CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE GIÁM HO 1. Khái niệm giám hộ Lịch sử khoa học pháp ly cho thay sự ra đời, tn tại của giám hộ trải dọc với thời gian vô cing lâu dai, gắn lién với sự ra đời và phát triển của loài người. Từ thời Babylonia cỗ đại, đến đề chế La Mã, Trung Quốc, luật Do ‘Thai, Giám hộ là một sản phẩm kết hợp giữa chính trị, văn hóa, pháp lý.
Khai niệm giám hộ đã zuất hiên từ rất sớm, tử thời La Mã cỗ đại. Các luật gia La mẽ không phân biết năng lực pháp luật và năng lực hành vi của công dân, nhưng họ lại quy định độ tuổi, vả điều kaện để công dân có thể thực hiện được. các quyền, nghĩa vụ dân sự của mình. Cụ thể Người dưới 7 tuổi và người bị tam thân không có năng lực hảnh vi nhưng họ vẫn có năng lực pháp luật và phải có người giám hộ, nữ từ 7 12 tuổi, nam từ 7 - 14 thì có năng lực ‘hanh vi một phan, được tham gia những giao dich nhỏ, những giao dich lớn.
thì phải được sự dong ý của gia chủ hoặc người đỡ dau, luật còn quy định. chúng chỉ được tham gia những giao dich làm ting giá trị tai sin của bản thân, những giao dich không làm tăng giá tri tải sản của họ đều vô hiệu. Nam trên 14 tuổi, nữ trên 12 tuổi không mắc các bệnh tâm thân đều có năng lực hành vi đây đủ và được tham gia và các giao dịch, một số người do hanh vi của minh mà bị hành chế năng lực hành vi như người nghiện rượu, người sống tha hóa ti đối xử như người 10 tuổi va phải đặt dưới sự giám sát của người giám hộ. Luật La Mã quy định những người mắc bệnh tâm thân, người mắt năng lực hành vi, người bị bạn chế năng lực hành vi, người bi hạn chế về thé chất, đêu phải đất đưới sự giám hd” "Pháp luật La Mã ảnh hưởng sâu sắc va toàn diện đến hệ thống pháp luật dân sự Việt Nam Đặc biệt là các chế định về địa vị pháp ly của chủ thé trong “Teh Mina Hiễn (2015), Giám hỗ - Một số vẫn đã lý ein va thục tấn, Luận vấn Thạc Z hật học, Tường Đại học Luật Ha Nội, t4.
" quan hệ dân sự. Có thể thay rằng ngay từ thời La Mã cổ đại, pháp luật về giám hô đã được quy định một cách khá hoàn thiên vả đây đủ, cũng thể hiển. trình độ pháp lý tương đổi cao của người La mã cỗ đại. "Ngày nay, trong hệ thống pháp luật Việt Nam, giảm hộ trở thảnh một chế đính quan trong, thể hiên trong Bộ luật dân sự, Luật Hôn nhân và gia định,.
Khải niệm giám hộ cân có sự kết hợp giữa nhiều yếu tổ va được xem xét ở nhiễu góc độ khác nhau. Giải thích ở khía cạnh ngôn ngữ: “Giảm có ghia là kiêm tra, theo đãi còn hộ thi có thé được hiễu là bảo vệ, giữ gin” Vì vây giám hô có nghĩa là hành đông theo dõi, giám sat va bảo vệ của một người đối với mốt người. Tai Việt Nam, định nghĩa giảm hồ được ghỉ nhân va được luật hoá. nghĩa giám hô được ghi nhân trong Hoang Việt luật lệ năm 1936 (được biết đến là Bộ luật dân sư Trung Ky năm 1936) quy định như sau: “Quyên giám.
hộ là theo pháp luật để bảo hé những con cải vị thành niên mỏ côi cha hay là mô côi cả cha và me. Mục dich của quyền giám hô là dé trông nom bản thân. cho người vi thành niền, nếu người ay có tài sản riêng, thời lại phải quản trị tài sản cho nó nữa" @igu thứ 221), Con trong Bồ luật dân sự Bắc Ky thi ghỉ nhân: "Quyển giám hộ lả trồng nom sinh mệnh và quan trì tai sản cho người vị thành niên” (Điểu 225) và “khi người cha chết thi quyên giám hộ các con dé và các con nuối, cùng ở một gia đỉnh chính, tự nhiên chiều luật thuộc vẻ người me còn lai" (Điều 225). Trong Bộ luật dân sự Bắc Ky không ghi nhân.
nối ham giảm hồ nhưng ghi nhân quyển giám hộ của cha, mẹ với con chưa thành niên hoặc ông bà với châu chưa thành niên. ‘Van dé chăm súc cũng như bão vệ quyển và lợi ich hop pháp cho người không có khả năng chăm sóc va bao vé ban thân lan đâu tiên được nha nước. quy định trong chế đô đỡ đâu tai chương VIII của Luật Hôn nhân va gia đỉnh. Tiếp đó chế định giảm hồ được quy định tại các Bộ luật dn sư 1905, Bộ luật Dân sự 2005 va gan day nhất là Bộ Tuật dân sự 2015.
Cụ thể như sau: Khoản 1 Điển 67 Bộ luật dân sự 1995 quy. định “Giám hộ việc cá nhn tỗ chức hoặc cơ quan nhà nước (got là người giám hô) ñươc pháp luật quy dinh hoặc được cử dé thực hiện việc chăm sóc và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cũa người chưa thành niên, người bt bênh tâm thin hoặc mắc các bệnh khác mà khôngthé nhận thức, làm chủ được "ành vi cha mình (got là người được giám lô) Khodn 1 Điều 58 Bộ luật dân sự 2005 "Giám hộ là việc cá nhân, tổ chức. (sau đây gọi chung là người giám hộ) được pháp luật quy định hoặc được cit để thực hiện việc chăm sóc và bao vệ quyển, lợi ich hop pháp của người chưa thành niên, người mất năng lực hảnh vi dân sự (sau đây gọi chung là người được giám hộ) " ‘Theo Khoản 1 điều 46 Bộ luật dn sự 2015 thir “Gidea hộ là việc cá nhân, pháp nhân được luật quy định, được Uy ban nhân dân cấp xã cứ được Tòa án chi định đỗ thực luện việc chăm sóc, bdo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người chưa thành niễn, người mắt năng lực hành vi dân ste người có Rhó khăn trong nhận tiưác, làm chủ hành vĩ Tit những phân tích va và quy định của Bộ luật dân sự có thể định nghĩa như sau: Giám hộ là mối quan đại diện giữa người giám lộ với người được giám hộ mà người được giảm lộ là người chưa thành nién Không còn cha mẹ hông xác đinh cha me hoặc có cha me niung cha me không đi điều kiện làm người đại điện cho con chưa thành niên: hoặc người mắt năng lực hành vi din sự hoặc người có khỏ kiăn trong nhân thức, lâm chat hành vi 1. Đặc điểm của giám hộ ‘Tw những phân tích về khái niệm ở trên, có thể khái quát đặc điểm giám.
hộ nhữ sau 3 Chai thé của quan hệ giảm hộ được giới han theo quy định của pháp luật, được chia thành ba nhóm chink: Người giám hồ, người được giám hộ va người giêm sắt. Đối với từng nhóm đổi tương, pháp luật có những quy định cu thể vé đối tượng, điều kiện cũng như cách thức hình thảnh, thay đổi hoặc cham dứt. Cụ thể như sau: Thứ nhất trong quem hộ giám hộ thì người được giám hô liôn là cả nhân và là người yêuthd Người được giém hộ 1a người chưa thành niên ma không còn cha mẹ hoặc không xác định được cha me hoặc cha, me déu mắt năng lực hành vi dân. sự, bị han chế năng lực hanh vi dân sự, cha, mẹ đều bi Toa án tuyên bó han chế quyển đới với con; cha, me déu không có diéu kiến chăm sóc, giáo duc còn va có yêu cầu người giám hộ, Người mắt năng lực hành vi dân sự, Người có khó khẩn trong nhân thức, làm chủ hành vi, Người có năng lực hành vi dân sự đây đủ đã lựa chon nguời giám hô cho minh và người giám hộ đẳng ý khi ho ở tinh trạng cân được giám hô.
Người được giám hộ là người ở trong tinh trang không thé tự mình xác. 1p, thực hiền các quyên, nghĩa vụ của chính mình nên cẩn phải có cả nhân có năng lực hoặc pháp nhân có năng lực hảnh vi dân sự day đủ thực hiện thay để bảodđãm quyên và lợi ich hop pháp cia người giảm hộ Người giám hô là cá nhân hoặc pháp nhân có năng lực hành vi dân sw đây đủ, có điều kiện cân thiết để trở thành người giám hd. Người giám hô có thể được sắc định theo quan hệ huyết thống hoặc theo chi định của Toa án, do Uy ban nhân dân zã cử hoặc do người có năng lực hành vi dân sự đẩy đũ lựa chọn Trường hợp này can sự đồng ý của người được lựa chọn. Thứ hai, trong quan hộ giám hô thì chủ thé là người giám hỗ chỉ cô thé là một người, trừ trường hợp cha me, ông bà.
M4 Nếu nhiễu người cing giám hộ cho một người ma không thoả thuận. được việc thực hiện quyền vả nghĩa vu của người giám hộ thì sẽ gây ra những tranh chấp va quan hệ đại dién không thể thực hiện được. Trường hợp cha, mẹ, ông, bả được cho phép giám hộ cho nhiều người (ở đây là các con, chau) bởi cha, me, ông, ba lả những người thân đều có chung sự quan tâm. chăm sóc va mong muốn con, cháu có được điều kiện tốt nên sẽ không phát sinh ra mâu thuẫn về lợi ích hay trách nhiém.
Thứ ba, việc giám hộ làm phái sinh quan hệ đại diện của người giám hộ với người thứ ba Đổzác lập, thực hiện các quyển và nghĩa vu cho người được giám hộ thì người giám hộ đại điện cho người được giám hộ tham gia ác lập các giao dich dân sự và thực hiên các quyển và ngiễa vụ phát sinh từ giao dich dân sự với người thứ ba. Tuy nhiên không phải giao dich dân sự nào người giám hộ cũng phải tham gia xác lập ma chỉ nhưng giao dich vì lợi ích của người giám hộ Thứ te trong quan hộ giảm hộ người giảm lộ khong có nghĩa vụ đẳng tài sản của minh dé thực liện việc chăm sóc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp phéip của người được giảm hộ Ngiấa vụ chính của người giảm hô là chăm sóc, quản lý tai sin, đại điện. cho người giảm hô trong các giao dich dân sự, bão về quyền va loi ích hop pháp của người giám hộ, Tuy nhiên, pháp luật không quy định người giảm hộ phải có nghĩa vụ dùng tai sản của minh dé thực hiện việc chăm sóc, bảo về quyền va lợi ích hợp pháp của người được giảm hộ. Quy định này là phủ hop với người giảm hộ néu người giám hô không phải là người thân thích với người được giém hộ.