Chương 1: Giới thiệu đề tài nghiên cứu - Chương 2: Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu liên cứu liên quan - Chương 3: Phương pháp nghiên cứu - Chương 4: Kết quả nghiên cứu - Chương 5: Đưa ra hàm ý từ kết quả nghiên cứu 15 CHƢƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 2. Tổng quan về ứng dụng công nghệ tài chính 2. Khái niệm ứng dụng công nghệ tài chính – Fintech Fintech, được viết tắt của từ "Financial Technology", là một thuật ngữ được ghép từ hai từ “Financial” và “Technology”, công nghệ này được dùng để mô tả quá trình ứng dụng công nghệ mới nhằm tự động hoá các dịch vụ tài chính.
Những sáng tạo trong công nghệ để thiết kế và phân phối các dịch vụ và sản phẩm tài chính (Matthew B, Peter Vanham, Dustin Hughes, 2016) Theo (Cernal & Carla, 2019) cho rằng “Fintech là viết tắt của công nghệ tài chính là một thuật ngữ rộng được sử dụng chủ yếu để chỉ những công ty đang sử dụng các hệ thống dựa trên công nghệ theo một cách nào đó để cung cấp dịch vụ tài chính trực tiếp hoặc cố gắng làm cho hệ thống tài chính hiệu quả hơn.” Theo (Boldt, 2017) “Các công ty Fintech là các doanh nghiệp sử dụng công nghệ mới để tạo ra các dịch vụ tài chính mới và tốt hơn cho cả người tiêu dùng và doanh nghiệp. Nó bao gồm những công ty thuộc các loại hình có thể hoạt động trong quản lý tài chính, bảo hiểm, thanh toán, quản lý tài sản. Theo đó, Fintech là một ngành công nghiệp áp dụng công nghệ để cải thiện các hoạt động tài chính. Còn theo công ty kiểm toán toàn cầu Pricewaterhouse Coopers (PwC, 2016), Fintech là “một lĩnh vực giao thoa của dịch vụ tài chính và công nghệ”.
Fintech đó chính là việc ứng dụng các phát minh về công nghệ mới nhằm gia tăng số lượng khách hàng có thể tiếp cận các dịch vụ tài chính như: gọi vốn trực tuyến, cho vay ngang hàng, thanh toán và chuyển tiền tự động, quản lý tài chính cá nhân, quản trị đầu tư, bảo hiểm, quản trị rủi ro (Gregor Dorfleitner, 2017). 16 Như vậy có thể hiểu rằng, Fintech là bước ngoặt đánh dấu sự kết hợp giữa việc ứng dụng công nghệ hiện đại vào dịch vụ tài chính, nhằm cắt bớt chi phí, quy trình giao dịch. Đồng thời, hoạt động khai thác công nghệ di động, dự trữ đám mây với kho dữ liệu khổng lồ và công nghệ phân tích chuyên sâu để cung cấp dịch vụ đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. Fintech hiện nay đang hoạt động và phát triển với nguồn đầu tư từ các nước phát triển như công ty cổ phần tư nhân, các công ty đầu tư mạo hiểm hoặc dựa trên sự ủng hộ của các nhà lập pháp, chính phủ.
Nhờ khoản đầu tư đó, Fintech đã phát triển được những phát minh đột phá trong nhiều lĩnh vực. Các phân khúc chính của Fintech được thể hiện rõ ở hình sau đây. Các phân khúc thị trƣờng Fintech tham gia Nguồn: (Dung, 2020) 17 Với sự trải dài trong nhiều lĩnh vực tài chính các sản phẩm dịch vụ của Fintech cũng đề trạng và khác biệt so với các dịch vụ tài chính truyền thống nếu như các ngân hàng truyền thống cung cấp các sản phẩm mang tính tổng thể thì công ty Fintech lại có xu hướng đi sâu vào từng dịch vụ cụ thể. Sau đây là một số lĩnh vực Fintech phổ biết tại TP.Hồ Chí Minh hiện nay Thanh toán và ví điện tử Ví điện tử là một phần mềm được cung cấp bởi các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán di động với đặc điểm không có sự “tiếp xúc vật lý trong quá trình thanh toán”.
Cơ chế hoạt động của nó dựa trên nhân dạng sinh học chỉ với những thao tác đơn giản từ máy tính hoặc điện thoại di động. Ví điện tử cho phép thực hiện mua sắm trực tuyến trên Internet hoặc sử dụng các thiết bị di động để thanh toán trực tiếp tại cửa hàng. Ngoài việc lưu trữ và truy cập cùng một lúc nhiều thông tin như: thẻ ngân hàng, căn cước công dân, thẻ tín dụng,. Các loại thẻ này còn chứa đựng tất cả các giao dịch hóa đơn, bảo hiểm phí, tích lũy điểm thưởng,… Một số ví điện tử phổ biến tại Việt Nam như: Momo, Zalopay, Moca, Payoo,.
hoặc những ví phổ biến trên toàn thế giới: Alipay, Paypal, Transferwise,… Blockchain and Bitcoin Blockchain là công nghệ lưu trữ và truyền tải thông tin bằng khối được liên kết với nhau và mở rộng theo thời gian mỗi khối chứa đựng các thông tin về thời gian khởi tạo và liên kết với các khối trước đó, công nghệ này đặc biệt phát huy thế mạnh của nó trong việc quản lý mua bán các loại tài sản online mà phổ biến nhất hiện nay là đồng Bitcoin, đi đầu trong việc ứng dụng công nghệ cho phép các nhà phát triển xây dựng những ứng dụng phi tập trung nhưng mạng xã hội dịch vụ lưu trữ ứng dụng, dự báo thị trường giao dịch tài chính bất động sản và hợp đồng thông minh. Quỹ trực tuyến Là quỹ đầu tư nắm giữ các loại tài sản cổ phiếu, hàng hóa hoặc trái phiếu, các quỹ đầu tư được liên kết bằng nền tảng công nghệ tiên tiến, mật khẩu hai lớp, bảo mật 18 cao. Với các chức năng đăng ký dịch vụ tiện lợi, an toàn và chính xác nhất, quỹ trực tuyến đáp ứng tối đa nhu cầu của khách hàng. Quỹ trực tuyến có tốc độ truy cập và xử lý rất nhanh tính năng linh hoạt bảng giá và phương pháp đặt lệnh thông minh giúp nhà đầu tư chủ động hoàn toàn trong việc quản lý các hoạt động đầu tư và quản lý danh mục hiệu quả Quản lý tài chính & đầu tƣ cá nhân Quản lý tài chính cá nhân là quá trình lập kế hoạch và quản lý các hoạt động tài chính cá nhân như tạo thu nhập, chi tiêu, tiết kiệm, đầu tư và bảo hiểm.
Quá trình quản lý tài chính cá nhân của một người có thể được tóm tắt trong ngân sách hoặc kế hoạch tài chính. Các ứng dụng này sẽ có dữ liệu thích hợp từ đám mây và các dữ liệu lớn, đáp ứng đầy đủ các nhu cầu ghi chép chi tiêu và quản lý tài chính cá nhân. Trên thế giới, công ty Robinhood - công ty dịch vụ tài chính của Mỹ tạo ra một ứng dụng điện thoại, cho phép khách hàng đầu tư vào các công ty hoặc các giao dịch đang được niêm yết trên thị trường mà không tốn phí hoặc Wealthfront - một công ty phân tích quỹ tương hỗ, trước khi chuyển sang lĩnh vực quản lý tài sản, hoặc tại Việt Nam có những ứng dụng phổ biến như Tikop, Finhay, và Momo. Lịch sử hình thành và phát triển của ứng dụng Tikop tại Việt Nam Tikop là ứng dụng tài chính cá nhân được phát triển bởi Công ty cổ phần công nghệ TECHLAB (thành lập vào 07/05/2020).
Định hướng trước đây của công ty Techlab thiên về mảng giải trí, game với các sản phẩm như: Weeboo (đọc giải trí đa nội dung), TuneFM (nghe audio truyện), Bembem.GG (nền tảng E-sport) & ứng dụng Tikop. Tikop là sản phẩm đầu tiên của Techlab, chính thức bước chân vào mảng Fintech. Sứ mệnh của Tikop là giúp người Việt xây dựng một thói quen tài chính tốt từ khi còn trẻ để hướng tới sở hữu những tài sản lớn hơn trong tương lai (Tikop, 2020) Tikop là một trong những ứng dụng thành công trong mảng công nghệ tài chính cá nhân kết nối người dùng với hệ thống các quỹ đầu tư tài chính uy tín. Các công ty 19 được phép hoạt động nghiệp vụ lập và quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, quản lý danh mục đầu tư chứng khoán, tư vấn tài chính và tư vấn đầu tư chứng khoán do Ủy Ban Chứng Khoán Nhà nước cấp.
Sản phẩm của công ty là cung cấp nền tảng công nghệ bao gồm hệ thống website và các ứng dụng trên điện thoại để trợ giúp người dùng tiếp cận các sản phẩm tài chính và quản lý tài chính cá nhân một cách đơn giản. Ứng dụng giúp người dùng kết nối với tổ chức tài chính (FPT Capital, Mirae Asset,.) để có thể đầu tư, tiết kiệm. Đăng ký kinh doanh: Theo tra cứu thông tin đăng ký doanh nghiệp của Techlab, công ty có đăng ký đúng ngành nghề đang hoạt động là xuất bản phần mềm và Hỗ trợ tài chính. Đơn vị kiểm toán: Đối với các cộng ty hoạt động tài chính, việc minh bạch tài chính và công bố báo cáo kiểm toán là điều cần thiết.
Tikop có thông báo đơn vị kiểm toán của họ là VACO (Một tên tuổi lớn trong làng kiểm toán Việt Nam – Deloitte Việt Nam được tách ra từ VACO). Vì thời gian hoạt động của dự án Tikop chưa lâu, vì vậy việc Tikop chưa công bố báo cáo kiểm toán là điều có thể hiểu được. Lãi suất ngân hàng so với lãi suất tiết kiệm trên ứng dụng Tikop thời điểm tháng 12/2021 Nguồn: Tác giả tự tổng hợp Hình 2. So sánh những đặc điểm chung giữa Ngân hàng và ứng dụng tài chính Nguồn: (Tikop, 2020) 21 Như vậy, có thể thấy rõ nhất là sự chênh lệnh giữa mức lãi suất của Tikop.
Ứng dụng thiết kế mức lãi suất 7,5%/năm, kì hạn: 3 tháng; Rút trước kì hạn: 3%/ năm. Những ứng dụng này giúp người dùng tiếp cận với các tổ chức tài chính - công ty quản lý quỹ để sinh lời từ dòng tiền, gia tăng tài sản người dùng gửi vào ứng dụng. Dòng tiền lƣu thông của Tikop Sau khi nạp tiền vào ứng dụng, Tikop sẽ thay người dùng phân bổ số tiền vào các tổ chức tài chính, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư hàng đầu tại thị trường Việt Nam. Tikop sẽ dùng số tiền người dùng gửi để góp thành một khoản tiền lớn sau đó sử dụng trên thị trường chứng khoán để mua các sản phẩm tài chính: chứng chỉ tiền gửi, hợp đồng tiền gửi, trái phiếu do các ngân hàng hoặc định chế tài chính uy tín phát hành.
Tất cả sản phẩm này đều hợp pháp tại Việt Nam. Phần lãi suất của người dùng là phần lợi nhuận của Tikop trên thị trường chứng khoán sẽ được phân bổ lại vào tài khoản người dùng và phần hoa hồng từ các quỹ đầu tư liên kết với ứng dụng. Hiện nay, Tikop cũng liên tục ký kết hợp tác với các tổ chức tài chính uy tín hàng đầu Việt Nam nhằm tối ưu quản lý danh mục đầu tư và hiệu quả các kênh đầu tư. Một số tổ chức lớn có thể kể đến như Mirae Asset - Công ty Chứng khoán có vốn điều lệ lớn thứ 2 tại Việt Nam, Techcom Securities, FPT Capital, BIDV.