CHƯƠNG 1. MỘT SO VÁN ĐẺ LÝ LUẬN VE NGUYÊN TAC BẢO ĐÂM CHẾ ĐỘ XÉT XỬ SƠ THAM, PHÚC THAM TRONG TO TUNG HANH CHÍNH 1. Những khái niệm liên quan đến nguyên tắc bảo đảm chế độ xét xử sơ thẳm, phúc thẩm trong tố tụng hành chính. Khái nié nxét Theo Từ điển Tiếng Việt, xét xữ lả hoạt động “xem siết va zử các vụ 25, tr 1148}.
Theo Từ điển Luật học, xét xử la: "hoạt động xem xét, đánh giá ban chất pháp lý của vụ việc nhằm đưa ra một phản xét về tính chất, mức độ pháp lý của vụ việc, từ đó nhân danh Nhả nước đưa ra một phán quyết tương ứng, với bản chất, mức độ trải hay không tréi pháp luật của vụ việc (sét xử vụ án "hình sự, dân sự, kinh doanh, thương mai, lao động, hành chính.) [24, tr60] ‘Theo Tử điển Giải thích thuật ngữ pháp lý thông dụng, xét xử là "hoạt động của Toa án tại phiên Toa để xem xét các chứng cứ và căn cứ vao phap Tuật, xử lý vu án bằng việc ra bản án và các quyết định của Tòa an"[17, tr 24] "Như vậy, xét xử là hoạt đồng đặc trưng của Tòa án, được tiền ảnh theo một trình tự, thi tục và những nguyên tắc nhất định nhằm giải quyết các vụ án khác nhau vẻ dén sự, hình sự, hành chính; ma quả được thể hiện dưới dạng một bản án hay quyết định. Bản án, quyết định của Téa án có hiệu lực bat buộc đổi với những người tham gia tổ tụng, những cơ quan, tổ chức có Tiên quan và được dim bão thực hiện chủ yêu bằng sức manh cưổng chế của Nhà nước, ‘Xét xử là hoạt đồng đặc trưng, la chức năng, nhiệm vụ của Téa án Là một hoạt đông đặc biệt, mang tinh quyển lực nhà nước đo Toa an thực hiện. nhằm giải quyết các vụ an hình sự, đân sự, lao đông, kinh tế, hành chính theo một trình tự pháp lý nhất định, trên cơ sỡ tuân thủ các quy định của pháp luật nhằm bao vé lợi ích của Nha nước, bảo vé các quyền va loi ích hợp pháp của xã hội, của tổ chức va công dân. Đây là một hoạt động quyển lực nhà nước đặc thù, nó không đơn thuẫn chi 1a din xếp, hòa giải, mặc dù vẻ thực chất, dan xép va hỏa giải cũng có mục dich như vay và do đó, có mỗi liên quan khăng khít với hoạt động sét xử.
Khái niệm cấp xét xit Cấp xét xử không đơn thuần chi là thi tục tổ tung, nó còn liên quan nhiều đến cách tổ chức tô tụng, tổ chức Toa án để thực hiện việc xét xử lại vụ: án Hiện nay, trong pháp luật quốc t cũng như các quốc gia déu thực hiển. nguyên tắc bao đảm chế độ xét xử sơ thẩm, phúc thẩm Tức vụ án ma bản án. hoặc quyết đính sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật của Toả án bị kháng cáo, kháng nghỉ trong thời hạn định luật được Toa án cấp trên trực tiếp xét xử lại theo thủ tục phúc thẩm. Còn các bản án, quyết đính của Toa án có hiệu lực 'pháp luật được xem xét lại theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm.
Vũ Gia Lâm đã đưa ra khái niệm cấp xét xử như sau. “Cấp xét we là hình thức tổ chức tổ tung a xét xử và xét xử iat các vụ án, hình thức tổ. chức tô tung này được đảm bảo thực hiện bằng việc quy định các thủ tục tố tụng cụ thé và tổ chức hề thông Tòa án có thẩm quyền xét xử theo các tỉnh tục 18 ting xét xử khác nham, nhằm xét xử các vụ án hình sue đân sue kinh tế, Tành chink lao động .được ding đắm, khách quan” [18, trÐ1]. Đây là một khái niệm đây đũ và hợp lý.
Khái niệm nguyên tắc báo đâm ché độ xét xứ sơ thầm, phúc thâm trong TTHC ~ Va vụ ẩn hành chính ‘Theo từ điển Tiéng Việt thi "vụ án” là công việc phát sinh trên cơ sở tranh: chấp về quyền lợi thuộc nhiệm vụ xét xử của Tòa án VAHC là vụ việc phát sinh trên cơ sở tranh chấp trong các lĩnh vực quản lý hành chính nha nước ‘Hién nay, khái niệm vụ án hành chính chưa được quy định cụ thể trong. văn ban quy phạm pháp luật nảo. Theo Giáo trình Bai học Luật có nêu khái "niệm vu án hành chính nhữ sau: “Tia án hành chính là vu việc tranh chấp hành chính phát sinh: do cá nhân, "hức, cơ quan nhà nước, cản bộ, công chute khối kiên yêu cầu Tòa án có thẩm quyền bảo vệ quyền, iợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm bởi quyết dinh hành chink, hành vị hành chính, quyết định kp iuật buộc thôi việc. hod do Viện iaém sắt hới tổ theo quy định của pháp luật TTHC 23, tr217] = Về khái niệm xét xử sơ thẩm “Xét xử sơ thẩm là một từ Hán Việt, có nghĩa la lan đầu tiên đưa vụ án Ta xét nit tại một Toà án có thâm quyển [24], tức là đôi với một vụ án, cần xét xử lần đầu, X# xử sơ thắm VAHC là xem xét và phán quyết tinh đúng đắn, tính hợp pháp đổi với QĐHC, HVHC bi khiêu kiện đúng hay sai về nội dung và hình thức, Bản án có thé bi kháng cáo, kháng nghị để đưa lên cấp xét xử: cao hơn là cấp phúc thẩm.
Hoat động sét xử sơ thẩm chính là hoạt động trong têm của tổ tụng hảnh chính Xét xử sơ thẩm được sác định là khâu kết thúc của quá trnh tổ tung từ giai đoạn khỏi kiện, thụ lý đơn khối kiên, quyết định đưa vụ án ra sét sử. "Như vậy, xét xử so thẩm vụ án hành chính là việc tòa án đưa vụ án thuộc thấm quyển ra xét xử tại phiên ta khí có đũ căn cứ theo quy định pháp luật. ~ Về khái niệm xét xử phúc thẩm Phuc thẩm VAHC lả cấp xét xử thứ hai trong quá trình giải quyết một 'VAHC. Theo Từ điển pháp luật, xét xử phúc thẩm lả xét lại vụ an, quyết định 10 đã được toà án cấp dưới xét xử sơ thẩm, nhưng có chưa có HLPL (hiệu lực pháp luật) ma bị kháng cáo hoặc kháng nghị theo quy định của pháp luật.
Ban án, quyết định của Tòa phúc thẩm có HLPL ngay khi tuyên án. ‘Xét xử phúc thẩm là một hoạt đông độc lap trong quả trình giải quyết vụ án hành chính. Đối tượng của xét xử sơ thẩm là những ban án, quyết định của Tòa an cấp sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật ma bị kháng cáo, khang nghị. Phạm vi phúc thẩm lả những phan bản án hoặc quyết định sơ thẩm có.
kháng cáo, kháng nghị hoặc có liên quan. ~ Khái niệm nguyên tắc bảo đâm chế đô xét xử sơ thẩm, phúc thẩm trong TTHC Nguyên tắc bão dam chế độ xét xử sơ thẩm, phúc thẩm trong TTHC la tư tưởng chủ đạo, có tính bắt buộc chung, thể hiện quan điểm có tính định hướng của Nha nước trong việc tổ chức tổ tụng để xét xử các VAHC, được quy định trong pháp luật TTHC. Các ban án sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật nêu có kháng cáo, kháng nghị theo quy định của pháp luật TTHC có thể được xét xử lại ở cấp thứ hai 1a cấp phúc thẩm mục dich nhằm giải quyết đúng đắn, kịp thời vụ an, ‘bao dam lợi ích Nha nước, quyên và lợi ich hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức. Hướng đến mục dich của xét xử là đưa ra những phán quyết có tính chính sác, công bằng, Củng là hoạt đông xét xử của Tòa án, sét xử ở cấp sơ thấm và ở cấp phúc thẩm có những đặc điểm khác nhau va có quan hệ chat chế với nhau.
Thông qua hai cấp sét xử nay, vu án sẽ được xem xét, đánh giá và xét xử ở góc độ khách quan nhất, hiệu qua hơn khi vụ án chỉ được xét xử ở một cấp. Ý nghĩa của nguyên tắc bão đâm chế độ xét xit sơ thâm, phúc Thâm trong tô tụng hành chink " Trong hoạt đồng xét xử các loại vụ án thì xét xử các vụ án hành chính có ý nghĩa rat quan trọng, Vi vậy, bản án, quyết định của Tòa án khi xét xử phải dim bao chính sác, đúng người, đúng tôi, đúng pháp luật. Tuy nhiên, không phải trong mọi trường hop ngay tir đầu phan quyết của Tòa án đã dim bảo được yêu cầu nay. Như vây, việc quy đính nguyên tắc bao dim xét xử sơ thẩm, phúc thẩm la một tat yếu khách quan phủ hợp với thực tiễn.
"Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban chấp hảnh Trung wong Đăng khóa 3 đã chỉ rõ nhiệm vu trong tâm trong xét xử cia Téa án như sau: "Thực hiện nguyên tắc hai cấp xét xit đối mới tini tục giảm đắc thâm đề dd bảo việc xét xử vừa ding đắn, vừa chính xác”. Ngay từ khi nước ta giành được déc lập, ngày 24/01/1946 Chủ tịch Hỏ ‘Chi Minh đã ký sắc lệnh số 13/8L về td chức Tòa án va thẩm quyền của Tòa án. ‘Va Luật tổ chức TAND ngày 14/7/1960 lấn đầu tiên quy định về nguyên tắc “Toa án thực hiền hai cấp xét anf”, Nguyên tắc nảy đã giải quyết được tinh trang xét xử những vụ án hanh chỉnh bị kéo dải, tinh trạng tôn án van còn nhiễu. Nghĩ quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 của Bộ chính tri về Chiến lược sây dựng và hoản thiên hệ thống pháp luật Việt Nam dén năm 2010, định hướng đến năm 2020 có nêu.
“Trong tâm là hoàn thiện pháp luật về tễ chức và hoạt động của tòa án nhân dân, bảo đâm tòa án xét xửđộc lập, đúng "pháp luật, kip thời và nghiêm minh, phân đmh thẩm quyén xét xứ của tỏa ám sơ thẩm và tòa án phúc thẩm phù hợp với nguyên tắc hai cấp xét xử". Nghị quyết nay đã nêu được thực trạng can tổ chức xét xử hai cắp để hạn chế mức. thấp nhất tinh trang xét xử sai, ảnh hưỡng đến lợi ich của công dân va cơ quan Nhà nước Hiển pháp năm 2013 được ban hanh tiếp tục khẳng định tại khoăn 6 Điều 103: “Chế độ xét xứsơ thẩm, phúc thẩm được bảo đâm”. cửu thiết chế may có ý nghĩa rất quan trong, xác định những hạn chế, vướng 2 mắc trong thực tiễn thi hanh nguyên tắc nay, trên cơ sở đỏ dé ra các giải pháp nâng cao hiệu quả nguyên tắc bao đảm chế đô xét xử sơ thẩm, phúc thẩm.
trong tổ tung hành chính là rat cằn thiết trong giai đoạn hiện tại Co thể khái quát ý nghĩa của nguyên tắc bao dim xét xử sơ thé: L phúc thấm ở ba lĩnh vực sau: 1. Ýnghĩa pháp if 'Việc quy định các nguyên tắc cơ bản nói chung trong luật tổ tụng hành.