Ảnh hưởng của việc bổ sung dầu bông đến sinh trưởng và phát thải khí mêtan từ dạ cỏ của bò thịt

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua ảnh hưởng của việc bổ sung dầu bông đến sinh trưởng hiệu quả sử dụng thức ăn và mức độ phát, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Văn Giáp
• Người hướng dẫn: TS. Trần Hiệp
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Ảnh hưởng của việc bổ sung dầu bông đến sinh trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn và mức độ phát thải khí mêtan từ dạ cỏ của bò thịt
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH, ĐỒ THỊ
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 3. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 3.1. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 3.2. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 4. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 4.1. CHĂN NUÔI GIA SÚC VÀ PHÁT THẢI KHÍ NHÀ KÍNH
• 4.2. CƠ CHẾ HÌNH THÀNH CH4 Ở MÔI TRƯỜNG DẠ CỎ
• 4.2.1. Cơ chế hình thành CH4
• 4.2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành khí CH4 trong môi trường dạ cỏ
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng của dầu bông đến sinh trưởng bò thịt

Dầu bông, một nguồn dinh dưỡng quan trọng trong chăn nuôi, đã được nghiên cứu để xác định tác động của nó đến sinh trưởng và phát thải khí mêtan ở bò thịt. Việc bổ sung dầu bông vào khẩu phần ăn không chỉ giúp cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn mà còn giảm thiểu phát thải khí mêtan, một trong những nguyên nhân chính gây hiệu ứng nhà kính. Nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng dầu bông có thể mang lại lợi ích kinh tế và môi trường cho ngành chăn nuôi.

1.1. Đặc điểm dinh dưỡng của dầu bông trong khẩu phần bò thịt

Dầu bông chứa nhiều axit béo không bão hòa, giúp tăng cường giá trị dinh dưỡng của khẩu phần ăn cho bò thịt. Việc bổ sung dầu bông vào khẩu phần có thể cải thiện khả năng tiêu hóa và hấp thu chất dinh dưỡng, từ đó nâng cao hiệu quả sinh trưởng của bò.

1.2. Tác động của dầu bông đến phát thải khí mêtan

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc bổ sung dầu bông có thể làm giảm phát thải khí mêtan từ dạ cỏ. Các axit béo trong dầu bông có khả năng ức chế sự phát triển của vi khuẩn sinh mêtan, từ đó giảm lượng khí thải này ra môi trường.

II. Vấn đề phát thải khí mêtan từ chăn nuôi bò thịt

Phát thải khí mêtan từ chăn nuôi bò thịt là một vấn đề nghiêm trọng, góp phần vào biến đổi khí hậu toàn cầu. Khí mêtan có khả năng giữ nhiệt gấp 21-23 lần so với CO2, do đó việc giảm thiểu phát thải khí này là rất cần thiết. Các nghiên cứu cho thấy rằng chăn nuôi gia súc nhai lại, đặc biệt là bò thịt, là nguồn phát thải chính của khí mêtan.

2.1. Nguyên nhân phát thải khí mêtan từ dạ cỏ

Khí mêtan chủ yếu được sinh ra từ quá trình lên men thức ăn trong dạ cỏ. Việc tiêu hóa thức ăn bởi vi sinh vật dạ cỏ tạo ra khí mêtan như một sản phẩm phụ, dẫn đến phát thải khí này ra môi trường.

2.2. Tác động của khí mêtan đến môi trường

Khí mêtan không chỉ gây ra hiệu ứng nhà kính mà còn ảnh hưởng đến chất lượng không khí và sức khỏe con người. Việc kiểm soát phát thải khí mêtan từ chăn nuôi bò thịt là cần thiết để bảo vệ môi trường.

III. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của dầu bông đến bò thịt

Nghiên cứu được thực hiện với 24 con bò thịt, chia thành các nhóm khác nhau dựa trên mức độ bổ sung dầu bông vào khẩu phần ăn. Các chỉ tiêu như tăng khối lượng, hiệu quả sử dụng thức ăn và mức độ phát thải khí mêtan được theo dõi và đánh giá trong suốt thời gian thí nghiệm.

3.1. Thiết kế thí nghiệm và phương pháp thu thập dữ liệu

Thí nghiệm được thiết kế theo kiểu ngẫu nhiên hoàn toàn, với các mức bổ sung dầu bông khác nhau. Dữ liệu về tăng khối lượng và phát thải khí mêtan được thu thập và phân tích để đánh giá hiệu quả của dầu bông.

3.2. Phân tích kết quả và đánh giá hiệu quả

Kết quả cho thấy rằng việc bổ sung dầu bông ở mức 1,5-3,0% có tác động tích cực đến sinh trưởng và giảm phát thải khí mêtan. Các chỉ số về tăng khối lượng và hiệu quả sử dụng thức ăn được cải thiện rõ rệt.

IV. Ứng dụng thực tiễn của dầu bông trong chăn nuôi bò thịt

Việc áp dụng dầu bông vào khẩu phần ăn cho bò thịt không chỉ giúp nâng cao hiệu quả chăn nuôi mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Các nông dân có thể áp dụng các kết quả nghiên cứu này để cải thiện quy trình chăn nuôi của mình.

4.1. Lợi ích kinh tế từ việc sử dụng dầu bông

Sử dụng dầu bông giúp giảm chi phí thức ăn và tăng năng suất chăn nuôi. Điều này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho người chăn nuôi mà còn giúp giảm thiểu phát thải khí mêtan.

4.2. Hướng dẫn áp dụng dầu bông trong khẩu phần ăn

Nông dân cần được hướng dẫn cách bổ sung dầu bông vào khẩu phần ăn một cách hợp lý để đạt được hiệu quả tối ưu. Việc này bao gồm việc xác định tỷ lệ phù hợp và theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng của bò.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu về ảnh hưởng của dầu bông đến sinh trưởng và phát thải khí mêtan ở bò thịt đã chỉ ra rằng việc bổ sung dầu bông có thể mang lại nhiều lợi ích. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu để xác định các mức bổ sung tối ưu và các phương pháp khác nhằm giảm thiểu phát thải khí mêtan.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng dầu bông có tác động tích cực đến sinh trưởng và giảm phát thải khí mêtan. Việc sử dụng dầu bông ở mức 1,5-3,0% là hiệu quả nhất.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần nghiên cứu thêm về các loại dầu thực vật khác và các phương pháp bổ sung khác để tối ưu hóa khẩu phần ăn cho bò thịt, nhằm giảm thiểu phát thải khí mêtan và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi gia súc nhai lại hiện đóng góp khoảng 74% tổng lượng phát thải khí mêtan (CH4) trong toàn ngành chăn nuôi toàn cầu. Khí CH4 có tiềm năng làm nóng bầu khí quyển cao gấp 21 đến 23 lần so với khí CO2. Tại Việt Nam, số liệu thống kê cho thấy tổng lượng phát thải CH4 từ tiêu hóa thức ăn của vật nuôi đạt tới 477.540 tấn mỗi năm, trong đó đàn bò thịt và bò cày kéo chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn 272.377 tấn. Quá trình lên men yếm khí trong dạ cỏ không chỉ gây tác động tiêu cực đến biến đổi khí hậu mà còn gây tổn thất trực tiếp từ 5% đến 10% tổng năng lượng thô (GE) hoặc tới 15% năng lượng tiêu hóa (DE) từ khẩu phần thức ăn ăn vào qua đường ợ hơi của gia súc.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chăn nuôi tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam được thực hiện nhằm xác định mức bổ sung dầu bông thích hợp vào khẩu phần ăn của bò thịt lai. Mục tiêu nghiên cứu hướng đến việc tối ưu hóa khả năng sinh trưởng, cải thiện tỷ lệ tiêu hóa, nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn và giảm thiểu mức độ phát thải khí mêtan từ quá trình lên men dạ cỏ.

Thí nghiệm được triển khai trong thời gian 105 ngày (gồm 15 ngày nuôi thích nghi và 90 ngày theo dõi chính thức) từ tháng 1/2016 đến tháng 5/2016 tại trang trại chăn nuôi bò thịt ở xã Lệ Chi, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội. Nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ định lượng chứng minh việc bổ sung dầu bông ở mức 1,5% đến 3,0% chất khô thu nhận giúp giảm từ 5,37% đến 12,90% tổng phát thải khí CH4 hàng ngày, đồng thời mở ra giải pháp phát triển chăn nuôi bò thịt tuần hoàn, phát thải thấp và nâng cao giá trị gia tăng tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hai nền tảng lý thuyết cốt lõi trong dinh dưỡng gia súc nhai lại:

• Lý thuyết sinh tổng hợp mêtan tại dạ cỏ: Trong điều kiện kỵ khí, vi sinh vật dạ cỏ lên men carbohydrate để tạo ra các axit béo bay hơi (VFA) cùng khí CO2 và H2 tự do. Nhóm vi khuẩn sinh mêtan (rumen methanogens) sử dụng hydro tự do để khử CO2 theo phản ứng hóa học (CO2 + 8H+ → CH4 + 2H2O) nhằm giải phóng áp lực tích lũy hydro trong dạ cỏ.
• Cơ chế ức chế sinh mêtan của lipid thực vật: Dầu bông có chứa hàm lượng axit béo không bão hòa lên tới 70% (trong đó axit oleic chiếm 18% và axit linoleic chiếm 52%). Khi đưa vào dạ cỏ, các axit béo không no thực hiện quá trình hydro hóa sinh học, đóng vai trò như một bể hấp thụ ion H+, trực tiếp cạnh tranh cơ chất với vi khuẩn sinh mêtan. Đồng thời, cấu trúc lipid bao bọc và gây độc màng tế bào của vi khuẩn sinh CH4 và động vật nguyên sinh (protozoa), làm suy giảm mật độ vi sinh vật tạo khí.

Các khái niệm then chốt được lượng hóa trong nghiên cứu gồm: Lượng chất khô thu nhận (DMI), Năng lượng trao đổi (ME), Xơ không tan trong môi trường trung tính (NDF), Xơ không tan trong môi trường axit (ADF), và Cường độ phát thải khí mêtan (lít CH4/kg DMI).

Phương pháp nghiên cứu

• Quy mô và thiết kế mẫu: Thí nghiệm sử dụng 24 cá thể bò thịt lai (Brahman x Laisind) từ 12 đến 15 tháng tuổi, có khối lượng ban đầu đồng đều từ 253,98 kg đến 265,21 kg (trung bình 259,77 ± 33,02 kg). Bò được phân bố vào 4 lô thí nghiệm theo mô hình khối hoàn toàn ngẫu nhiên (CRD), mỗi lô gồm 6 con.
• Các nghiệm thức khẩu phần: Khẩu phần cơ sở (KPCS) tính theo vật chất khô gồm 30% cây ngô ủ chua, 15% cỏ tự nhiên, 25% thức ăn hỗn hợp tinh, 20% bột ngô và 10% bã sắn. Bốn mức nghiệm thức dầu bông được thiết lập gồm: Lô đối chứng ĐC (0% dầu bông), Lô KP1.5 (1,5% DMI), Lô KP3.0 (3,0% DMI) và Lô KP4.5 (4,5% DMI).
• Phương pháp phân tích hóa học và đo khí: Lấy mẫu thức ăn và phân theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4325:2007. Phân tích vật chất khô theo TCVN 4326:2001, protein thô bằng phương pháp Micro Kjeldahl theo TCVN 4328-1:2007, xơ thô theo TCVN 4329:2007, chất béo thô theo TCVN 4331:2001, khoáng tổng số theo TCVN 4327:2007, và xác định NDF, ADF theo phương pháp Goering và Van Soest (1970). Khí CH4 được xác định gián tiếp qua tỷ lệ CH4/CO2 trong buồng kín di động theo phương pháp của Madsen et al. (2010). Phương pháp này được lựa chọn vì đảm bảo tính chính xác cao, chi phí hợp lý và bảo đảm tập tính ăn uống tự nhiên của gia súc.
• Xử lý thống kê: Dữ liệu được xử lý bằng mô hình tuyến tính tổng quát (GLM) trên phần mềm Minitab 16, kiểm định sự sai khác giữa các giá trị trung bình bằng phương pháp so sánh cặp Tukey ở mức ý nghĩa P < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Tăng lượng thu nhận chất khô và năng lượng trao đổi: Bổ sung dầu bông ở mức 1,5% DMI giúp lượng chất khô ăn vào đạt mức cao nhất là 7,65 kg/con/ngày (chiếm 2,62% khối lượng cơ thể), cao hơn có ý nghĩa thống kê (P = 0,034) so với mức 6,81 kg/con/ngày (2,42% khối lượng) của lô đối chứng. Năng lượng trao đổi (ME) thu nhận đạt đỉnh ở lô KP1.5 với 21,22 Mcal/con/ngày, tăng 15,26% so với lô đối chứng (18,41 Mcal/con/ngày, P = 0,001). Khi nâng mức bổ sung lên 4,5%, lượng DMI có xu hướng giảm còn 7,07 kg/con/ngày do hàm lượng chất béo vượt ngưỡng dung nạp của hệ vi sinh vật dạ cỏ.
• Biến động tỷ lệ tiêu hóa dưỡng chất: Tỷ lệ tiêu hóa in vivo của chất hữu cơ (OM) và protein thô (CP) ở mức bổ sung 1,5% dầu bông đạt giá trị cao nhất, lần lượt là 77,24% và 79,99%. Tuy nhiên, khi tăng mức dầu bông lên 4,5%, tỷ lệ tiêu hóa NDF giảm mạnh xuống 72,66% (giảm 4,99% so với lô KP1.5, P = 0,023) và tỷ lệ tiêu hóa ADF giảm xuống 65,48% (giảm 6,14% so với lô KP1.5, P = 0,042).
• Hiệu quả cắt giảm phát thải khí mêtan rõ rệt: Bổ sung dầu bông làm giảm tổng lượng khí CH4 phát thải hàng ngày lần lượt là 5,37% (lô KP1.5), 12,90% (lô KP3.0) và 10,59% (lô KP4.5) so với lô đối chứng. Xét theo cường độ phát thải trên mỗi kg chất khô thu nhận (lít CH4/kg DMI), mức giảm ghi nhận rất ấn tượng: giảm 15,73% ở lô KP1.5, giảm cao nhất 19,91% ở lô KP3.0 và giảm 13,87% ở lô KP4.5. Dầu bông đã hạn chế đáng kể sự thất thoát năng lượng thô của khẩu phần qua dạng khí CH4.

Thảo luận kết quả

Diễn biến của các chỉ tiêu sinh trưởng và phát thải khí mêtan có thể được trực quan hóa rõ nét thông qua biểu đồ đường biểu diễn sự suy giảm nồng độ CH4 tương ứng với từng mức dầu bông bổ sung, kết hợp bảng ma trận so sánh các hệ số tiêu tốn thức ăn (FCR) giữa các nhóm thí nghiệm.

Sự gia tăng lượng thức ăn thu nhận ở mức bổ sung 1,5% và 3,0% dầu bông bắt nguồn từ việc tăng mật độ năng lượng và cải thiện tính ngon miệng của khẩu phần. Khi hàm lượng dầu bổ sung ở mức hợp lý (dưới ngưỡng 60-70 g lipid/kg chất khô), quá trình lên men dạ cỏ diễn ra thuận lợi, cung cấp nguồn năng lượng trao đổi dồi dào thúc đẩy tăng khối lượng hàng ngày (ADG). Ngược lại, khi mức bổ sung chạm ngưỡng 4,5% DMI, dầu bông giải phóng lượng lớn axit béo tự do bao phủ bề mặt các tiểu phần thức ăn thô xanh, gây ức chế các chủng vi khuẩn phân giải xơ như Ruminococcus albus và Fibrobacter succinogenes. Điều này dẫn tới sự suy giảm tỷ lệ tiêu hóa NDF và ADF như thực nghiệm đã ghi nhận.

Cơ chế giảm phát thải khí mêtan được giải thích thông qua hàm lượng axit linoleic (52%) và oleic (18%) trong dầu bông đã tiêu diệt một phần quần thể protozoa cộng sinh với vi khuẩn sinh mêtan, đồng thời tiêu thụ ion hydro tự do qua phản ứng hydro hóa. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu quốc tế của Beauchemin et al. và Martin et al., khẳng định khoảng bổ sung từ 1,5% đến 3,0% dầu bông là biên độ tối ưu để kiểm soát khí nhà kính mà không làm suy giảm năng suất chăn nuôi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa công thức khẩu phần TMR bổ sung dầu bông: Khuyến cáo các trang trại chăn nuôi bò thịt áp dụng tỷ lệ bổ sung dầu bông từ 1,5% đến 2,5% tính theo vật chất khô (tương đương 100 đến 180 g dầu bông/con/ngày cho bò có khối lượng 250 - 300 kg). Giải pháp hướng tới mục tiêu giảm 12% đến 15% lượng phát thải CH4 và tăng 8% đến 10% tốc độ tăng trọng trong chu kỳ vỗ béo 90 ngày. Chủ thể thực hiện: Kỹ sư dinh dưỡng và các chủ trang trại chăn nuôi bò thịt quy mô bán công nghiệp.
2. Hoàn thiện quy trình phối trộn cơ giới hóa: Tiến hành đảo trộn đều dầu bông với thức ăn tinh hỗn hợp và bột ngô trước khi phối trộn đồng nhất với cây ngô ủ chua và cỏ tươi. Mục tiêu nhằm phân tán đều các phân tử lipid, duy trì chỉ số peroxide dưới 5 meq/kg và bảo đảm tỷ lệ tiêu hóa xơ luôn đạt trên 75%. Thời gian áp dụng: thực hiện hàng ngày trong quy trình chế biến thức ăn tại trang trại. Chủ thể thực hiện: Bộ phận quản lý kỹ thuật và công nhân chăn nuôi.
3. Xây dựng khung kỹ thuật chăn nuôi các-bon thấp: Đề nghị các cơ quan chuyên trách ban hành hướng dẫn kỹ thuật về việc sử dụng phế phụ phẩm công nghiệp chế biến dầu thực vật làm phụ gia giảm phát thải khí nhà kính trong chăn nuôi đại gia súc. Mục tiêu cắt giảm 10% cường độ phát thải khí nhà kính trên mỗi đơn vị sản phẩm thịt bò xuất chuồng đến năm 2030. Chủ thể thực hiện: Cục Chăn nuôi thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.
4. Triển khai các mô hình khuyến nông chuyển giao công nghệ: Xây dựng 20 đến 30 mô hình trình diễn ứng dụng khẩu phần bổ sung dầu hạt bông tại các vùng chăn nuôi bò thịt trọng điểm như Đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ trong giai đoạn 12 đến 24 tháng tới. Mục tiêu đào tạo và tập huấn kỹ thuật cho trên 500 hộ chăn nuôi tiếp cận phương pháp cân bằng năng lượng và kiểm soát phát thải. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Kỹ sư dinh dưỡng và chuyên gia thức ăn chăn nuôi: Khai thác dữ liệu định lượng về tương tác lipid - vi sinh vật dạ cỏ, tối ưu hóa công thức thức ăn hỗn hợp TMR và cải thiện hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR) cho bò thịt giai đoạn vỗ béo.
• Chủ trang trại và chủ nhiệm hợp tác xã chăn nuôi đại gia súc: Ứng dụng trực tiếp quy trình bổ sung 1,5% đến 3,0% dầu bông vào thực tế sản xuất nhằm rút ngắn chu kỳ nuôi từ 10 đến 15 ngày, nâng cao chất lượng thịt và gia tăng hiệu quả kinh tế.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên ngành Chăn nuôi: Sử dụng luận văn làm tài liệu nghiên cứu chuyên sâu về phương pháp xác định phát thải khí mêtan in vivo qua buồng khí di động của Madsen et al. (2010) và các tiêu chuẩn phân tích dinh dưỡng TCVN.
• Cán bộ quản lý môi trường và nhà hoạch định chính sách nông nghiệp: Sử dụng số liệu thực nghiệm về mức độ giảm phát thải khí nhà kính (5,37% đến 19,91%) để xây dựng định mức phát thải, hỗ trợ việc thiết lập các dự án tín chỉ các-bon trong lĩnh vực nông nghiệp bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Dầu bông làm giảm lượng khí mêtan sinh ra từ dạ cỏ của bò thịt theo cơ chế nào?
Dầu bông chứa tới 70% axit béo không no, chủ yếu là axit linoleic (52%) và axit oleic (18%). Khi vào dạ cỏ, các axit béo này thực hiện phản ứng hydro hóa, tiêu thụ ion H+ tự do và làm giảm cơ chất tổng hợp CH4. Đồng thời, lipid gây độc cho màng tế bào của vi khuẩn sinh mêtan và protozoa, làm giảm 5,37% đến 12,90% tổng phát thải khí CH4 hàng ngày.

Tỷ lệ bổ sung dầu bông bao nhiêu phần trăm vào khẩu phần ăn là mang lại hiệu quả cao nhất?
Tỷ lệ bổ sung dầu bông tối ưu nằm trong khoảng 1,5% đến 3,0% chất khô thu nhận (DMI). Ở mức 1,5%, lượng chất khô thu nhận đạt đỉnh 7,65 kg/ngày và năng lượng trao đổi đạt 21,22 Mcal/ngày. Tại mức 3,0%, cường độ phát thải khí CH4 trên mỗi kg vật chất khô giảm mạnh nhất tới 19,91% mà vẫn đảm bảo tỷ lệ tiêu hóa dưỡng chất.

Nếu bổ sung dầu bông vượt quá mức 4,5% DMI thì sẽ gây ra những tác động tiêu cực gì?
Bổ sung dầu bông từ 4,5% DMI trở lên sẽ làm giảm tỷ lệ tiêu hóa do lượng lipid dư thừa bao bọc thức ăn thô và ức chế hệ vi sinh vật phân giải xơ. Kết quả thực nghiệm cho thấy tỷ lệ tiêu hóa xơ NDF giảm 4,99% và ADF giảm 6,14% so với mức bổ sung 1,5%, dẫn đến giảm tính thèm ăn và giảm lượng chất khô thu nhận.

Phương pháp thu thập và phân tích khí mêtan trong nghiên cứu này có ưu điểm gì?
Luận văn áp dụng phương pháp thu khí gián tiếp bằng buồng kín di động của Madsen et al. (2010), lấy mẫu khí tại ngày thứ 42 và 84 của thí nghiệm để phân tích nồng độ CH4 và CO2. Phương pháp này có độ chính xác cao, chi phí đầu tư thấp hơn buồng hô hấp truyền thống và không gây stress hay làm thay đổi hành vi ăn uống của bò.

Người chăn nuôi quy mô nông hộ nhỏ có thể tự ứng dụng giải pháp bổ sung dầu bông được không?
Giải pháp này hoàn toàn khả thi đối với các nông hộ chăn nuôi nhờ nguồn dầu bông sẵn có và giá thành hợp lý. Nông hộ chỉ cần đo lường lượng dầu bông từ 100 đến 150 g/con/ngày (tương ứng 1,5% - 2,0% DMI) rồi trộn đều vào thức ăn tinh trước khi cho ăn, giúp bò tăng trưởng nhanh và giảm tiêu hao năng lượng qua ợ hơi.

Kết luận

• Xác định mức bổ sung dầu bông tối ưu từ 1,5% đến 3,0% chất khô thu nhận cho bò thịt lai Brahman x Laisind.
• Cải thiện vượt trội lượng chất khô ăn vào đạt 7,65 kg/con/ngày và năng lượng trao đổi thu nhận đạt 21,22 Mcal/con/ngày tại nghiệm thức 1,5% dầu bông.
• Cắt giảm từ 5,37% đến 12,90% tổng phát thải khí CH4 hàng ngày và hạ cường độ phát thải CH4/kg DMI lên tới 19,91%.
• Hạn chế thất thoát từ 5% đến 10% tổng năng lượng thô qua đường ợ hơi, tối ưu hóa quá trình chuyển hóa dinh dưỡng trong dạ cỏ.
• Thiết lập quy trình đo lường khí phát thải in vivo tin cậy, kinh tế và phù hợp với điều kiện nghiên cứu chăn nuôi tại Việt Nam.

Công trình nghiên cứu đã cung cấp hệ thống luận cứ khoa học vững chắc và giải pháp dinh dưỡng đột phá cho ngành chăn nuôi đại gia súc. Trong 12 tháng tới, các cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp cần tiếp tục mở rộng thử nghiệm trên các giống bò thịt cao sản khác và đánh giá chi tiết chất lượng thịt xẻ sau vỗ béo. Hãy ứng dụng ngay giải pháp bổ sung 1,5% đến 3,0% dầu bông vào khẩu phần chăn nuôi bò thịt để tối ưu hóa chi phí sản xuất, gia tăng lợi nhuận kinh tế và chung tay xây dựng nền nông nghiệp xanh, phát thải thấp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN VĂN GIÁP ẢNH HƯỞNG CỦA VIỆC BỔ SUNG DẦU BÔNG ĐẾN SINH TRƯỞNG, HIỆU QUẢ SỬ DỤNG THỨC ĂN VÀ MỨC ĐỘ PHÁT THẢI KHÍ MÊTAN TỪ DẠ CỎ CỦA BÒ THỊT Chuyên ngành: Chăn nuôi Mã số: 60.05 Người hướng dẫn khoa học: TS. Trần Hiệp PGS. Mai Thị Thơm NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Giáp i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc TS. Trần Hiệp và PGS. Mai Thị Thơm đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Chăn nuôi Chuyên khoa, Khoa Chăn nuôi - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình anh Nguyễn Văn Sơn, chủ trang trại chăn nuôi bò thịt thôn Chi Đông, xã Lệ Chi, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Giáp ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng. vi Danh mục hình, đồ thị. vii Trích yếu luận văn.

viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài.

Ý nghĩa khoa học của đề tài. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài. tổng quan tài liệu. Chăn nuôi gia súc và phát thải khí nhà kính.

Cơ chế hình thành ch4 ở môi trường dạ cỏ. Cơ chế hình thành CH4. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành khí CH4 trong môi trường dạ cỏ. Một số phương pháp ước tính phát thải khí mêtan ở gia súc nhai lại.

Tình hình nghiên cứu các giải pháp giảm thiểu khí mêtan trên thế giới. Nguyên tắc định hướng và giảm thiểu khí mêtan. Các giải pháp giảm thiểu khí mêtan. Sơ lược đặc điểm và ứng dụng của dầu bông.

Đặc điểm của dầu bông. Ứng dụng của dầu bông trong đời sống. Tình hình nghiên cứu giải pháp giảm thiểu khí mêtan ở Việt Nam. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu.

Vật liệu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. 28 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Xác định thành phần hóa học và giá trị dinh dưỡng của thức ăn thí nghiệm. Xác định lượng thu nhận và tỷ lệ tiêu hóa các chất dinh dưỡng. Đánh giá ảnh hưởng của dầu bông đến khả năng tăng khối lượng của bò thịt. Đánh giá ảnh hưởng của bổ sung dầu bông đến phát thải mêtan từ dạ cỏ.

Ước lượng lượng năng lượng mất đi qua phát thải mêtan. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thí nghiệm trên gia súc. Xác định thành phần hóa học và giá trị dinh dưỡng của các loại thức ăn được sử dụng.

Phương pháp xác định khẩu phần thu nhận. Phương pháp xác định tốc độ tăng khối lượng. Phương pháp xác định lượng mêtan thải ra. Phương pháp xử lý số liệu.

Kết quả và thảo luận. Thành phần hóa học và giá trị dinh dưỡng của thức ăn thí nghiệm. Lượng thu nhận thức ăn. Lượng chất khô và các chất dinh dưỡng thu nhận.

Tỷ lệ tiêu hóa các chất dinh dưỡng. Lượng thu nhận các chất dinh dưỡng tiêu hóa. Tăng khối lượng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Ảnh hưởng của các khẩu phần đến mức độ và cường độ phát thải khí mêtan.

Mức độ phát thải khí mêtan. Cường độ phát thải khí mêtan. Ước lượng năng lượng mất đi qua phát thải khí mêtan. Kết luận và kiến nghị.

52 Tài liệu tham khảo. 61 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ADF Xơ không tan trong môi trường axit ADG Tăng khối lượng Ash Khoáng tổng số ATP Chất mang năng lượng CF Xơ thô CP Protein thô DD Dinh dưỡng DE Năng lượng tiêu hóa DM Chất khô DMI Chất khô thu nhận ĐC Đối chứng EE Chất béo thô FCR Hệ số tiêu tốn thức ăn GE Năng lượng thô GSNL Gia súc nhai lại HP Lượng nhiệt sản sinh KL Khối lượng KNK Khí nhà kính KP Khẩu phần KPCS Khẩu phần cơ sở ME Năng lượng trao đổi NDF Xơ không tan trong môi trường trung tính NS Năng suất OM Chất hữu cơ TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TN Thí nghiệm v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Lượng khí mêtan phát thải từ chăn nuôi của Việt Nam năm 2010. Thành phần đặc trưng của các chất khí trong dạ cỏ.

Sơ đồ thiết kế thí nghiệm. Thành phần hóa học của thức ăn thí nghiệm. Lượng chất khô và các chất dinh dưỡng thu nhận. Tỷ lệ tiêu hóa các chất dinh dưỡng trong khẩu phần.

Lượng các chất dinh dưỡng tiêu hóa. Tăng khối lượng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Mức độ phát thải khí mêtan. Cường độ phát thải mêtan tính theo lượng dinh dưỡng thu nhận.

Cường độ phát thải mêtan tính theo lượng dinh dưỡng tiêu hóa. Ước lượng lượng năng lượng mất đi qua phát thải khí mêtan. 49 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH, ĐỒ THỊ Hình 2. Phương pháp sử dụng kỹ thuật in vitro gas production.

Lượng chất khô thu nhận. Năng lượng trao đổi (ME) thu nhận. Lượng các chất dinh dưỡng thu nhận. Tỷ lệ tiêu hóa các chất dinh dưỡng trong khẩu phần.

Tổng lượng khí mêtan thải ra từ dạ cỏ của bò. Cường độ phát thải khí mêtan tính theo vật chất khô thu nhận. Lượng khí mêtan thải ra tính theo NDF thu nhận. Cường độ phát thải mêtan tính theo khả năng tăng khối lượng.

Cường độ phát thải mêtan tính theo lượng chất khô tiêu hóa. Năng lượng mất đi qua phát thải khí mêtan. 50 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Văn Giáp Tên luận văn: Đánh giá ảnh hưởng của việc bổ sung dầu bông vào khẩu phần ăn đến sinh trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn và mức độ phát thải khí mêtan từ dạ cỏ bò thịt. Ngành: Chăn nuôi Mã số: 60.05 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Thí nghiệm được tiến hành để xác định ảnh hưởng của các mức bổ sung dầu bông vào khẩu phần ăn đến sinh trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn và mức độ phát thải khí mêtan từ dạ cỏ bò thịt.

Phương pháp nghiên cứu Tổng số 24 bò thịt có độ tuổi từ 12 – 15 tháng tuổi với trọng lượng cơ thể ban đầu 253,98 kg đến 265,21 kg được phân theo kiểu khối ngẫu nhiên. Bò được chia thành 4 lô tương ứng với các khẩu phần thí nghiệm bổ sung dầu ở mức 0,0; 1,5; 3,0 và 4,5% chất khô thu nhận của khẩu phần. Thí nghiệm được tiến hành trong 105 ngày, trong đó 15 ngày nuôi thích nghi. Kết quả chính và kết luận Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng lượng chất khô thu nhận (DMI), năng lượng trao đổi (ME) tăng lên khi bổ sung các mức dầu bông vào khẩu phần và ME thu nhận cao nhất khi bổ sung dầu bông ở mức 1,5% DM thu nhận và lượng ME thu nhận thấp nhất khi bổ sung dầu bông ở mức 0,0%.

Tăng khối lượng trung bình cao nhất ở lô bổ sung dầu bông 3,0%, sau đó đến mức bổ sung 1,5% lượng chất khô thu nhận. Hơn nữa, các mức bổ sung dầu bông khác nhau dẫn tới xu hướng giảm tổng phát thải khí mêtan (l/ngày) là 5,37%, 12,90%, 10,59%, tương ứng ở lô KP1.5 so với lô ĐC và cường độ phát thải khí mêtan (l/kgDM) giảm lần lượt từ 15,73%, 19,91%, 13,87%, tương ứng ở lô KP1.5 so với lô ĐC. Dầu bông đã làm giảm năng lượng mất đi dưới dạng khí mêtan. Những cách tiếp cận, với giả thuyết và các thông tin mô tả trong thí nghiệm này, có tiềm năng đáng kể để cải thiện lượng chất khô thu nhận, ME thu nhận, khả năng tăng khối lượng trung bình và giảm phát thải khí mêtan từ dạ cỏ bò thịt.

Dựa trên cơ sở nghiên cứu này có thể kết luận rằng sử dụng dầu bông ở mức 1,5- 3,0% DM thu nhận là có hiệu quả nhất. viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] THESIS ABSTRACT Master candidate: Nguyen Van Giap Thesis title: Effects of cottonseed oil supplementation levels on the productivity, feed conversion ratio (FCR) and rumen methane emission in beef cattle. Major: Animal Science Code: 60.05 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives The experiment was conducted to determine effects of cottonseed oil supplementation levels on the productivity, feed conversion ratio (FCR) and rumen methane emission in beef cattle. Materials and Methods Twenty four growing cattle (Brahman x laisind) of 12-15 of age inital weight of 253,98 - 265,21 kg were assigned according to Completely Randomized Design (CRD).

The dietary treatments were cottonseed oil supplementation at 0,0; 1,5; 3,0 and 4,5% dry matter intake. Experiment was carried out for 105 days (15 days of adaptation). Main findings and conclusions Based on this study it was found that dry matter intake (DMI), metabolism energy (ME) and average daily gain (ADG) were increased by cottonseed oil supplementation and the ME was highest at 4,5% cottonseed oil supplementation.