Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TẠO ĐỘNG LỰC CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm động lực: Động lực là động cơ thúc đẩy tất cả các hành động của con người nhằm kích thích con người thực hiện các hoạt động có ích để đạt được mục tiêu của tổ chức.
Khái niệm động lực lao động: Có nhiều khái niệm về động lực lao động tủy theo góc nhìn và phương pháp tiếp cận, cụ thể: “Động lực lao động là sự khao khát, tự nguyện của người lao động để tăng cường nỗ lực nhằm hướng tới việc đạt các mục tiêu của tổ chức”. là quan điểm của hai tác giả Nguyễn Vân Điềm và Nguyễn Ngọc Quân. Theo các tác giả Bùi Anh Tuấn và Phạm Thúy Hương được trình bày trong cuốn giáo trình Hành vi tổ chức của Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân thì: “Động lực lao động là những nhân tố bên trong kích thích con người nỗ lực làm việc trong điều kiện cho phép tạo ra năng suất, hiệu quả cao”. Từ việc tham khảo khái niệm của các tác giả trên, tác giả đã rút ra một khái niệm tổng thể về động lực lao động là: Động lực lao động là sự nỗ lực, cố gắng từ chính bản thân người lao động, góp phần thúc đẩy con người làm việc và cải thiện kết quả làm việc của họ.
Khái niệm tạo động lực lao động: Theo tác giả Bùi Anh Tuấn, Phạm Thúy Hương được đưa ra tại giáo trình Hành vi tổ chức của Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân: "Tạo động lực được hiểu là hệ thống các chính sách, biện pháp, thủ thuật quản lý tác động đến người lao động nhằm làm cho người lao động có động lực trong công việc". Theo cuốn giáo trình Quản lý học thì:“Tạo động lực được hiểu là tất cả các biện pháp của nhà quản lý áp dụng vào người lao động nhằm tạo ra động lực cho người lao động” 4 Theo tác giả Lê Thanh Hà trong cuốn giáo trình Quản trị nhân lực tậpⅡ của Nhà xuất bản Lao động-Xã hội, Hà Nội cho rằng: “Tạo động lực là xây dựng và thực thi một hệ thống các chính sách, biện pháp, thủ thuật quản trị tác động đến người lao động khiến cho người lao động yêu thích và sáng tạo hơn trong công việc để đạt được kết quả tốt nhất có thể đối với mỗi nhiệm vụ cụ thể được giao”. Tóm lại, tạo động lực là cách tiếp cận của nhà quản lý đối với người lao động nhằm khuyến khích, động viên người lao động để họ nâng cao hiệu quả công việc nhằm đạt được những mục tiêu mà tổ chức đề ra những mục tiêu này phải phù hợp với nhu cầu và nguyện vọng của người lao động. Nhiệt tình trong quá trình làm việc.
Để đạt được điều này nhà quản lý phải biết và tuân thủ các mục tiêu, động lực và khả năng của nhân viên, nhu cầu của họ và lợi ích của tổ chức, dự đoán và kiểm soát các hành động của nhân viên và sắp xếp chúng với các mục tiêu chung của tổ chức. Khái niệm người lao động: Theo khoản 1, Điều 3, Bộ Luật lao động 2019 thì:“Người lao động là người làm việc cho người sử dụng lao động theo thỏa thuận, được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động. Mục đích của tạo động lực lao động Tạo động lực lao động trước tiên có vai trò quan trọng trong việc cải thiện tinh thần cho người lao động, từ đó nâng cao năng suất lao động của nhân viên, đi đôi với đó thì hiệu quả hoạt động kinh doanh và lợi nhuận của tổ chức cũng được nâng cao. Cụ thể người lao động rất cần một tinh thần và sức khỏa đầy đủ khi làm việc, khi làm việc ở trạng thái tốt nhất thì kết quả đạt được cũng gần như hoàn hảo.
Không một nhà lãnh đạo, quarn lý nào lại không muốn người lao động của tổ chức mình làm việc hời hợt, qua loa. Chính vì vậy, công tác tạo động lực là cực kỳ cần thiết để nâng cao tinh thần của người lao động, để họ cảm thấy bản thân được làm việc trong một môi trường lành mạnh. Từ đó mà hiệu quả công việc cũng được cải thiện hơn. 5 Để có được năng suất lao động cao, hoàn thành công việc trong thời gian ngắn nhất, tốt nhất, góp phần hoàn thành mục tiêu của tổ chức, người lãnh đạo, quản lý phải tạo mọi điều kiện làm việc thuận lợi để giúp người lao động thực hiện công việc phù hợp với kinh nghiệm, kỹ năng và giúp đỡ họ, thường xuyên nâng cao kỹ năng của họ, khiến nhân viên cảm thấy mình là một phần không thể thiếu và trở nên gắn bó hơn với tổ chức.
Vai trò của tạo động lực lao động 1. Đối với người lao động Tạo động lực lao động mang lại lợi ích cho người lao dộng cả về mặt vật chất và tinh thần, giúp họ có thể tự hoàn thiện bản thân. Nó giúp khơi dậy khả năng sáng tạo và năng lực làm việc, sự nỗ lực làm việc hết khả năng của mình, hiểu thêm về công việc để cống hiến cho tổ chức. Tăng năng suất lao động cá nhân: Nếu họ làm việc có động lực, họ sẽ yêu thích công việc của mình và làm việc với sự nhiệt tình, điều này dẫn đến sự cải thiện đáng kể trong năng suất lao động cá nhân.
Tăng sự gắn bó với công việc hiện tại và công ty: Nếu họ cảm thấy yêu thích và thú vị trong công việc, họ sẽ phát triển sự gắn bó với tổ chức hiện tại, nếu công việc được tiến hành suôn sẻ, nhân viên sẽ thấy rằng nỗ lực của họ là hữu ích. và đạt được mức hiệu quả cao khiến nhân viên cảm thấy họ là một phần quan trọng trong công việc, cảm thấy quan trọng và hữu ích, và tiếp tục cải thiện từ đó. Đối với tổ chức Tăng hiệu suất công việc: Khi nhân viên làm việc có động lực, họ sẽ cố gắng hoàn thành công việc được giao và có thể tạo ra một loạt các biện pháp để cải thiện kỹ thuật và hiệu suất công việc, dẫn đến hiệu quả công việc. Mời gọi nhân tài: Một tổ chức có chính sách tạo động lực tốt sẽ nhận được nhiều sự quan tâm người lao động có trình độ và năng lực trên thị trường lao động hơn một tổ chức không chú trọng đến vấn đề này.
Giữ chân nhân tài: Tạo động lực vật chất và tinh thần để giữ chân những nhân viên tài năng và tránh tình trạng chảy máu chất xám. 6 Các mối quan hệ trong tổ chức được cải thiện: Các mối quan hệ trong tổ chức như lãnh đạo giữa các nhân viên và mối quan hệ giữa các nhân viên có xu hướng được cải thiện khi người quản lý có phong cách lãnh đạo. Dẫn dắt và thúc đẩy nhân viên làm việc đúng giờ. Họ cảm thấy vui vẻ khi được làm việc trong môi trường thân thiện và môi trường làm việc của thanh niên.
Đối với xã hội Động lực lao động là đóng vai trò mật thiết với năng suất lao động chung, khi đời sống vật chất và tinh thần của người lao động đầy đủ thì từ đó hình thành nên một xã hội toàn diện, năng suất lao động tạo ra tiền đề vật chất cho xã hội, thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Nội dung tạo động lực cho người lao động trong doanh nghiệp. Xác định mục tiêu tạo động lực lao động Mục tiêu của tạo động lực cho người lao động là tăng năng suất lao động và nâng cao chất lượng công việc. Các chính sách tạo động lực nhằm thỏa mãn người lao động, để họ có động lực làm việc, cống hiến và sáng tạo.
Đồng thời, tạo động lực cũng nhằm tối đa hóa lợi nhuận. Những mục tiêu cụ thể của công tác tạo động lực của một tổ chức cần dựa theo mục tiêu chung của toàn bộ tổ chức, căn cứ vào đó mà đưa ra các giải pháp cho từng vấn đề. Xác định nhu cầu của người lao động Người lao động luôn có những thay đổi tùy theo môi trường và tinh thần. Chính vì vậy, mỗi tổ chức đầu tiên cần nhận thức rõ ràng những yêu cầu thực tế của người lao động, sau đó mới có thể đưa ra những quyết định tạo động lực.
Mục tiêu của việc nghiên cứu nhu cầu của người lao động là tìm hiểu những mong muốn, động cơ, nguyện vọng, mức độ hài lòng của người lao động. Điều quan trọng là tổ chức cần hiểu rõ nhu cầu của người lao động như thế nào và nhu cầu nào là quan trọng nhất, được người lao động lưu tâm nhất, 1. Tạo động lực cho người lao động thông qua kích thích vật chất - Tạo động lực dựa vào chính sách lương thưởng: 7 Việc tạo động lực một phần phụ thuộc vào hệ thống, chính sách lương thưởng hợp tình hợp lý đối với người lao động. Tiền lương cũng là một động lực trong công việc.
Đa số người lao động tìm đến tổ chức khi họ bị thu hút bởi mức lương, thu nhập cao đông nghĩa với việc cuộc sống của bản thân người lao động và gia đình cũng được cải thiện hơn. Ngoài ra, tiền lương còn thể hiện khả năng nghề nghiệp, giá trị, danh tiếng, địa vị của người lao động. Do đó, tiền lương có tác dụng khuyến khích người lao động tham gia nhiều hơn vào công việc của họ. Vì vậy, mỗi công ty phải xây dựng một hệ thống tiền lương hợp lý và khoa học, đảm bảo chức năng hỗ trợ của người lao động.
Tiền thưởng là khoản thu nhập ngoài lề được bổ sung với mục đích nâng cao tinh thần của người lao động dựa trên kết quả, thành tích và thái độ làm việc của họ. Mặt khác, tiền thưởng là một trong những thước đo phát triển nhân viên. - Tạo động lực lao động thông qua phúc lợi Phúc lợi xã hội thể hiện một phần thù lao được trả gián tiếp dưới hình thức trợ cấp hàng tháng cho người lao động theo tình hình của công ty (như tiền ăn, ở, đi lại .) nhằm kích thích, động viên người lao động gắn bó với nhau và người lao động chiến thắng. + Phúc lợi bắt buộc: Bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), bảo hiểm y tế (BHYT).
+ Phúc lợi tự nguyện: Mua hàng giảm giá, mua cổ phần của công ty, dịch vụ giải trí, nghi dưỡng, hỗ trợ giáo dục đối với con em người lao động… 1.