Chương 1. Một số vẫn đề cinmg về hình phạt chính không tước tự đo Cương 2. Thực trang các quy ảnh trong Bộ luật hình sự năm 2015 về hình ‘phat chỉnh Không tước hư do và thực tiễn áp dung các hình phat này ran địa bản tinh Thanh Hóa. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu qud áp đhng các guy định của _pháp luật hình sự Việt Nam vỗ các hình phạt chính không tước tự đo 9 CHƯƠNG1 MỘT S6 VAN DE CHUNG VE HÌNH PHẠT CHÍNH KHÔNG TƯỚC TỰDO.1 Khái niệm, các đặc điểm cơ bản và mục đích của hình phạt LLL Rhái niệm lành phat BLHS Việt Nam dau tiên (năm 1985) cũng như trong các văn bản PLHS trước đó đều không có diéu luật nao quy định vẻ khái niệm hình phạt, nhưng BLHS năm 1999 và BLHS năm 2015 đều có một điều luật quy đính khối niệm hình phạt.
Theo đó, Điền 26 BLHS năm 1999 định nghĩa: “Binh phat là biên pháp cưỡng chỗ nghiêm nhất của Nhà nước nhằm tước bỏ hoặc han chế quyén Ti ich của người phan tội ‘Dinh nghĩa trên đã được sửa đổi, bổ sung va quy định tại Điều 30 BLHS năm 2015: “Hinh phạt id biện pháp cưỡng chỗ nghiêm khắc nhất của Nhà nước được quy định trong Bộ luật này, do Tòa án quyết dmh áp đụng đổi với người. hoặc pháp nhân thương mai phạm tội nhằm tước bỏ hoặc hạn chế quyền lợi ich cũa người pháp nhân thương mại đó Các định nghiia này, về cơ bản déu phù hợp với các định nghĩa đã có trong các tai liêu nghiên cửu, giảng day trước đó. Sự khác nhau chỉ ở cách diễn đạt và ở nội dung do bé sung chủ thể thứ hai phi chu trách nhiêm hình sự là pháp nhấn thương mai ‘Vi du: Trong Giáo trình Lut hình sự Việt Nam - Phân chung của Trường Đại học Luật Ha Nội xuất bản năm 1906, hinh phat được định nghĩa “7a biện pháp cưỡng chế của Nhà nước do Tòa cn áp dung đối với người thực hiện tôi phạm tước bỗ ở ho những quyén và lợi ich nhất định theo quy định của luật hình sue nhằm nnạc dich giáo đục người phạm tội và ngăn ngừa tội phạm "` “ing Đị học Luật Hà Nội (1999), Giáo in Lute nh sự it Nin — Phần chứng ob. Công an Nhân, in, HANG, 109, 10 Trong Giáo trình Luêt hình sự Viết Nam - Phẩn chung của Khoa Luật, Trường Dai hoc Tổng hợp Hà Nội xuất bin năm 1993, hình phat được định nghĩa là "Điện pháp cưỡng chỗ nhà nước nghiêm khắc nhất qny dink trong luật Tủ sc được Tòa ám áp ding cho chính người đã thực hiện tôi phạm nhằm trừng trị và cải tao ho, góp phẩn vào việc đấu tranh phòng và chẳng tôi phạm bảo vẽ chế a6 và trật tựxã lội cũng như các quyển và lợi ich hop pháp của công dân“? Dua vào các cơ sở đã nêu trên, tác giã xin đưa ra khái niêm vẻ hình phat như sau.
“Hinh phat theo phá Iuat Hình sự Việt Nam là biện pháp cưỡng chế Nhà nước nghiêm khắc nhất có nôi dung tước bd hoặc han chỗ quyền lợi ich của chủ thé bị áp đụng được quy dinh trong BLHS, do Tòa án quyết định áp “ng cho người phạm tội cũng niue cho pháp nhân thương mai phi chin trách nhiềm hình sự” 1.12 Một số đặc điểm cơ ban của hinh phat Từ nội dung Điều 30 BLHS năm 2015 và các điều luật khác có liên quan trong BLHS có thể rút ra những đặc điểm chung của hình phạt theo PLHS Việt Nam như sau: Một là hình phat là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc ri at của Nhà ước Hình phạt với tính chất là biện pháp TNHS được Nhà nước sit dụng như một công cụ, phương tiện quan trọng để trừng trị, giáo dục, cải tạo người phạm. tôi thì tính cưỡng chế của hình phat với ngiĩa dùng quyển lực nhà nước bất buộc phải tuân theo, được thể hiện ở nội dung trừng tr la một đặc điểm cơ bản của hình phạt. Đặc điểm này cho phép phân biệt hình phat với các biện pháp tác động sã hội khác Nội dung trừng tn của hình phạt có thể năng, nhẹ khác nhau, nhưng đều có cing tính chất lä một loại biên pháp cưỡng chế trong hé thống các biện pháp cưỡng chế nhà nước. Khi được áp dung, hình phat gây tốn hai nhất “hot Lait, Bung Đi học tổng hợp Hà Nội (193), Giáo ini rệt Ho au Fite Non ~ Phin chong Xô.
Trường Địt học tổng hợp H Một, Ha Nội, 271 ir định cho người phạm tối hoặc cho PNTM phải chịu TNHS. Người phạm tôi có thể bi tước bô hoặc bi han chế những quyền va lợi ích thiết thân nhất, như tước quyển từ do (hình phạt tù có thời han, ta chung thân), hạn chế quyền tự do cử trú (hình phạt quản chế, cm cư trú, trục xuất), tước các quyền dân su, chính trị (đình phạt cắm đảm nhiệm chức vụ nhất định, cắm hành nghề hoặc làm công việc nhất định, hình phạt tước một số quyền công dân), trớc quyền lợi vat chất (đình phạt tiến, ích thu tải sin), thâm chi ho có thé bí tước cả quyển sing - quyền cơ bản nhất của con người (hình phat tử hình) Ding thời, khi áp dung hình phạt đối với người phạm tôi, Nhà nước thể hiện thái đồ phan ứng chính thức, lên án về mặt chính tr - pháp lý, dao đức đổi với tôi phạm và đổi với người thực hiện tôi pham”. Những su tác động pháp lý như vay của hình phạt làm cho người phạm tội vả những người khác trong xã hội trong tương lai có thai đô tôn trong pháp luật. Tương tự như vậy, hình phat cũng có nội dung tước bé hoặc han ché quyền, lợi ích của pháp nhân thương mại ‘bj kết án như quyển hoạt đông (kình phat đính chỉ hoạt động có thời hạn hoặc ‘vinh viễn), quyền kinh doanh (hình phat cám kinh doanh trong một số lĩnh vực) hoặc Loi ích vat chất (hình phạt tiên) Heat là hình phạt được Bộ luật hình sựrqnp ii La biến pháp cưỡng chế nha nước nghiêm khắc, hình phat chỉ có thé va phải được quy dinh chất chế trong văn bản quy dinh vẻ tội phạm, chỉ có luật mới có thé sác định hình phạt cho mỗi tội phạm va quyển lam luật chỉ có thé trao cho nhà làm luật - Quốc hội (Nghĩ viện) - cơ quan lâp pháp cao nhất của Nha nước đầm nhiệm.
Ở Việt Nam, Quốc hội là cơ quan quyền lực nha nước cao nhất có. thấm quyển ban hánh các văn bản pháp luật quy định về tội phạm va vé hình phạt 'Yên cầu hình phạt phải được luật quy định lá cơ sỡ pháp lý quan trong ‘bao dam tính thống nhất trong đâu tranh chẳng tội phạm vả bảo đâm các quyền. ` 0575 NggỄn Nene Bên Q017), Bùi tt Be oc BA ude Hi sự năm 2017 đc sũa đã: Bổ ng. "xăm 2017 phan clan Wa.
Tay, Nột tr 188 12 con người của người dén không bị xêm phạm bối sự tuỷ tiên trong hoạt động cia các cơ quan tiến hành tổ tung hình sự Đây không chi lả một biểu hiện cia nguyên tắc pháp chế trong việc quy định hình phạt ma còn Ja sự thể hiện hiệu lực. pháp luật của hình phạt Nguyên tắc pháp ch trong việc quy định hình phat “iông có lật tht không có hình phat” co giá trị tuyết đối, được áp dụng đổi với tất cả các loại "hình phat va không có ngoại lệ Nói hình phat được luật quy định có ngiãa, tất cả các nội dung liên quan đền hình phạt đều phai do luật quy định va việc quy định các loại hình phạt phải đẩy đủ, rổ rang, chính xác. Trong điểu luất quy định về mỗi loại hình phat, nhà lam luật phải quy định rõ rang, day đủ và minh bạch nội dung của hình phạt được quy đính. Đồng thời, khi quy định từng loại bình phạt, nhà làm luật phải sắc định rõ rang, chính xác diéu kiện, phạm vi áp dụng cũng như giới han mức tối thiểu và mức tôi đa của hình phạt (đối với các hình phạt có các mức nay), Ba là hình phat do Toa án quyét Ảnh áp chong đối với người phạm tôi hoặc đốt với pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sie Nguyên tắc pháp chế không chỉ ở khía cạnh quy định hình phat mã còn thể hiện ở hiểu lực thi hành của hình phạt.
Trong bô máy nha nước, Tòa an là co quan duy nhất có quyển nhân danh Nhà nước quyết định một người là có tôi và phải chịu hình phat cụ thể. Do hau quả pháp lý của việc giải quyết vu án hình sự có ảnh hưởng rất lớn đến người pham tội nên áp dụng hình phat đỗi với người pham tội đề do cơ quan có thẩm quyển của Nha nước tiến hành, đó lã Cơ quan điều tra thực hiện các hoạt động điều tra tôi pham, Viên kiểm sắt thực hiền công tác kiểm sắt điều tra, thực hảnh quyền công t6, thay mặt Nha nước truy tổ bị can. và buộc tội bị cáo trước Tòa án. Còn Téa án thực hiện hoạt động xét xử theo trình tự, thủ tục tổ tung được BLTTHS quy đính Hình phạt do Tòa an quyết định phải được tuyên một cách công khai bai một bản án và phải là kết quả của một phiên tòa xét xử hình sự với đây đã trình tự, thủ tục do BLTTHS quy định.
"Việc quy đính hình phạt phải do Tòa ăn quyết định là để dim bão sự thận trong, l3 khách quan, toàn diện, tránh oan, sai. Điều nảy phủ hợp với Điểu 8 của Tuyên ngôn toàn thể giới về Nhân quyền năm 1948: “Mỗi người đều có quyền được thực sự bảo vệ tat các Tòa án có thẩm quyền trong rước đỗ chống lại những. hành động xâm pham các quyên cơ bản đã được hiến pháp hay luật pháp của. các nước đỗ thita nhận “® Nguyên tắc pháp chế dai hỏi Téa án chỉ được áp dụng hình phat đối với những hanh vi được quy định là tôi phạm và hình phạt ấy phải được quy đính trong HTHP của BLHS va trong chế tải của điều luật cụ thể quy định về tôi pham mà hãnh vi đó cẩu thành Khi quyết định hình phạt đổi với từng trường hợp cụ thé, Tòa án phải tuân theo tình tự và các điều kiên áp dụng từng loại hình phạt cu thể, có nghĩa vụ phải tôn trong giới han đã được sác định bai lust, Toa án không có quyén thiết lập hình phạt mới, không được quy đính thêm nội dụng, điểu kiện và pham vi của hình phạt, Tòa án không có quyển quyết định hình phat vượt mức tôi đa mả khung hình phạt nảy quy định đổi với tội phạm tương ứng được xét xử, nếu quyết định hình phạt vượt mức tối đa hay tuyên.