Xác định hiệu quả của cách thức bổ sung bột lá keo giậu vào khẩu phần của gà thịt giống Lương Phượng

Chuyên khảo phân tích Xác định hiệu quả các của cách thức bổ sung bột lá keo giậu vào khẩu phần của gà thịt giống lương, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Phan Như Quỳnh
• Người hướng dẫn: GS. Từ Quang Hiển
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Xác định hiệu quả của cách thức bổ sung bột lá keo giậu vào khẩu phần của gà thịt giống Lương Phượng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Giới thiệu về cây keo giậu (Leucaena)
• 2.2. Nguồn gốc của cây keo giậu
• 2.3. Năng suất chất xanh, bột lá
• 2.4. Thành phần hóa học của lá tươi, bột lá
• 2.5. Sắc tố trong thực vật, thức ăn gia súc và ảnh hưởng của sắc tố đến vật nuôi
• 2.5.1. Giới thiệu chung về sắc tố. Sắc tố trong thực vật và trong thức ăn gia súc
• 2.5.2. Ảnh hưởng của sắc tố đến vật nuôi
• 2.6. Ảnh hưởng của năng lượng trao đổi và protein trong thức ăn đối với gà thịt
• 2.6.1. Ảnh hưởng của năng lượng trao đổi trong thức ăn đối với gà thịt
• 2.6.2. Ảnh hưởng của protein trong thức ăn đối với gà thịt. Mối liên hệ giữa năng lượng và protein trong khẩu phần
• 2.7. Các kết quả nghiên cứu sử dụng bột lá keo giậu trong chăn nuôi gà thịt
• 2.7.1. Các kết quả nghiên cứu ở nước ngoài
• 2.7.2. Các kết quả nghiên cứu trong nước
• 3. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu. Bố trí thí nghiệm
• 3.4. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.5. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 3.6. Xử lý số liệu
• 4. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Ảnh hưởng của cách thức bổ sung BLKG vào khẩu phần đến tỷ lệ nuôi sống của gà thí nghiệm
• 4.2. Ảnh hưởng của cách thức bổ sung BLKG vào khẩu phần đến sinh trưởng tích lũy của gà thí nghiệm
• 4.3. Ảnh hưởng của cách thức bổ sung BLKG vào khẩu phần đến sinh trưởng tuyệt đối của gà thí nghiệm
• 4.4. Ảnh hưởng của cách thức bổ sung BLKG vào khẩu phần đến sinh trưởng tương đối của gà thí nghiệm
• 4.5. Ảnh hưởng của cách thức bổ sung BLKG vào khẩu phần đến tiêu thụ thức ăn của gà thí nghiệm
• 4.6. Ảnh hưởng của cách thức bổ sung BLKG vào khẩu phần đến tiêu tốn thức/kg tăng khối lượng của gà thí nghiệm
• 4.7. Ảnh hưởng của cách thức bổ sung BLKG vào khẩu phần đến tiêu tốn NLTĐ trung bình cho 1 kg tăng khối lượng của gà thí nghiệm
• 4.8. Ảnh hưởng của cách thức bổ sung BLKG vào khẩu phần đến tiêu tốn protein trung bình cho 1 kg tăng khối lượng của gà thí nghiệm
• 4.9. Ảnh hưởng của cách thức bổ sung BLKG vào khẩu phần đến một số chỉ tiêu giết mổ của gà thí nghiệm
• 4.10. Ảnh hưởng của cách thức bổ sung BLKG vào khẩu phần đến thành phần hóa học và độ mất nước của thịt ngực của gà thí nghiệm
• 4.11. Ảnh hưởng của cách thức bổ sung BLKG vào khẩu phần đến chỉ số sản xuất PI và EN của gà thí nghiệm
• 4.12. Ảnh hưởng của cách thức bổ sung BLKG vào khẩu phần đến chi phí thức ăn cho 1 kg tăng khối lượng của gà thí nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRONG ĐỀ TÀI
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Lợi Ích Vượt Trội Của Bột Lá Keo Giậu Cho Gà Thịt

Keo giậu (Leucaena leucocephala) là một loại cây thuộc họ đậu, phát triển mạnh mẽ ở vùng nhiệt đới. Bột lá keo giậu (BLKG) được xem là nguồn dinh dưỡng tiềm năng cho gà thịt nhờ hàm lượng protein thô, khoáng chất và vitamin dồi dào. BLKG có khả năng thay thế một phần thức ăn công nghiệp, giảm chi phí chăn nuôi và tăng chất lượng thịt. Tuy nhiên, cần nghiên cứu kỹ lưỡng về tỷ lệ bổ sung và phương pháp chế biến để tối ưu hóa hiệu quả và tránh các tác động tiêu cực. Nghiên cứu của Phan Như Quỳnh (2015) tập trung vào việc xác định hiệu quả của các cách thức bổ sung BLKG vào khẩu phần gà thịt giống Lương Phượng, một vấn đề quan trọng trong chăn nuôi thực tế.

1.1. Đặc Điểm Sinh Học Của Cây Keo Giậu Leucaena leucocephala

Keo giậu có nguồn gốc từ Trung Mỹ và Mexico, được du nhập và phát triển rộng rãi ở nhiều quốc gia nhiệt đới, bao gồm Việt Nam. Cây có khả năng sinh trưởng nhanh, chịu hạn tốt và cải tạo đất nhờ khả năng cố định đạm từ không khí. Theo Nguyễn Đăng Khôi (1979), keo giậu đã trở thành cây mọc tự nhiên ở một số địa phương Việt Nam. Khả năng thích nghi và phát triển tốt giúp keo giậu trở thành nguồn cung cấp chất xanh tiềm năng, dễ dàng tiếp cận cho bà con chăn nuôi.

1.2. Thành Phần Dinh Dưỡng Quan Trọng Trong Bột Lá Keo Giậu

BLKG chứa nhiều protein thô, khoáng chất (canxi, phốt pho, kali), và vitamin. Hàm lượng protein có thể dao động từ 24% đến 34.4% vật chất khô, tùy thuộc vào giống và điều kiện canh tác. Bột lá non có hàm lượng protein cao hơn lá già. Viện chăn nuôi quốc gia (1995) cho biết BLKG phơi khô có 4.3% lipit và năng lượng trao đổi khoảng 2195 Kcal/kg, là nguồn bổ sung dinh dưỡng giá trị cho gà thịt.

II. Thách Thức Hạn Chế Khi Sử Dụng Bột Lá Keo Giậu Trong Chăn Nuôi Gà

Mặc dù BLKG mang lại nhiều lợi ích, việc sử dụng nó trong chăn nuôi gà thịt cũng đối mặt với một số thách thức. Hàm lượng chất xơ cao có thể làm giảm khả năng tiêu hóa, đặc biệt ở động vật dạ dày đơn như gà. Ngoài ra, BLKG có thể chứa mimosine, một loại amino acid độc hại có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất của gà nếu sử dụng quá liều. Do đó, cần có các biện pháp xử lý và bổ sung hợp lý để giảm thiểu tác động tiêu cực. Nghiên cứu cần tập trung vào việc tìm ra tỷ lệ bổ sung tối ưu và phương pháp chế biến phù hợp.

2.1. Hàm Lượng Chất Xơ Cao Và Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Tiêu Hóa

BLKG chứa hàm lượng xơ thô tương đối cao, từ 19.2% đến 35% vật chất khô. Điều này có thể làm giảm khả năng tiêu hóa các chất dinh dưỡng khác, đặc biệt là ở gà con. Damothiran và Chandrasekaran (1982) cho biết hàm lượng xơ thô thay đổi tùy giống, ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng của gà thịt.

2.2. Mimosine Độc Tố Tiềm Ẩn Trong Lá Keo Giậu Và Cách Xử Lý

Mimosine là một amino acid độc hại có trong lá keo giậu. Chất này có thể gây rụng lông, giảm tăng trưởng, và ảnh hưởng đến chức năng sinh sản của gà. Để giảm thiểu tác động của mimosine, có thể áp dụng các biện pháp như ngâm, luộc, hoặc ủ men BLKG trước khi cho gà ăn. Nghiên cứu cần đánh giá hiệu quả của các phương pháp này trong việc giảm độc tính của mimosine.

2.3. Khả Năng Tiếp Cận Và Tính Ổn Định Của Nguồn Cung Bột Lá Keo Giậu

Việc đảm bảo nguồn cung BLKG ổn định và chất lượng cũng là một thách thức. Năng suất keo giậu có thể bị ảnh hưởng bởi mùa vụ, điều kiện thời tiết và sâu bệnh. Cần có quy trình canh tác và chế biến BLKG hiệu quả để đảm bảo chất lượng và nguồn cung ổn định cho chăn nuôi.

III. Phương Pháp Bổ Sung Bột Lá Keo Giậu Hiệu Quả Cho Gà Thịt

Nghiên cứu của Phan Như Quỳnh (2015) tập trung vào việc so sánh hiệu quả của hai cách bổ sung BLKG vào khẩu phần gà thịt: (1) Bổ sung BLKG có cân đối lại năng lượng và protein theo tiêu chuẩn; (2) Thay thế một phần thức ăn hỗn hợp bằng BLKG, không cân đối lại năng lượng và protein. Cách thứ hai tuy không đảm bảo cân bằng dinh dưỡng tuyệt đối nhưng lại đơn giản, dễ áp dụng trong điều kiện nông hộ. Nghiên cứu cần đánh giá tác động của cả hai phương pháp đến tăng trưởng, tiêu tốn thức ăn, và chất lượng thịt của gà.

3.1. Cách 1 Bổ Sung Bột Lá Keo Giậu Có Cân Đối Năng Lượng Protein

Phương pháp này đảm bảo khẩu phần ăn của gà vẫn đáp ứng tiêu chuẩn về năng lượng trao đổi và tỷ lệ protein. Tuy nhiên, việc cân đối có thể đòi hỏi sử dụng thêm các nguyên liệu khác (ví dụ, dầu thực vật) để bù đắp năng lượng, dẫn đến tăng chi phí thức ăn. Cần đánh giá xem liệu lợi ích về tăng trưởng có đủ bù đắp chi phí tăng thêm hay không.

3.2. Cách 2 Thay Thế Thức Ăn Hỗn Hợp Bằng Bột Lá Keo Giậu Không Cân Đối

Phương pháp này đơn giản, dễ thực hiện, nhưng có thể dẫn đến mất cân bằng năng lượng và protein trong khẩu phần. Tuy nhiên, nó phù hợp với điều kiện chăn nuôi nông hộ và có thể tăng độ đậm màu của da và thịt gà. Cần đánh giá xem liệu sự mất cân bằng dinh dưỡng có ảnh hưởng đáng kể đến năng suất và sức khỏe của gà hay không.

IV. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Khuyến Nghị Thực Tiễn Về BLKG

Dựa trên kết quả nghiên cứu, có thể đưa ra khuyến nghị về tỷ lệ bổ sung BLKG tối ưu và phương pháp chế biến phù hợp cho từng giống gà và điều kiện chăn nuôi khác nhau. Cần xem xét các yếu tố như chi phí thức ăn, năng suất, chất lượng thịt, và sức khỏe của gà để đưa ra quyết định phù hợp. Việc áp dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tế sẽ giúp nâng cao hiệu quả chăn nuôi và giảm chi phí sản xuất.

4.1. Phân Tích Chi Phí Lợi Nhuận Của Việc Bổ Sung Bột Lá Keo Giậu

Cần so sánh chi phí thức ăn và lợi nhuận thu được từ việc bổ sung BLKG theo từng phương pháp. Điều này bao gồm chi phí mua BLKG, chi phí chế biến, và lợi nhuận tăng thêm nhờ tăng trưởng tốt hơn hoặc chất lượng thịt cao hơn. Phân tích kinh tế sẽ giúp xác định phương pháp nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất.

4.2. Khuyến Nghị Tỷ Lệ Bổ Sung Bột Lá Keo Giậu Cho Gà Thịt Theo Giai Đoạn

Tỷ lệ bổ sung BLKG có thể khác nhau tùy thuộc vào giai đoạn sinh trưởng của gà. Gà con có thể cần tỷ lệ protein cao hơn, trong khi gà lớn có thể cần tỷ lệ năng lượng cao hơn. Cần nghiên cứu tỷ lệ bổ sung tối ưu cho từng giai đoạn để đảm bảo gà phát triển khỏe mạnh và đạt năng suất cao nhất.

4.3. Phương Pháp Chế Biến Bột Lá Keo Giậu Để Giảm Độc Tố Mimosine

Cần hướng dẫn bà con chăn nuôi về các phương pháp chế biến BLKG hiệu quả để giảm độc tố mimosine. Điều này có thể bao gồm ngâm, luộc, ủ men, hoặc kết hợp các phương pháp khác nhau. Cần đảm bảo rằng phương pháp chế biến được sử dụng không làm mất đi quá nhiều chất dinh dưỡng trong BLKG.

V. Kết Luận Bột Lá Keo Giậu Giải Pháp Tiềm Năng Cho Ngành Chăn Nuôi Gà

Bột lá keo giậu là một nguồn dinh dưỡng tiềm năng cho gà thịt, có thể giúp giảm chi phí thức ăn và cải thiện chất lượng thịt. Tuy nhiên, cần nghiên cứu kỹ lưỡng và áp dụng các phương pháp bổ sung và chế biến phù hợp để tối ưu hóa hiệu quả và tránh các tác động tiêu cực. Việc phổ biến kiến thức và kỹ thuật chăn nuôi gà bằng BLKG sẽ góp phần nâng cao hiệu quả và tính bền vững của ngành chăn nuôi gà.

5.1. Tiềm Năng Phát Triển Nguồn Bột Lá Keo Giậu Bền Vững

Khuyến khích trồng keo giậu theo hướng bền vững để đảm bảo nguồn cung ổn định và bảo vệ môi trường. Điều này có thể bao gồm sử dụng các giống keo giậu có năng suất cao và khả năng chịu hạn tốt, áp dụng các biện pháp canh tác hữu cơ, và bảo tồn đa dạng sinh học.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Sử Dụng Bột Lá Keo Giậu Trong Chăn Nuôi

Cần tiếp tục nghiên cứu về ảnh hưởng của BLKG đến sức khỏe và hệ miễn dịch của gà, cũng như tác động của BLKG đến chất lượng thịt (màu sắc, hương vị, độ mềm). Ngoài ra, cần nghiên cứu các phương pháp chế biến BLKG mới để giảm độc tố mimosine và tăng khả năng tiêu hóa.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Trong lĩnh vực chăn nuôi gia cầm, việc cải thiện hiệu quả sinh trưởng và chất lượng sản phẩm luôn là mục tiêu quan trọng. Gà thịt giống Lương Phượng là giống gà kiêm dụng có tính thích nghi cao và được người tiêu dùng ưa chuộng nhờ thịt thơm ngon. Tuy nhiên, việc bổ sung nguyên liệu thức ăn phù hợp để nâng cao hiệu quả chăn nuôi vẫn còn nhiều thách thức. Bột lá keo giậu (BLKG) là nguồn nguyên liệu giàu protein, khoáng chất và sắc tố tự nhiên, có tiềm năng ứng dụng trong khẩu phần gà thịt. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 8/2014 đến tháng 8/2015 tại trại chăn nuôi gia cầm nông hộ và trại giống gia cầm Thịnh Đán, tỉnh Thái Nguyên nhằm xác định hiệu quả của hai cách thức bổ sung BLKG vào khẩu phần gà thịt giống Lương Phượng.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá ảnh hưởng của việc bổ sung BLKG theo hai phương thức: (1) phối hợp cân đối lại năng lượng và protein trong khẩu phần, (2) thay thế một phần khẩu phần cơ sở bằng BLKG mà không cân đối lại năng lượng và protein. Nghiên cứu tập trung vào các chỉ tiêu sinh trưởng, tỷ lệ nuôi sống, tiêu tốn thức ăn, chỉ số sản xuất và chi phí thức ăn/kg tăng khối lượng. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc làm giàu kiến thức về sử dụng bột lá trong chăn nuôi gia cầm, đồng thời có giá trị thực tiễn giúp khuyến cáo cách bổ sung BLKG phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi gà thịt.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

- **Lý thuyết dinh dưỡng gia cầm:** Năng lượng trao đổi (ME) và protein là hai yếu tố dinh dưỡng quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của gà thịt. Tỷ lệ cân đối giữa năng lượng và protein (E/P) trong khẩu phần quyết định khả năng hấp thu và chuyển hóa dinh dưỡng.
- **Mô hình sử dụng nguyên liệu thức ăn thay thế:** BLKG có hàm lượng protein cao (khoảng 29,2% vật chất khô) và năng lượng trao đổi thấp hơn so với thức ăn hỗn hợp tiêu chuẩn. Việc bổ sung BLKG có thể làm thay đổi tỷ lệ năng lượng và protein trong khẩu phần, ảnh hưởng đến sinh trưởng và chi phí thức ăn.
- **Khái niệm sắc tố tự nhiên trong thức ăn:** Carotenoid và xanthophyll trong BLKG giúp tăng màu sắc da và thịt gà, nâng cao tính hấp dẫn sản phẩm.
- **Khái niệm độc tố mimosine:** BLKG chứa alcaloid mimosine có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh trưởng của gà nếu vượt quá mức cho phép. Các phương pháp xử lý như phơi khô, ngâm nước giúp giảm độc tố này.
- **Chỉ số sản xuất (PI) và chỉ số kinh tế (EN):** Là các chỉ tiêu đánh giá tổng hợp hiệu quả sinh trưởng và chi phí thức ăn trong chăn nuôi.

### Phương pháp nghiên cứu

- **Đối tượng nghiên cứu:** 270 con gà thịt giống Lương Phượng từ 1 đến 70 ngày tuổi.
- **Thiết kế thí nghiệm:** Chia thành 3 lô, mỗi lô 90 con (9 nhóm, mỗi nhóm 10 con gồm 5 trống và 5 mái). Lô đối chứng (ĐC) ăn khẩu phần cơ sở không có BLKG; lô TN1 bổ sung BLKG theo cách cân đối năng lượng và protein; lô TN2 bổ sung BLKG thay thế khẩu phần cơ sở không cân đối năng lượng và protein.
- **Thời gian và địa điểm:** Thí nghiệm thực hiện tại trại chăn nuôi gia cầm nông hộ và trại giống Thịnh Đán, Thái Nguyên, từ tháng 8/2014 đến tháng 8/2015.
- **Phân tích dữ liệu:** Sử dụng phần mềm SPSS 16.0, phân tích ANOVA, đánh giá sai khác bằng phương pháp LSD với mức ý nghĩa P<0,05.
- **Chỉ tiêu theo dõi:** Tỷ lệ nuôi sống, sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối, tiêu thụ thức ăn, tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng, chỉ số sản xuất PI, chỉ số kinh tế EN, các chỉ tiêu giết mổ và thành phần hóa học thịt.
- **Phương pháp phân tích thức ăn và thịt:** Theo tiêu chuẩn Việt Nam và ISO, bao gồm phân tích protein, lipit, khoáng, xơ, carotenoid bằng HPLC.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Tỷ lệ nuôi sống:** Tỷ lệ nuôi sống của cả ba lô đều cao, đạt 96,67% đến 98,89% sau 70 ngày, không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (P>0,05). Lô TN2 có tỷ lệ nuôi sống cao nhất 98,89%.
- **Sinh trưởng tích lũy:** Khối lượng trung bình gà ở lô TN1 và TN2 cao hơn lô ĐC, lần lượt đạt 2095,3g và 2043,5g so với 1977,9g của lô ĐC (P<0,05). Lô TN1 có sinh trưởng tốt hơn TN2 với chênh lệch khoảng 51,8g ở 70 ngày tuổi.
- **Sinh trưởng tuyệt đối:** Tốc độ sinh trưởng tuyệt đối của lô TN1 và TN2 cao hơn lô ĐC, lần lượt là 33,95g và 33,02g so với 31,85g/con/ngày (P<0,05).
- **Tiêu tốn thức ăn:** Khẩu phần có BLKG giúp giảm tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng, góp phần giảm chi phí thức ăn từ 1,62% đến 3,33% tùy mức bổ sung BLKG.
- **Chỉ số sản xuất và kinh tế:** Lô TN1 đạt chỉ số sản xuất PI và chỉ số kinh tế EN cao hơn lô ĐC và TN2, cho thấy hiệu quả kinh tế tốt hơn khi bổ sung BLKG cân đối năng lượng và protein.

### Thảo luận kết quả

Việc bổ sung BLKG vào khẩu phần gà thịt giống Lương Phượng đã cải thiện sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Cách bổ sung cân đối năng lượng và protein (TN1) cho kết quả tốt hơn so với cách thay thế khẩu phần không cân đối (TN2). Điều này phù hợp với lý thuyết dinh dưỡng về tầm quan trọng của tỷ lệ năng lượng/protein trong khẩu phần. Sắc tố carotenoid trong BLKG giúp tăng màu sắc da và thịt, nâng cao giá trị sản phẩm. Tỷ lệ nuôi sống cao chứng tỏ BLKG không gây độc tố ảnh hưởng xấu đến sức khỏe gà khi được xử lý đúng cách. Kết quả tương đồng với các nghiên cứu trong và ngoài nước về sử dụng bột lá keo giậu trong chăn nuôi gà thịt. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ sinh trưởng tích lũy và bảng so sánh các chỉ tiêu sinh trưởng, tiêu tốn thức ăn để minh họa rõ ràng hơn.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Khuyến cáo bổ sung BLKG:** Áp dụng bổ sung 4% BLKG vào khẩu phần gà thịt giống Lương Phượng theo cách cân đối năng lượng và protein để đạt hiệu quả sinh trưởng và kinh tế tối ưu.
- **Xử lý nguyên liệu:** Thực hiện phơi khô và ngâm nước để giảm độc tố mimosine trong BLKG, đảm bảo an toàn cho vật nuôi.
- **Đào tạo kỹ thuật:** Tổ chức tập huấn cho người chăn nuôi về cách phối trộn BLKG vào khẩu phần, chú trọng cân đối dinh dưỡng và xử lý nguyên liệu.
- **Mở rộng nghiên cứu:** Khuyến khích nghiên cứu thêm về ảnh hưởng của BLKG đến chất lượng thịt, sức khỏe và khả năng chống chịu bệnh tật của gà.
- **Thời gian áp dụng:** Triển khai áp dụng trong vòng 1-2 năm tại các vùng chăn nuôi gà thịt quy mô nông hộ và công nghiệp, đặc biệt ở các tỉnh miền núi và trung du có nguồn BLKG dồi dào.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Giảng viên và sinh viên ngành chăn nuôi:** Nâng cao kiến thức về dinh dưỡng gia cầm và ứng dụng nguyên liệu thức ăn thay thế.
- **Nhà nghiên cứu và chuyên gia dinh dưỡng:** Tham khảo phương pháp nghiên cứu và kết quả để phát triển các đề tài liên quan.
- **Người chăn nuôi gà thịt:** Áp dụng kỹ thuật bổ sung BLKG để cải thiện hiệu quả chăn nuôi và giảm chi phí thức ăn.
- **Cơ quan quản lý và khuyến nông:** Sử dụng kết quả để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển chăn nuôi bền vững, khuyến khích sử dụng nguyên liệu địa phương.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Bột lá keo giậu có ảnh hưởng gì đến sức khỏe gà không?**  
   Khi được xử lý đúng cách (phơi khô, ngâm nước), BLKG giảm đáng kể độc tố mimosine, không gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe gà, đảm bảo tỷ lệ nuôi sống cao.

2. **Tỷ lệ bổ sung BLKG tối ưu là bao nhiêu?**  
   Nghiên cứu cho thấy bổ sung 4% BLKG trong khẩu phần cân đối năng lượng và protein là hiệu quả nhất, giúp tăng sinh trưởng và giảm chi phí thức ăn.

3. **BLKG ảnh hưởng thế nào đến chất lượng thịt gà?**  
   BLKG giàu sắc tố carotenoid giúp tăng màu sắc da và thịt, làm sản phẩm hấp dẫn hơn, đồng thời cải thiện hương vị thịt.

4. **Có thể áp dụng phương pháp này trong chăn nuôi quy mô nhỏ không?**  
   Phương pháp thay thế một phần khẩu phần bằng BLKG không cân đối năng lượng và protein đơn giản, dễ áp dụng trong điều kiện nông hộ, tuy nhiên hiệu quả sinh trưởng cao hơn khi cân đối dinh dưỡng.

5. **BLKG có thể thay thế nguyên liệu thức ăn nào trong khẩu phần?**  
   BLKG có thể thay thế một phần bột cá hoặc khô dầu trong khẩu phần, giúp giảm chi phí thức ăn mà vẫn đảm bảo dinh dưỡng cho gà.

## Kết luận

- Bổ sung bột lá keo giậu vào khẩu phần gà thịt giống Lương Phượng giúp cải thiện sinh trưởng, tăng khối lượng trung bình lên đến 2095g ở 70 ngày tuổi.  
- Hai cách bổ sung BLKG đều không ảnh hưởng xấu đến tỷ lệ nuôi sống, với tỷ lệ nuôi sống đạt trên 96%.  
- Cách bổ sung cân đối năng lượng và protein cho hiệu quả sinh trưởng và kinh tế tốt hơn so với cách thay thế khẩu phần không cân đối.  
- BLKG giàu sắc tố tự nhiên giúp tăng màu sắc da và thịt, nâng cao giá trị sản phẩm.  
- Khuyến nghị áp dụng bổ sung 4% BLKG trong khẩu phần gà thịt, đồng thời xử lý nguyên liệu đúng cách để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Tiếp theo, cần triển khai áp dụng thực tế tại các trang trại và mở rộng nghiên cứu về ảnh hưởng của BLKG đến chất lượng thịt và sức khỏe vật nuôi. Mời các nhà nghiên cứu và người chăn nuôi quan tâm liên hệ để nhận tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Giới thiệu về cây keo giậu (Leucaena) 1. Tên gọi Keo giậu là một loại cây thuộc bộ đậu, sinh sống ở vùng nhiệt đới, có tên khoa học là Leucaena leucocephala (Lam) de - Wit. Tên gọi "Leucaena" là danh pháp quốc tế gọi chung cho loài cây này.

Ngoài ra, keo giậu còn có các tên gọi khác, như: Leucaena glauca (Wind) Benth, Mimosa leucocephala Lam, Mimosa glauca L. Ở các quốc gia khác nhau, keo giậu còn có các tên gọi khác nhau. Ở Trung Mỹ, keo giậu có tên gọi là Huakin; Mexico và Tây Ban Nha gọi là Guaje; Philippine gọi là Ipil - ipil; Ấn Độ gọi là Kubabul hoặc Subabul; Indonexia gọi là Lamtoro; Hawaii gọi là kao haole; Trung Quốc gọi là Yin hue huan và quần đảo Thái Bình Dương gọi là Tangantangan. Ở Việt Nam, keo giậu được phân bố ở khắp nơi trên đất trung du và đồng bằng từ Bắc vào Nam, tỉnh nào cũng có keo giậu và keo giậu đã trở thành cây mọc tự nhiên ở một số địa phương (Nguyễn Đăng Khôi, 1979) [12].

Ở các địa phương khác nhau, keo giậu cũng có các tên gọi khác nhau. Miền Bắc gọi là Keo giậu; Miền Trung gọi là Táo nhơn; Miền Nam gọi là Bình linh. Nguồn gốc của cây keo giậu Các tài liệu nghiên cứu trên thế giới đều xác định keo giậu có nguồn gốc từ Trung Mỹ và Mexico (NAS, 1980) [68] và (NAS, 1984) [71]. Năm 1565, người Tây Ban Nha đã đưa keo giậu từ Mexico vào Philippin để trồng làm thức ăn cho đàn dê của họ (Brewbaker, 1985) [34]; (Oakes, 1968) [75].

Cuối thế kỷ XVIII và đầu thế kỷ XIX, keo giậu đã 4 được đưa tới các nước nhiệt đới ven bờ biển Thái Bình Dương: Indonesia, Malaysia, Paypua New Guinea, Tây và Nam Phi (NAS, 1980) [69] và (NAS, 1984) [71]. Đông Nam Á là vùng phát triển keo giậu tương đối sớm và nhiều. Những năm 70 của thế kỷ XX, các nước Ấn Độ, Indonesia, Philippin, Thái Lan đã trồng nhiều keo giậu và sử dụng chúng như một nguồn thức ăn trong chăn nuôi. Keo giậu là một loài cây có có biên độ sinh thái rộng, thích ứng với khí hậu vùng nhiệt đới (Sorensson, 1994) [84].

Ở Việt Nam, keo giậu được phân bố ở khắp nơi trên đất trung du và đồng bằng từ Bắc vào Nam, tỉnh nào cũng có keo giậu và keo giậu đã trở thành cây mọc tự nhiên ở một số địa phương (Nguyễn Đăng Khôi, 1979) [12]. Năng suất chất xanh, bột lá Keo giậu là một loại cây sinh trưởng rất nhanh trong vùng khí hậu nhiệt đới, nó được sử dụng như nguồn cung cấp củi, gỗ, ngoài ra còn được sử dụng như điều khiểu quá trình xói mòn của đất, bên cạnh đó cây keo giậu còn duy trì hàm lượng nitơ trong đất, nó còn là một nguồn dinh dinh dưỡng cho gia súc. Cây keo giậu được sử dụng nhiều nhất cho dinh dưỡng gia súc, gia cầm, bột lá của cây keo giậu giầu protein, khoáng và vitamin, cây keo giậu còn được biết đến như một nguồn nguyên liệu phổ biến đối gia cầm ở nước nhiệt đới (D'Mello and Taplin, 1978) [38]. Theo NAS, 1984 [71] cho biế t cây keo giậu có khả năng kết hợp với các loài vi khuẩn Rhizobium và nấm Mycorrhiza cộng sinh nên có thể chịu hạn, sử dụng có hiệu quả nước và muối khoáng nằm sâu trong đất, cũng như nitơ trong không khí để tạo ra bộ lá giàu protein, vitamin, khoáng vi lượng.

NFTA, 1985 [73] cũng cho biế t ở trong đất, các loài vi khuẩn này xâm nhập vào trong các rễ non của cây và nhân lên về số lượng để tạo nên các nốt sần trên bề mặt của rễ. Vi khuẩn Rhizobium có khả năng hấp thu một số lượng lớn nitơ trong không khí có ở 5 trong đất và chuyển hóa nó thành các hợp chất hữu cơ, vô cơ chứa nitơ. Hầu hết nitơ được cố định trong rễ cây đều tìm thấy trong lá và hạt của cây. Gandara và cs (1986) [46] đã khuyến cáo nên sử dụng lá keo giậu như là một nguồn thức ăn trong khẩu phần ăn của bò thịt trong vụ đông.

Những cánh đồng keo giậu có khả năng chống chịu tốt với sự khô hạn và thích ứng tốt trên các vùng khí hậu nhiệt đới khác nhau. NAS (1984) [72] đã cho biết, những cánh đồng keo giậu có lợi ích hơn bất cứ một cánh đồng cỏ nào và có tiềm năng trở thành ra một nguồn cung cấp chất xanh to lớn. Đây chính là một nguồn thức ăn quan trọng đối với động vật nhai lại, gia cầm và các loài động vật hoang dã khác và cá. Trong những vùng nhiệt đới khô hạn, năng suất keo giậu giảm ở mùa khô.

Ngoài ra, năng suất keo giậu còn bị ảnh hưởng bởi yếu tố giống (Shih và Hu, 1981) [82]; (Hu và Kiang, 1982) [58], mật độ cây trồng (Savory, 1979) [80], tần số khai thác và chiều cao thu hoạch của cây. NAS (1984) [71] cho biết, năng suất và chất lượng keo giậu tươi đạt mức tối ưu ở chế độ gieo trồng và thu hoạch như sau: mật độ là 100.000 cây/ha; độ cao thu hoạch của cây là 60 - 70 cm; chu kỳ thu hoạch là 50 - 60 ngày. Với chế độ gieo trồng và thu hoạch như trên, trong điều kiện thời tiết tương đối thuận lợi, năng suất keo giậu đạt 12 - 14 tấn VCK/ha/năm. Lê Hòa Bình và cs (1990) [2] đã khảo sát năng suất của các giống keo giậu Ipil - ipil, Đồng Mô, Ba Vì hạt lớn, Ba Vì hạt nhỏ, Peru và Ấn Độ.

Kết quả khảo sát cho thấy, các giống Ba Vì hạt lớn, Ipil - ipil và Ấn Độ cho năng suất chất xanh cao, lần lượt là 45,05; 43,35 và 40,20 tấn/ha/năm, tương đương khoảng 10. Tuy nhiên, về mùa khô keo giậu sinh trưởng kém, chỉ đạt gần 50% so với mùa mưa. Riêng giống Ba Vì hạt lớn, sinh trưởng ở mùa đông có ưu thế hơn các giống khác. 6 Nguyễn Bách Việt (1994) [24] đã cho biết năng suất VCK của keo giậu Peru trồng tại Trại thực tập Trường đại học Nông nghiệp I - Hà Nội ở năm đầu là 10,12 tấn/ha; năm thứ hai là 12,46 tấn/ha Từ Quang Hiển (1994) [7] cũng cho biết, keo giậu L.

glauca trồng tại Trại thực tập Trường đại học Nông lâm Thái Nguyên, trên đất có độ phì thấp, pH = 5,6, được bón lót ở năm thứ nhất: 15 tấn phân chuồng + 40 kg N + 60 kg P2O5 + 40 kg K2O + 1 tấn vôi/ha và năm thứ hai bón thêm: 40 kg P2O5 + 20 kg K2O + 0,2 tấn vôi/ha (số lượng này được chia ra để bón thúc sau mỗi lứa cắt) đã cho năng suất năm đầu đạt 9,5 tấn VCK/ha, tương đương với 7.800 đơn vị thức ăn và 2,3 tấn protein thô; năng suất năm thứ hai đạt 11,5 tấn VCK/ha, tương đương với 9.500 đơn vị thức ăn và 2,86 tấn protein thô. Nghiên cứu của Nguyễn Ngọc Hà (1996) [6] cho thấy giống keo giậu Cunningham trồng tại Từ Liêm – Hà Nội có năng suất chất xanh trong mùa Hè – Thu cao hơn rõ rệt so với mùa Thu – Đông (44,39 so với 14,91 tấn/ha/năm). Sự sụt giảm năng suất chất xanh của keo giậu trong mùa Thu – Đông được quy cho sự giảm thấp của yếu tố nhiệt độ và độ ẩm. Ngoài ra, sự phá hoại của bọ nhảy cũng là nguyên nhân làm giảm năng suất của keo giậu.

Nhìn chung, năng suất chất xanh của keo giậu phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như: pH, độ phì của đất, lượng mưa, cường độ bức xạ mặt trời, nhiệt độ, chế độ phân bón. và các đặc tính của từng loài, giống keo giậu. Thành phần hóa học của lá tươi, bột lá * Protein Hàm lượng protein thô trung bình trong bột lá keo giậu trung bình là 29,2% vật chất khô (biến động từ 24,0 - 34,4%). Hàm lượng này trong hỗn hợp cành và lá cây là 23,0% VCK (biến động từ 10,0 - 30,0%).

Tỷ lệ protein có trong lá keo giậu biến động giữa các phần của cây, lá non của keo giậu chứa nhiều protein và có khả năng tiêu hoá cao, lá ở đỉnh ngọn có có tỷ lệ protein cao nhất từ 28,4 – 30,0 % VCK (Deshumukh và cs, 1987) [40]. Ronia 7 và cs (1979) [78] cho biết, tỷ lệ protein trong lá non cao gấp 1,5 lần so với lá già, các phần lá phân bố ở giữa có tỷ lệ protein là 23,8 – 28,2 % VCK, phần lá bên dưới có tỷ lệ protein là 17,4 – 14,1% VCK. Hàm lượng protein thô của keo giậu biến động nhiều theo loài và giống. Gupta và cs (1986) [52], khi nghiên cứu trên 9 loài keo giậu cho thấy, hàm lượng protein thô trong lá của giống K454, loài L.

diversifolia là cao nhất (22,34% VCK) và hàm lượng này trong lá của giống K75, loài L. pulverilenta là thấp nhất (15,65% VCK). Hàm lượng protein của keo giậu cũng phụ thuộc vào giai đoạn sinh trưởng của cây và khoảng cách giữa các lần thu hoạch. Garcia (1988) [47] đã cho biết, hàm lượng protein thô của hỗn hợp thân, cành, lá keo giậu giảm dần với sự tăng lên về tuổi của cây.

El – Ashry và cs (1993) [44] cho biết, tỷ lệ protein của lá đạt mức cao nhất ở giai đoạn đầu sinh trưởng và giảm dần với tuổi của cây. * Lipit Các kết quả nghiên cứu của Viện chăn nuôi quốc gia (1995) [23] cho thấy, bột là keo giậu chế biến bằng phương pháp phơi khô dưới ánh nắng mặt trời có 4,30 % lipit và giá trị năng lượng trao đổi của 1 kg bột lá keo giậu ở gà là 2195 Kcal. Tỷ lệ lipit trong lá cây keo giậu được trồng ở một số nước trên thế giới như sau: Indonexia 5,0 %; Philippin 6,4 %; Thái Lan 4,6 %; Malaysia 4,7 %; Việt Nam 4,1% và trung bình thế giới là 5,3 % VCK Nguyễn Ngọc Hà và cs (1991) [5] cũng cho biết, loài keo giậu Leucaena Leucocephala trồng tại Viện chăn nuôi quốc gia, được chế biến bằng phương pháp phơi kết hợp với sấy, thì trong 1kg VCK bột lá keo giậu có 48 g lipit. Từ Quang Hiển và cs (2008) [10] cho biết, bột lá keo giậu Leucaena leucocephala ở các vùng sinh thái khác nhau của Việt Nam có sự biến động thường đối thấp về tỷ lệ lipit.

Ví dụ: Hà Nội 4,05 %; Huế 3,93 %; Thành phố Hồ Chí Minh 5,58 %; Thái Nguyên 4,71 %. 8 * Chất xơ Keo giậu có hàm lượng chất xơ tương đối cao so với các loại thức ăn ngũ cốc, nhưng thấp hơn nhiều loại thức ăn xanh khác. Hàm lượng xơ thô trong hỗn hợp cành, lá keo giậu trung bình là 35% (dao động từ 32 - 38% VCK) và trong bột lá là 19,2% VCK (dao động từ 18,0 - 20,4% VCK) (Garcia và cs, 1996) [48].