Luận Văn Thạc Sĩ Về Bảo Tồn Phố Cổ Hà Nội: Thực Tiễn và Pháp Luật

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích vnu ls pháp luật về bảo tồn phố cổ qua thực tiễn tại khu phố cổ hà nội, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực

• Tác giả: Nguyễn Thị Yến
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Thu Hạnh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Pháp Luật Về Bảo Tồn Phố Cổ Qua Thực Tiễn Tại Khu Phố Cổ Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHỐ CỔ, PHÁP LUẬT VỀ BẢO TỒN PHỐ CỔ
• 1.1. Khái quát về phố cổ, bảo tồn phố cổ
• 1.2. Pháp luật về bảo tồn phố cổ
• 1.2.1. Sự cần thiết phải bảo tồn phố cổ bằng pháp luật
• 1.2.2. Khái niệm và đặc điểm pháp luật về bảo tồn phố cổ
• 1.2.3. Những nguyên tắc bảo tồn phố cổ
• 1.2.4. Nội dung điều chỉnh của pháp luật về bảo tồn phố cổ
• 1.2.5. Lịch sử hình thành và phát triển của pháp luật về bảo tồn phố cổ
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ BẢO TỒN KHU PHỐ CỔ HÀ NỘI VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH
• 2.1. Thực trạng các quy định của pháp luật về bảo tồn Khu phố cổ Hà Nội
• 2.1.1. Các nội dung bảo tồn Khu phố cổ Hà Nội với ý nghĩa là di tích lịch sử - văn hóa
• 2.1.2. Xử lý vi phạm
• 2.2. Một số biện pháp thực thi pháp luật về bảo tồn Khu phố cổ Hà Nội
• 2.2.1. Biện pháp giãn dân Khu phố cổ Hà Nội
• 2.2.2. Biện pháp bảo tồn kiến trúc các công trình trong Khu phố cổ Hà Nội
• 2.2.3. Các biện pháp kiểm kê công trình di tích, kiểm kê các công trình nhà ở tại Khu phố cổ Hà Nội
• 2.2.4. Các biện pháp khác
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ BẢO TỒN PHỐ CỔ
• 3.1. Những yêu cầu cơ bản của việc hoàn thiện pháp luật về bảo tồn phố cổ
• 3.2. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo tồn phố cổ
• 3.3. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về bảo tồn phố cổ, Khu phố cổ Hà Nội
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Bảo Tồn Phố Cổ Hà Nội Tầm Quan Trọng và Thực Trạng

Bảo tồn phố cổ Hà Nội không chỉ là việc gìn giữ các công trình kiến trúc mà còn là bảo vệ di sản văn hóa của dân tộc. Khu phố cổ Hà Nội là một trong những di sản văn hóa quý giá, mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa của đất nước. Việc bảo tồn không chỉ giúp duy trì bản sắc văn hóa mà còn góp phần phát triển du lịch bền vững. Tuy nhiên, thực trạng bảo tồn hiện nay đang gặp nhiều thách thức, từ việc quản lý đến ý thức của cộng đồng.

1.1. Khái niệm và Đặc điểm của Phố Cổ Hà Nội

Phố cổ Hà Nội là khu vực có lịch sử lâu đời, với các công trình kiến trúc mang đậm nét văn hóa truyền thống. Đây là nơi tập trung nhiều di sản văn hóa, phản ánh sự phát triển của thành phố qua các thời kỳ. Đặc điểm nổi bật của phố cổ là sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc cổ và đời sống hiện đại.

1.2. Tầm Quan Trọng của Bảo Tồn Di Sản Văn Hóa

Bảo tồn di sản văn hóa không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là của toàn xã hội. Di sản văn hóa là cầu nối giữa các thế hệ, giúp gìn giữ bản sắc dân tộc. Việc bảo tồn phố cổ Hà Nội có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển du lịch văn hóa, thu hút du khách trong và ngoài nước.

II. Thách Thức trong Bảo Tồn Phố Cổ Hà Nội Thực Trạng và Nguyên Nhân

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc bảo tồn phố cổ Hà Nội, nhưng thực trạng hiện nay vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Các thách thức bao gồm sự phát triển đô thị hóa nhanh chóng, thiếu nguồn lực tài chính và sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật. Những vấn đề này đã ảnh hưởng đến hiệu quả của các biện pháp bảo tồn.

2.1. Tác Động của Đô Thị Hóa đến Phố Cổ

Sự phát triển đô thị hóa đã dẫn đến việc nhiều công trình cổ bị phá bỏ hoặc cải tạo không đúng cách. Điều này không chỉ làm mất đi giá trị kiến trúc mà còn ảnh hưởng đến đời sống của người dân trong khu vực.

2.2. Thiếu Hành Lang Pháp Lý và Nguồn Lực

Mặc dù có nhiều văn bản pháp luật về bảo tồn, nhưng việc thực thi còn nhiều bất cập. Thiếu nguồn lực tài chính và nhân lực cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

III. Phương Pháp Bảo Tồn Phố Cổ Hà Nội Giải Pháp và Đề Xuất

Để bảo tồn phố cổ Hà Nội hiệu quả, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc kết hợp giữa bảo tồn và phát triển là rất cần thiết. Các giải pháp có thể bao gồm việc nâng cao nhận thức cộng đồng, cải thiện quy định pháp luật và tăng cường nguồn lực cho công tác bảo tồn.

3.1. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng về Bảo Tồn

Giáo dục cộng đồng về giá trị của di sản văn hóa là rất quan trọng. Các chương trình tuyên truyền, hội thảo có thể giúp nâng cao ý thức bảo vệ di sản trong cộng đồng.

3.2. Cải Thiện Quy Định Pháp Luật về Bảo Tồn

Cần rà soát và hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến bảo tồn phố cổ. Việc này sẽ tạo ra hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho các hoạt động bảo tồn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu về Bảo Tồn Phố Cổ

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong bảo tồn phố cổ Hà Nội đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Việc áp dụng các mô hình bảo tồn thành công từ các nước khác có thể là một hướng đi khả thi. Tuy nhiên, cần có sự điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.

4.1. Mô Hình Bảo Tồn Thành Công từ Các Nước Khác

Nhiều quốc gia trên thế giới đã áp dụng thành công các mô hình bảo tồn di sản văn hóa. Việc học hỏi từ kinh nghiệm của họ có thể giúp Việt Nam cải thiện công tác bảo tồn.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu và Đề Xuất Giải Pháp

Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng việc kết hợp giữa bảo tồn và phát triển du lịch có thể mang lại lợi ích kinh tế cho cộng đồng. Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể để khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong công tác bảo tồn.

V. Kết Luận và Tương Lai của Bảo Tồn Phố Cổ Hà Nội

Bảo tồn phố cổ Hà Nội là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Tương lai của phố cổ phụ thuộc vào sự nỗ lực của cả cộng đồng và chính quyền. Cần có những chiến lược dài hạn để bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa này.

5.1. Tầm Nhìn Tương Lai cho Bảo Tồn Phố Cổ

Tương lai của phố cổ Hà Nội cần được xây dựng trên nền tảng bảo tồn bền vững. Các chính sách cần hướng tới việc phát triển kinh tế gắn liền với bảo tồn văn hóa.

5.2. Vai Trò của Cộng Đồng trong Bảo Tồn

Cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn phố cổ. Sự tham gia của người dân sẽ tạo ra sức mạnh và sự đồng thuận trong công tác bảo tồn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu phố cổ Hà Nội là quần thể di sản đô thị lịch sử có quy mô diện tích 82 ha với 79 tuyến phố trải dài trên địa bàn 10 phường thuộc quận Hoàn Kiếm, được xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia theo Quyết định số 14/2004/QĐ-BVHTT ngày 05/04/2004 của Bộ Văn hóa - Thông tin. Không gian này mang trong mình chiều dài lịch sử phát triển gần 1000 năm của Thăng Long - Hà Nội với cấu trúc đặc thù 36 phố phường. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa mạnh mẽ cùng sự gia tăng áp lực kinh tế thương mại đang tạo ra những xung đột gay gắt giữa bảo tồn di sản và phát triển dân sinh.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự bất cập trong hệ thống pháp luật điều chỉnh công tác bảo tồn di sản đô thị. Các quy định hiện hành bộc lộ khoảng trống khi điều chỉnh loại hình di sản sống, nơi cộng đồng dân cư sinh sống và trực tiếp sở hữu các bất động sản cổ. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn tập trung làm sáng tỏ cơ sở lý luận về pháp luật bảo tồn phố cổ, phân tích thực trạng các văn bản quy phạm pháp luật và đánh giá thực tiễn thi hành tại Khu phố cổ Hà Nội. Phạm vi nghiên cứu giới hạn tại không gian 79 tuyến phố thuộc quận Hoàn Kiếm, giai đoạn khảo cứu sâu từ năm 2001 khi Luật Di sản văn hóa ra đời đến năm 2016.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để giảm thiểu ít nhất 50% thời gian giải quyết các thủ tục hành chính về tu bổ, đồng thời đề xuất khung pháp lý nâng cao tỷ lệ bảo tồn nguyên vẹn các công trình kiến trúc có giá trị lịch sử từ mức ước tính dưới 40% hiện nay lên trên 80% trong tương lai.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết quản trị công hiện đại về di sản đô thị kết hợp với lý thuyết bảo tồn phát triển bền vững. Quá trình bảo tồn được tiếp cận theo mô hình tiến trình 7 bước tiêu chuẩn quốc tế gồm: Giữ gìn, Duy trì, Bảo tồn cơ bản, Trùng tu, Tôn tạo, Cải tạo mới và Tái phát triển. Khung phân tích này giúp xác định chính xác cấp độ can thiệp pháp lý đối với từng đối tượng công trình cụ thể.

Luận văn vận dụng hai nguyên tắc nền tảng của luật học di sản quốc tế:

• Nguyên tắc can thiệp tối thiểu từ Hiến chương Venice 1964: Hạn chế tối đa việc thay đổi cấu trúc gốc của công trình di sản.
• Nguyên tắc đảm bảo tính xác thực theo Văn kiện Nara 1994 và Hiến chương Burra 1979: Tôn trọng tuyệt đối vật liệu truyền thống, kỹ thuật xây dựng bản địa và bối cảnh không gian lịch sử.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: Di tích lịch sử - văn hóa theo Điều 4 Luật Di sản văn hóa số 28/2001/QH10; Di sản đô thị sống; Khu vực bảo vệ cấp I (vùng lõi bảo vệ nghiêm ngặt quy mô 19 ha) và Khu vực bảo vệ cấp II (vùng đệm hạn chế xây dựng quy mô 63 ha) theo Điều 5 Quy chế ban hành kèm Quyết định số 6398/QĐ-UBND năm 2013 của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu pháp lý toàn văn từ hơn 15 văn bản quy phạm pháp luật chủ chốt, bao gồm Luật Di sản văn hóa năm 2001 (sửa đổi, bổ sung năm 2009), Nghị định số 98/2010/NĐ-CP, Nghị định số 70/2012/NĐ-CP, Nghị định số 38/2010/NĐ-CP, Nghị định số 59/2015/NĐ-CP và Quyết định số 6398/QĐ-UBND.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phân tích quy phạm pháp luật, tổng hợp quy nạp và so sánh luật học đối chiếu với các mô hình bảo tồn tại Quần thể di tích Cố đô Huế (253 công trình trong khu Đại Nội), Di tích kiến trúc nghệ thuật đô thị cổ Hội An và Khu di tích Phố Hiến (hơn 100 di tích lịch sử).

Cỡ mẫu khảo sát gồm 100% các tuyến phố thuộc Khu vực bảo vệ cấp I (21 tuyến phố, 17 ô phố với diện tích 19 ha) và mẫu chọn lọc đại diện tại 58 tuyến phố thuộc Khu vực bảo vệ cấp II (diện tích 63 ha). Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm tập trung vào các trục không gian có mật độ công trình xuống cấp và áp lực kinh doanh cao nhất. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích quy phạm kết hợp khảo sát thực tiễn là nhằm nhận diện chính xác sự xung đột thẩm quyền giữa ngành Văn hóa và ngành Xây dựng trong quản lý đầu tư tu bổ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ chế phân vùng bảo vệ chưa tạo được sự liên kết quản lý đồng bộ. Khu vực bảo vệ cấp I chiếm 23,17% tổng diện tích (19 ha trên 82 ha) chịu sự ràng buộc nghiêm ngặt về mật độ xây dựng và tầng cao, trong khi Khu vực bảo vệ cấp II chiếm 76,83% diện tích (63 ha) lại chịu áp lực chuyển đổi công năng thương mại rất lớn. Việc thiếu các quy định chuyển tiếp mềm dẻo giữa hai khu vực dẫn đến hiện tượng phá vỡ cảnh quan vùng đệm tiếp giáp.

Thứ hai, tồn tại sự xung đột pháp lý nghiêm trọng giữa Nghị định số 70/2012/NĐ-CP và Nghị định số 59/2015/NĐ-CP về quản lý dự án đầu tư xây dựng. Theo Nghị định số 70/2012/NĐ-CP, các dự án gia cố, sửa chữa nhỏ không làm thay đổi yếu tố gốc chỉ cần lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật. Tuy nhiên, Nghị định số 59/2015/NĐ-CP lại buộc các công trình di tích nhóm A phải thẩm định qua cơ quan chuyên môn của Bộ Xây dựng theo quy trình dự án đầy đủ. Sự chồng chéo này làm tăng thời gian thẩm định thực tế từ 30 ngày làm việc theo quy định lên thành 60 đến 90 ngày làm việc.

Thứ ba, sự suy giảm nghiêm trọng của quỹ kiến trúc nhà ở truyền thống. Do mật độ dân số khu vực lõi có thời điểm vượt quá 800 người/ha và đề án giãn dân tiến hành chậm, có hơn 40% công trình nhà ở mang dấu ấn kiến trúc cổ truyền (nhà hình ống, nhà chồng diêm) bị cải tạo tự phát, cơi nới không gian, làm biến dạng các cấu kiện gỗ và ngói âm dương nguyên bản.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng trên bắt nguồn từ việc các văn bản pháp luật hiện hành chưa phân định rõ ranh giới giữa sở hữu công và sở hữu tư nhân trong di tích đô thị. Đa phần các công trình nhà ở cổ tại Hà Nội thuộc sở hữu tư nhân hoặc đồng sở hữu phức tạp, trong khi các quy định tu bổ tại Nghị định số 70/2012/NĐ-CP được thiết kế chủ yếu cho các công trình di tích công lập như đình, đền, chùa.

Dữ liệu so sánh quy trình cấp phép có thể được trình bày rõ ràng qua một biểu đồ phân luồng thủ tục hành chính và bảng so sánh thời gian xử lý hồ sơ. Bảng biểu này sẽ chỉ rõ sự khác biệt giữa quy trình 3 bước độc lập kéo dài 90 ngày hiện tại và mô hình thẩm định liên thông một cửa tối ưu hóa chỉ trong 30 ngày làm việc.

So sánh với mô hình Khu phố cổ Hội An (nơi áp dụng thành công Quyết định số 2337/2006/QĐ-UBND và trích lại trên 70% doanh thu vé tham quan để hỗ trợ từ 40% đến 75% chi phí trùng tu nhà ở tư nhân), Hà Nội hoàn toàn thiếu một cơ chế chia sẻ lợi ích kinh tế tương tự. Do đó, người dân tại 79 tuyến phố phố cổ Hà Nội không có động lực tài chính để tuân thủ các quy chuẩn bảo tồn nghiêm ngặt khi chi phí phục dựng vật liệu truyền thống đắt hơn xây dựng hiện đại từ 2 đến 3 lần.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế bằng việc ban hành Thông tư liên tịch giữa Bộ Xây dựng và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhằm thống nhất thẩm quyền thẩm định dự án tu bổ di tích. Cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm 50% thời hạn cấp phép sửa chữa nhà ở có giá trị bảo tồn từ 30 ngày xuống tối đa 15 ngày làm việc, áp dụng cơ chế thẩm định liên thông một cửa trước năm 2018.

Thứ hai, thiết lập cơ chế tài chính công - tư (PPP) và thành lập Quỹ bảo tồn Khu phố cổ Hà Nội do Ủy ban nhân dân quận Hoàn Kiếm trực tiếp quản lý. Thành phố cần trích tỷ lệ 20% đến 30% từ nguồn thu thuế dịch vụ, du lịch trên địa bàn 82 ha phố cổ để tài trợ từ 50% đến 70% kinh phí trùng tu các công trình nhà cổ có giá trị kiến trúc nghệ thuật thuộc sở hữu tư nhân, hoàn thành đề án trong giai đoạn 2017 - 2020.

Thứ ba, chuẩn hóa và số hóa 100% hồ sơ quản lý kiến trúc đối với 6 phong cách kiến trúc đặc trưng trên toàn bộ 79 tuyến phố theo phân loại tại Quyết định số 6398/QĐ-UBND. Sở Quy hoạch - Kiến trúc phối hợp với Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội thực hiện gắn mã định danh điện tử cho từng thửa đất và công trình di sản trước năm 2020.

Thứ tư, nâng cao hiệu lực chế tài xử phạt vi phạm trật tự xây dựng trong di tích theo Nghị định số 158/2013/NĐ-CP. Thanh tra Sở Xây dựng và Ủy ban nhân dân quận Hoàn Kiếm cần tăng mức xử phạt hành chính gấp 2 đến 3 lần đối với các hành vi tự ý phá dỡ, cơi nới sai phép trong Khu vực bảo vệ cấp I (19 ha), đồng thời cưỡng chế khôi phục hiện trạng ban đầu 100% công trình vi phạm từ năm 2017.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ thực thi chính sách tại Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Văn hóa và Thể thao, Ủy ban nhân dân quận Hoàn Kiếm. Luận văn cung cấp căn cứ thực tiễn để rà soát, sửa đổi Quy chế quản lý quy hoạch - kiến trúc và tháo gỡ các điểm nghẽn thủ tục liên ngành.

Nhóm 2: Các kiến trúc sư, chuyên gia quy hoạch đô thị và các tổ chức bảo tồn di sản trong nước và quốc tế. Công trình đem lại nguồn tư liệu chuẩn xác về cấu trúc 82 ha không gian đô thị cổ, đặc điểm 6 phong cách kiến trúc và nguyên tắc ứng dụng phương pháp can thiệp tối thiểu trong thiết kế trùng tu.

Nhóm 3: Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học, sinh viên chuyên ngành Luật Kinh tế, Luật Hành chính, Quản lý văn hóa và Đô thị học. Luận văn là tài liệu tham khảo chuyên sâu về phương pháp tiếp cận luật học đối với di sản sống và kỹ thuật lập pháp trong quản lý đô thị đặc thù.

Nhóm 4: Các doanh nghiệp lữ hành, nhà đầu tư dịch vụ du lịch và cộng đồng dân cư sinh sống tại 79 tuyến phố thuộc quận Hoàn Kiếm. Tài liệu giúp người dân hiểu rõ ranh giới pháp lý, quyền sở hữu, nghĩa vụ bảo tồn cũng như quy trình tiếp cận các chính sách hỗ trợ cải tạo không gian sống.

Câu hỏi thường gặp

Bảo tồn Phố cổ Hà Nội có điểm gì khác biệt cốt lõi so với các di tích lịch sử thông thường? Khu phố cổ Hà Nội là di sản đô thị sống rộng 82 ha với hơn 79 tuyến phố, nơi cộng đồng dân cư trực tiếp sinh sống và kinh doanh. Do đó, công tác bảo tồn không chỉ áp dụng Luật Di sản văn hóa số 28/2001/QH10 mà còn phải tuân thủ nghiêm ngặt Luật Xây dựng và Luật Quy hoạch đô thị nhằm bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn kiến trúc và phát triển kinh tế.

Khu vực bảo vệ cấp I và cấp II của Phố cổ Hà Nội được phân định với quy mô và quy định ra sao? Theo Quyết định số 6398/QĐ-UBND năm 2013 của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Khu vực bảo vệ cấp I có diện tích 19 ha gồm 21 tuyến phố lõi cần bảo tồn nguyên trạng cấu trúc không gian. Khu vực bảo vệ cấp II bao quanh có quy mô 63 ha gồm 58 tuyến phố, cho phép cải tạo chỉnh trang có kiểm soát nghiêm ngặt về chiều cao và mật độ xây dựng.

Mâu thuẫn pháp lý chính giữa Nghị định số 70/2012/NĐ-CP và Nghị định số 59/2015/NĐ-CP là gì? Nghị định số 70/2012/NĐ-CP cho phép dự án sửa chữa nhỏ di tích chỉ cần lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đơn giản. Tuy nhiên, Nghị định số 59/2015/NĐ-CP lại quy định mọi dự án tại di tích quốc gia đặc biệt phải do cơ quan chuyên môn Bộ Xây dựng thẩm định toàn diện, dẫn đến thủ tục chồng chéo kéo dài từ 30 ngày lên trên 60 ngày làm việc.

Những phong cách kiến trúc đặc trưng nào cần được ưu tiên bảo vệ tại 79 tuyến phố cổ? Khu phố cổ Hà Nội sở hữu 6 phong cách kiến trúc đặc trưng cần bảo tồn nguyên bản gồm: Kiến trúc truyền thống Việt Nam; Kiến trúc Trung Hoa giai đoạn 1900 - 1930; Kiến trúc thuộc địa Pháp; Kiến trúc nghệ thuật trang trí Art-Deco; Kiến trúc nhà thấp tầng mái dốc sau năm 1954; và Kiến trúc dân gian có nguồn gốc nông thôn.

Người dân sở hữu nhà ở cổ tư nhân có được Nhà nước hỗ trợ kinh phí khi tiến hành trùng tu không? Theo các văn bản pháp luật hiện hành giai đoạn nghiên cứu, cơ chế tài chính hỗ trợ trực tiếp cho chủ sở hữu nhà cổ tư nhân còn rất hạn chế. Luận văn kiến nghị thành phố cần ban hành chính sách hỗ trợ từ 50% đến 70% chi phí tu bổ đối với các công trình nhà ở tư nhân đạt tiêu chí di sản nhằm khuyến khích người dân gìn giữ vật liệu gốc.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về bảo tồn di sản đô thị sống và xác lập khung pháp lý hai tầng kết hợp giữa pháp luật di sản văn hóa và pháp luật quản lý quy hoạch đô thị.
• Công trình đánh giá chi tiết thực trạng thi hành các quy định pháp luật trên không gian 82 ha gồm 79 tuyến phố thuộc quận Hoàn Kiếm, làm rõ ranh giới bảo tồn tại Khu vực I (19 ha) và Khu vực II (63 ha).
• Nghiên cứu chỉ ra những mâu thuẫn then chốt trong thẩm quyền quản lý nhà nước giữa Nghị định số 70/2012/NĐ-CP và Nghị định số 59/2015/NĐ-CP làm chậm tiến độ cấp phép tu bổ di sản.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá, bao gồm xây dựng quy chế thẩm định liên thông một cửa, thành lập quỹ tài chính công - tư hỗ trợ tu bổ và số hóa hồ sơ quản lý 6 phong cách kiến trúc.
• Khẳng định giá trị thực tiễn của đề tài trong việc cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng hành lang pháp lý hoàn thiện cho công tác quản trị đô thị di sản tại Việt Nam giai đoạn 2020 - 2025.

Hệ thống hóa và hoàn thiện các quy định pháp luật về bảo tồn phố cổ là nhiệm vụ cấp bách để gìn giữ hồn cốt nghìn năm của Thủ đô. Các cơ quan quản lý, giới chuyên môn và cộng đồng xã hội cần nhanh chóng chung tay triển khai đồng bộ các giải pháp thể chế nhằm bảo vệ di sản vô giá này cho các thế hệ tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề lý luận chung về phố cổ, pháp luật về bảo tồn phố cổ Comment [LBT2]: Có nên thêm bảo tồn phố cổ không em nhỉ vì ở chƣong này mình có nghiên cứu Chương 2: Thực trạng pháp luật về bảo tồn Khu phố cổ Hà Nội và thực tiễn cả về bảo tồn phố cổ. Nhƣng cô hơi lăn tăn vì dung lƣợng nghiên cứu không nhiều. Em c n nhắc nhé thi hành Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về bảo tồn phố cổ 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHỐ CỔ, PHÁP LUẬT VỀ BẢO TỒN PHỐ CỔ 1.1 Khái quát về phố cổ, bảo tồn phố cổ 1.1 Khái quát về phố cổ 1.1 Khái niệm phố cổ Ở nƣớc ta, cho đến thời điểm hiện nay chƣa có nhà khoa học chuyên ngành hay liên ngành nào có thể đƣa ra một khái niệm, một định nghĩa cụ thể nào về phố cổ. Theo thói quen của từng địa phƣơng hiện nay, phố cổ có thể gọi là "phố cổ", " Khu phố cổ" hoặc từ "phố" gắn liền với tên địa phƣơng của phố tạo thành tên riêng: Khu phố cổ Hội An, phố cổ Đồng Văn, Phố Hiến.

dù đƣợc gọi dƣới tên nào thì đó vẫn đƣợc hiểu chung là phổ cổ. Có thể hiểu đơn giản nhất theo nghĩa thông thƣờng, phố cổ là khu vực đô thị có từ l u đời, là nơi tập trung d n cƣ, hoạt động buôn bán giao thƣơng và có những công trình kiến trúc đặc sắc mang những nét truyền thống riêng biệt của cƣ d n thành thị đó. Tùy theo hiện trạng tồn tại mà phố cổ có thể đã đƣợc công nhận hoặc chƣa đƣợc công nhận là di sản của khu vực, của quốc gia và của thế giới. Khi xem xét khái niệm phố cổ dƣới góc độ là một di sản văn hóa, theo Công ƣớc về việc bảo vệ di sản văn hoá và tự nhiên của thế giới (Ðã đƣợc thông qua tại kỳ họp thứ 17 của Ðại hội đồng Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc tại Paris ngày 16/11/1972) thì “Di sản văn hoá” là: Các di tích: các công trình kiến trúc, điêu khắc hoặc hội hoạ hoành tráng, các yếu tố hay kết cấu có tính chất khảo cổ, các văn bản, các hang động và các nhóm yếu tố có giá trị quốc tế đặc biệt về phƣơng diện lịch sử, nghệ thuật hay khoa học.

Các quần thể: các nhóm công trình x y dựng đứng một mình hoặc quần tụ có giá trị quốc tế đặc biệt về phƣơng diện lịch sử, nghệ thuật hay khoa học, do kiến trúc, sự thống nhất của chúng hoặc sự nhất thể hoá của chúng vào cảnh quan. Các thắng cảnh: các công trình của con ngƣời hoặc những công trình của con ngƣời kết hợp với các công trình của tự nhiên, cũng nhƣ các khu vực, kể cả các di 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chỉ khảo cổ học, có giá trị quốc tế đặc biệt về phƣơng diện lịch sử, thẩm mỹ, d n tộc học hoặc nh n chủng học[24]. Theo quy định của Luật di sản văn hóa, di sản văn hóa bao gồm di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể (Điều 1 Luật di sản văn hóa). Các phố cổ ở nƣớc ta đều đƣợc xác định là di tích lịch sử, di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật.

là một bộ phận của di tích lịch sử - văn hóa thuộc di sản văn hóa vật thể, điều này sẽ đƣợc xác định chi tiết tại phần các phố cổ ở Việt Nam tiếp theo đ y. Theo Khoản 3, Điều 4 Luật di sản văn hóa số 28/2001/QH10 ngày 29/06/2001 thì "Di tích lịch sử - Văn hóa là công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học", chi tiết hơn Điều 11 Nghị định 98/NĐ-CP Nghị định chi tiết thi hành một số điều của Luật di sản văn hóa và Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật di sản văn hóa đã ph n loại di tích lịch sử - văn hóa bao gồm: 1. Di tích lịch sử (di tích lƣu niệm sự kiện, di tích lƣu niệm danh nh n); 2. Di tích kiến trúc nghệ thuật; 3.

Di tích khảo cổ; 4. Danh lam thắng cảnh. Nhƣ vậy, có thể khái quát phố cổ là di tích lịch sử - văn hóa của Quốc gia, là không gian đô thị có từ l u đời với những công trình kiến trúc đặc sắc mang những nét truyền thống gắn liền cuộc sống của cộng đồng d n cƣ đô thị đó. Vì vậy, phố cổ phải đáp ứng một trong các tiêu chí xác định của di tích lịch sử - văn hóa nhƣ sau: - Công trình x y dựng, địa điểm gắn với sự kiện lịch sử, văn hóa tiêu biểu của quốc gia hoặc địa phƣơng; - Công trình x y dựng, địa điểm gắn với th n thế và sự nghiệp của anh hùng d n tộc, danh nh n, nh n vật lịch sử có ảnh hƣởng tích cực đến sự phát triển của quốc gia hoặc của địa phƣơng trong các thời kỳ lịch sử; - Địa điểm khảo cổ có giá trị tiêu biểu; - Công trình kiến trúc, nghệ thuật, quần thể kiến trúc, tổng thể kiến trúc 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đô thị và địa điểm cƣ trú có giá trị tiêu biểu cho một hoặc nhiều giai đoạn phát triển kiến trúc, nghệ thuật (Khoản 9, Điều 1 Luật sửa đổi bổ sung một số điều của luật di sản văn hóa).

Trên thế giới, các quốc gia khác nhau cũng có cách nhận định khác nhau về di tích lịch sử - văn hóa. Theo Đạo luật số 117 về bảo vệ bảo vật của Ai Cập (08/06/1983) thì Di tích lịch sử văn hóa đƣợc coi là cổ vật bất động sản đƣợc làm ra từ các nền văn minh khác nhau, hoặc là một sự sáng tạo nghệ thuật, khoa học, văn hóa hoặc tôn giáo của thời đại tiền sử, hoặc các thời kỳ tiếp nhau của lịch sử và ngƣợc trở lên 100 năm khi tài nguyên đó có một giá trị quan trọng về khảo cổ học hay lịch sử, là chứng cứ của nền văn minh khác nhau đã tồn tại trên đất nƣớc Ai Cập và những quan niệm lịch sử cũng đều đƣợc coi là cổ vật, kể cả các di hài ngƣời và động vật cùng niên đại với thời kỳ ấy. Theo Đạo luật số 16 về di sản lịch sử của T y Ban Nha (25/06/1985) thì Di sản lịch sử T y Ban Nha bao gồm các bất động sản và các động sản có lợi ích nghệ thuật, cổ sinh vật học, khảo cổ học, d n tộc học, khoa học hoặc kỹ thuật. Cũng gồm cả di sản tƣ liệu và thƣ mục, các lớp mỏ, các khu vực khảo cổ cũng nhƣ các thắng cảnh thiên nhiên, các công viên, các vƣờn có giá trị nghệ thuật, lịch sử hay nh n chủng học.

Theo quy định trong Điều 1, Hiến chƣơng quốc tế về bảo tồn và tu bổ di tích và di sản năm 1964 (Hiến chƣơng Venice), "Khái niệm di tích lịch sử không chỉ là một công trình kiến trúc đơn chiếc mà cả khung cảnh đô thị hoặc nông thôn có chứng tích của một nền văn minh riêng, một phát triển có ý nghĩa hoặc một sự kiện lịch sử. Khái niệm này không chỉ áp dụng với những công trình nghệ thuật to lớn mà cả với những công trình khiêm tốn hơn vốn đã, cùng với thời gian, th u nạp đƣợc một ý nghĩa văn hoá"[25].2 Các phố cổ ở Việt Nam - Khu phố cổ Hội An Là một đô thị cổ nằm ở Hạ lƣu sông Thu Bồn, thuộc vùng đồng bằng ven biển tỉnh Quảng Nam. Nhờ yếu tố địa lý và khí hậu thuận lợi, Hội An từng là một thƣơng 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cảng quốc tế sầm uất, nơi gặp gỡ của những thuyền buôn Nhật Bản, Trung Quốc và phƣơng T y trong suốt thế kỷ XVII và XVIII. Thế kỷ XIX, do giao thông đƣờng thủy ở đ y không còn thuận tiện, cảng thị Hội An dần suy thoái nhƣờng chỗ cho Đà Nẵng khi đó đang đƣợc ngƣời Pháp x y dựng.

Khu phố cổ Hội An ngày nay là một điển hình đặc biệt về cảng thị truyền thống ở Đông Nam Á. Các ngôi nhà ở đ y phần lớn là những kiến trúc truyền thống có niên đại từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XIX, ph n bố dọc theo những trục phố nhỏ hẹp. Với những giá trị nổi bật, tại kỳ họp lần thứ 23, đƣợc tổ chức vào cuối năm 1999 (ngày 04 tháng 12 năm 1999), Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO) đã công nhận đô thị cổ Hội An là một di sản văn hóa thế giới dựa trên 02 tiêu chí: + Hội An là biểu hiện vật thể nổi bật của sự kết hợp các nền văn hóa qua các thời kỳ trong một thƣơng cảng quốc tế; + Hội An là điển hình tiêu biểu về một cảng thị truyền thống đƣợc bảo tồn một cách hoàn hảo. Ngày 12 tháng 8 năm 2009 Thủ tƣớng Chính phủ đã ký Quyết định số: 1272/QĐ-TTg xếp hạng "Di tích kiến trúc nghệ thuật đô thị cổ Hội An" là di tích cấp Quốc gia đặc biệt.

- Cố đô Huế Cố đô Huế là khu vực nằm dọc hai bên bờ sông Hƣơng thuộc thành phố Huế và một vài vùng phụ cận thuộc tỉnh Thừa Thiên - Huế. Thành phố Huế là trung t m văn hoá, chính trị, kinh tế của tỉnh, là Cố đô của Việt Nam thời phong kiến dƣới triều nhà Nguyễn từ 1802 đến 1945. Từ năm 1306, sau cuộc hôn phối giữa công chúa Huyền Tr n (Nhà Trần) với vua Chàm là Chế M n, vùng đất Ch u Ô, Ch u Lý (gồm Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế và một phần của bắc Quảng Nam ngày nay) đƣợc lấy tên là Thuận Hoá. Vào nửa cuối thế kỷ XV, thời vua Lê Thánh Tông, địa danh Huế lần đầu tiên xuất hiện.

Năm 1636 phủ Chúa Nguyễn đặt ở Kim Long (Huế), tới năm 1687 dời về Phú Xu n - thành Nội Huế ngày nay. Vào những năm đầu của thế kỷ XVII, Phú Xu n là trung 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] t m chính trị, kinh tế, văn hoá của xứ "Đàng Trong". Từ năm 1788 đến 1801, Phú Xu n trở thành kinh đô của triều đại T y Sơn. Từ 1802 đến 1945, Huế là kinh đô của nƣớc Việt Nam thống nhất dƣới sự trị vì của 13 đời vua nhà Nguyễn.