Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của dầu đậu tương trong khẩu phần đến năng suất sinh sản của lợn nái nuôi con sinh trưởng của lợn con giai đoạn bú sữa và sau cai sữa trong điều kiện mùa hè

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu ảnh hưởng của dầu đậu tương trong khẩu phần đến năng suất sinh sản của lợn nái nuôi con, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Đỗ Thị Hà
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Sỹ Tiệp
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi thú y
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Dầu Đậu Tương Đến Năng Suất Sinh Sản Của Lợn NáI Và Sự Phát Triển Của Lợn Con Trong Mùa Hè
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1.1. Đặc điểm sinh trưởng và tiêu hóa của lợn con
• 1.1.1.1. Đặc điểm sinh trưởng
• 1.1.1.2. Quá trình sinh trưởng phát dục ở lợn
• 1.1.1.3. Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của lợn con
• 1.1.2. Sự sinh trưởng của lợn, các nhân tố ảnh hưởng
• 1.1.2.1. Các chỉ tiêu đánh giá sự sinh trưởng
• 1.1.2.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của lợn
• 1.1.2.2.1. Ảnh hưởng của yếu tố di truyền (loài, giống, cá thể)
• 1.1.2.2.2. Ảnh hưởng của quá trình trao đổi chất
• 2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1. Xác định tỷ lệ thích hợp của dầu đậu tương bổ sung vào khẩu phần ăn cho lợn nái nuôi con, lợn con bú sữa và sau cai sữa trong điều kiện mùa hè
• 2.2. Ứng dụng góp phần nâng cao năng suất sinh sản của lợn nái nuôi con, khả năng sinh trưởng của lợn con giai đoạn bú sữa và sau cai sữa trong điều kiện mùa hè
• 3. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• appendix.1. TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT
• appendix.2. TÀI LIỆU TIẾNG NƯỚC NGOÀI

Tóm tắt

I. Ảnh hưởng của dầu đậu tương đến năng suất sinh sản của lợn nái

Dầu đậu tương được nghiên cứu như một thành phần quan trọng trong khẩu phần ăn của lợn nái, đặc biệt trong điều kiện mùa hè. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc bổ sung dầu đậu tương giúp cải thiện năng suất sinh sản của lợn nái, bao gồm tăng khả năng thu nhận thức ăn và hàm lượng mỡ sữa. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì sức khỏe và năng suất của lợn nái trong môi trường nhiệt độ cao. Chất lượng thức ăn được nâng cao nhờ dầu đậu tương, giúp lợn nái duy trì thể trạng tốt và giảm thiểu tình trạng hao mòn cơ thể sau sinh.

1.1. Tác động đến khả năng thu nhận thức ăn

Việc bổ sung dầu đậu tương vào khẩu phần ăn của lợn nái giúp tăng khả năng thu nhận thức ăn. Điều này đặc biệt quan trọng trong mùa hè, khi nhiệt độ cao thường làm giảm lượng thức ăn tiêu thụ. Dầu đậu tương cung cấp năng lượng cao, giúp lợn nái duy trì thể trạng và sức khỏe tốt, từ đó cải thiện năng suất sinh sản.

1.2. Ảnh hưởng đến hàm lượng mỡ sữa

Nghiên cứu cho thấy dầu đậu tương làm tăng hàm lượng mỡ sữa của lợn nái. Điều này có lợi cho sự phát triển của lợn con, đặc biệt trong giai đoạn bú sữa. Mỡ sữa giàu năng lượng giúp lợn con tăng trưởng nhanh và khỏe mạnh, giảm tỷ lệ nhiễm bệnh đường ruột.

II. Ảnh hưởng của dầu đậu tương đến sự phát triển của lợn con

Dầu đậu tương không chỉ có tác động tích cực đến lợn nái mà còn ảnh hưởng đáng kể đến sự phát triển của lợn con. Nghiên cứu chỉ ra rằng lợn con được nuôi bằng sữa mẹ có bổ sung dầu đậu tương có tốc độ tăng trưởng nhanh hơn và tỷ lệ nuôi sống cao hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong mùa hè, khi nhiệt độ cao có thể gây stress và ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn con.

2.1. Tăng trưởng trong giai đoạn bú sữa

Lợn con được nuôi bằng sữa mẹ có bổ sung dầu đậu tương có tốc độ tăng trưởng nhanh hơn so với lợn con không được bổ sung. Dầu đậu tương cung cấp năng lượng cao và các axit béo thiết yếu, giúp lợn con phát triển toàn diện và khỏe mạnh.

2.2. Tỷ lệ nuôi sống sau cai sữa

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng lợn con được bổ sung dầu đậu tương trong giai đoạn sau cai sữa có tỷ lệ nuôi sống cao hơn. Điều này cho thấy dầu đậu tương không chỉ hỗ trợ tăng trưởng mà còn giúp lợn con thích nghi tốt hơn với môi trường sau khi tách mẹ.

III. Ứng dụng thực tiễn và giá trị của nghiên cứu

Nghiên cứu về ảnh hưởng của dầu đậu tương đến năng suất sinh sản của lợn nái và sự phát triển của lợn con trong mùa hè có giá trị thực tiễn cao. Kết quả nghiên cứu giúp các nhà chăn nuôi tối ưu hóa khẩu phần ăn, cải thiện năng suất và sức khỏe của đàn lợn. Việc bổ sung dầu đậu tương vào thức ăn không chỉ giúp giảm chi phí chăn nuôi mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường.

3.1. Giảm chi phí thức ăn

Việc bổ sung dầu đậu tương giúp giảm chi phí thức ăn trên mỗi kg lợn con cai sữa. Điều này có ý nghĩa kinh tế lớn, đặc biệt trong bối cảnh giá thức ăn chăn nuôi ngày càng tăng.

3.2. Nâng cao chất lượng sản phẩm

Lợn con được nuôi bằng sữa mẹ có bổ sung dầu đậu tương có chất lượng thịt tốt hơn, đáp ứng nhu cầu của thị trường. Điều này giúp tăng giá trị kinh tế cho sản phẩm chăn nuôi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa, đặc biệt là mùa hè với nhiệt độ môi trường thường vượt ngưỡng 30°C, stress nhiệt gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất sinh sản và sinh trưởng của lợn. Stress nhiệt làm giảm khả năng thu nhận thức ăn, huy động năng lượng dự trữ trong cơ thể, từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng và sức khỏe của lợn nái nuôi con cũng như lợn con giai đoạn bú sữa và sau cai sữa. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định tỷ lệ bổ sung dầu đậu tương trong khẩu phần ăn để nâng cao năng suất sinh sản của lợn nái nuôi con, đồng thời cải thiện khả năng sinh trưởng của lợn con trong điều kiện mùa hè. Nghiên cứu được thực hiện tại trường Đại học Nông Lâm, Đại học Thái Nguyên trong năm 2011, tập trung vào giống lợn ngoại Yorkshire và lai F1 (Yorkshire x Móng Cái). Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc tối ưu hóa khẩu phần dinh dưỡng, giảm thiểu thiệt hại do stress nhiệt, nâng cao hiệu quả chăn nuôi lợn công nghiệp tại các vùng có khí hậu nóng ẩm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh trưởng và phát triển của lợn con, đặc biệt là các quy luật sinh trưởng phát dục không đồng đều và theo giai đoạn. Sinh trưởng được đánh giá qua các chỉ tiêu như tốc độ sinh trưởng tuyệt đối, tương đối và tích lũy, chịu ảnh hưởng bởi yếu tố di truyền, dinh dưỡng, môi trường và stress nhiệt. Lý thuyết về stress nhiệt cho thấy khi nhiệt độ môi trường vượt quá 30°C, lợn phải huy động năng lượng dự trữ để duy trì cân bằng nội môi, làm giảm năng suất sinh sản và tăng trưởng. Ngoài ra, mô hình dinh dưỡng bổ sung chất béo (dầu đậu tương) được áp dụng nhằm tăng năng lượng trao đổi (ME) trong khẩu phần, giúp lợn chống lại tác động tiêu cực của stress nhiệt. Các khái niệm chính bao gồm: năng lượng trao đổi (ME), protein thô, axit béo không no, hệ vi sinh vật đường tiêu hóa, và khả năng tiết sữa của lợn mẹ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thực nghiệm với cỡ mẫu khoảng 100 lợn nái và lợn con thuộc giống ngoại và lai F1. Lợn được chia thành các nhóm đối chứng và nhóm thử nghiệm với các tỷ lệ bổ sung dầu đậu tương khác nhau trong khẩu phần ăn. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong mùa hè, từ tháng 5 đến tháng 9 năm 2011, tại khu vực Thái Nguyên. Dữ liệu thu thập bao gồm: khả năng thu nhận thức ăn, hàm lượng mỡ sữa, khối lượng lợn con khi cai sữa, tốc độ tăng trọng, tỷ lệ nuôi sống, thời gian động dục trở lại của lợn nái, tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con và chi phí thức ăn/kg lợn con. Phân tích số liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả và so sánh trung bình, sử dụng phần mềm chuyên dụng để đánh giá ý nghĩa các chỉ tiêu. Việc lựa chọn phương pháp phân tích nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính thực tiễn của kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của dầu đậu tương đến năng suất sinh sản của lợn nái: Bổ sung dầu đậu tương với tỷ lệ 5% trong khẩu phần ăn giúp tăng khối lượng lợn con 21 ngày tuổi từ 5,1 kg lên 5,3 kg, tỷ lệ nuôi sống tăng từ 80% lên 90%. Hàm lượng mỡ sữa của lợn nái tăng từ 5,5% lên 7,7%, đồng thời hàm lượng glycogen trong cơ lợn con tăng từ 187 mg/g lên 202 mg/g, góp phần nâng cao khả năng chống stress nhiệt.

2. Ảnh hưởng đến khả năng thu nhận thức ăn và hàm lượng mỡ sữa: Lợn nái nuôi con bổ sung dầu đậu tương có khả năng thu nhận thức ăn tăng trung bình 9%, hàm lượng mỡ sữa tăng 9% so với nhóm không bổ sung.

3. Ảnh hưởng đến sinh trưởng của lợn con giai đoạn bú sữa và sau cai sữa: Tốc độ tăng trọng của lợn con bú sữa tăng 6,3%, tỷ lệ nuôi sống sau cai sữa cũng được cải thiện đáng kể. Khả năng tiêu hóa chất béo của lợn con tăng từ 71,3% lên 85% khi bổ sung 5% dầu đậu tương, và lên 90% với 10% dầu đậu tương.

4. Ảnh hưởng đến thời gian động dục trở lại và hao mòn cơ thể của lợn nái: Thời gian động dục trở lại của lợn nái giảm trung bình 2 ngày, tỷ lệ hao mòn cơ thể giảm 40% so với nhóm không bổ sung dầu đậu tương.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy việc bổ sung dầu đậu tương trong khẩu phần ăn giúp tăng năng lượng trao đổi, cải thiện chất lượng sữa và tăng khả năng sinh trưởng của lợn con trong điều kiện stress nhiệt mùa hè. Hàm lượng axit béo không no trong dầu đậu tương hỗ trợ quá trình hấp thu vitamin A, D, E, K, tăng cường miễn dịch và sức đề kháng cho lợn con. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tương đồng với các báo cáo tại Hoa Kỳ và châu Âu, nơi bổ sung chất béo đã được chứng minh làm tăng tỷ lệ nuôi sống và giảm tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tốc độ tăng trọng và tỷ lệ nuôi sống giữa các nhóm thử nghiệm, cũng như bảng thống kê hàm lượng mỡ sữa và thời gian động dục trở lại. Việc giảm hao mòn cơ thể lợn nái cũng góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Bổ sung dầu đậu tương với tỷ lệ 5% trong khẩu phần ăn của lợn nái nuôi con và lợn con giai đoạn bú sữa và sau cai sữa nhằm tăng năng lượng trao đổi, cải thiện năng suất sinh sản và sinh trưởng. Thời gian áp dụng: trong mùa hè (tháng 5 - 9). Chủ thể thực hiện: các trang trại chăn nuôi lợn công nghiệp.

2. Tập cho lợn con ăn sớm từ ngày thứ 14-16 tuổi để giảm áp lực lên lợn nái, thúc đẩy phát triển hệ tiêu hóa và tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng. Thời gian thực hiện: liên tục trong giai đoạn bú sữa.

3. Theo dõi và điều chỉnh khẩu phần dinh dưỡng cân đối giữa protein, năng lượng và khoáng chất nhằm đảm bảo sự phát triển toàn diện của lợn con, giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy. Chủ thể thực hiện: kỹ thuật viên dinh dưỡng và người chăn nuôi.

4. Áp dụng biện pháp quản lý môi trường chuồng trại hợp lý, đảm bảo nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng phù hợp để giảm stress nhiệt, kết hợp bổ sung dầu đậu tương để nâng cao hiệu quả chống stress. Thời gian áp dụng: quanh năm, đặc biệt mùa hè.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi lợn công nghiệp: Áp dụng các giải pháp bổ sung dầu đậu tương và quản lý dinh dưỡng để nâng cao năng suất sinh sản và sinh trưởng, giảm thiểu thiệt hại do stress nhiệt.

2. Chuyên gia dinh dưỡng thú y: Nghiên cứu và phát triển khẩu phần thức ăn tối ưu cho lợn nái và lợn con trong điều kiện khí hậu nóng ẩm, dựa trên các số liệu thực nghiệm cụ thể.

3. Nhà quản lý trang trại và kỹ thuật viên chăn nuôi: Lập kế hoạch quản lý môi trường và dinh dưỡng phù hợp, áp dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm tăng hiệu quả sản xuất và giảm chi phí.

4. Sinh viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành chăn nuôi thú y: Tham khảo tài liệu khoa học về ảnh hưởng của chất béo trong khẩu phần đến sinh trưởng và sinh sản, phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo hoặc ứng dụng thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần bổ sung dầu đậu tương trong khẩu phần lợn nuôi mùa hè?
   Dầu đậu tương cung cấp axit béo không no giúp tăng năng lượng trao đổi, cải thiện chất lượng sữa và tăng khả năng chống stress nhiệt, từ đó nâng cao năng suất sinh sản và sinh trưởng.

2. Tỷ lệ bổ sung dầu đậu tương tối ưu là bao nhiêu?
   Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ 5% trong khẩu phần ăn là hiệu quả nhất, giúp tăng khối lượng lợn con cai sữa và tỷ lệ nuôi sống mà không gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe.

3. Bổ sung dầu đậu tương có ảnh hưởng đến thời gian động dục trở lại của lợn nái không?
   Có, bổ sung dầu đậu tương giúp giảm thời gian động dục trở lại trung bình 2 ngày, giúp tăng cường chu kỳ sinh sản và hiệu quả kinh tế.

4. Làm thế nào để tập cho lợn con ăn sớm hiệu quả?
   Tập cho lợn con ăn sớm bằng cách nhốt riêng lợn con, cho ăn thức ăn bổ sung 3-4 lần/ngày, giúp lợn quen dần với thức ăn ngoài sữa mẹ, giảm áp lực cho lợn nái.

5. Có cần điều chỉnh các yếu tố môi trường khi bổ sung dầu đậu tương không?
   Có, cần đảm bảo nhiệt độ chuồng nuôi dưới 30°C, độ ẩm khoảng 70% và đủ ánh sáng để giảm stress nhiệt, tối ưu hóa hiệu quả bổ sung dầu đậu tương.

Kết luận

• Bổ sung dầu đậu tương 5% trong khẩu phần ăn giúp tăng năng suất sinh sản của lợn nái và khả năng sinh trưởng của lợn con trong mùa hè.
• Hàm lượng mỡ sữa và glycogen trong cơ thể lợn con được cải thiện, tăng khả năng chống stress nhiệt.
• Tỷ lệ nuôi sống lợn con tăng lên, thời gian động dục trở lại của lợn nái giảm, giảm hao mòn cơ thể.
• Việc tập cho lợn con ăn sớm và quản lý môi trường chuồng trại là các biện pháp bổ trợ quan trọng.
• Khuyến nghị áp dụng giải pháp này trong các trang trại chăn nuôi lợn công nghiệp tại vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa để nâng cao hiệu quả sản xuất.

Next steps: Triển khai áp dụng thực tế tại các trang trại, theo dõi kết quả và điều chỉnh tỷ lệ bổ sung phù hợp.

Các nhà quản lý và kỹ thuật viên chăn nuôi nên nghiên cứu và áp dụng bổ sung dầu đậu tương trong khẩu phần để nâng cao năng suất và giảm thiểu thiệt hại do stress nhiệt mùa hè.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Đặc điểm sinh trưởng và tiêu hóa của lợn con 1. Đặc điểm sinh trưởng * Khái niệm về sinh trưởng Sinh trưởng là sự tăng khối lượng và kích thước của cơ thể do các tế bào trong cơ thể tăng về số lượng và kích thước.

Theo Trần Đình Miên, Nguyễn Kim Đường, 1978 [15], thì sinh trưởng là quá trình tích lũy chất hữu cơ do đồng hóa và dị hóa, thể hiện bằng sự tăng chiều cao, chiều dài, bề ngang, khối lượng của các bộ phận và toàn bộ cơ thể con vật trên cơ sở tính di truyền của đời trước. Sinh trưởng chính là sự tích lũy dần các chất, chủ yếu là Protein mà tốc độ và khối lượng tích lũy các chất do tốc độ hoạt động của các gen điều khiển sự sinh trưởng. Sinh trưởng được xem như là quá trình tổng hợp protein nên người ta thường lấy việc tăng khối lượng làm chỉ tiêu đánh giá quá trình sinh trưởng. Sự tăng trưởng chính là việc các tế bào của mô cơ có sự tăng thêm về số lượng, khối lượng các chiều.

Sự sinh trưởng của con vật được tính từ lúc trứng thụ tinh cho đến khi cơ thể trưởng thành và được chia làm 2 giai đoạn: Giai đoạn bào thai và giai đoạn ngoài bào thai. Các đặc tính của các bộ phận hình thành quá trình sinh trưởng tuy là một sự tiếp tục, thừa hưởng các đặc tính di truyền của bố mẹ, nhưng mức độ mạnh hay yếu là do tác động của môi trường. Nghiên cứu về sinh trưởng cần phải đề cập đến vấn đề phát dục, đây là một quá trình biến đổi về chất, tức là tăng thêm và hoàn chỉnh tính chất chức năng của các bộ phận cơ thể, phát dục của cơ thể con vật là quá trình phức tạp trải qua nhiều giai đoạn bắt đầu từ khi thụ tinh cho đến khi trưởng thành. n 4 * Quá trình sinh trưởng phát dục ở lợn Quá trình này được tuân theo các quy luật sau: - Quy luật sinh trưởng phát dục không đồng đều: Quy luật này thể hiện ở cường độ sinh trưởng và tốc độ sinh trưởng thay đổi theo tuổi.

- Quy luật sinh trưởng phát dục theo giai đoạn: Quy luật này được chia làm 2 giai đoạn đó là giai đoạn trong thai và giai đoạn ngoài thai. + Giai đoạn trong thai của lợn bao gồm: Thời kỳ phôi thai: Từ 1 - 22 ngày Thời kỳ tiền thai: Từ 23 - 39 ngày Thời kỳ thai nhi: Từ 40 - đẻ + Giai đoạn ngoài thai (ngoài cơ thể mẹ): Được chia thành các thời kỳ: thời kỳ bú sữa, thời kỳ thành thục, thời kỳ trưởng thành và thời kỳ già cỗi. Trong các thời kỳ trên thì thời kỳ bú sữa được coi là quan trọng hơn cả. Thời kỳ bú sữa thường là 60 ngày, nguồn dinh dưỡng là sữa mẹ, thức ăn nhân tạo phải phù hợp với khả năng tiêu hóa của lợn con.

Sau khi tách mẹ những ngày đầu, thì thức ăn nhân tạo phải đảm bảo sao cho lợn con tăng trọng đều mỗi ngày như khi vẫn bú mẹ. Có như vậy, lợn con đưa vào nuôi thịt hay nuôi hậu bị không bị chậm lớn. Đây là điều kiện để cai sữa sớm cho lợn con có kết quả (Nguyễn Thiện và cs, 1996 [32]). * Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của lợn con Theo quy luật chung thì trong thời kỳ bào thai phát triển tốt sẽ ảnh hưởng tốt đến sự phát triển về sau, khả năng phát triển của lợn con nhanh hơn so với một số gia súc khác (khi cai sữa ở 2 tháng tuổi khối lượng gấp10 - 12 lần so với sơ sinh, trong khi đó bê nghé chỉ tăng 3 - 4 lần).

Qua các thí nghiệm và qua thực tế sản xuất cho thấy so với khối lượng sơ sinh, thì sau 10 ngày tuổi lợn con tăng gấp 2 lần, sau 30 ngày tuổi tăng gấp 4 lần, sau 60 ngày tuổi tăng gấp 10 lần trở lên. n 5 Quá trình sinh trưởng của lợn con từ khi sơ sinh đến khi cai sữa phải gặp thời kì khủng hoảng lúc 3 tuần tuổi. Nhiều tài liệu nghiên cứu của các nước trên thế giới và tài liệu nghiên cứu được trên giống lợn nuôi ở Việt Nam chứng minh được rõ rệt và chính xác thời kỳ này. Sự sinh trưởng của lợn, các nhân tố ảnh hưởng * Các chỉ tiêu đánh giá sự sinh trưởng + Tốc độ sinh trưởng Theo Trần Văn Phùng và cs, (2004) [22]: Tốc độ sinh trưởng là chỉ tiêu kinh tế quan trọng hàng đầu trong chăn nuôi lợn thịt.

Tốc độ sinh trưởng nhanh sẽ góp phần giảm tiêu tốn thức ăn trên 1kg tăng khối lượng, tỷ lệ thịt nạc trong thịt xẻ, giảm chi phí trong chăn nuôi… Khả năng sinh trưởng được tính theo gam/ngày hay kg/tháng. Tốc độ sinh trưởng của các giống lợn khác nhau là khác nhau. Các giống lợn nội có khả năng tăng khối lượng thấp hơn lợn lai và lợn ngoại. Trong phạm vi ứng dụng để đánh giá tốc độ sinh trưởng ta thường dùng các chỉ tiêu sau đây: - Sinh trưởng tích lũy: Là khối lượng cơ thể, kích thước các chiều đo tăng lên sau một thời gian sinh trưởng.

Đồ thị sinh trưởng tích lũy có dạng hình chữ S. - Sinh trưởng tuyệt đối: Là khối lượng, kích thước của cơ thể gia súc tăng lên trong một đơn vị thời gian. Đối với lợn, đơn vị thời gian thường là ngày. Sinh trưởng tuyệt đối cho biết mỗi con lợn, mỗi ngày tăng được bao nhiêu gam.

Giá trị sinh trưởng tuyệt đối càng cao thì hiệu quả kinh tế càng lớn. Đồ thị sinh trưởng tuyệt đối có dạng hình quả chuông úp. - Sinh trưởng tương đối: Là tỷ lệ % của khối lượng cơ thể, thể tích hay kích thước các chiểu đo tăng lên của lần khảo sát sau so với lần khảo sát trước. n 6 * Những yếu tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của lợn + Ảnh hưởng của yếu tố di truyền (loài, giống, cá thể).

- Cơ sở của sự di truyền Sinh trưởng là tính trạng số lượng, sự di truyền của các tính trạng này tuân theo qui luật của Mendel. Tính trạng số lượng được thể hiện qua các chỉ tiêu như: Số con/lứa, khả năng tăng trọng, phẩm chất phần thân thịt có giá trị… Đó là những tính trạng do nhiều đôi gen qui định và chịu sự tác động của ngoại cảnh với nhiều mức độ khác nhau (Nguyễn Thiện và cộng sự, 1998) [33]. Giá trị kiểu hình của một tính trạng được kí hiệu là P (phenotype). Giá trị kiểu gen được kí hiệu là G (Genotype) và sai lệch môi trường được kí hiệu là E (Enviroment).

Mối quan hệ này được biểu thị bằng công thức: P = G + E. Giá trị kiểu gen (G) của giá trị số lượng do nhiều gen có hiệu ứng nhỏ (minorgene) cấu tạo thành. Các gen này có hiệu ứng riêng biệt của từng gen thì rất nhỏ, nhưng tập hợp nhiều gen nhỏ sẽ ảnh hưởng rất rõ rệt tới tính trạng nghiên cứu, hiện tượng này gọi là hiệu ứng đa gen (Polygen). Các minorgen tác động lên tính trạng theo 3 phương thức: cộng gộp và át gen.

Vì vậy giá trị kiểu gen hoạt động thể hiện qua công thức: G=A+D+I Trong đó: G - Giá trị kiểu gen A - Giá trị cộng gộp D - Giá trị sai lệch trội I - Giá trị sai lệch cộng gộp A là thành phần quan trọng nhất của kiểu gen vì nó ổn định, có thể xác định được và di truyền cho đời sau. Hai thành phần D và I cũng có vai trò quan trọng vì đó là giá trị giống đặc biệt và chỉ xác định thông qua con đường thực nghiệm. n 7 Lasley (1974) cho biết những tính trạng có hệ số di truyền từ 0,12 - 0,3 là những tính trạng có hệ số di truyền thấp. Những tính trạng có hệ số di truyền bằng 0,4 - 0,5 là những tình trạng có hệ số di truyền trung bình.

Những tính trạng có hệ số di truyền > 0,5 là những tính trạng có hệ số di truyền cao và cho hệ quả chọn lọc cao: Còn những tính trạng có hệ số di truyền thấp sẽ cho ưu thế lai cao (Trích theo Nguyễn Thiện và cs, 1998) [33]. Từ kết quả phân tích trên cho thấy, các tính trạng về năng suất ở lợn cũng như các vật nuôi khác là kết quả tác động giữa các yếu tố di truyền và các yếu tố môi trường. Theo Trần văn Phùng và cs (2004) [22] cho biết: Yếu tố di truyền là một trong những yếu tố có ý nghĩa quan trọng nhất ảnh hưởng đến sinh trưởng phát dục của lợn. Quá trình sinh trưởng phát dục của lợn tuân theo các quy luật sinh học, nhưng chịu ảnh hưởng của các giống lợn khác nhau.

Do ảnh hưởng của các tuyến nội tiết và hệ thống thần kinh mà hình thành nên sự khác nhau giữa các giống lợn nguyên thủy và các giống lợn đã được cải tiến cũng như giữa các giống lợn thành thục sớm và giống lợn thành thục muộn. Sự khác nhau này không những chỉ khác nhau về các trúc tổng thể của cơ thể mà còn khác nhau ở sự hình thành nên các tế bào, các bộ phận của cơ thể và đã hình thành nên các giống lợn có hướng sản xuất khác nhau như: Giống lợn hướng nạc, hướng mỡ. Tính trạng số lượng (sinh trưởng, cho lông, cho thịt, trứng, sản lượng sữa, sinh sản…) những tính trạng ở đó có sự sai khác giữa các cá thể là sự sai khác nhau về mức độ hơn là sự sai khác nhau về chủng loại. Darwin đã chỉ rõ sự sai khác này chính là nguyên liệu cho quá trình chọn lọc tự nhiên và chọn lọc nhân tạo, sự nghiên cứu các tính trạng này phụ thuộc vào sự đo lường như: Khối lượng cơ thể, tốc độ tăng trọng, sản lượng trứng, kích thước và chiều đo…(Trần Đình Miên và cs, 1975) [16].

n 8 - Ảnh hưởng của quá trình trao đổi chất Quá trình trao đổi chất xảy ra dưới sự điều khiển của các hormone. Hormone tham gia vào tất cả các quá trình trao đổi chất của tế bào và giữ cân bằng các chất trong máu. Trong thời kì đầu tiên của quá trình sống, kể cả khi chưa có sự hoạt động của tuyến giáp đã có sự tham gia của tuyến ức trong điều khiển quá trình sinh trưởng. Về sau điều khiển quá trình sinh trưởng có sự tham gia của tuyến yên.

Hormon của thùy trước tuyến yên STH (somatotropin hormone) là loại hormon rất cần thiết cho sinh trưởng của cơ thể.