Skkn một số biện pháp giao nhiệm vụ học tập ngoài giờ lên lớp cho học sinh nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học môn lịch sử

Chuyên khảo giáo dục phân tích Skkn một số biện pháp giao nhiệm vụ học tập ngoài giờ lên lớp cho học sinh nhằm nâng cao chất lƣợng, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất

• Tác giả: Phạm Hồng Sơn
• Trường học: Trường THPT Cát Ngạn
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: Biện Pháp Giao Nhiệm Vụ Học Tập Ngoài Giờ Cho Học Sinh Môn Lịch Sử
• Loại tài liệu: sáng kiến kinh nghiệm
• Năm xuất bản: 2021-2022
• Địa điểm: Nghệ An

Tóm tắt

I. Phương pháp giao nhiệm vụ học tập

Bài viết tập trung vào phương pháp giao nhiệm vụ học tập ngoài giờ cho học sinh môn Lịch sử. Giao nhiệm vụ học tập hiệu quả đòi hỏi sự cụ thể, rõ ràng. Nhiệm vụ cần xác định đối tượng, nội dung, địa điểm, thời gian, phương tiện và cách thức trình bày/đánh giá. Nhiệm vụ phải phù hợp với mục tiêu và trình độ học sinh. Giáo viên đóng vai trò hướng dẫn, hỗ trợ. Phương pháp giao nhiệm vụ học tập được đề xuất bao gồm các bước: chia nhóm, giao nhiệm vụ, tổ chức hoạt động, báo cáo kết quả, nhận xét, đánh giá. Khảo sát cho thấy nhiều học sinh mong muốn được giao nhiệm vụ học tập ngoài giờ. Điều này cho thấy phương pháp giao nhiệm vụ học tập đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy học.

1.1. Nhiệm vụ học tập lịch sử ngoài giờ

Việc thiết kế nhiệm vụ học tập lịch sử ngoài giờ cần dựa trên mục tiêu bài học. Nhiệm vụ học tập lịch sử ngoài giờ có thể bao gồm: dự án học tập nhóm, hoạt động trải nghiệm tại di tích lịch sử, sưu tầm tài liệu, thiết kế sản phẩm ứng dụng công nghệ thông tin. Nhiệm vụ học tập lịch sử ngoài giờ cần đa dạng, hấp dẫn, phù hợp sở thích và khả năng học sinh. Nhiệm vụ học tập lịch sử ngoài giờ phải có tính thực tiễn, giúp học sinh vận dụng kiến thức vào đời sống. Nhiệm vụ học tập lịch sử ngoài giờ có thể liên kết với các nguồn tài liệu khác nhau. Nhiệm vụ học tập lịch sử ngoài giờ nên khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện của học sinh. Nhiệm vụ học tập lịch sử ngoài giờ có thể được tổ chức dưới dạng nhiệm vụ nhóm lịch sử, nhiệm vụ cá nhân lịch sử, nhiệm vụ nghiên cứu lịch sử, hoặc nhiệm vụ sáng tạo lịch sử nhằm phát triển kỹ năng học tập lịch sử ở học sinh.

1.2. Đánh giá nhiệm vụ học tập

Đánh giá nhiệm vụ học tập là bước quan trọng để đánh giá hiệu quả của phương pháp giao nhiệm vụ học tập. Đánh giá nhiệm vụ học tập cần bao gồm cả quá trình và sản phẩm. Đánh giá nhiệm vụ học tập nên dựa trên các tiêu chí cụ thể, rõ ràng. Đánh giá nhiệm vụ học tập có thể được thực hiện thông qua tự đánh giá, đánh giá nhóm và đánh giá giáo viên. Đánh giá nhiệm vụ học tập cũng cần xem xét sự hợp tác, khả năng giải quyết vấn đề và sự sáng tạo của học sinh. Đánh giá nhiệm vụ học tập nên là quá trình hướng dẫn và phản hồi, giúp học sinh nhận ra điểm mạnh, điểm yếu và phát triển năng lực bản thân. Đánh giá năng lực học sinh lịch sử cần được thực hiện một cách toàn diện, bao gồm cả kiến thức và kỹ năng. Đánh giá nhiệm vụ học tập cần công bằng và minh bạch.

II. Bài tập lịch sử ngoài giờ

Bài tập lịch sử ngoài giờ đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố kiến thức. Bài tập lịch sử ngoài giờ cần được thiết kế đa dạng, hấp dẫn. Bài tập lịch sử ngoài giờ có thể là bài tập nhóm lịch sử, bài tập cá nhân lịch sử, bài tập nghiên cứu lịch sử, bài tập ứng dụng công nghệ thông tin trong lịch sử hoặc các bài tập thực hành lịch sử. Bài tập lịch sử ngoài giờ cần có tính thực tiễn, giúp học sinh vận dụng kiến thức. Bài tập lịch sử ngoài giờ nên kết hợp với các hoạt động trải nghiệm, khám phá. Bài tập lịch sử ngoài giờ cần chú trọng đến việc phát triển năng lực tư duy lịch sử của học sinh. Việc xây dựng bài tập lịch sử hiệu quả đòi hỏi giáo viên phải hiểu rõ năng lực và trình độ của từng học sinh.

2.1. Xây dựng bài tập lịch sử hiệu quả

Để xây dựng bài tập lịch sử hiệu quả, giáo viên cần xác định rõ mục tiêu. Bài tập lịch sử hiệu quả phải phù hợp với nội dung bài học. Bài tập lịch sử hiệu quả cần có tính khả thi và sự hấp dẫn đối với học sinh. Bài tập lịch sử hiệu quả nên đa dạng về hình thức, có thể bao gồm câu hỏi, bài luận, thuyết trình, hoạt động nhóm… Bài tập lịch sử hiệu quả cần có hướng dẫn chi tiết để học sinh dễ hiểu và thực hiện. Bài tập lịch sử hiệu quả cần có cơ chế đánh giá rõ ràng. Bài tập lịch sử hiệu quả nên khuyến khích học sinh tự học và tìm tòi. Bài tập lịch sử hiệu quả phải phù hợp với tài liệu học tập lịch sử hiện có.

2.2. Ứng dụng công nghệ trong bài tập

Ứng dụng công nghệ trong dạy học lịch sử giúp nâng cao hiệu quả. Ứng dụng công nghệ trong bài tập lịch sử có thể là sử dụng phần mềm, ứng dụng, website liên quan đến lịch sử. Ứng dụng công nghệ trong bài tập lịch sử có thể là việc học sinh tạo ra các video, bài thuyết trình sử dụng công nghệ. Ứng dụng công nghệ trong bài tập lịch sử giúp học sinh tiếp cận thông tin dễ dàng hơn. Ứng dụng công nghệ trong bài tập lịch sử giúp tăng tính tương tác trong quá trình học tập. Ứng dụng công nghệ trong bài tập lịch sử cần được sử dụng hợp lý và hiệu quả. Ứng dụng công nghệ trong dạy học lịch sử cần được giáo viên hướng dẫn cụ thể cho học sinh. Ứng dụng công nghệ phải hỗ trợ cho việc học tập chứ không làm giảm chất lượng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO NGHỆ AN TRƢỜNG THPT CÁT NGẠN- THPT THANH CHƢƠNG 3 ----o0o--- SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM “MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIAO NHIỆM VỤ HỌC TẬP NGOÀI GIỜ LÊN LỚP CHO HỌC SINH NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ” GIÁO VIÊN: PHẠM HỒNG SƠN- ĐƠN VỊ: THPT CÁT NGẠN NGUYỄN ANH TUẤN – ĐƠN VỊ : THPT THANH CHƢƠNG 3 LĨNH VỰC: LỊCH SỬ SĐT: [phone] Năm học 2021-2022 1 skkn Sáng kiến kinh nghiệm: “MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIAO NHIỆM VỤ HỌC TẬP NGOÀI GIỜ LÊN LỚP CHO HỌC SINH NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ” A. Lý do chọn đề tài - Giao nhiệm vụ học tập cho học sinh là một trong những bƣớc quan trọng nhất trong hoạt động dạy học của mỗi môn học. - Thực tiễn dạy học hiện nay, nhất là những yêu cầu của chƣơng trình giáo dục phổ thông 2018 đòi hỏi hoạt động giao nhiệm vụ học tập cho học sinh cần thiết phải phong phú, đa dạng, hấp dẫn và phát huy đƣợc tính tích cực hoạt động của ngƣời học. - Trong nhà trƣờng trung học phổ thông (THPT), hoạt động đổi mới phƣơng pháp dạy học nói chung, đổi mới hoạt động giao nhiệm vụ học tập cho học sinh nói riêng bƣớc đầu đã đƣợc quan tâm, nhấn mạnh, tuy nhiên tính hiệu quả của nó thì vẫn chƣa rõ nét.

Nhất là các biện pháp giao nhiệm vụ học tập ngoài giờ lên lớp cho học sinh chƣa đƣợc quan tâm, nghiên cứu và thực hiện đúng mức. - Bối cảnh dịch cô vid 19 đề ra việc dạy học trực tuyến cũng là một trong những thử thách lớn. Đặt ra yêu cầu giáo viên cần phải trang bị cho mình những biện pháp giao nhiệm vụ học tập phù hợp, linh hoạt, trong đó nhiệm vụ học tập ngoài giờ lên lớp là rất quan trọng để đảm bảo nâng cao chất lƣợng dạy học trong tình hình mới. - Môn Lịch Sử là một trong những môn học có lợi thế trong việc giáo viên giao nhiệm vụ học tập ngoài giờ lên lớp cho học sinh.

Tuy nhiên, qua khảo sát cho thấy đa phần giáo viên trong quá trình giảng dạy ít chú trọng đến điều này. Tính mới của đề tài -Qua tham khảo các công trình nghiên cứu khoa học, các sách báo, tài liệu tập huấn chuyên môn tôi nhận thấy rằng chƣa có một công trình nghiên cứu, tài liệu nào đề cập một cách bài bản, hệ thống về các biện pháp giao nhiệm vụ học tập ngoài giờ lên lớp cho học sinh trong môn Lịch Sử. Vì vậy, từ thực tiễn giảng dạy và kinh nghiệm bản thân tôi mạnh dạn thực hiện đề tài nghiên cứu “ Một số biện pháp giao nhiệm vụ học tập ngoài giờ lên lớp cho học sinh nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử” Tôi tin tƣởng rằng, đề tài của mình sẽ góp phần hữu ích nâng cao chất lƣợng giáo dục cho học sinh THPT môn Lịch Sử, cũng nhƣ góp phần vào thực hiện thành công 2 skkn mục tiêu phát triển toàn diện về phẩm chất và năng lực học sinh theo mục tiêu của Chƣơng trình giáo dục phổ thông năm 2018 3. Mục đích nghiên cứu - Hoạt động giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở trƣờng THPT nói chung và môn Lịch sử nói riêng.

- Đề xuất một số biện pháp giao nhiệm vụ học tập ngoài giờ lên lớp cho học sinh nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học môn Lịch Sử. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Thực trạng hoạt động giao nhiệm vụ học tập ngoài giờ lên lớp trong môn Lịch sử ở trƣờng THPT trên địa bàn - Những biện pháp giao nhiệm vụ học tập ngoài giờ lên lớp cho học sinh trong môn Lịch sử. Phƣơng pháp nghiên cứu - Phƣơng pháp thu thập, xử lý tài liệu, thông tin - Phƣơng pháp khảo sát thực tế trƣớc và sau khi tác động - Phƣơng pháp so sánh trƣớc và sau khi tác động. - Phƣơng pháp thống kê, xử lý số liệu, tranh ảnh… 6.

Kế hoạch nghiên cứu Bảng tiến độ thực hiện công việc: STT Thời gian Nội dung công việc Sản phẩm 1 25/9/2021 đến - Chọn đề tài,đăng ký với tổ - Ý tƣởng SKKN. 25/10/2021 2 25/10/2021 - Đọc tài liệu - Tập hợp tài liệu viết phần đến cơ sở lý luận - Khảo sát thực trạng 25/11/2021 - Xử lý số liệu khảo sát - Tổng hợp số liệu 3 25/11/2021 Trao đổi, học hỏi kinh - Đề cƣơng SKKN. đến nghiệm qua đồng nghiệp, 25/12/2021 đề xuất biện pháp - Triển khai thực tiễn qua 3 skkn - Áp dụng thử nghiệm các hoạt động giáo dục. 4 25/12/2021 Viết Sáng kiến kinh nghiệm - Bản nháp Sáng kiến kinh đến 25/2/2022 nghiệm 5 25/2/2022 đến Hoàn thiện Sáng kiến kinh - Bản Sáng kiến kinh 21/3/2022 nghiệm nghiệm chính thức 4 skkn B.

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Khái niệm về giao nhiệm vụ học tập. - Khái niệm về kỹ thuật giao nhiệm vụ học tập: Giao nhiệm vụ( GNV) là kỹ thuật dạy học tích cực trong đó giáo viên (GV) tổ chức cho học sinh (HS) thành nhiều nhóm nhỏ hoặc cá nhân và hƣớng dẫn học sinh cùng hợp tác, trao đổi ý kiến nhằm giải quyết các nhiệm vụ trong học tập.

- Một số kỹ thuật giao nhiệm vụ học tập: + Thứ nhất: GNV phải cụ thể, rõ ràng cho các nhóm và các cá nhân HS. Cụ thể là: Nhiệm vụ giao cho ai? Nhiệm vụ là gì? Địa điểm thực hiện ở đâu? Thời gian thực hiện nhiệm vụ là bao lâu? Phƣơng tiện thực hiện nhiệm vụ là gì? Cách thức trình bày/ đánh giá sản phẩm nhƣ thế nào? + Thứ hai: Nhiệm vụ đƣợc giao phải phù hợp với mục tiêu hoạt động và trình độ của HS. + Thứ ba: Phải đảm bảo về thời gian, không gian hoạt động và cơ sở vật chất thực hiện. + Thứ tƣ: GV giữ vài trò cố vấn, hƣớng dẫn, giúp đỡ học sinh khi cần thiết.

- Các bƣớc thực hiện GNV: Thƣờng đƣợc tiến hành theo các bƣớc sau: + Bƣớc 1: Chia nhóm hoặc cá nhân HS. + Bƣớc 2: Giao nhiệm vụ. + Bƣớc 3: Tổ chức hoạt động. + Bƣớc 4: Báo cáo kết quả của nhóm hoặc cá nhân.

+ Bƣớc 5: GV nhận xét, đánh giá và kết luận. Khái niệm về hoạt động ngoài giờ lên lớp. - Khái niệm: Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là những hoạt động đƣợc tổ chức ngoài giờ học các môn học. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là sự tiếp nối và thống nhất hữu cơ với hoạt động dạy học, tạo điều kiện gắn lí thuyết với thực hành, góp phần quan trọng vào sự hình thành và phát triển nhân cách toàn diện của HS.

- Mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 5 skkn + Thứ nhất: Củng cố, khắc sâu những kiến thức đã đƣợc học qua các môn học ở trên lớp. + Thứ hai: Phát triển sự hiểu biết của HS trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, từ đó làm phong phú thêm vốn tri thức của các em. + Thứ ba: Hình thành và phát triển ở HS các kỹ năng ban đầu, cơ bản cần thiết phù hợp với sự phát triển chung (kĩ năng giao tiếp, kĩ năng tham gia các hoạt động tập thể, kĩ năng nhận thức,…) + Thứ tƣ: Góp phần hình thành và phát triển tính tích cực, tự giác cho HS. Nhƣ vậy, Hoạt động ngoài giờ lên lớp ở đây hiểu theo nghĩa rộng là những hoạt động ngoài lớp học, ngoài thời gian trên lớp học.

Từ cách hiểu nhƣ vậy kết hợp với thực tiễn dạy học, chúng tôi đề xuất những biện pháp giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ngoài giờ lên lớp nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học của môn học. Cơ sở thực tiễn. Thực trạng giao nhiệm vụ học tập ngoài giờ lên lớp cho học sinh học sinh THPT Để có cơ sở khoa học cho đề tài nghiên cứu của mình, chúng tôi đã tiến hành khảo sát thực trạng GNVHTNGLL cho học sinh trong các trƣờng THPT trên địa bàn. Cụ thể, chúng tôi đã phát phiếu điều tra cho HS ở nhiều lớp khác nhau của các trƣờng trên địa bàn để các em phát biểu những cảm nhận và nêu ý kiến, nguyện vọng của mình về việc giao nhiệm vụ học tập ngoài giờ lên lớp (GNVHTNGLL) qua học tập môn Lịch sử.

- Nội dung khảo sát nhƣ sau: Phiếu khảo sát thực trạng học tập của học sinh Họ và tên học sinh. Hãy trả lời câu hỏi dƣới đây bằng cách đánh dấu x vào ô trống trong bảng có câu trả lời phù hợp với em. Không Nội dung Có / chƣa Em có thƣờng xuyên đƣợc thầy cô môn Lịch sử giao nhiệm vụ học 6 skkn tập ngoài giờ lên lớp ở môn Lịch sử không? Gợi ý một số nhiệm vụ học tập ngoài giờ lên lớp: - Tham gia một dự án học tập cùng nhóm bạn. - Thực hiện một hoạt động trải nghiệm các di tích lịch sử, văn hóa.

- Sƣu tầm các học liệu lịch sử trên mạng phục vụ cho bài học. - Thiết kế các sản phẩm học tập có ứng dụng công nghệ thông tin. Em có mong muốn đƣợc thực hiện các nhiệm vụ học tập phù hợp với sở thích, khả năng của mình không ? - Kết quả thu đƣợc nhƣ sau: Nội dung khảo sát Năm Đã Chƣa Có Không TT Trƣờng học đƣợc đƣợc mong mong giao giao muốn muốn 2021- THPT Thanh Chƣơng 3 20/160 140/160 150/160 10/160 1 2022 (10B;11C;12D2;12D3) 12.4% 2021- THPT Nguyễn Sỹ Sách 6/180 174/180 175/180 5/180 3 2022 (10C1;11C2;12C4;12C5) 3.8% 2021- THPT Thanh Chƣơng 1 7/160 153/160 160/160 0/160 4 2022 (10D1;11A2;12A4;12A5) 4.6% 100% 0% - Kết quả khảo sát trên cho thấy: + HS ở các trƣờng trên địa bàn chủ yếu ít đƣợc GNVHTNGLL ở môn Lịch sử. + Phần lớn HS các trƣờng đều mong muốn hoạt động GNVHTNGLL cho HS vào trong các hoạt động giáo dục của môn học.

7 skkn Kết quả khảo sát đó là một trong những minh chứng , căn cứ khoa học để tôi mạnh dạn thực hiện nghiên cứu đề tài “ Một số biện pháp giao nhiệm vụ học tập ngoài giờ lên lớp cho học sinh nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học môn Lịch sử” 1. Thực trạng giao nhiệm vụ học tập ngoài giờ lên lớp cho học sinh học sinh THPT Từ thực trạng GNVHTNGLL trong môn Lịch sử của HS, tôi tiếp tục khảo sát để tìm hiểu thực trạng của giáo viên trong việc GNVHTNGLL cho học sinh trong môn Lịch sử, bằng phiếu điều tra khảo sát ở một số trƣờng THPT trên địa bàn. Phiếu khảo sát thực trạng giao nhiệm vụ học học tập ngoài giờ lên lớp của giáo viên trong môn Lịch sử - Họ và tên giáo viên………………………………………………………………… - Giảng dạy môn…………………… - Trƣờng….