Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Báo cáo thực tập tốt nghiệp của sinh viên Võ Phong Kỳ (MSSV: 18145384) và Lâm Anh Khoa (MSSV: 18145376), dưới sự hướng dẫn của Th.S Vũ Đình Huấn thuộc Khoa Cơ khí Động lực – Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh (hoàn thành ngày 24 tháng 08 năm 2022), phản ánh quá trình rèn luyện kỹ năng thực tế tại doanh nghiệp sản xuất và phân phối ô tô.

Trong chương trình đào tạo 4 năm chuyên ngành Cơ khí Động lực, sinh viên được trang bị khối kiến thức nền tảng về kết cấu động cơ, hệ thống gầm, hệ thống truyền lực và trang thiết bị điện trên ô tô. Tuy nhiên, việc vận hành và xử lý sự cố kỹ thuật trên các dòng xe thương mại (xe tải, xe bus) đòi hỏi kỹ năng thao tác thực địa, khả năng sử dụng thiết bị chuyên dụng và tác phong công nghiệp. Do đó, đợt thực tập tại Công ty TNHH MTV Trường Hải Đông Bắc Thủ Đức – trực tiếp tại Trung tâm Ô tô Tải, Bus Thaco - Dĩ An (Bình Dương) – được tổ chức nhằm giúp sinh viên chuyển hóa lý thuyết thành năng lực nghề nghiệp.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu/thực tập được xác định cụ thể như sau:

  1. Tìm hiểu mô hình tổ chức, quy mô sản xuất kinh doanh, cơ cấu quản lý và cơ sở hạ tầng kỹ thuật của THACO nói chung và Trung tâm Ô tô Tải, Bus Thaco - Dĩ An nói riêng.
  2. Nắm vững quy trình và trực tiếp tham gia các công đoạn bảo dưỡng nhanh định kỳ (PDS, PDI) trên các dòng xe tải và xe bus.
  3. Thực hiện quy trình kiểm tra, bảo dưỡng và khắc phục hư hỏng ở các hệ thống gầm, hệ thống phanh hơi, phanh đĩa, hệ thống lái và hệ thống treo.
  4. Tham gia tháo lắp, đo đạc, kiểm tra và bảo dưỡng các chi tiết tổng thành cơ khí chính trong động cơ đốt trong (nắp quy lát, xy lanh, piston, thanh truyền, trục khuỷu) và hệ thống truyền lực (hộp số, bộ vi sai).
  5. Rèn luyện kỷ luật lao động, an toàn xưởng và quy trình quản lý dụng cụ nghề nghiệp.

Đối tượng nghiên cứu là quy trình dịch vụ bảo dưỡng, sửa chữa kỹ thuật xe thương mại; phạm vi không gian là Xưởng dịch vụ thuộc Trung tâm Ô tô Tải, Bus Thaco - Dĩ An (Số 40C Xa lộ Hà Nội, Khu phố Hiệp Thắng, Phường Bình Thắng, Thành phố Dĩ An, Tỉnh Bình Dương); thời gian nghiên cứu diễn ra trong học kỳ cuối năm 2022.


Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của báo cáo dựa trên nguyên lý kết cấu và chẩn đoán hư hỏng của ô tô thương mại, bao gồm chu trình công tác của động cơ đốt trong nhiều xy lanh, cơ cấu trục khuỷu thanh truyền, cơ cấu phân phối khí, hệ thống bôi trơn, làm mát, hệ thống truyền lực chính và cụm vi sai, hệ thống phanh khí nén (phanh hơi) chuyên dụng trên xe tải/xe bus và hệ thống phanh đĩa thủy lực.

Báo cáo kết hợp các phương pháp khảo sát và thực hành kỹ thuật:

  • Phương pháp quan sát và học việc theo dây chuyền: Sinh viên được phân công trực tiếp vào tổ Máy – Gầm – Điện dưới sự hướng dẫn của kỹ thuật viên lành nghề, ghi nhận trình tự tiếp nhận, phân loại và triển khai sửa chữa xe.
  • Phương pháp thao tác kỹ thuật thực nghiệm: Trực tiếp vận hành các trang thiết bị xưởng (cầu nâng, balan, máy ép thủy lực, súng hơi, thiết bị kiểm tra ắc quy, máy chẩn đoán, máy vệ sinh kim phun) để tháo rã, đo đạc sai số cơ khí, thay thế vật tư tiêu hao và lắp ráp hoàn chỉnh.
  • Phương pháp tổng hợp và đối chiếu tài liệu kỹ thuật: Sử dụng tài liệu hướng dẫn kỹ thuật chính hãng của các thương hiệu xe thương mại (Kia Frontier, Mitsubishi Fuso, Foton, Thaco Bus) để đối chiếu quy chuẩn mô-men siết, áp suất lốp, dung sai chi tiết và định mức dầu nhớt.

Nguồn dữ liệu của báo cáo bao gồm số liệu thực tế về cơ sở hạ tầng, năng lực tiếp nhận xe tại xưởng Dĩ An, hồ sơ quy trình bảo dưỡng tiêu chuẩn của THACO và nhật ký công việc bảo dưỡng - đại tu máy gầm trong suốt kỳ thực tập.


Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu chung đơn vị thực tập

Chương này trình bày toàn diện về cơ cấu tổ chức tập đoàn THACO, vai trò holdings của 5 Tổng công ty thành viên và chi tiết hạ tầng của Trung tâm Ô tô Tải, Bus Thaco - Dĩ An.

Lĩnh vực hoạt động Đơn vị / Dự án tiêu biểu Quy mô / Hoạt động chính
Cơ khí và Ô tô THACO Auto, Chu Lai Sản xuất, phân phối xe du lịch (Kia, Mazda, Peugeot, BMW, MINI), xe tải (Fuso, Foton), xe bus THACO; tỷ lệ nội địa hóa trên 40%.
Nông - Lâm nghiệp THADI (Vốn điều lệ 2.100 tỷ đồng, THACO sở hữu 70%) hợp tác HAGL Nông nghiệp (HNG) Trồng cây ăn trái tại Campuchia (Nông trường Snoul >10.000 ha, Kounmun ~9.000 ha); xây dựng nhà máy chế biến trái cây công suất 500.000 tấn/năm tại Chu Lai.
Đầu tư Xây dựng KCN Chu Lai, Thái Bình; KĐT Sala; HAGL Land Myanmar Đầu tư hạ tầng PPP, KCN ô tô mở rộng, khu phức hợp thương mại - văn phòng - nhà ở tại TP.HCM và Yangon (Myanmar).
Thương mại TTTM Socar Sala, Đà Nẵng, Rạch Giá, Long An Mô hình phức hợp "Một điểm dừng - Nhiều dịch vụ" tích hợp showroom ô tô, siêu thị, ẩm thực, rạp chiếu phim, hội nghị.
Logistics Chu Lai Logistics Cảng nước sâu Chu Lai tiếp nhận tàu đến 5 vạn tấn, chiều dài bến 790m; vận tải đường biển, đường bộ, kho lạnh nông sản.

Về đơn vị thực tập trực tiếp, Trung tâm Ô tô Tải, Bus Thaco - Dĩ An tọa lạc trên diện tích hơn 24.172 m², bao gồm 3 showroom chuyên biệt (Fuso, Bus THACO, Foton) và xưởng dịch vụ rộng 4.000 m². Cơ cấu xưởng được tổ chức theo sơ đồ: Tổng Giám đốc $\rightarrow$ Trưởng phòng Nhân sự, Trưởng phòng Kinh doanh (Nhân viên bán xe), Quản đốc xưởng Dịch vụ (Cố vấn dịch vụ, Nhân viên kế toán, Nhân viên bảo hiểm, Tổ Máy Gầm Điện, Tổ Đồng Sơn, Bộ phận Kho).

Xưởng tiếp nhận xe qua 2 cổng riêng biệt: 01 cổng dành riêng cho xe tải Foton, 01 cổng cho xe tải Mitsubishi Fuso, xe tải nhỏ và xe Bus Thaco. Công suất phục vụ định mức hàng tháng đạt:

  • Sửa chữa máy – gầm – điện: 840 lượt xe/tháng.
  • Sửa chữa đồng sơn: 150 lượt xe/tháng.

Chương 1 cũng liệt kê hệ thống hạ tầng gồm 11 phòng chức năng (Phòng kỹ thuật điện, Cấp nhớt trung tâm, Kho phụ tùng, Cấp phát phụ tùng, Phòng đào tạo, Khu để rác thải, Phòng máy nén khí, Phòng máy PCCC, Phòng sửa chữa tổng thành, Kho phụ tùng bảo hành, Phòng rửa chi tiết, Phòng điện lạnh) và hàng loạt thiết bị cơ khí chuyên dụng (cầu nâng, balan xích móc câu, đội tay, đội hộp số, con ngựa, đội 4 chân, thùng xả dầu, máy ép thủy lực, máy mài - tiện, súng hơi, máy kiểm tra lưu lượng ắc quy, máy vệ sinh kim phun, máy sạc ga, xe để máy chẩn đoán).

Chương 2: Nội dung công việc đã được thực tập

Chương 2 mô tả chi tiết các quy trình kỹ thuật mà sinh viên đã trực tiếp thực hiện tại tổ Máy – Gầm – Điện, phân bổ thành hai mảng công việc lớn:

1. Công tác bảo dưỡng nhanh:

  • Kiểm tra lốp: Đo áp suất lốp đúng tiêu chuẩn nhà sản xuất, kiểm tra độ mòn hoa lốp, phát hiện các vết nứt, chém cạnh nhằm tránh tiêu hao nhiên liệu và nguy cơ mất an toàn; chu kỳ thay lốp định kỳ khuyến cáo khoảng 50.000 km trong điều kiện vận hành bình thường.
  • Kiểm tra và thay dầu nhớt động cơ: Hâm nóng động cơ vài phút, tắt máy và sử dụng que thăm dầu để đánh giá mức dầu và chất lượng bôi trơn. Chu kỳ kiểm tra định kỳ 1 tuần/lần; thay dầu và lọc nhớt sau mỗi 10.000 km (hoặc rút ngắn xuống 5.000 km khi xe vận hành trong điều kiện đô thị kẹt xe, nhiều bụi bẩn).
  • Hệ thống làm mát: Kiểm tra mức nước giải nhiệt tại bình chứa phụ và nắp két nước, thực hiện súc rửa két nước định kỳ, kiểm tra các vết rò rỉ dung dịch dưới gầm xe để phòng ngừa hiện tượng quá nhiệt gây bó kẹt piston - xy lanh.
  • Các hạng mục kiểm tra phụ trợ: Kiểm tra bề mặt kính chắn gió, độ mòn lưỡi gạt nước, tình trạng hoạt động của cơ cấu khóa dây an toàn, kiểm tra điện áp và khả năng tích điện của bình ắc quy, kiểm tra hoạt động toàn bộ hệ thống đèn tín hiệu - chiếu sáng, vệ sinh/thay thế lọc gió động cơ, thay lọc nhiên liệu (lọc dầu), thay dầu trợ lực lái.

2. Công tác kiểm tra, tháo lắp và sửa chữa cụm chi tiết:

  • Hệ thống phanh và hệ thống gầm: Kiểm tra, xả khí, căn chỉnh cơ cấu phanh hơi trên xe tải nặng/xe bus; kiểm tra độ mòn má phanh, đĩa phanh và độ kín đường dầu trên hệ thống phanh đĩa; kiểm tra các dấu hiệu rơ lỏng của thước lái; quy trình thay thế cao su nhíp giảm chấn cho hệ thống treo xe tải.
  • Hệ thống truyền lực: Thao tác hạ hộp số xe tải phục vụ kiểm tra ly hợp/bánh đà; quy trình tháo rã, kiểm tra độ rơ ăn khớp bánh răng và căn chỉnh cụm bộ vi sai.
  • Cơ cấu động cơ: Kiểm tra độ phẳng nắp quy lát, kiểm tra tình trạng mòn, xước nòng xy lanh, kiểm tra khe hở xéc-măng, độ mòn piston, kiểm tra độ cong xoắn thanh truyền, đo độ mòn và khe hở dầu của các cổ trục khuỷu.

Chương 3: Kết quả thực tập

Chương 3 tổng kết các kỹ năng nghề nghiệp sinh viên tích lũy được sau quá trình trực tiếp đứng xưởng:

  • Thành thạo các bước trong quy trình tiếp nhận xe, kiểm tra sơ bộ (PDI/PDS) và thực hiện độc lập các gói bảo dưỡng định kỳ.
  • Nắm vững kỹ thuật sử dụng dụng cụ đo chuyên dùng (panme, đồng hồ so, thước cặp) và thiết bị nâng hạ an toàn.
  • Xây dựng phản xạ làm việc nhóm, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình an toàn lao động và bảo hộ tại xưởng dịch vụ ủy quyền tiêu chuẩn quốc tế.

Phần kết luận

Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của giai đoạn thực tập tốt nghiệp trong việc hoàn thiện nhân cách nghề nghiệp, bày tỏ lời cảm ơn đến giảng viên hướng dẫn (Th.S Vũ Đình Huấn), Ban Giám đốc và tập thể kỹ thuật viên tổ Máy – Gầm – Điện tại Thaco Dĩ An đã tạo điều kiện học tập và rèn luyện.


Kết quả và đóng góp

Báo cáo thực tập mang lại những kết quả và đóng góp cụ thể về mặt thực hành kỹ thuật:

  1. Hệ thống hóa quy trình dịch vụ xe thương mại quy mô lớn: Tài liệu cung cấp bức tranh thực tế về cách thức vận hành của một trung tâm dịch vụ 3S xe tải - bus có công suất 840 lượt sửa chữa máy gầm điện và 150 lượt đồng sơn mỗi tháng.
  2. Tổng hợp thông số và chu kỳ bảo dưỡng định kỳ:
    • Chu kỳ thay lốp tiêu chuẩn: 50.000 km.
    • Chu kỳ kiểm tra dầu bôi trơn: 1 tuần/lần.
    • Chu kỳ thay dầu động cơ và lọc nhớt: 10.000 km (điều kiện thường) hoặc 5.000 km (môi trường đô thị/nhiều bụi).
  3. Mô tả chi tiết các bước tháo lắp cụm chi tiết cơ khí: Ghi nhận quy trình thao tác trên các cụm chi tiết lớn như hạ hộp số, căn chỉnh bộ vi sai, thay cao su nhíp và kiểm tra độ chính xác của các chi tiết trục khuỷu, piston, thanh truyền, nắp quy lát.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Báo cáo tập trung chủ yếu vào phần cơ khí (máy - gầm) và các quy trình bảo dưỡng định kỳ cơ bản; chưa đi sâu vào việc phân tích sơ đồ mạch điện tử phức tạp, lập trình ECU hay chẩn đoán các mã lỗi chuyên sâu bằng máy quét trên các hệ thống điều khiển điện tử hiện đại.
  • Hướng mở rộng: Mở rộng nghiên cứu sang quy trình chẩn đoán các lỗi hệ thống phun dầu điện tử Common Rail, xử lý khí thải động cơ Diesel tiêu chuẩn Euro 4/Euro 5 và ứng dụng phần mềm quản lý dịch vụ bảo dưỡng công nghiệp.

Giá trị tham khảo

Báo cáo là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

  • Sinh viên ngành Công nghệ Kỹ thuật Ô tô, Cơ khí Động lực: Nắm bắt trước cấu trúc của một trạm dịch vụ ủy quyền chính hãng, chuẩn bị kiến thức thực tế trước khi đi thực tập tốt nghiệp.
  • Kỹ thuật viên học việc tại các xưởng dịch vụ xe thương mại: Tham khảo bảng danh mục trang thiết bị xưởng, quy trình bảo dưỡng nhanh và các bước kiểm tra cơ bản đối với hệ thống phanh hơi, gầm nhíp và động cơ xe tải.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy mô diện tích và công suất tiếp nhận sửa chữa của Trung tâm Ô tô Tải, Bus Thaco - Dĩ An là bao nhiêu?
Trung tâm được xây dựng trên diện tích đất hơn 24.172 m² với xưởng dịch vụ rộng 4.000 m². Công suất tiếp nhận hàng tháng đạt 840 lượt xe sửa chữa máy – gầm – điện và 150 lượt xe đồng sơn.

2. Xưởng dịch vụ Thaco Dĩ An phân luồng tiếp nhận xe như thế nào?
Xưởng bố trí 2 cổng tiếp nhận riêng biệt: 01 cổng dành riêng cho các dòng xe tải Foton; cổng còn lại dành cho xe tải Mitsubishi Fuso, các dòng xe tải nhỏ và xe Bus THACO.

3. Khuyến cáo về chu kỳ thay thế dầu nhớt động cơ và lốp xe trong báo cáo được nêu như thế nào?
Dầu nhớt nên được kiểm tra mức dầu 1 tuần/lần; thay dầu và lọc nhớt sau 10.000 km (hoặc sau 5.000 km nếu xe chạy thường xuyên trong đô thị bụi bẩn). Lốp xe nên được thay thế sau mỗi 50.000 km trong điều kiện vận hành bình thường không bị hư hỏng đột xuất.

4. Sinh viên thực tập được bố trí làm việc tại bộ phận nào và đảm nhận những nhiệm vụ gì?
Sinh viên được phân công tại tổ Máy – Gầm – Điện thuộc xưởng dịch vụ, thực hiện các công việc: bảo dưỡng nhanh định kỳ (PDS, PDI), kiểm tra thay thế lọc nhớt/lọc dầu/nước làm mát, bảo dưỡng hệ thống phanh hơi/phanh đĩa, tháo lắp chi tiết động cơ/hộp số và vệ sinh bảo quản trang thiết bị xưởng.

5. THACO Group gồm những khối ngành kinh doanh chính nào theo phần giới thiệu đơn vị?
THACO Group hoạt động với vai trò holdings gồm 5 Tổng công ty thành viên: Cơ khí & Ô tô, Nông lâm nghiệp (THADI hợp tác HNG), Đầu tư xây dựng hạ tầng - KCN - đô thị, Thương mại (mô hình phức hợp Socar Sala) và Giao nhận vận chuyển – Logistics (cảng Chu Lai).


Kết luận

Báo cáo thực tập tốt nghiệp của sinh viên Võ Phong Kỳ và Lâm Anh Khoa đã phản ánh chân thực quá trình học việc và rèn luyện kỹ thuật tại Trung tâm Ô tô Tải, Bus Thaco - Dĩ An. Công trình đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở hạ tầng, trang thiết bị xưởng dịch vụ cũng như chi tiết hóa các bước thực hành bảo dưỡng nhanh và sửa chữa máy - gầm - truyền lực trên xe thương mại. Đây là tài liệu thực hành có giá trị tham khảo thiết thực cho sinh viên khối ngành kỹ thuật ô tô khi tiếp cận môi trường dịch vụ kỹ thuật công nghiệp.