MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Đi làm thêm không còn là vấn đề xa lạ đối với cuộc sống hiện tại, đặc biệt là đối với sinh viên. Từ đó, mà có nhiều quan niệm cụ thể về việc làm theo của sinh viên. Theo ông Đinh Văn Hường, chủ nhiệm khoa báo chí tại một trường Hà Nội: “Việc làm thêm đối với sinh viên theo quan niệm của tôi có nghĩa là sự tham gia làm việc ngay khi vẫn đang học ở trường tại các công ty, các tổ chức, các đơn vị, các hộ gia đình với mục đích có thêm thu nhập hoặc với mục tiêu học hỏi, tích lũy kinh nghiệm, cọ sát hơn với thực tế cuộc sống.” Điều đó đang trở thành một xu hướng của sinh viên hiện nay.
Anh Quách Minh Cường, quản lý nhân sự công ty TV Plus lại cho rằng: “Việc làm thêm theo quan điểm của tôi đơn giản chính là các bạn sinh viên chủ động tham gia các hoạt động xã hội ở các tổ chức trong và ngoài trường để tích lũy kinh nghiệm cho bản thân”. Việc tích lũy kinh nghiệm trong môi trường học tập như: làm việc nhóm, làm bài tập… Dường như vẫn còn là những điều sinh viên cảm thấy vẫn chưa đủ cho sự nghiệp sau này mà còn là sự va chạm đối với xã hội bên ngoài và “đi làm thêm" đó chính là thách thức đặt ra mà hầu hết các sinh viên lựa chọn để lĩnh hội thêm nhiều kỹ năng mềm mà họ cho rằng đó là sự cần thiết cho tương lai sau này của chính bản thân mình. “Làm thêm” hay thường gọi với cái tên “việc làm part-time” có lẽ là một chủ đề được sự quan tâm của rất nhiều bạn sinh viên khi được đề cập, cả sinh viên khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng của trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh không nằm ngoài vòng xoay ấy. Mỗi sinh viên đi làm thêm có thể sẽ có những lý do cá nhân riêng.
Thường thì rất nhiều người nghĩ chỉ có những sinh viên gia đình khó khăn mới đi làm thêm, vì họ 5 Downloaded by BACH VAN (bachvan12@gmail.com) lOMoARcPSD|38895030 muốn kiếm thêm thu nhập để giúp đỡ cho gia đình, giảm bớt gánh nặng cho bố mẹ trong việc trang trải học phí, chi phí ăn ở, sinh hoạt. Nhưng trên thực tế, có những bạn sinh viên gia đình rất khá giả vẫn tìm kiếm những công việc làm thêm ngoài giờ chủ yếu để trưởng thành, có cơ hội để cọ xát, đi vào thực tế và có thể rèn luyện những kỹ năng, tích lũy những kinh nghiệm mà trường học sẽ khó giúp họ có được. Và sở dĩ việc làm thêm đã trở thành xu thế vì khi sống trong môi trường cạnh tranh không ngừng phát triển như hiện nay, kiến thức thực tế và xã hội không chỉ ảnh hưởng rất lớn đến khả năng tư duy mà còn ảnh hưởng đến khả năng làm việc của sinh viên sau khi tốt nghiệp. Tuy nhiên, việc làm thêm là một công việc không chính thức.
Vì thế, về phía gia đình, nhiều phụ huynh muốn con em mình tập trung vào học tập và không ủng hộ việc đi làm thêm bán thời gian. Bên cạnh đó lại có những ý kiến cho rằng kiến thức sinh viên học trên lớp cũng chỉ là lý thuyết, nên đi làm thêm để va chạm sớm, có kinh nghiệm hơn sau khi ra trường và đặc biệt là kiếm thêm thu nhập trang trải cuộc sống. Chính vì thực tiễn đó, nhóm đã chọn đề tài nghiên cứu là “Ảnh hưởng của việc làm thêm tới học tập của sinh viên khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia TP. Với mong muốn tạo ra cái nhìn tổng quan nhất về đề tài nghiên cứu khoa học đã nêu trên.
Đồng thời cũng chỉ ra mặt lợi, mặt hại của vấn đề để đề ra các giải pháp thiết thực nhất. Không chỉ vậy, khi áp dụng vào thực tế sẽ giúp sinh viên lựa chọn được việc làm thêm phù hợp; xác định rõ ràng được mục tiêu mà mình muốn, tránh được những sai lầm không đáng có khi đi làm thêm. Và đề tài cũng có thể ứng dụng rộng khắp cả nước để tìm hiểu về vấn đề làm thêm của sinh viên thời điểm hiện nay. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu: Thông qua nghiên cứu đề tài, mô tả được những ảnh hưởng của việc làm thêm tới với sinh viên, đồng thời đưa ra giải pháp giải quyết những ảnh hưởng mang tính tiêu cực.
Nhiệm vụ nghiên cứu: 6 Downloaded by BACH VAN (bachvan12@gmail.com) lOMoARcPSD|38895030 Hệ thống hóa một số vấn đề liên quan tới việc làm thêm của sinh viên và những sinh viên đi làm thêm Phân tích những yếu tố ảnh hưởng từ việc làm thêm đối với sinh viên Đưa ra những giải pháp để giúp cho sinh viên phát huy được những ảnh hưởng tốt và khắc phục những ảnh hưởng chưa tốt của việc đi làm thêm đối với riêng cá nhân của sinh viên. Khách thể và đối tượng nghiên cứu Khách thể nghiên cứu: sinh viên đi làm thêm của trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Đối tượng nghiên cứu: Ảnh hưởng của việc làm thêm đối với kết quả học tập của sinh viên khoa Lưu trữ học - Quản trị văn phòng, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Phạm vi nghiên cứu Phạm vi nội dung: Ảnh hưởng tiêu cực và tích cực của việc làm thêm tới việc học tập của sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia TP.
Câu hỏi nghiên cứu Thực trạng đi làm thêm của sinh viên Nhân văn hiện nay như thế nào? Nguyên nhân chủ yếu khiến sinh viên tham gia làm thêm là gì? Việc đi làm thêm có những ảnh hưởng như thế nào tới việc học tập của sinh viên Nhân văn? Có thể khắc phục và cần đưa ra những giải pháp như thế nào? Sinh viên có thể tích luỹ và học hỏi gì gì từ công việc làm thêm hiện tại? 7 Downloaded by BACH VAN (bachvan12@gmail. Phương pháp nghiên cứu Trong chương trình nghiên cứu lần này, chúng tôi sử dụng hai phương pháp nghiên cứu cơ bản. Đó là: Phương pháp nghiên cứu tài liệu là phương pháp để thu thập những thông tin cần thiết (cơ sở lý thuyết liên quan đến chủ đề nghiên cứu; thành tựu lý thuyết đã đạt được liên quan đến chủ đề nghiên cứu; kết quả nghiên cứu của đồng nghiệp đã công bố trên các ấn phẩm; chủ trương và chính sách liên quan đến nội dung nghiên cứu; số liệu thống kê) nhằm phục vụ cho vấn đề nghiên cứu khoa học đặt ra. Trong nghiên cứu này, chúng tôi nghiên cứu các tài liệu về ảnh hưởng của việc đi làm thêm đến sinh viên và suy nghĩ về vấn đề việc làm thêm đối với sinh viên hiện nay.
Phương pháp điều tra bảng hỏi thực chất là một cuộc phỏng vấn, nhưng không đối thoại trực tiếp bằng lời, mà bằng cách đưa những câu hỏi vào một biểu mẫu, gửi đến người được phỏng vấn để nhận được ý kiến trả lời theo những câu hỏi mà người nghiên cứu đặt ra. Dữ liệu nghiên cứu được thu thập bằng bảng câu hỏi được phát trực tiếp cho các sinh viên khoa Lưu trữ Học và Quản trị văn phòng đang theo học tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – ĐHQG Thành phố Hồ Chí Minh và được khảo sát thông qua thư điện tử. Trong đề tài này, chúng tôi nghiên cứu các tài liệu về đề tài “Ảnh hưởng của việc đi làm thêm đến sinh viên khoa Lưu trữ Học và Quản trị văn phòng trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh”, dự kiến nghiên cứu với số lượng 157 sinh viên khoa Lưu trữ Học và Quản trị văn phòng trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Lược khảo tài liệu Các khái niệm và Các lý thuyết liên quan: Các khái niệm: Sinh viên là gì ? : Theo Từ điển Giáo dục học: Sinh viên là người học của cơ sở giáo dục cao đẳng, đại học [tr71]; Theo Luật Giáo dục đại học: Sinh viên là người đang 8 Downloaded by BACH VAN (bachvan12@gmail.com) lOMoARcPSD|38895030 học tập và nghiên cứu khoa học tại cơ sở giáo dục đại học, theo học chương trình đào tạo cao đẳng, chương trình đào tạo đại học.
Làm thêm là gì ? Theo ông Đinh Văn Hường, chủ nhiệm khoa báo chí tại một trường Hà Nội: “Việc làm thêm đối với sinh viên theo quan niệm của tôi có nghĩa là sự tham gia làm việc ngay khi vẫn đang học ở trường tại các công ty, các tổ chức, các đơn vị, các hộ gia đình với mục đích có thêm thu nhập hoặc với mục tiêu học hỏi, tích lũy kinh nghiệm, cọ sát hơn với thực tế cuộc sống.” Học tập là gì ? ( Các dạng của học tập ): Theo Bloom, học tập là một quá trình nhận thức gồm 6 cấp độ sau: Biết: ghi nhớ các sự kiện, thuật ngữ và các nguyên lý dưới hình thức mà sinh viên đã được học. Hiểu: hiểu các tư liệu đã được học, sinh viên phải có khả năng diễn giải, mô tả tóm tắt thông tin thu nhận được. Áp dụng: áp dụng được các thông tin, kiến thức vào tình huống khác với tình huống đã học. Phân tích: biết tách từ tổng thể thành bộ phận và biết rõ sự liên hệ giữa các thành phần đó đối với nhau theo cấu trúc của chúng.Tổng hợp: biết kết hợp các bộ phận thành một tổng thể mới từ tổng thể ban đầu.Đánh giá: biết so sánh, phê phán, chọn lọc, quyết định và đánh giá trên cơ sở các tiêu chí xác định Các dạng của học tập: có 2 dạng chính là học tập về kiến thức và học tập về kỹ năng.
Trường Đại học cung cấp kiến thức còn xã hội cung cấp kỹ năng. Sinh viên muốn có được kỹ năng thì có thể tham gia các CLB, làm tình nguyện và làm thêm. Các lý thuyết liên quan: Thuyết nhận thức -hành vi: Thuyết cho rằng con người có phản ứng do có sự thay đổi của môi trường để thích nghi. Áp dụng thuyết nhu cầu của Maslow: các đối tượng mong muốn được thỏa mãn với nhu cầu của thực tại.
Tiếp cận trên quan điểm trao đổi: Trước hết quan điểm trên cho rằng hành vi của con người là hợp lý. Đó là cách con người chọn chỉ bỏ ra ít nhất để thu về nhiều nhất. 9 Downloaded by BACH VAN (bachvan12@gmail.