Luận văn thạc sĩ về quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong xét xử hình sự tại ...

Luận văn phân tích bảo đảm quyền con người cho người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong xét xử sơ thẩm tại Hà Giang theo luật tố tụng hình sự Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Đình Nhất
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Văn Huyên
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Bảo đảm quyền con người cho người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự theo luật tố tụng hình sự Việt Nam (trên cơ sở thực tiễn tại địa bàn tỉnh Hà Giang)
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI CỦA NGƯỜI BỊ BUỘC TỘI DƯỚI 18 TUỔI TRONG GIAI ĐOẠN XÉT XỬ VỤ ÁN HÌNH SỰ THEO LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm của quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự
• 1.2. Nội dung bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự
• 1.3. Phương pháp bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến cơ chế bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự
• 1.5. Cơ chế xử lý hành vi vi phạm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự
• 1.6. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VÀ THỰC TRẠNG BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI CỦA NGƯỜI BỊ BUỘC TỘI DƯỚI 18 TUỔI TRONG GIAI ĐOẠN XÉT XỬ VỤ ÁN HÌNH SỰ TRÊN CƠ SỞ THỰC TIỄN TẠI ĐỊA BÀN TỈNH HÀ GIANG
• 2.1. Quy định của pháp luật về bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự
• 2.2. Thực trạng bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự trên địa bàn tỉnh Hà Giang
• 2.3. Tiểu kết Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI CỦA NGƯỜI BỊ BUỘC TỘI DƯỚI 18 TUỔI TRONG GIAI ĐOẠN XÉT XỬ VỤ ÁN
• 3.1. Quan điểm tăng cường bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự
• 3.2. Giải pháp tăng cường bảo đảm quyền con người của người dưới 18 tuổi trong xét xử vụ án hình sự
• 3.3. Tiểu kết Chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quyền con người của người dưới 18 tuổi

Quyền con người là một khái niệm quan trọng trong hệ thống pháp luật hiện đại, đặc biệt là đối với người dưới 18 tuổi. Trong bối cảnh xét xử hình sự, việc bảo đảm quyền con người cho nhóm đối tượng này trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, quyền trẻ em được bảo vệ thông qua nhiều văn bản pháp lý, trong đó có Hiến pháp năm 2013 và Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Những quy định này không chỉ khẳng định quyền lợi của trẻ em mà còn nhấn mạnh trách nhiệm của nhà nước trong việc bảo vệ và thúc đẩy quyền lợi của họ. Đặc biệt, trong quá trình xét xử hình sự, việc đảm bảo quyền lợi của trẻ em cần được thực hiện một cách nghiêm túc và hiệu quả, nhằm tạo ra một môi trường pháp lý công bằng và nhân đạo.

1.1. Đặc điểm của quyền con người của người dưới 18 tuổi

Quyền con người của người dưới 18 tuổi có những đặc điểm riêng biệt, phản ánh sự nhạy cảm và tính đặc thù của lứa tuổi này. Đầu tiên, quyền trẻ em không chỉ bao gồm quyền sống, quyền được bảo vệ mà còn bao gồm quyền được phát triển và tham gia vào các hoạt động xã hội. Trong bối cảnh xét xử hình sự, trẻ em thường là đối tượng dễ bị tổn thương, do đó, việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em trong quá trình tố tụng là rất quan trọng. Các quy định pháp luật hiện hành đã cố gắng tạo ra một khung pháp lý bảo vệ quyền lợi của trẻ em, tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn nhiều bất cập cần khắc phục. Việc áp dụng các biện pháp bảo vệ quyền con người cho trẻ em trong xét xử hình sự cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả hơn.

II. Thực trạng bảo đảm quyền con người cho người dưới 18 tuổi tại Hà Giang

Tại tỉnh Hà Giang, thực trạng bảo đảm quyền con người cho người dưới 18 tuổi trong xét xử hình sự đang gặp nhiều thách thức. Mặc dù có những quy định pháp luật rõ ràng, nhưng việc thực hiện vẫn chưa đạt yêu cầu. Nhiều phiên tòa chưa thực sự tôn trọng quyền lợi của trẻ em, dẫn đến việc áp dụng hình phạt không phù hợp. Theo thống kê, số lượng vụ án liên quan đến người dưới 18 tuổi ngày càng gia tăng, cho thấy sự cần thiết phải cải thiện quy trình xét xử hình sự. Các cơ quan chức năng cần có những biện pháp cụ thể để nâng cao nhận thức về quyền trẻ em trong cộng đồng và trong hệ thống tư pháp. Việc tổ chức các khóa đào tạo cho cán bộ tư pháp về quyền con người của trẻ em là một trong những giải pháp cần thiết.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc bảo đảm quyền con người

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc bảo đảm quyền con người cho người dưới 18 tuổi trong xét xử hình sự tại Hà Giang. Đầu tiên, chất lượng của hệ thống pháp luật và các quy định hiện hành đóng vai trò quan trọng. Thứ hai, năng lực của các cơ quan thực thi pháp luật cũng ảnh hưởng lớn đến việc thực hiện các quyền này. Ngoài ra, sự tham gia của các tổ chức xã hội và cộng đồng trong việc bảo vệ quyền trẻ em cũng cần được tăng cường. Việc nâng cao nhận thức của xã hội về quyền lợi của trẻ em sẽ góp phần tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi hơn cho việc bảo vệ quyền con người trong xét xử hình sự.

III. Giải pháp tăng cường bảo đảm quyền con người cho người dưới 18 tuổi

Để tăng cường bảo đảm quyền con người cho người dưới 18 tuổi trong xét xử hình sự, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, cần hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến quyền trẻ em, đảm bảo tính khả thi và phù hợp với thực tiễn. Thứ hai, cần tổ chức các chương trình đào tạo cho cán bộ tư pháp về quyền lợi của trẻ em, nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng trong việc xử lý các vụ án liên quan đến trẻ em. Cuối cùng, việc tăng cường sự tham gia của các tổ chức xã hội trong việc giám sát và bảo vệ quyền con người cho trẻ em cũng là một yếu tố quan trọng. Những giải pháp này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của trẻ em mà còn góp phần xây dựng một hệ thống tư pháp công bằng và nhân đạo.

3.1. Hoàn thiện pháp luật và chính sách

Việc hoàn thiện pháp luật và chính sách liên quan đến quyền con người cho người dưới 18 tuổi là rất cần thiết. Cần rà soát và sửa đổi các quy định hiện hành để đảm bảo tính đồng bộ và khả thi trong thực tiễn. Đồng thời, cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cho trẻ em phạm tội, giúp họ có cơ hội tái hòa nhập cộng đồng. Các biện pháp này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của trẻ em mà còn góp phần giảm thiểu tình trạng tái phạm tội trong nhóm đối tượng này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ 2018 đến 2022, trên địa bàn tỉnh Hà Giang, số lượng người dưới 18 tuổi phạm tội và bị đưa ra xét xử sơ thẩm vụ án hình sự có xu hướng gia tăng, đặt ra nhiều thách thức trong việc bảo đảm quyền con người của nhóm đối tượng này. Việc bảo vệ quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là trách nhiệm xã hội nhằm đảm bảo sự công bằng, nhân đạo và phát triển bền vững. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích các quy định pháp luật hiện hành, đánh giá thực trạng bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong xét xử sơ thẩm tại Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Hà Giang, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhóm đối tượng này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự, trên địa bàn tỉnh Hà Giang trong 5 năm gần đây, với trọng tâm là các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 và thực tiễn áp dụng tại địa phương. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, góp phần nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ quyền con người và thúc đẩy sự phát triển công bằng trong xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên khung lý thuyết về quyền con người trong lĩnh vực tố tụng hình sự, tập trung vào hai lý thuyết chính: lý thuyết quyền con người theo quan điểm pháp luật quốc tế và lý thuyết bảo đảm quyền con người trong tố tụng hình sự. Lý thuyết quyền con người được hiểu là các quyền tự nhiên, vốn có và bất khả xâm phạm của cá nhân, được pháp luật quốc gia và quốc tế ghi nhận và bảo vệ. Lý thuyết bảo đảm quyền con người trong tố tụng hình sự nhấn mạnh vai trò của Nhà nước và các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc tạo lập môi trường pháp lý và thực thi các biện pháp nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người bị buộc tội, đặc biệt là người dưới 18 tuổi. Các khái niệm chính bao gồm: quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi, bảo đảm quyền con người trong giai đoạn xét xử sơ thẩm, nguyên tắc tố tụng thân thiện với người chưa thành niên, và trách nhiệm của các chủ thể tiến hành tố tụng. Mô hình nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ giữa quy định pháp luật, thực tiễn xét xử và các yếu tố ảnh hưởng đến việc bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp với các phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể như phân tích, tổng hợp, lịch sử, thống kê số liệu và so sánh pháp luật. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê về tình hình người dưới 18 tuổi phạm tội và xét xử tại tỉnh Hà Giang giai đoạn 2018-2022, các văn bản pháp luật liên quan như Hiến pháp 2013, Bộ luật Hình sự 2015, Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, cùng các tài liệu nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các vụ án hình sự có bị cáo dưới 18 tuổi được xét xử sơ thẩm tại Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Hà Giang trong 5 năm. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp chọn mẫu toàn bộ để đảm bảo tính đại diện và toàn diện. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả, so sánh và phân tích nội dung nhằm đánh giá thực trạng và chỉ ra các hạn chế trong việc bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2022 đến 2023, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng bảo đảm quyền con người còn nhiều hạn chế: Theo thống kê, trong giai đoạn 2018-2022, khoảng 60% các vụ án hình sự có bị cáo dưới 18 tuổi tại Hà Giang chưa được bảo đảm đầy đủ quyền con người trong xét xử sơ thẩm, thể hiện qua việc chưa tôn trọng quyền bào chữa, quyền được tham gia phiên tòa và quyền được xét xử công bằng.

2. Quy định pháp luật đã có nhưng chưa đồng bộ và thiếu tính khả thi: Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định nhiều nguyên tắc và thủ tục đặc biệt nhằm bảo vệ quyền con người của người dưới 18 tuổi, tuy nhiên, việc áp dụng các quy định này tại địa phương còn hạn chế, dẫn đến việc vi phạm quyền con người vẫn xảy ra với tỷ lệ khoảng 25% các vụ án.

3. Nhận thức và năng lực của cán bộ tiến hành tố tụng chưa đáp ứng yêu cầu: Chất lượng hoạt động của các cơ quan tố tụng và người tiến hành tố tụng tại Hà Giang còn nhiều bất cập, với khoảng 30% cán bộ chưa nắm vững các quy định về bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi, ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực thi quyền này.

4. Cơ sở vật chất và môi trường xét xử chưa thân thiện với người dưới 18 tuổi: Phòng xử án và các điều kiện xét xử chưa được thiết kế phù hợp với đặc điểm tâm lý, sinh lý của người dưới 18 tuổi, làm tăng áp lực tâm lý và ảnh hưởng đến quyền được xét xử công bằng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ sự thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật và sự chưa hoàn thiện trong việc thực thi các quy định bảo vệ quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả nghiên cứu tại Hà Giang cho thấy mức độ vi phạm quyền con người trong xét xử sơ thẩm vẫn còn cao, đặc biệt là trong việc bảo đảm quyền bào chữa và quyền tham gia phiên tòa. Điều này phản ánh sự cần thiết phải nâng cao nhận thức và năng lực của cán bộ tiến hành tố tụng, đồng thời cải thiện cơ sở vật chất và môi trường xét xử thân thiện hơn với người chưa thành niên. Việc áp dụng các nguyên tắc tố tụng thân thiện, bảo mật thông tin cá nhân và tạo điều kiện cho người đại diện hợp pháp tham gia tố tụng là những yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền con người. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ các vụ án vi phạm quyền con người theo từng loại quyền (quyền bào chữa, quyền tham gia phiên tòa, quyền xét xử công bằng) và bảng so sánh các quy định pháp luật với thực tiễn áp dụng tại Hà Giang.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo đảm quyền con người của người dưới 18 tuổi: Cần sửa đổi, bổ sung các quy định trong Bộ luật Tố tụng hình sự và các văn bản hướng dẫn thi hành để đảm bảo tính đồng bộ, rõ ràng và khả thi, đặc biệt là các quy định về thủ tục tố tụng thân thiện và bảo vệ quyền lợi của người dưới 18 tuổi. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể thực hiện: Quốc hội, Bộ Tư pháp.

2. Nâng cao năng lực và nhận thức cho cán bộ tiến hành tố tụng: Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn chuyên sâu về quyền con người và kỹ năng xử lý vụ án có bị cáo dưới 18 tuổi cho thẩm phán, kiểm sát viên, luật sư và cán bộ liên quan. Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm; Chủ thể thực hiện: Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

3. Cải thiện cơ sở vật chất và môi trường xét xử thân thiện: Đầu tư xây dựng, cải tạo phòng xử án phù hợp với đặc điểm tâm lý, sinh lý của người dưới 18 tuổi, tạo không gian xét xử thân thiện, giảm áp lực tâm lý cho bị cáo. Thời gian thực hiện: 2-3 năm; Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân các cấp.

4. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật: Đẩy mạnh phổ biến kiến thức về quyền con người và quyền của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong cộng đồng, đặc biệt là trong các trường học và địa bàn có nhiều người chưa thành niên phạm tội. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể thực hiện: Sở Tư pháp, các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức ngành tư pháp: Thẩm phán, kiểm sát viên, luật sư và cán bộ Tòa án, Viện kiểm sát có thể sử dụng luận văn để nâng cao nhận thức và áp dụng hiệu quả các quy định pháp luật về bảo đảm quyền con người của người dưới 18 tuổi trong xét xử.

2. Nhà nghiên cứu và giảng viên luật: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn phong phú, hỗ trợ nghiên cứu chuyên sâu về quyền con người trong tố tụng hình sự và giáo dục pháp luật.

3. Sinh viên ngành luật hình sự và tố tụng hình sự: Tài liệu tham khảo hữu ích giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các quy định pháp luật và thực trạng bảo đảm quyền con người của người dưới 18 tuổi trong xét xử.

4. Các tổ chức xã hội và cơ quan quản lý nhà nước: Các tổ chức bảo vệ quyền trẻ em, cơ quan quản lý tư pháp và các đơn vị liên quan có thể vận dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, chương trình hỗ trợ và giám sát việc thực thi quyền con người.

Câu hỏi thường gặp

1. Quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi được pháp luật Việt Nam quy định như thế nào?
   Pháp luật Việt Nam, đặc biệt là Hiến pháp 2013, Bộ luật Hình sự 2015 và Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, quy định rõ các quyền cơ bản của người bị buộc tội dưới 18 tuổi như quyền được xét xử công bằng, quyền bào chữa, quyền được bảo vệ thân thể và quyền được tham gia phiên tòa phù hợp với đặc điểm tâm lý, sinh lý của họ.

2. Tại sao cần có thủ tục tố tụng đặc biệt đối với người dưới 18 tuổi?
   Người dưới 18 tuổi có đặc điểm tâm sinh lý chưa phát triển toàn diện, nhận thức và khả năng chịu trách nhiệm pháp lý khác với người trưởng thành. Thủ tục tố tụng đặc biệt nhằm bảo vệ quyền lợi, đảm bảo sự công bằng và nhân đạo trong xét xử, đồng thời tạo điều kiện giáo dục, giúp họ hòa nhập xã hội.

3. Những khó khăn chính trong việc bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi tại Hà Giang là gì?
   Khó khăn bao gồm nhận thức chưa đầy đủ của cán bộ tiến hành tố tụng, cơ sở vật chất chưa phù hợp, quy định pháp luật chưa đồng bộ và việc thực thi các quyền chưa triệt để, dẫn đến vi phạm quyền con người trong một số vụ án.

4. Các cơ quan nào chịu trách nhiệm bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi?
   Chủ thể chính là Nhà nước thông qua các cơ quan tiến hành tố tụng như Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, cùng với sự tham gia của luật sư, người đại diện hợp pháp và các tổ chức xã hội có liên quan.

5. Giải pháp nào hiệu quả nhất để nâng cao bảo đảm quyền con người cho người dưới 18 tuổi trong xét xử?
   Giải pháp hiệu quả là kết hợp hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, cải thiện cơ sở vật chất và tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật nhằm tạo môi trường xét xử thân thiện, công bằng và nhân đạo.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ khái niệm, đặc điểm và nội dung bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự.
• Phân tích thực trạng tại tỉnh Hà Giang cho thấy còn nhiều hạn chế trong việc bảo đảm quyền con người của nhóm đối tượng này, ảnh hưởng đến chất lượng xét xử và quyền lợi hợp pháp.
• Đã xác định các yếu tố ảnh hưởng như hệ thống pháp luật, năng lực cán bộ, cơ sở vật chất và nhận thức xã hội.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ, khả thi nhằm nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền con người trong xét xử sơ thẩm tại địa phương.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng để hoàn thiện hơn nữa các chính sách và thực tiễn bảo vệ quyền con người của người dưới 18 tuổi trong tố tụng hình sự.

Các cơ quan chức năng cần triển khai ngay các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả thực thi để bảo vệ quyền con người một cách toàn diện và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT NGUYEN ĐÌNH NHAT BAO DAM QUYEN CON NGƯỜI CUA NGƯỜI BI BUOC TOI DUOI 18 TUOI TRONG GIAI DOAN XET XU SO THAM VU AN HINH SU THEO LUAT TO TUNG HINH SU VIET NAM (TREN CO SO THUC TIEN TAI DIA BAN TINH HA GIANG). HA NỘI - 2023 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT NGUYÊN ĐÌNH NHÁT BẢO DAM QUYEN CON NGƯỜI CUA NGƯỜI BỊ BUỘC TOI DƯỚI 18 TUOI TRONG GIAI DOAN XÉT XỬ SƠ THÁM VỤ ÁN HÌNH SU THEO LUAT TO TUNG HÌNH SU VIET NAM (TREN CƠ SỞ THỰC TIEN TAI DIA BAN TINH HA GIANG). Chuyên ngành: Luật Hình sy và Tố tung Hình sự Mã so: 8380101.03 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYEN VAN HUYEN HÀ NỘI - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bồ trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn dam bao tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tat cả các môn học và đã thanh toán tat cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Trường Đại học Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội. Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Đại học Luật xem xét dé tôi có thé bảo vệ Luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giả Nguyễn Đình Nhất LOI CAM ON Trong quá trình nghiên cứu, học tập và hoàn thành dé tài, tác giả đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ tận tình của các thầy/cô giảng viên của Trường Đại học Quốc gia Hà Nội. Tác giả trân trọng cảm ơn Đại học Luật, Phòng Đào tạo sau đại học, Ban Giám hiệu Trường Đại học Quốc gia Hà Nội trong thời gian qua đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi được học tập, nghiên cứu nâng cao trình độ đáp ứng yêu cầu của công việc. Tác giả bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Văn Huyên, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này. Tác giả gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, khích lệ và giúp đỡ tôi trong khoảng thời gian vừa qua. Học viên luôn cố hoàn thiện đề tài, SOng chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế. Kính mong các thầy, cô giáo, các nhà khoa học hướng dẫn đề học viên tiếp tục hoàn thiện hơn nữa trong nghiên cứu khoa học. Xin trân trọng cảm on! MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục từ viết tắt Danh mục bảng, biểu đồ Chương 1: NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN VE BAO DAM QUYEN CON NGƯỜI CUA NGƯỜI BỊ BUỘC TOI DƯỚI 18 TUOI TRONG GIAI DOAN XÉT XU VỤ ÁN HÌNH SỰ THEO LUAT TO TUNG HÌNH SỰ VIỆT NAM. Khai niệm, đặc điểm của quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự. Khái niệm quyền con người của người bị buộc tội đưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự. Đặc điểm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự. Khai niệm, đặc điểm bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuỗi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự . Khái niệm bảo đảm quyén con người của người bị buộc tội dudi 18 tuôi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự. Đặc điểm bao đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự. Nội dung bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự. Phương pháp bao đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự. Cac yếu tố ảnh hưởng đến cơ chế bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ 18/00/10) 01277. Thể chế, chính sách và chất lượng của hệ thống pháp luật. Chất lượng hoạt động của các cơ quan và người tiễn hành tố tụng . Hoạt động của người tham gia t6 tụng khác . Hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật. Cơ sở vật chất, phòng xử án.--- 2 ss++++E++Et£E2EEerkerkerkervee 31 1. Cơ chế xử lý hành vi vi phạm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự. 32 Tiểu kết Chương .--- 2 2 SE£SE+EE+E+EEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEE111E 111 34 Chương 2: QUY ĐỊNH CUA PHÁP LUAT VÀ THỰC TRẠNG BẢO DAM QUYEN CON NGƯỜI CUA NGƯỜI BỊ BUỘC TOI DƯỚI 18 TUOI TRONG GIAI DOAN XÉT XỬ VỤ ÁN HÌNH SỰ TREN CƠ SỞ THUC TIEN TAI DIA BAN TỈNH HÀ GIANG Cere 35 2. Quy định của pháp luật về bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự. Quy định của Hiến pháp năm 2013 về bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi. Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội đưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự . Thực trạng bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự trên địa bàn tỉnh 2. Khái quát điêu kiện tự nhiên, kinh tê xã hội và tô chức bộ máy của Tòa án nhân dân hai câp tỉnh Hà Giang ảnh hưởng đên việc bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội đưới 18 tuổi . Thực trạng hoạt động xét xử vụ án hình sự của Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Hà Giang bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi.--¿-cccccccxvtttkttrrrrrtrrrrrrtrrrrrrrrrrek 52 Tiểu kết Chương 2.-- 2-2 ®SE+SE£SE2E1 E12 1EE1E7171712211211711 11111 xe 64 Chương 3: QUAN DIEM VÀ GIẢI PHAP TANG CƯỜNG BAO DAM QUYEN CON NGƯỜI CUA NGƯỜI BỊ BUỘC TOI DƯỚI 18 TUOI TRONG GIAI DOAN XÉT XU VU AN 3. Quan điểm tăng cường bao dam quyén con người của người bị buộc tội dưới 18 tuéi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự. Việc bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuôi trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự phải đáp ứng yêu cầu xây dựng nha nước pháp quyền, bảo vệ quyền con người. Bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội đưới 18 tudi trong xét xử vụ án hình sự phải đáp ứng yêu cầu của cuộc đấu tranh phòng, chống /Ù08¡T) 017. Bao đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tudi trong xét xử vụ án hình sự phải phù hợp với các điêu ước quôc tê mà Việt Nam đã ký kết và tham gia. Giải pháp tăng cường bao đảm quyền con người của người dưới 18 tuổi trong xét xử vụ án hình sự. Giải pháp hoàn thiện pháp luật. 72 Tiểu kết Chương 3.-- 2-2 ®SSSE2E2EE2EE2E1E71E717171121121111 1111 EExe.----- 5° SE E1 1 1E 1112111111111 11111111 110110111111 1xx re. 82 DANH MỤC TÀI LIEU THAM KHẢO.---cccc+++2222Exsccea 84 DANH MỤC TU VIET TAT Chữ viết tắt | Chữ viết đầy du BLHS Bộ luật hình sự BLTTHS Bộ luật tố tụng hình sự HDXX Hội đồng xét xử NCTN Người chưa thành niên TAND Tòa án nhân dan THTT Tiến hành tổ tụng TNHS Trach nhiém hinh sw TTHS Tố tụng hình sự VKSND Viện kiểm sát nhân dân XHCN Xã hội chu nghĩa DANH MỤC BANG, BIEU Số hiệu Tên bảng, biểu đô Trang Bang 2.I | Thống kê tình hình người dudi 18 tuổi phạm tội trên địa ban tỉnh Hà Giang (giai đoạn 2018 -2022) 53 Bang 2.2 Thống kê loại tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn tỉnh Ha Giang (giai đoạn 2018 -2022) 53 Bang 2.3 | Tinh hình giải quyết sơ thâm các vụ án hình sự có bị cáo là người dưới 18 tuổi của Tòa án nhân dân hai cấp trên địa bàn tỉnh Ha Giang giai đoạn 2018 - 2022 56 Biểu đồ 2.1 | Loại tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn tỉnh Hà Giang (giai đoạn 2018 -2022) 54 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong lịch sử phát triển của xã hội loài người, vấn đề bảo vệ quyền con người, quyền công dân luôn được các quốc gia coi trọng trong quá trình củng cô và phát triển đất nước. Tham gia vào công cuộc hội nhập quốc tế, Việt Nam đã ghi nhận quyền con người và tích cực nội luật hoá các văn kiện quốc tế, thể hiện rõ nét trong Hiến pháp năm 2013 và các bộ luật, luật mới được sửa đôi gần đây. Nhà nước pháp quyền có đặc trưng cơ bản là sự thống trị tối cao của pháp luật trong đời sống xã hội, nhưng pháp luật đó là pháp luật bảo vệ quyền và lợi ích con người. Những nguyên tắc bảo vệ quyền con người trong nhà nước pháp quyền thé hiện mối quan hệ giữa cá nhân với nhà nước trong mối quan hệ đó cá nhân có ưu thế. Sự tồn tại và hoạt động của nha nước vì mục đích duy nhất là phục vụ con người. Đương nhiên trong nhà nước pháp quyền, phương tiện dé điều chỉnh các quan hệ giữa cá nhân với nha nước là pháp luật. Trong các quyền con người nói chung, quyền con người của người bị buộc tội trong TTHS là một quyền có ý nghĩa quan trọng. TTHS là một lĩnh vực rất nhạy cảm với khả năng xâm phạm đến quyền con người trong quá trình điều tra, truy tố và đặc biệt là trong giai đoạn xét xử. Các hoạt động TTHS mang đậm tính quyền lực nhà nước thể hiện sức mạnh cưỡng chế của nhà nước có thé dẫn đến xâm phạm quyên cơ bản của con người như quyền sống, quyền tự do của cá nhân, dé lại hậu quả nghiêm trọng. Trong TTHS, người bị buộc tội thuộc nhóm đối tượng luôn được quan tâm đặc biệt bởi lẽ trong tương quan với hệ thống tư pháp của nhà nước, đối tượng trên luôn được nhìn nhận thuộc nhóm yếu thế. Hầu hết các quốc gia đều ban hành các đạo luật và chính sách để bảo vệ quyền lợi của người dưới 18 tuổi phạm tội. Thông thường, các quy định này tập trung vào việc giáo dục và giúp người đưới 18 tuổi phạm tội hội nhập trở lại xã hội. Đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, các hệ thống pháp luật phải đảm bảo rằng quy trình xét xử phù hợp với đặc trưng của lứa tuổi và đáp ứng được nhu cầu cụ thé của nhóm đối tượng này.