PHÁT HUY VN HÓA ÂM THþC CĂA NG¯àI TÀY T¾I HUYÞN TRÙNG KHÁNH, TàNH CAO BÀNG ………………. M⌀t số món ăn tiêu biểu trong văn hóa ¿m thực truyền thống của người Tày ở huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng ……………………… 31 2. Xôi ngũ sắc …………………………………………….
Các món thịt thính, hém thịt, hém cá ……………………. M⌀t số món uống trong văn hóa ¿m thực truyền thống của người Tày ở huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng …. Rượu ngô men lá ………………………………. Giá trị của văn hóa ¿m thực truyền thống của người Tày ở huyện Trùng Khánh ……………………………………………………………….
Giá trị phÁn ánh đời sống kinh tế ………………. Giá trị giáo dục ………………………………………. Giá trị phÁn ánh bÁn sắc văn hóa và lịch sư뀉 t⌀c người ……. Giá trị dinh dươꄃng và chư뀃a bệnh ……………………………… 48 2.
BÁo tồn và phát huy văn hóa ¿m thực của của người Tày huyện Trùng Khánh ………………………………. SÁn xuất chăn nuôi trồng trọt t¿o ra nguồn nguyên liệu …………………………………………………………………. Nâng cao kỹ thuật chế biến, nấu nướng các món ăn của văn hóa ¿m thực ……………………………………………. Thiết kế không gian thưởng thức văn hóa ¿m thực….…… 53 Tiểu kết chương 2 …………………………………………………………….
BÀO TàN VÀ PHÁT TRIÂN VN HÓA ÂM THþC CĂA NG¯àI TÀY T¾I HUYÞN TRÙNG KHÁNH, TàNH CAO BÀNG GN VÞI ÀNH H¯âNG CĂA Sþ PHÁT TRIÂN DU LâCH – GIÀI PHÁT PHÁT TRIÂN ……………………………………………………………………. BÁo tồn và phát huy văn hóa ¿m thực của người Tày huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng ………………………………………. Định hướng và quy ho¿ch đ¿u tư phát triển du lịch của tỉnh Cao Bằng ……………………………………………………. Khai thác tiềm năng văn hóa phát triển du lịch t¿i huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng.
Ành hưởng của sự phát triển du lịch – GiÁi pháp phát triển. 57 Tiểu kết chương 3 …………………………………. 61 DANH MĀC TÀI LIÞU THAM KHÀO …………………………………. Lý do chån đÁ tài Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc cùng chung sống trên một lãnh thổ.
54 dân tộc anh em tạo nên những sắc thái vn hóa riêng biệt, góp ph¿n tạo nên nền vn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc vn hóa dân tộc. Sắc thái vn hóa cÿa từng tộc ng°ời đ°ợc thể hiện qua phong t甃⌀c tập quán, kiến trúc, lễ hội và trên hết là qua đồ n thÿc uống. Thÿc n là một trong những nhu c¿u quan trọng nhất cÿa mọi c¡ thể sống. Con ng°ời không thể tách mình ra khỏi quy luật này, để duy trì sự sống thì l°¡ng thực là thÿ quan trọng nhất.
Chính vì vậy mà ng°ời Việt Nam có câu <Có thực mới vực đ°ợc đạo=. n uống là nhu c¿u đ¿u tiên và thiết yếu để duy trì sự tồn tại và sự sống cÿa c¡ thể con ng°ời. H¡n thế nữa, n uống còn đ°ợc coi là một nét vn hóa cÿa vn hóa ¿m thực. Vn hóa là động lực cÿa sự phát triển, vì vậy mà vn hóa tham gia vào mọi l椃̀nh vực cÿa đời sống xã hội.
Vn hóa ¿m thực là một loại hình vn hóa quan trọng tham gia hình thành vn hóa dân tộc và tạo nên bản l椃̀nh, bản sắc dân tộc độc đáo. n uống hàng ngày t°ởng chừng không liên quan gì đến vn hóa nh°ng thực chất lại tạo nên những bản sắc rất khác biệt giữa vùng này với vùng khác. Mỗi vùng miền cÿa Việt Nam ngoài những nét chung còn có một phong cách ¿m thực riêng mang sắc thái đặc tr°ng cÿa vùng miền đó. n uống là lúc con ng°ời thể hiện bản thân, thể hiện bản sắc tộc ng°ời.
Các dân tộc khác nhau có cách chế biến và tổ chÿc bữa n tùy theo khí hậu, sản vật và thói quen khác nhau, nh°ng chỉ c¿n nhắc đến tên món n là ng°ời ta cũng có thể nhận biết đ°ợc rằng họ đang ở vùng miền nào. Nh° GS Tr¿n Quốc V°ợng đã nói <Cách n uống là cách sống, là bản sắc vn hoá=.Trong những nm g¿n đây, chÿ đề nấu n ngày càng trở nên quan trọng h¡n trong xã hội. Ng°ời dân không chỉ phải <n no, mặc ấm= mà còn phải tuân theo lý t°ởng ¿m thực truyền thống cÿa ng°ời Tày ở Trùng Khánh - Cao Bằng cùng với sự phát triển cÿa du lịch. Nghệ thuật ¿m thực đó là <n ngon, mặc đẹp=.
Cuộc sống cÿa nền kinh tế thị tr°ờng đã mở ra nhiều h°ớng tiếp cận với vn hoá n uống, đặc biệt trong l椃̀nh vực kinh doanh 6 du lịch. Trên khắp mọi miền đất n°ớc các nhà kinh doanh đã nắm bắt nhu c¿u, thị hiếu cÿa thực khách, cÿa khách du lịch trong ngoài n°ớc muốn th°ởng thÿc các món n, những kiểu n khác nhau ở các vùng, các miền. Sẽ rất thú vị khi du khách đ°ợc th°ởng thÿc những món n ngon, hiếm có ở chính đất n°ớc họ đặt chân đến du lịch. Trong bối cảnh mở cửa hiện nay, vn hóa ¿m thực truyền thống cÿa ng°ời Tày ở Trùng Khánh - Cao Bằng cũng nh° các dân tộc anh em đã ảnh h°ởng lẫn nhau và tiếp thu vn hóa ¿m thực cÿa ph°¡ng Tây, có sự mai một về vn hóa truyền thống.
Vì vậy, việc nghiên cÿu bảo tồn và phát huy các giá trị vn hóa truyền thống, trong đó có vn hóa ¿m thực truyền thống cÿa dân tộc Tày nói chung và dân tộc Tày Trùng Khánh - Cao Bằng nói riêng là hết sÿc c¿n thiết đối với sự phát triển cÿa du lịch. Là một sinh viên chuyên ngành vn hóa và du lịch, tôi hiểu rằng việc tìm hiểu các món n truyền thống cÿa ng°ời Tày là một nỗ lực c¿n thiết để góp ph¿n bảo tồn và phát huy di sản vn hóa truyền thống đáng trân quý cÿa dân tộc. Với mong muốn nâng cao kỹ nng hiểu biết về vn hóa các dân tộc, việc thực hiện tác ph¿m này sẽ giúp tôi tìm hiểu sâu h¡n về đời sống cÿa ng°ời Tày tỉnh Cao Bằng, từ đó nhằm xây dựng và thực hiện một tour du lịch về vn hóa dân tộc Tày hiệu quả sau này. Chính vì vậy, tôi đã mạnh dạn chọn <Bảo tồn và phát triển văn hóa ẩm thực của người Tày tại huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng= làm đề tài khóa luận tốt nghiệp cÿa mình.
Đßi t°ÿng nghiên cÿu Vn hóa ¿m thực cÿa ng°ời Tày tại huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Ph¿m vi nghiên cÿu Huyện Trùng Khánh hiện nay có 21 đ¡n vị hành chính cấp xã, gồm 19 xã: Cao Ch°¡ng, Cao Thng, Chí Viễn, Đàm Thÿy, Đình Phong, Đoài D°¡ng, Đÿc Hồng, Khâm Thành, Lng Hiếu, Ngọc Côn, Ngọc Khê, Phong Châu, Phong Nặm, Quang Hán, Quang Trung, Quang Vinh, Tri Ph°¡ng, Trung Phúc, Xuân Nội và 2 thị trấn: Hùng Quốc, Trùng Khánh. Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên 7 cÿu cÿa khóa luận, tác giả đi sâu nghiên cÿu ở những địa ph°¡ng tập trung ng°ời Tày sinh sống, đó là: Xã Ngọc Côn, Xã Ngọc Khê và Xã Đình Phong. Ph°¢ng pháp nghiên cÿu Ph°¡ng pháp nghiên cÿu tài liệu thÿ cấp: nghiên cÿu, tìm hiểu những tài liệu, bài viết có liên quan đến ng°ời Tày, vn hóa Tày và đặc biệt là ¿m thực cÿa ng°ời Tày ở Việt Nam, ¿m thực cÿa ng°ời Tày ở tỉnh Cao Bằng để từ đó có những kiến thÿc làm nền tảng cho đề tài nghiên cÿu cÿa mình.
Ph°¡ng pháp nghiên cÿu điền dã thực địa: Đây là ph°¡ng pháp chính đ°ợc sử d甃⌀ng để hoàn thành khóa luận. Để thu thập t° liệu, học viên đã nghiên cÿu thực địa tại các xã tập trung ng°ời Tày sinh sống: Xã Ngọc Côn, Xã Ngọc Khê và Xã Đình Phong. Các ph°¡ng pháp nghiên cÿu chính bao gồm: Quan sát, tham gia, phỏng vấn, ch甃⌀p ảnh, ghi chép. để thu thập thông tin về vấn đề nghiên cÿu.
Māc tiêu Thông qua đề tài nghiên cÿu cÿa mình, tác giả giới thiệu một cách có hệ thống về vn hóa ¿m thực cÿa ng°ời Tày ở huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Vì vậy, việc khẳng định giá trị vn hóa ¿m thực cÿa ng°ời Tày ở huyện Trùng Khánh c¿n đ°ợc bảo tồn và gắn với phát triển du lịch. Bài khóa luận đã giới thiệu những nét đẹp và giúp ng°ời đọc hiểu thêm về ¿m thực cÿa ng°ời dân tộc Tày tại Huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, từ đó bảo tồn và phát triển nền ¿m thực cÿa ng°ời Tày tại huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. K¿t c¿u đÁ tài Kết quả nghiên cÿu cÿa khóa luận sẽ cung cấp nguồn t° liệu cho các công trình nghiên cÿu sau này có liên quan đến vn hóa ¿m thực cÿa ng°ời Tày.
Trong xu thế phát triển hiện nay cÿa huyện Trùng Khánh, việc nghiên cÿu một cách có hệ thống về vn hóa ¿m thực sẽ góp ph¿n thực hiện m甃⌀c tiêu phát triển du lịch ở địa ph°¡ng với việc đ°a ¿m thực nh° là nguyên liệu để thiết kế sản ph¿m du lịch. 8 Kết quả nghiên cÿu cÿa khóa luận sẽ là nguồn t° liệu cho những ai có mong muốn học hỏi và tìm hiểu về vn hóa ¿m thực cÿa ng°ời Tày. Ngoài ph¿n Mâ ĐÀU, KËT LUÀN, DANH MĀC TÀI LIÞU THAM KHÀO, ÀNH, BÀNG CH¯ CÁI VIËT TT, đề tài chia làm 03 ch°¡ng: Ch°¢ng 1: C¡ Sâ LÝ LUÀN VÀ BÀO TàN VÀ PHÁT TRIÂN VN HÓA ÂM THþC VÀ TâNG QUAN VÀ NG¯àI TÀY â HUYÞN TRÙNG KHÁNH, TàNH CAO BÀNG. Ch°¢ng 2: ÂM THþC TRUYÀN THÞNG VÀ THþC TR¾NG BÀO TàN, PHÁT HUY VN HÓA ÂM THþC CĂA NG¯àI TÀY T¾I HUYÞN TRÙNG KHÁNH, TàNH CAO BÀNG.
Ch°¢ng 3: BÀO TàN VÀ PHÁT TRIÂN VN HÓA ÂM THþC CĂA NG¯àI TÀY T¾I HUYÞN TRÙNG KHÁNH, TàNH CAO BÀNG GN VÞI ÀNH H¯âNG CĂA Sþ PHÁT TRIÂN DU LâCH – GIÀI PHÁT PHÁT TRIÂN. NÞI DUNG Ch°¢ng 1 C¡ Sâ LÝ LUÀN VÀ BÀO TàN VÀ PHÁT TRIÂN VN HÓA ÂM THþC VÀ TâNG QUAN VÀ NG¯àI TÀY â HUYÞN TRÙNG KHÁNH, TàNH CAO BÀNG 1. Khái nißm Ãm thÿc Tiếng Việt cÿa chúng ta thực chất có nhiều từ đ°ợc m°ợn từ tiếng Hán, ví d甃⌀ <¿m thực= cũng vậy, nó không phải là từ thu¿n Việt và là từ đ°ợc m°ợn từ tiếng Hán. Ëm có ngh椃̀a là uống, thực ngh椃̀a là n.
Cuốn Từ điển tiếng Việt (2002) cÿa nhóm tác giả Hùng Thắng, Thanh H°¡ng, Bàng C¿m, Minh Nhựt cũng có lý giải ¿m thực là <nói chung về việc n uống=. n là hoạt động <cắn, nhai và nuốt để nuôi d°ỡng c¡ thể=, uống là hoạt động <hớp chất lỏng vào miệng rồi nuốt=. Với cách lý giải nh° vậy, ¿m thực đ°ợc hiểu nôm na là việc 9 cung cấp chất dinh d°ỡng qua đ°ờng miệng nhằm duy trì sự sống cho c¡ thể con ng°ời. n uống là nhu c¿u thiết yếu không thể thiếu trong cuộc sống cÿa mỗi ng°ời, từ xa x°a khi công c甃⌀ sản xuất l°¡ng thực ch°a ra đời con ng°ời đã sn bắt hái l°ợm để đáp ÿng nhu c¿u sống và tồn tại cÿa mình.