Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và một số vấn đề lý luận Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Kết quả nghiên cứu Chương 4: Thảo luận 12 PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG I TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới Tính tới thời điểm hiện tại, trên thế giới đã có rất nhiều nghiên cứu về phát triển điểm đến du lịch thông minh hoặc các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển điểm đến du lịch. Tuy nhiên những nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến điểm đến du lịch thông minh nhìn chung còn hạn chế.
Trong đó, sự đồng thuận về định nghĩa du lịch thông minh, là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển các lý thuyết có liên quan, dường như vẫn chưa đạt được, chưa nói đến các lý thuyết nền tảng được phát triển đặc biệt cho lĩnh vực này. Khái niệm “điểm đến du lịch thông minh” chỉ mới được đề cập trong một số công trình nghiên cứu hoặc trong các hội thảo khoa học quốc tế. Mặt khác, các công trình nghiên cứu trong nước chỉ dừng lại ở một vài khía cạnh: mô hình quản lý điểm đến hay thách thức đối với việc phát triển du lịch thông minh tại Việt Nam. Các nghiên cứu có liên quan từng bước phát triển hệ thống lý luận về vấn đề này dựa trên một số khái niệm đã được đưa ra bởi các tổ chức nghiên cứu và các học giả khác nhau.
Cụ thể là: Viện Phát triển Đổi mới của Tây Ban Nha (Segittur) cùng với Cơ quan tiêu chuẩn hóa quốc gia Aenor (2015) đề xuất khái niệm điểm đến du lịch thông minh là “Một khu vực du lịch đổi mới sáng tạo, dễ tiếp cận với mọi người và được xây dựng dựa trên cơ sở hạ tầng công nghệ hiện đại, đảm bảo sự phát triển bền vững của lãnh thổ, tạo điều kiện cho sự tương tác của du khách và sự tích hợp của họ với môi trường xung quanh và nâng cao chất lượng trải nghiệm của họ tại các điểm đến và chất lượng cuộc sống của người dân”. Trong một nghiên cứu khác vào năm 2016, Boes và cộng sự đã đưa ra ý tưởng về điểm đến du lịch thông minh còn gắn liền với khái niệm Thành phố thông minh, vì công nghệ được coi là yếu tố thúc đẩy sự phát triển của các điểm 13 đến du lịch. Điểm đến du lịch thông minh tập trung vào du lịch điện tử, nơi người tiêu dùng rất quen thuộc với các công nghệ mới và sử dụng chúng vĩnh viễn. Du lịch điện tử (e-tourism) là việc sử dụng công nghệ số trong tất cả các quy trình và chuỗi giá trị trong du lịch, bao gồm lữ hành, khách sạn và phục vụ ăn uống, vận chuyển… để các đơn vị, tổ chức du lịch phát huy tối đa hiệu suất và hiệu quả hoạt động (Chiến Thắng, 2021).
Nó chứa nhiều thành phần, như hệ thống đặt chỗ, mạng xã hội, các ứng dụng liên lạc và kết nối khác nhau, v. Các điểm đến du lịch thông minh có thể "dự đoán" nhu cầu của khách du lịch bằng cách cải thiện trải nghiệm của họ tại chỗ thông qua các tiện ích như: bản đồ, hành trình cá nhân hóa, cũng như dữ liệu do chính khách du lịch tạo ra. (Gretzel et al. Một điểm đến du lịch thông minh là trong đó phải đáp ứng các yếu tố toàn cầu và di động bởi từ đó, mới có đủ điều kiện thuận lợi tiếp cận với du lịch và khách sạn.
Liên kết sản phẩm, dịch vụ, không gian và kinh nghiệm thông qua các công cụ dựa trên công nghệ thông tin và truyền thông. Địa phương phát triển du lịch thông minh sẽ là một môi trường xã hội và văn hóa lành mạnh. Điều này có thể dễ dàng nhận thấy thông qua mức sống, tình hình xã hội và con người của các Thành phố thông minh so với mặt bằng chung. Mặt khác, du lịch thông minh cũng thực hiện các hoạt động kinh doanh đổi mới sáng tạo và thúc đẩy sự liên kết giữa các doanh nghiệp.
(Boes và các đồng sự, 2015) Nhiều khái niệm khác về điểm đến du lịch thông minh cũng đã được các nhà nghiên cứu đề xuất. Tuy nhiên, hầu hết các nhà nghiên cứu đều đồng ý rằng điểm đến du lịch thông minh có thể được xác định bằng không gian du lịch với sự hỗ trợ của các ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông và các công nghệ nâng cao khác (Internet vạn vật, điện toán đám mây và các hệ thống dịch vụ Internet người dùng cuối, v.) một mặt cố gắng cải thiện trải nghiệm của du khách khi tiếp cận điểm đến đó, mặt khác cung cấp chất lượng cuộc sống tốt hơn cho người dân (Del Chiappa & Baggio, 2015). Các điểm đến du lịch thông minh hoạt động dựa trên việc ra quyết định hợp tác thông minh và tương tác liên tục giữa các bên liên quan khác nhau và tất cả điều này được thực hiện thông qua việc tận dụng các khả năng được cung cấp bởi các công nghệ mới (Jovicic, 14 2017). Theo đó, nghiên cứu chỉ rõ điểm khác biệt lớn nhất giữa một điểm đến du lịch thông minh và điểm đến du lịch thông thường đó là nằm ở sự tham gia của công nghệ thông tin và truyền thông vào hoạt động của các bên liên quan trong sự phát triển du lịch tại điểm đến.
Trong nhiều công trình nghiên cứu quốc tế, các yếu tố ảnh hưởng tới sự phát triển của điểm đến du lịch thông minh cũng được đề cập tới trong một số công trình nghiên cứu. Sau đây là các yếu tố trong quá trình thực hiện khóa luận đã tổng hợp được: Có 4 yếu tố ảnh hưởng tới sự phát triển và giúp tăng cường sức cạnh tranh của một điểm đến du lịch thông minh được Chulmo Koo và các đồng sự (2016) chỉ ra. Đó là công nghệ thông tin, tài nguyên du lịch, quản lý điểm đến du lịch, công tác truyền thông và quảng bá điểm đến du lịch. Trong số bốn yếu tố cơ bản này, hai yếu tố công nghệ thông tin và quản lý điểm đến du lịch có thể được công nhận là yếu tố quyết định trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của điểm đến du lịch thông minh.
Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý điểm đến du lịch là yêu cầu, giải pháp đột phá để tạo thuận lợi, thu hút khách du lịch, nâng cao năng lực cạnh tranh, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Theo Segittur (2015), điểm đến thông minh phù hợp với xu hướng toàn cầu, phát triển dựa vào các yếu tố như sự đổi mới, công nghệ thông tin, tính bền vững và khả năng tiếp cận. Một không gian du lịch sáng tạo, có thể tiếp cận cho tất cả mọi người, được củng cố trong một cơ sở hạ tầng công nghệ tiên tiến đảm bảo sự phát triển bền vững của lãnh thổ. Trong nghiên cứu của Adalberto Santos-Junior và các đồng sự (2017), các tác giả chỉ ra rằng phát triển điểm đến du lịch thông minh cần dựa trên 4 yếu tố: công nghệ thông tin truyền thông, sự đổi mới sáng tạo, tính bền vững và khả năng tiếp cận điểm đến.
Còn theo Jovana Savié và Goran Pavlovié (2018), ngoài việc phân tích và làm rõ các khái niệm thành phố thông minh, du lịch thông minh, điểm đến du 15 lịch thông minh thì tác giả đã đề xuất được các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển điểm đến du lịch thông minh, đó là là công nghệ thông tin và truyền thông, nguồn nhân lực du lịch, sự đổi mới. Francesc González Reverté (2019) có quan điểm tương tự và cho rằng hai yếu tố chính ảnh hưởng đến sự phát triển của các điểm đến du lịch thông minh, đó là: công nghệ và con người. Trong đó, đối với con người, sự tham gia của con người vào các hoạt động du lịch thông minh đóng một vai trò rất quan trọng. Công nghệ có thể giúp phát triển du lịch theo hướng thông minh, nhưng đó mới chỉ là bề nổi của những thành công của một xã hội phát triển.
Con người vẫn luôn phải là chủ thể chi phối công nghệ. Điều này có nghĩa là công nghệ được lập trình để đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú của chính người tạo ra. Yếu tố con người được chia thành 3 nhóm chính như sau: - Nhóm 1 bao gồm những người phát triển ý tưởng và thiết lập nên các sản phẩm công nghệ. Nhóm này tạm gọi là nhân lực cấp cao về chi phối các sản phẩm công nghệ khi họ phát triển các công cụ thông minh mong muốn để đáp ứng nhu cầu phát triển của trí tuệ con người.
- Nhóm 2 bao gồm những người tiếp nhận thành tựu từ nhóm 1 và quản lý vận hành hệ thống công nghệ. - Nhóm 3 gồm những người được hưởng lợi từ giá trị của công nghệ thông minh; là cộng đồng cư dân và khách du lịch học tập và làm việc thuộc mọi tầng lớp, ứng dụng vào cuộc sống, đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân hoặc gia đình, tổ chức. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam Ngoài những nghiên cứu kể trên, ở Việt Nam cũng có một số nghiên cứu liên quan đến du lịch thông minh. Trong một nghiên cứu gần đây, Nguyễn Thị Minh Nghĩa, Nguyễn Thị Thúy Vân (2019) đã đề xuất mô hình quản lý điểm đến du lịch thông minh.
Nghiên cứu tập trung vào các điểm đến du lịch thông minh dưới góc độ quản lý điểm đến. Theo đó, yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến sự phát triển của điểm đến 16 du lịch thông minh là công nghệ thông tin và truyền thông và quản lý điểm đến du lịch thông minh. Trong nghiên cứu này, tác giả tiến hành so sánh hai điểm đến du lịch thông minh là Helsinki và Lyon. Từ đó, đưa ra kết luận các điểm đến du lịch ngày càng trở nên thông minh hơn với sự ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông ngày càng rộng rãi.
Các công nghệ được sự dụng đa dạng và chuyên sâu cũng nâng cao năng lực quản lý điểm đến du lịch. Các điểm đến dưới sự quản lý của các tổ chức quản lý điểm đến hợp tác cùng các bên liên quan đưa ra chiến lược phát triển thông minh và thúc đẩy chiến lược đó. Theo Nguyễn Hồng Giang (2019), sự thiếu đồng bộ trong phát triển cơ sở hạ tầng - vật chất kỹ thuật và chất lượng nguồn nhân lực du lịch yếu kém là hai trong những vấn đề chính cần giải quyết để đưa du lịch thông minh phát triển nói chung và điểm đến du lịch thông minh nói riêng.