Luận văn thạc sĩ luật học nghĩa vụ chứng minh của đương sự trong tố tụng dân sự và thực tiễn thực hiện tại các toà án nhân dân ở tỉnh lạng sơn

Luận văn Thạc sĩ Luật học: Nghĩa vụ chứng minh trong tố tụng dân sự và thực tiễn tại Tòa án tỉnh Lạng Sơn. Nghiên cứu, phân tích, đánh giá. Tìm hiểu thêm!

• Tác giả: Ngô Nam Toàn
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Hữu Thư
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật dân sự và tố tụng dân sự
• Đề tài: Nghĩa vụ chứng minh của đương sự trong tố tụng dân sự và thực tiễn thực hiện tại các Toà án nhân dân ở tỉnh Lạng Sơn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NGHĨA VỤ CHỨNG MINH CỦA ĐƯƠNG SỰ TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ
• 1.1. Khái niệm và đặc điểm nghĩa vụ chứng minh đương sự trong tố tụng dân sự
• 1.2. Khái niệm nghĩa vụ chứng minh của đương sự
• 1.3. Đặc điểm nghĩa vụ chứng minh của đương sự
• 1.4. Vai trò của nghĩa vụ chứng minh của đương sự trong tố tụng dân sự
• 1.5. Quy định của pháp luật về nghĩa vụ chứng minh của đương sự trong tố tụng dân sự
• 1.5.1. Phân loại nghĩa vụ chứng minh của đương sự trong tố tụng dân sự
• 1.5.2. Thời điểm phát sinh và chấm dứt nghĩa vụ chứng minh của đương sự trong tố tụng dân sự
• 1.5.3. Nghĩa vụ chứng minh của đương sự qua các giai đoạn xét xử
• 1.5.4. Các chủ thể đảm bảo cho việc thực hiện nghĩa vụ chứng minh của đương sự trong tố tụng dân sự
• 1.6. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN THỰC HIỆN QUY ĐỊNH NGHĨA VỤ CHỨNG MINH CỦA ĐƯƠNG SỰ TẠI CÁC TÒA ÁN NHÂN DÂN Ở TỈNH LẠNG SƠN, KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
• 2.1. Thực tiễn thực hiện pháp luật về nghĩa vụ chứng minh của đương sự tại các Tòa án nhân dân ở tỉnh Lạng Sơn và nguyên nhân
• 2.2. Nguyên nhân của những hạn chế
• 2.3. Kiến nghị hoàn thiện và bảo đảm thực hiện pháp luật về nghĩa vụ chứng minh của đương sự tại các Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn
• 2.4. Giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về nghĩa vụ chứng minh của đương sự tại các Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn
• 2.5. Kết luận Chương 2
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái niệm và đặc điểm nghĩa vụ chứng minh của đương sự

Luận văn bắt đầu bằng việc định nghĩa “chứng minh” là hoạt động làm rõ sự thật, đúng đắn của một vấn đề bằng sự việc, lý lẽ hoặc suy luận logic. Trong tố tụng dân sự, chứng minh là hoạt động của các chủ thể tố tụng theo quy định pháp luật nhằm làm rõ sự kiện, tình tiết của vụ việc. Nghĩa vụ chứng minh được hiểu là hoạt động mà chủ thể tham gia tố tụng phải thực hiện theo quy trình, thủ tục của Bộ luật Tố tụng Dân sự để làm rõ sự thật của các yêu cầu, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Vấn đề chứng minh bao gồm thu thập, công khai, đánh giá chứng cứ và vận dụng lý lẽ, lập luận logic, cơ sở pháp lý để tranh luận, nhằm đem lại kết quả có lợi cho bên đưa ra yêu cầu hoặc phản bác yêu cầu. Do đó, nghĩa vụ chứng minh của đương sự trong tố tụng dân sự là việc đương sự phải chỉ ra căn cứ pháp luật và thực tiễn liên quan đến vụ việc. Luận văn nhấn mạnh, hoạt động chứng minh diễn ra xuyên suốt quá trình giải quyết vụ án.

II. Vai trò và quy định pháp luật về nghĩa vụ chứng minh

Luận văn tiếp tục phân tích vai trò của nghĩa vụ chứng minh, cho rằng đây là hoạt động cơ bản, quan trọng nhất mà các đương sự cần thực hiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, giúp tòa án đưa ra phán quyết đúng đắn. Luận văn trích dẫn khoản 1 Điều 6 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015, khẳng định đương sự có quyền và nghĩa vụ chủ động thu thập, giao nộp chứng cứ và chứng minh yêu cầu của mình là có căn cứ, hợp pháp. Đồng thời, khoản 3 Điều 6 cũng quy định tòa án có trách nhiệm hỗ trợ đương sự tìm kiếm, thu thập chứng cứ trong một số trường hợp cụ thể. Như vậy, nghĩa vụ chứng minh thuộc về đương sự là chính, tòa án chỉ hỗ trợ khi cần thiết. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn nhiều vướng mắc trong việc đương sự thực hiện nghĩa vụ chứng minh và các điều kiện đảm bảo cho việc thực hiện này.

III. Thực tiễn tại Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn

Luận văn phân tích thực tiễn thực hiện nghĩa vụ chứng minh tại Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn, một tỉnh có đặc thù biên giới, địa hình đồi núi, dân trí và nhận thức pháp luật còn hạn chế. Đương sự thường gặp khó khăn, lúng túng trong việc tham gia tố tụng và thực hiện nghĩa vụ chứng minh. Dẫn đến tình trạng tòa án phải “làm thay” cho đương sự, tạo tiền lệ xấu, gây thêm gánh nặng cho thẩm phán, thư ký và đôi khi vi phạm nguyên tắc tố tụng. Đương sự thì không chủ động, ỷ lại, thậm chí chống đối, không hợp tác mà không hiểu rằng việc tự chứng minh là quyền lợi của mình. Tình trạng này gây bất lợi cho cả tòa án và đương sự. Luận văn khẳng định việc nghiên cứu đề tài này là cần thiết để có cái nhìn bao quát về hoạt động chứng minh, thấy được ý nghĩa quyết định của nó khi được thực hiện tốt nhất, từ đó tìm ra giải pháp nâng cao nhận thức pháp lý cho người dân và giảm gánh nặng cho tòa án.

IV. Tổng quan nghiên cứu và mục đích luận văn

Luận văn điểm qua một số công trình nghiên cứu về đương sự, nguyên tắc quyền tự định đoạt, chứng minh và chứng cứ trong tố tụng dân sự của các tác giả khác. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chưa gắn với thực tiễn áp dụng tại một địa phương cụ thể. Luận văn này đặt mục tiêu từ việc phân tích lý luận và thực trạng tại tỉnh Lạng Sơn, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện nghĩa vụ chứng minh. Cụ thể, luận văn sẽ làm rõ khái niệm, đặc điểm, vai trò của nghĩa vụ chứng minh; phân tích, đánh giá quy định pháp luật; thống kê, đánh giá thực trạng tại Lạng Sơn; xác định kết quả, tồn tại, hạn chế và nguyên nhân; cuối cùng là đề xuất giải pháp nhằm đảm bảo quyền, nghĩa vụ chứng minh, nâng cao hiệu quả thực hiện, góp phần giảm án tồn đọng, tăng niềm tin vào pháp luật và hệ thống tòa án.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội ngày càng phức tạp, các quan hệ dân sự phát sinh đa dạng và tranh chấp dân sự gia tăng nhanh chóng, đòi hỏi hệ thống pháp luật và hoạt động tố tụng dân sự phải được hoàn thiện để giải quyết kịp thời, chính xác các vụ việc. Theo báo cáo của ngành tư pháp, từ năm 2016 đến nay, Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn đã giải quyết hơn 5.800 vụ án dân sự với tỷ lệ giải quyết đạt khoảng 98,2%, phản ánh sự gia tăng áp lực trong công tác xét xử. Trong đó, nghĩa vụ chứng minh của đương sự trong tố tụng dân sự giữ vai trò trung tâm, quyết định đến kết quả giải quyết vụ án. Luận văn tập trung nghiên cứu nghĩa vụ chứng minh của đương sự trong tố tụng dân sự và thực tiễn thực hiện tại các Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn từ năm 2016 đến nay, nhằm làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng, chỉ ra những hạn chế và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện nghĩa vụ này.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể gồm: làm rõ khái niệm, đặc điểm và vai trò của nghĩa vụ chứng minh; phân tích các quy định pháp luật hiện hành; đánh giá thực trạng thực hiện nghĩa vụ chứng minh tại các Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn; xác định nguyên nhân hạn chế và đề xuất giải pháp hoàn thiện. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các vụ án dân sự được giải quyết tại Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn 2016 đến nay. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc góp phần nâng cao nhận thức pháp lý của người dân, giảm áp lực cho Tòa án, đồng thời hoàn thiện pháp luật tố tụng dân sự phù hợp với thực tiễn và thông lệ quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp lý về tố tụng dân sự, đặc biệt tập trung vào:

• Khái niệm nghĩa vụ chứng minh: Là hoạt động bắt buộc của đương sự trong tố tụng dân sự nhằm làm rõ các sự kiện, tình tiết của vụ án thông qua việc thu thập, xuất trình và đánh giá chứng cứ theo quy định của pháp luật.

• Vai trò của nghĩa vụ chứng minh: Đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, giúp Tòa án đưa ra phán quyết khách quan, công bằng và đúng pháp luật.

• Mô hình phân loại nghĩa vụ chứng minh: Phân biệt nghĩa vụ chứng minh của nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; đồng thời xác định thời điểm phát sinh và chấm dứt nghĩa vụ chứng minh trong các giai đoạn tố tụng.

• Nguyên tắc tự chủ của đương sự trong tố tụng dân sự: Đương sự có quyền và nghĩa vụ chủ động thu thập, cung cấp chứng cứ để chứng minh yêu cầu hoặc phản đối yêu cầu của mình.

Các khái niệm chính bao gồm: chứng minh, nghĩa vụ chứng minh, đương sự, chứng cứ, tố tụng dân sự, quyền và nghĩa vụ trong tố tụng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phương pháp thu thập và phân tích tài liệu: Tổng hợp, nghiên cứu các văn bản pháp luật, tài liệu khoa học, báo cáo ngành và các công trình nghiên cứu liên quan đến nghĩa vụ chứng minh trong tố tụng dân sự.

• Phương pháp thống kê và phân tích số liệu: Thu thập số liệu từ các Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn về số lượng vụ án dân sự, tỷ lệ giải quyết, số vụ án bị hủy, sửa do lỗi chứng minh từ năm 2016 đến nay. Ví dụ, tỷ lệ giải quyết án dân sự đạt 98,2%, tỷ lệ án bị hủy, sửa còn cao do nguyên nhân liên quan đến nghĩa vụ chứng minh.

• Phương pháp nghiên cứu điển hình: Phân tích một số vụ án cụ thể tại Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn để làm rõ thực trạng thực hiện nghĩa vụ chứng minh, những khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân.

• Phương pháp so sánh: So sánh các quy định pháp luật hiện hành với thực tiễn áp dụng tại địa phương nhằm phát hiện những điểm chưa phù hợp hoặc chưa được thực hiện hiệu quả.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các vụ án dân sự được giải quyết tại Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn từ năm 2016 đến nay, với trọng tâm phân tích các vụ án có liên quan đến nghĩa vụ chứng minh. Phương pháp chọn mẫu điển hình được áp dụng để nghiên cứu sâu các vụ án tiêu biểu. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2016 đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng thực hiện nghĩa vụ chứng minh của đương sự tại Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn còn nhiều hạn chế: Tỷ lệ giải quyết án dân sự đạt khoảng 98,2%, tuy nhiên tỷ lệ án bị hủy, sửa do lỗi chứng minh vẫn còn cao. Nhiều đương sự không cung cấp đầy đủ chứng cứ hoặc chậm cung cấp, gây khó khăn cho quá trình xét xử.

2. Nguyên đơn thường không chủ động thu thập chứng cứ đầy đủ: Trong nhiều vụ án, nguyên đơn chỉ cung cấp chứng cứ một chiều, thiếu sự phối hợp với bị đơn. Ví dụ, trong một vụ tranh chấp đòi tiền, nguyên đơn chỉ cung cấp sổ ghi chép giao dịch của mình mà không có chứng cứ đối chiếu từ bị đơn, dẫn đến việc bản án sơ thẩm bị sửa tại cấp phúc thẩm.

3. Bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chưa thực sự tích cực trong việc thực hiện nghĩa vụ chứng minh: Một số bị đơn cố tình không hợp tác, không cung cấp chứng cứ hoặc không tham gia tố tụng đầy đủ, gây khó khăn cho Tòa án trong việc thu thập chứng cứ khách quan.

4. Vai trò hỗ trợ của Tòa án trong việc thu thập chứng cứ còn hạn chế: Mặc dù pháp luật quy định Tòa án có trách nhiệm hỗ trợ đương sự trong một số trường hợp, nhưng thực tế việc này chưa được thực hiện hiệu quả do thiếu sự phối hợp từ các cơ quan, tổ chức liên quan và hạn chế về năng lực của cán bộ Tòa án.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chủ yếu của những hạn chế trên bao gồm:

• Nhận thức pháp luật của người dân còn hạn chế, đặc biệt tại tỉnh miền núi như Lạng Sơn, nơi đa số dân cư là đồng bào dân tộc thiểu số, trình độ hiểu biết pháp luật thấp dẫn đến việc đương sự không chủ động thực hiện nghĩa vụ chứng minh.

• Tâm lý ỷ lại vào Tòa án: Nhiều đương sự cho rằng Tòa án có trách nhiệm thu thập chứng cứ thay mình, dẫn đến việc không tích cực cung cấp chứng cứ, gây khó khăn cho quá trình xét xử.

• Thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức trong việc cung cấp chứng cứ: Một số cơ quan, tổ chức có thẩm quyền chậm trễ hoặc không hợp tác trong việc cung cấp tài liệu, chứng cứ theo yêu cầu của Tòa án.

• Hạn chế về năng lực và kinh nghiệm của cán bộ Tòa án trong việc hướng dẫn, hỗ trợ đương sự thực hiện nghĩa vụ chứng minh: Việc giải thích quyền và nghĩa vụ cho đương sự chưa đầy đủ, dẫn đến việc đương sự không hiểu rõ trách nhiệm của mình.

So sánh với các nghiên cứu trước đây cho thấy, những vấn đề này không chỉ tồn tại ở Lạng Sơn mà còn phổ biến ở nhiều địa phương khác, tuy nhiên mức độ và nguyên nhân có sự khác biệt do đặc thù vùng miền. Việc nâng cao nhận thức pháp luật và cải thiện năng lực tổ chức xét xử là yếu tố then chốt để khắc phục tình trạng này.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ giải quyết án dân sự, tỷ lệ án bị hủy, sửa do lỗi chứng minh qua các năm; bảng thống kê số vụ án có đương sự không cung cấp chứng cứ đầy đủ; biểu đồ phân tích nguyên nhân hạn chế trong thực hiện nghĩa vụ chứng minh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về nghĩa vụ chứng minh cho người dân: Sử dụng các hình thức truyền thông đa dạng, đặc biệt chú trọng đến vùng dân tộc thiểu số, nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của đương sự trong tố tụng dân sự. Thời gian thực hiện: trong vòng 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Tư pháp, Tòa án nhân dân tỉnh, UBND các cấp.

2. Nâng cao năng lực, kỹ năng cho cán bộ Tòa án trong việc hướng dẫn, hỗ trợ đương sự thực hiện nghĩa vụ chứng minh: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ tố tụng dân sự, kỹ năng giao tiếp và giải thích pháp luật cho đương sự. Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm. Chủ thể thực hiện: Tòa án nhân dân tối cao, Trường Đại học Luật.

3. Xây dựng và hoàn thiện quy định pháp luật về thời hạn cung cấp chứng cứ và xử lý vi phạm nghĩa vụ chứng minh: Quy định rõ ràng về thời hạn, trách nhiệm và chế tài đối với đương sự không thực hiện nghĩa vụ chứng minh nhằm rút ngắn thời gian giải quyết vụ án. Thời gian thực hiện: 1-3 năm. Chủ thể thực hiện: Quốc hội, Bộ Tư pháp.

4. Tăng cường phối hợp giữa Tòa án với các cơ quan, tổ chức liên quan trong việc thu thập chứng cứ: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ, có quy trình rõ ràng để đảm bảo việc cung cấp chứng cứ kịp thời, đầy đủ. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và duy trì thường xuyên. Chủ thể thực hiện: Tòa án nhân dân tỉnh, UBND tỉnh, các cơ quan chức năng.

5. Khuyến khích đương sự sử dụng dịch vụ pháp lý, luật sư để hỗ trợ thực hiện nghĩa vụ chứng minh: Tạo điều kiện thuận lợi cho việc tham gia tố tụng của luật sư, người đại diện nhằm nâng cao hiệu quả chứng minh. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Hội Luật gia, Sở Tư pháp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các thẩm phán và cán bộ Tòa án nhân dân: Giúp nâng cao hiểu biết về nghĩa vụ chứng minh của đương sự, từ đó cải thiện kỹ năng hướng dẫn, hỗ trợ và đánh giá chứng cứ trong quá trình xét xử.

2. Luật sư và người đại diện pháp lý: Cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn để hỗ trợ đương sự thực hiện nghĩa vụ chứng minh hiệu quả, góp phần bảo vệ quyền lợi khách hàng.

3. Người dân, đặc biệt là đương sự tham gia tố tụng dân sự: Nâng cao nhận thức về quyền và nghĩa vụ trong tố tụng, giúp họ chủ động hơn trong việc thu thập và cung cấp chứng cứ.

4. Các nhà làm luật và cơ quan quản lý nhà nước về tư pháp: Là tài liệu tham khảo để hoàn thiện chính sách, pháp luật về tố tụng dân sự, đặc biệt là quy định về nghĩa vụ chứng minh nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết vụ án.

Câu hỏi thường gặp

1. Nghĩa vụ chứng minh của đương sự là gì?
   Nghĩa vụ chứng minh là trách nhiệm của đương sự trong tố tụng dân sự phải thu thập, cung cấp chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu hoặc phản đối yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp. Ví dụ, nguyên đơn phải chứng minh quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm để Tòa án xem xét.

2. Ai có nghĩa vụ chứng minh trong vụ án dân sự?
   Chủ yếu là các đương sự gồm nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Ngoài ra, người đại diện, người bảo vệ quyền lợi và các cơ quan như Viện kiểm sát cũng có nghĩa vụ chứng minh trong phạm vi nhất định.

3. Thời điểm bắt đầu và kết thúc nghĩa vụ chứng minh?
   Nghĩa vụ chứng minh bắt đầu khi đương sự khởi kiện hoặc tham gia tố tụng và kéo dài xuyên suốt quá trình giải quyết vụ án đến khi bản án có hiệu lực pháp luật.

4. Tòa án có trách nhiệm gì trong việc hỗ trợ nghĩa vụ chứng minh?
   Tòa án có trách nhiệm hỗ trợ đương sự trong việc thu thập, xác minh chứng cứ trong những trường hợp pháp luật quy định, đồng thời tạo điều kiện để đương sự tiếp cận chứng cứ và thực hiện quyền, nghĩa vụ chứng minh.

5. Hậu quả khi đương sự không thực hiện nghĩa vụ chứng minh?
   Nếu đương sự không cung cấp đủ chứng cứ chứng minh yêu cầu của mình, Tòa án có thể không công nhận yêu cầu đó, dẫn đến việc quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự không được bảo vệ. Ví dụ, nguyên đơn không chứng minh được thiệt hại sẽ không được Tòa án chấp nhận yêu cầu bồi thường.

Kết luận

• Nghĩa vụ chứng minh của đương sự là yếu tố then chốt quyết định kết quả giải quyết vụ án dân sự tại Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn.
• Thực tiễn cho thấy việc thực hiện nghĩa vụ chứng minh còn nhiều hạn chế do nhận thức pháp luật thấp, tâm lý ỷ lại và thiếu sự phối hợp giữa các bên.
• Luận văn đã phân tích kỹ lưỡng cơ sở lý luận, thực trạng và nguyên nhân hạn chế, đồng thời đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện nghĩa vụ chứng minh.
• Các giải pháp tập trung vào tuyên truyền pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ Tòa án, hoàn thiện quy định pháp luật và tăng cường phối hợp liên ngành.
• Tiếp theo, cần triển khai các đề xuất này trong thực tiễn, đồng thời nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng để hoàn thiện hơn nữa công tác tố tụng dân sự tại địa phương.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả tố tụng dân sự và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bạn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VE NGHĨA VU CHUNG MINH CUA ĐƯƠNG SỰ TRONG TO TỤNG DÂN SỰ: 111. Khái niệm và đặc điểm nghĩa vụ chứng minh đương sự trong tổ tụng dân sự LLL Khái niệm nghĩa vụ ching mink của ñương sự. Thuật ngữ “Chứng minh” ding để chỉ hoạt động phổ biển của con người trong đời sống nhằm “iàm cho thấy rỡ ià có thật, là đúng sự bằng sự. việc hoặc ìú lễ.

ding suy luân logic vạch rố một điều là ching” [18, tr 192] Có thể hiểu chứng minh là lam cho thấy rổ là co thật, 1a đúng thông qua việc viên dẫn các sự kiện, sự việc hay đưa ra các chứng cứ hoặc đùng những lý lẽ, lập luận lo gic, qua đó cho thay một sự việc, quan điểm la đúng, Theo từ điển Tiêng viết, nghĩa vụ la những việc bất buộc phải làm đổi với sã hội đổi với người khác ma pháp luật hay đạo đức quy định". Nghia vụ trong tô tung dân sự là những việc buộc phải tuân theo, buộc phãi lâm dựa trên căn cứ là các quy định trong Bộ luật tổ tụng dn sự. Co thé thay, mỗi một vụ việc dan sự phát sinh tại Tòa án thường chứa. đựng những mâu thuần nhất định giữa các bên đương sự, nên thường rất phức tap.

Để giải quyết được vụ việc dân sự thì mọi vấn để của vụ việc, dù là bên ảo nêu ra cũng đều phải được lâm rõ trước khi Tòa án quyết định giải quyết vụ việc dân sự. Việc lam cho thấy rổ là có thật, lả đúng bằng sự việc hoặc ‘bang lý lế được gọi lả chứng minh? Vậy, Chứng minh trong tổ tung dân sự là hoạt động tổ hung của các chủ thé tỗ tung theo quy định cũa pháp luật trong việc làm rố các sựkiên tinh tiết của vụ việc dân si? igh ws 07152017 ft NX Da Nẵng nim 2003 trang 19 ` Giáo th Luật tô tụng din sự Việt Nam 2005— Chủ biên Nguyễn Công Bà, Tr 132 10 "Với khải niệm nay thi nghĩa vụ chứng minh trong tổ tung dân sự được hiểu là hoat động của chủ thể tham gia tô tụng phải lam, phải tuân theo quy. trình thi tục do bô luật tổ tụng dân sự quy định để nhằm làm rõ su that của các yêu câu, bão vệ cho quyên va lợi ích hợp pháp cia mình. Trong khoa học pháp lý, tô tụng dan sự lả trình tự đo pháp luật quy định cho việc giãi quyết vụ việc dân sự và thí hành án dân su.

Hoạt động của các chủ thể tham gia tổ tung trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự vả thi hành án dân sự theo quy định của pháp luật được gọi là hoạt động tổ tụng dân. sự Trong hoạt động té tụng dan sư thi qua trình chứng minh được diễn ra. trong suốt quá trình giải quyết vụ án dân sự Hoạt động chứng minh bao gồm. nhiều hoạt động khác nhau của các chủ thé tổ tụng, Khi tham gia tổ tung dân sự với tư cách tổ tung khác nhau thì các chủ thể có những quyển và ngiĩa vụ đặc trưng, riêng biết, trong đó có nghĩa vụ chứng minh, Có thể hiểu, van để chứng minh trong tổ tụng dân sự gồm thu thập chứng cứ, công khai chứng cứ, đánh gia và vận dung các lý 1é, lập luân.

Jo gic, cơ sở pháp lý thông qua các chứng cứ, tinh tiết sự kiện khách quan dé tranh luân. Mục đích của hoạt động chứng minh là nhằm dem lại kết quả có lợi cho bên đương sự đưa ra yêu cầu, phản bác yêu câu, do đó chủ thể chứng ‘minh phải chỉ ra được tất cả các căn cứ pháp luật va thực tin liên quan đến vụ việc dan sự đó. Nou vay, nghia vu ching minh của đương sie trong TTDS là những Tành vi cũa đương su bắt buộc phãi thực hiện theo quy đinh của BLTTDS để chứng minh cho yên cầu hay phn đối yêu cầu cũa các bên đương su: trong trường hop đương sự Khong tìuec hién nghiia vụ chứng minh thì phải ghánh chim những hậu quả bắt lợi theo quy định của BLTTDS 1. Đặc điểm nghĩa vụ ching minh của đương sir ‘Nghia vụ chứng minh của đương sự thể hiện các đặc điểm: u — Chứng minh cia đương sự trong tổ tung dân sư là một trong những quyển va nghia vụ cơ bản nhất của đương sự trong suốt qua trình giải quyết vụ án.

Thông qua các quy định pháp luất tổ tung dân sự, đương sự thực hiện các quyển va nghĩa vụ chứng minh của minh ma khối đầu là việc chứng mảnh của nguyên đơn cho yêu câu của minh thông qua đơn khối kiện, tiếp đến là hoạt động chứng minh của bi đơn bác yêu câu của nguyên đơn, yêu cầu phẫn tổ (nên có), hoạt đông chứng minh của người có quyển lợi, ngiĩa vụ liên quan, của Viện kiểm sát (nêu có). và kết thúc Khi toa an chứng minh cho phán quyét của mình thông qua một bản án có giá tr bắt buộc thi hành. — Ban chất của chứng minh trong tổ tụng dân sự chính là việc sử dung chứng cứ và đánh giá chứng cứ. Chứng cử trong vu việc dân sự là những gì có thật được đương sự va cá nhân, cơ quan, tổ chức khác giao nộp cho Tòa án.

hoặc do Téa án thu thập được theo trình tự, thủ tục do bé luật nay quy định sm tòa án dùng làm căn cứ để zác định yêu câu hay phin đổi của đương sự lả có căn cứ hợp pháp hay không cũng như những tinh tiết khác cần thiết cho việc giải quyết ding đấn vụ việc dân sự Qua trình chứng minh không có gì khác ngoài việc sử dụng chứng cứ đúng đắn (thöa mấn ba yêu cẩu vé tính khách quan, tính liên quan và tính hop pháp) bao gồm bốn giai đoạn khác nhau 1a cung cấp, thu thập, nghiên cứu, đánh giá chứng cứ. Các giai đoan nay có mỗi liên hệ mật thiết với nhau — _ Hai yêu tổ cầu thành vụ án dân sư là yéu tổ chủ quan (đương sự) và yên tô khách quan (bao gồm đổi tượng ~ nục dich khởi kiên và nguyên nhân. — cách thức bảo vệ quyền của các chủ thể trước tòa án). Hoạt đồng chứng minh được xép vào các yếu tổ thuộc mit khách quan của vụ án.

Điều này có nghĩa 1a yếu tô câu thành vu án đã vốn có, vốn đã tổn tại, nay chỉ đi tim lại, diễn đạt lại một cach đây đủ nhất, đúng đấn nhất. Hay nói cach khác, hoạt động chứng minh là hoạt động thông qua việc sử dụng va đảnh giá chứng cứ để tái hiện lại sự thật khách quan của vụ án. 2 — Trong một vu án cỏ thé có nhiều van để phải chứng minh, mỗi chủ thể có một vai trò nhất định trong quá trình chứng minh do đó chủ thể thực hiện hoạt động chứng minh da dang, nguyên đơn chứng minh cho yêu cầu cia minh, bị đơn chứng minh cho việc bác yêu cẩu, yêu câu phản (nếu có), Tòa ân chứng minh cho phán quyết của mảnh là đúng, Viện kiểm sát chứng minh cho việc kháng nghị phúc thẩm, giám đốc thẩm, tai thẩm của minh. Vai tro của nghia vụ ching mink của đương sw trong tổ tung dan sự Chứng minh là hoạt đông tổ tung dân sự cơ ban của các chủt ô tung, Kết quả giải quyết các vụ việc dân sư phụ thuộc một phân rất lớn vào kết quả của hoạt động chứng minh.

Chứng minh trước hét có y nghĩa xác định, lảm rổ. các sự kiên, tinh tiết của vụ viếc dân sự, bảo dim việc giải quyết đúng đắn các ‘vu việc dân sự. Xét cả dưới gốc độ lý luận và thực tiễn thi chứng minh van la biện pháp duy nhất để sác định các tình tiết, sự kiện của vụ việc dân sự Đôi 'với các đương sự, chứng minh là vấn để rat quan trọng dé các duog sự lam rõ được cơ sở quyển va lợi ích hop pháp của họ, trên cơ sở đó thuyết phục Tòa án ring các yêu câu của mình là có thật lả hop lý va các chứng cứ minh đưa ra để chứng minh cho các yêu câu nay 1a chính xác, hợp pháp. Trước Tòa án, nến đương sự không chứng minh được sử tổn tại quyền và lợi ích hợp pháp của mình thi ho có thé sẽ không được Toa án bảo vệt.

Vi vậy, nghĩa vụ chứng, minh trong tổ tụng dân sw là rất quan trong, nó la cơ s pháp lý cho việc thực hiện hoạt đồng chứng minh. Thông qua quy định vẻ nghĩa vụ chứng minh, sẽ xác định được chủ thể tham gia tổ tung nao phải thực hiện việc chứng minh, quy tình thực hiện việc chứng mình là như thé nào, trường hợp nao la nguyên đơn phải chứng mình, trường hợp nảo lả bị đơn phải chứng minh va chủ thể nao đóng vai trò trung tâm trong hoạt động chứng minh, Toa an, Viện kiểm. ˆ Giáo iu Luttổ ng din se Vt Nem 200%- Cả biện Nghgẫn Công Bàn, 135 13 sat có vai tro gì trong việc thực hiện nghia vụ chứng minh để giải quyết vụ an. 'Việc thực hiện tốt nghĩa vu chứng minh gop phan nêu cao quyền con người, quyền công dân, giúp cho các chủthể tham gia tổ tụng dân sự hoạt đông tich cực trong việc giễi quyết vu án.

Thực hiện ngiĩa vụ chứng minh hiệu quả là yêu tô quyết định trong việc giải quyết vụ án dân sự. Các quan hệ dân sự được thiết lập chủ yếu dựa trên như cầu, lợi ich của các chủ thé trong đó lợi ích kinh tế là chủ yếu. Khi các bên thiết lập mối quan hệ dân sự đều hướng đến một lợi ích nhất định Khi có tranh chấp xy ra đẳng nghĩa với việc một trong các đương sự cho rằng lợi ich của minh dang ‘bi xâm pham của hành vi do chủ thể khác thực hiện Việc chứng minh quyền. và lợi ích hợp pháp của mình bi xm phạm cũng đặt ra trách nhiệm từ phía bị đơn buộc phải tham gia tổ tung tích cực.

Nếu một phén quyển lợi của đương sự này được thửa nhận thi tường ứng một phân ngtifa vụ của đương sự còn lại sẽ phát sinh hoặc phải từ ba mét phan quyển lợi mao đó, Do đó, các bên đương sự tham gia tổ tụng phải đều phải tích cực nêu muốn giảnh được lợi ích hoặc chứng minh cho yêu cầu khởi kiện, yêu câu phân tô, yêu câu đốc lap của minh là đúng, Các đương sự là các chủ thé của quan hệ tranh chấp, thông qua hoạt đông xã hội, các quan hệ 2 hội thiết lập các quan hệ dân sự, khi có tranh chấp phát sinh chỉ có bản thân các đương sự mới có thể lu rổ các tình tiết, sự kiên trong vu án.