Luận án tiến sĩ luật học: Bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự

• Tác giả: Trần Thị Thu Hiến
• Người hướng dẫn: PGS. TS. Nguyễn Ngọc Chí
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự
• Đề tài: Bảo Đảm Quyền Con Người Của Bị Can Trong Giai Đoạn Điều Tra Vụ Án Hình Sự
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI CỦA BỊ CAN TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA VỤ ÁN HÌNH SỰ
• 1.1. Khái niệm niêm bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự
• 1.2. Ý nghĩa của việc bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự
• 1.3. Cơ sở của việc bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự
• 1.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự
• 1.5. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ BẢO ĐẢM QUYỀN CON NGƯỜI CỦA BỊ CAN TRONG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA VỤ ÁN HÌNH SỰ
• 2.1. Quy định của pháp luật tố tụng hình sự về nguyên tắc bảo đảm quyền con người của bị can
• 2.2. Quy định của pháp luật tố tụng hình sự về quyền của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự
• 2.3. Quy định của pháp luật tố tụng hình sự về nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong việc bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự
• 2.4. Quy định của pháp luật tố tụng hành sự về trình tự thi hành điều tra vụ án nhằm bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự
• 2.5. Quy định của pháp luật tố tụng hình sự về giám sát việc thực thi quyền con người trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự
• 2.6. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN VÀ CÁC GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG BẢO ĐẢM BỊ CAN TRONG GIAI ĐOẠN QUYỀN CON NGƯỜI CỦA ĐIỀU TRA VỤ ÁN HÌNH SỰ
• 3.1. Thực tiễn bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự
• 3.2. Các yêu cầu đặt ra đối với việc bảo đảm quyền con người của bị can trong tình hình mới
• 3.3. Một số giải pháp tăng cường bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự
• 3.4. Kết luận Chương 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Luận án 'Bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự' tập trung vào việc phân tích và đánh giá các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến quyền con người của bị can trong quá trình điều tra hình sự. Việc bảo đảm quyền lợi của bị can không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà còn là một vấn đề nhân đạo, thể hiện sự tôn trọng đối với nhân phẩm và quyền lợi của con người. Luận án chỉ ra rằng, trong bối cảnh vụ án hình sự, quyền con người của bị can thường bị xâm phạm, dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng cho cá nhân và xã hội. Đặc biệt, việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế trong giai đoạn điều tra cần phải tuân thủ nguyên tắc công lý và nhân đạo.

1.1. Ý nghĩa của việc bảo đảm quyền con người

Bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra không chỉ là nghĩa vụ của nhà nước mà còn là một yếu tố quan trọng trong việc xây dựng một hệ thống tư pháp công bằng và minh bạch. Quyền được xét xử công bằng, quyền được bảo vệ danh dự và nhân phẩm là những quyền cơ bản mà mọi cá nhân, đặc biệt là bị can, cần được tôn trọng. Luận án nhấn mạnh rằng, việc bảo vệ quyền con người trong giai đoạn điều tra không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của cá nhân mà còn góp phần nâng cao uy tín của hệ thống pháp luật và cơ quan điều tra.

II. Pháp luật tổ tụng hình sự Việt Nam về bảo đảm quyền con người của bị can

Luận án phân tích các quy định của pháp luật tổ tụng hình sự Việt Nam liên quan đến việc bảo đảm quyền con người của bị can. Các quy định này được xây dựng dựa trên các nguyên tắc cơ bản của nhân quyền quốc tế, nhằm đảm bảo rằng mọi bị can đều có quyền được bảo vệ và không bị xâm phạm quyền lợi trong quá trình điều tra hình sự. Luận án chỉ ra rằng, mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong việc quy định quyền lợi của bị can, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong việc thực thi các quyền này. Cụ thể, một số quyền như quyền được thông tin, quyền được trợ giúp pháp lý vẫn chưa được thực hiện đầy đủ.

2.1. Quy định về quyền của bị can trong giai đoạn điều tra

Các quy định pháp luật hiện hành đã xác định rõ quyền của bị can trong giai đoạn điều tra hình sự. Điều này bao gồm quyền được thông báo về quyền lợi của mình, quyền được bào chữa, và quyền không bị ép cung. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, nhiều bị can vẫn chưa được thông tin đầy đủ về các quyền này, dẫn đến việc họ không thể thực hiện quyền lợi của mình một cách hiệu quả. Luận án nhấn mạnh rằng, việc nâng cao nhận thức về quyền lợi của bị can là rất cần thiết để đảm bảo rằng họ có thể bảo vệ quyền lợi của mình trong quá trình điều tra.

III. Thực tiễn và các giải pháp tăng cường bảo đảm quyền con người của bị can

Luận án đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường bảo đảm quyền con người của bị can trong giai đoạn điều tra hình sự. Các giải pháp này bao gồm việc cải thiện quy trình điều tra, nâng cao năng lực cho các cơ quan điều tra, và tăng cường giám sát từ các tổ chức xã hội. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ thông tin trong việc lưu trữ và quản lý hồ sơ điều tra có thể giúp nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của các cơ quan chức năng. Luận án cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đào tạo cán bộ điều tra về quyền con người, nhằm đảm bảo rằng họ có thể thực hiện nhiệm vụ của mình một cách nhân đạo và tôn trọng quyền lợi của bị can.

3.1. Các yêu cầu đặt ra đối với việc bảo đảm quyền con người

Để bảo đảm quyền con người của bị can, cần có một hệ thống pháp luật rõ ràng và minh bạch, cùng với sự cam kết mạnh mẽ từ phía các cơ quan chức năng. Việc thực hiện các quy định pháp luật về quyền lợi của bị can cần được giám sát chặt chẽ để đảm bảo rằng không có sự xâm phạm nào xảy ra. Luận án cũng đề xuất việc thành lập các cơ chế giám sát độc lập, nhằm đảm bảo rằng quyền lợi của bị can được bảo vệ một cách hiệu quả trong suốt quá trình điều tra hình sự.