chương 1, tác giả đã trình bày tổng quan về đề tài nghiên cứu, mục tiêu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu cũng như ý nghĩa mà nghiên cứu mang lại. Cuối cùng, tác giả khái quát về nội dung của các chương trong bài nghiên cứu. 5 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN 2.1 Các khái niệm liên quan 2.1 Điện thoại thông minh Theo Weinberg (2012), điện thoại thông minh là một thiết bị điện thoại thực hiện các chức năng thông thường như nhắn tin, gọi mà còn tích hợp các chức năng khác như chụp hình, nghe nhạc, xem phim.2 Ý định Theo Ajzen (1991), ý định gồm nhiều yếu tố tác động đến hành vi cá nhân, các yếu tố này cho thấy mức độ sẵn sàng hoặc nổ lực của mỗi cá nhân phải bỏ ra như thế nào để thực hiện hành vi.3 Ý định mua Theo Blackwell và cộng sự (2001), ý định mua là những điều mà người tiêu dùng nghĩ rằng họ sẽ mua trong thời gian sắp tới để đáp ứng mong muốn và nhu cầu của họ. Chang và Wildt (1994) nhận xét rằng ý định mua hàng có thể là một kế hoạch được lập ra trước để mua hàng hóa hoặc dịch vụ nhất định trong thời gian sắp tới, việc thực hiện các kế hoạch này sẽ dễ bị ảnh hưởng bởi khả năng thực hiện nên không phải lúc nào cũng thực hiện được.1 Mô hình thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Action - TRA) Thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Action) của Fishbein và Ajzen (1975) gợi ý rằng ý định hành vi dẫn đến hành vi và ý định được xác định bởi thái độ của cá nhân đối với hành vi đó, cùng với ảnh hưởng của các chuẩn mực chủ quan xung quanh việc thực hiện các hành vi đó.
Trong đó, Thái độ và Chuẩn mực chủ quan là quan trọng trong ý định hành vi. Thái độ đối với một hành động là chúng ta cảm thấy như thế nào khi làm một việc gì đó. Chuẩn chủ quan được xem như là những ảnh hưởng của môi trường xã 6 hội lên hành vi của cá nhân. Ý định là một chỉ số thể hiện sự sẵn sàng của một người để thực hiện những hành vi nhất định.1 Thuyết hành động hợp lý (TRA) Nguồn: Fishbein và Ajzen, 1975 2.2 Mô hình lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) Thuyết hành vi dự định (TPB) (Ajzen, 1991), được phát triển từ lý thuyết hành động hợp lý (TRA; Ajzen và Fishbein, 1975).
Thuyết hành vi dự định (TPB) cho rằng có ba yếu tố tác động đến ý định hành vi bao gồm: thái độ đối với hành vi, nhận thức kiểm soát hành vi và tiêu chuẩn chủ quan. Theo mô hình lý thuyết này, ý định thực hiện hành vi là sự kết hợp giữa thái độ đối với hành vi, chuẩn chủ quan và nhận thức kiểm soát hành vi. Thái độ đối với hành vi, chuẩn chủ quan càng tích cực, nhận thức kiểm soát hành vi càng cao thì ý định thực hiện hành vi sẽ càng mạnh mẽ. Đồng thời, kiểm soát hành vi thực tế càng cao, cá nhân càng có xu hướng thực hiện ý định hành vi khi có cơ hội.2 Mô hình Lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) Nguồn: Ajzen, 1991 7 2.3 Mô hình thuyết cấp bậc nhu cầu của Maslow Nhà khoa học xã hội nổi tiếng Maslow đã xây dựng học thuyết về nhu cầu của con người.
Lý thuyết của ông nhằm giải thích những nhu cầu nhất định của con người cần được đáp ứng như thế nào để một cá nhân hướng đến cuộc sống lành mạnh và có ích cả về thể chất lẫn tinh thần.3 Thang nhu cầu của Maslow Nguồn: Maslow, 1943 Maslow cho rằng ý định thực hiện hành vi của con người bắt nguồn từ nhu cầu và những nhu cầu của con người được sắp xếp theo một thứ tự ưu tiên từ thấp tới cao về tầm quan trọng. Những nhu cầu ở mức độ cao hơn sẽ không xuất hiện trừ khi những nhu cầu cơ bản này được thỏa mãn và những nhu cầu cơ bản này sẽ chế ngự, hối thúc, giục giã một người hành động khi nhu cầu cơ bản này chưa đạt được.3 Lược khảo một số nghiên cứu khoa học liên quan 2.1 Nghiên cứu ngoài nước 2.1 Nghiên cứu của Kaushal và Kumar (2016) Năm 2016, Kaushal và Kumar đã nghiên cứu về đề tài: “Các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu mua điện thoại thông minh: Một nghiên cứu về người tiêu dùng trẻ tuổi ở thành phố Lucknow” nhằm mục đích nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu mua điện thoại thông minh của người tiêu dùng. Dữ liệu được thu thập thông qua bảng câu hỏi có cấu trúc được phát triển từ các nghiên cứu trước đây, trên thang điểm Likert 7 điểm. Một mẫu gồm 159 người trả lời được chọn trong số các sinh viên và các chuyên gia trẻ sống tại thành phố Lucknow sử dụng kỹ thuật lấy mẫu phi lợi nhuận.
Nghiên cứu cũng tìm hiểu xem có bất kỳ sự khác biệt đáng kể nào không giữa phản ứng của nam và nữ đối với các yếu tố Lợi thế tương đối, Sự phụ thuộc, Khả năng tương thích, Sự thuận tiện, Tính năng sản phẩm, Giá cả, Tên thương hiệu và Ảnh hưởng xã hội ảnh hưởng chung đến nhu cầu mua điện thoại thông minh của người tiêu dùng.4 Mô hình của Kaushal và Kumar Nguồn: Kaushal và Kumar (2016) 9 Kết quả phân tích thống kê cho thấy rằng chỉ có Khả năng tương thích, Sự phụ thuộc và Ảnh hưởng xã hội là các yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến nhu cầu mua điện thoại thông minh của người tiêu dùng.2 Nghiên cứu của Rahim và cộng sự (2016) Năm 2016, Rahim và cộng sự đã nghiên cứu về đề tài: “Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua điện thoại thông minh của sinh viên đại học” nhằm mục đích điều tra các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua điện thoại thông minh của sinh viên các trường đại học ở Malaysia. Cụ thể, nghiên cứu này đã xem xét mối quan hệ giữa các tính năng của sản phẩm, tên thương hiệu, ảnh hưởng xã hội, sự hy sinh của sản phẩm và ý định mua điện thoại thông minh. Dữ liệu được thu thập từ 367 sinh viên tốt nghiệp từ UiM Kedah và phân tích. Theo đề xuất của tác giả có bốn yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua điện thoại thông minh là Tính năng sản phẩm, Tên thương hiệu, Ảnh hưởng xã hội, Chi phí đánh đổi.5 Mô hình đề xuất của Rahim và cộng sự Nguồn: Rahim và cộng sự (2016) Sau khi nghiên cứu, các tác giả đã kiểm tra mối quan hệ giữa các biến độc lập này phát hiện ra rằng ba giả thuyết có mối quan hệ tích cực là Tính năng sản phẩm, Tên thương hiệu, Chi phí đánh đổi còn yếu tố Ảnh hưởng xã hội không có mối quan hệ đáng kể đến Ý định mua điện thoại thông minh.
Nghiên cứu này kết luận rằng các Tính năng sản 10 phẩm, Tên thương hiệu và Chi phí đánh đổi có mối quan hệ tích cực đến Ý định mua điện thoại thông minh.3 Nghiên cứu của Wong (2019) Năm 2019, Wong đã nghiên cứu về đề tài: “Một nghiên cứu về ý định mua điện thoại thông minh của những năm 90 ở Hồng Kông” nhằm mục đích nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua điện thoại thông minh của những năm 90 trong Hồng Kông. Sau khi xem xét các tài liệu, nghiên cứu này đã chọn ba biến để nghiên cứu mối quan hệ giữa tên thương hiệu, giá cả và ảnh hưởng xã hội và ý định mua hàng. Một bảng câu hỏi trực tuyến đã được thông qua để thực hiện một nghiên cứu định lượng sau những năm 90 ở Hồng Kông. Nội dung của cuộc khảo sát bao gồm các yếu tố nhân khẩu học và câu hỏi dựa trên mỗi biến.
Theo đề xuất của tác giả có ba yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua điện thoại thông minh là Tên thương hiệu, Ảnh hưởng xã hội, Giá.6 Mô hình đề xuất của Wong Nguồn: Wong (2019) Kết quả của cuộc khảo sát cho thấy có hai giả thuyết ủng hộ nghiên cứu. Một là mối quan hệ giữa Tên thương hiệu và ý định mua và mối quan hệ khác là mối quan hệ giữa ảnh hưởng xã hội và ý định mua trong khi giá cả không phải là yếu tố đáng kể ảnh hưởng đến ý định mua.4 Nghiên cứu của RAI (2021) Năm 2021, RAI đã nghiên cứu về đề tài: “Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua điện thoại thông minh của người tiêu dùng ở Nepal” nhằm mục đích xác định các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua điện thoại thông minh tại thị trường Nepal. Bài nghiên cứu này đã sử dụng dữ liệu sơ cấp và bảng câu hỏi khảo sát theo thang điểm Likert 7 điểm. Dữ liệu chính đã được thu thập thông qua một bảng câu hỏi khảo sát có cấu trúc bằng cách sử dụng kỹ thuật lấy mẫu thuận tiện từ 294 người dùng điện thoại thông minh ở Thung lũng Kathmandu.
Theo đề xuất của tác giả có 3 yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua điện thoại thông minh là Tính cách thương hiệu, Yếu tố thuộc tính, Yếu tố giá.7 Mô hình đề xuất của RAI Nguồn: RAI (2021) Kết quả phân tích đường hồi quy cho thấy Tính cách thương hiệu không có ảnh hưởng đáng kể đến ý định mua điện thoại thông minh. Yếu tố thuộc tính và Yếu tố giá có ảnh hưởng đáng kể đến ý định mua điện thoại thông minh của người tiêu dùng ở Nepal.2 Nghiên cứu trong nước 2.1 Nghiên cứu của Nguyễn Thị Nga (2021) Năm 2021, Nguyễn Thị Nga đã thực hiện đề tài: “Các nhân tố ảnh hưởng đến ý định mua đồng hồ thông minh của người tiêu dùng Nha Trang bằng việc vận dụng lý thuyết hành vi dự định mở rộng” nhằm mục đích vận dụng mô hình lý thuyết hành vi dự định mở rộng bằng việc tích hợp thêm hai biến số gồm: thiết kế thẩm mỹ và cảm nhận giá cả bên cạnh 12 các biến số trong mô hình lý thuyết hành vi dự định gốc, cụ thể: thái độ đối với việc mua đồng hồ thông minh, kiểm soát hành vi cảm nhận và chuẩn mực chủ quan để giải thích ý định mua đồng hồ thông minh của người tiêu dùng tại thành phố Nha Trang. Phương pháp mô hình phương trình cấu trúc dựa trên kỹ thuật phân tích bình phương tối thiểu bán phần (PLS-SEM) được tác giả sử dụng trong nghiên cứu này để kiểm tra độ tin cậy, độ giá trị các thang đo trên mẫu khảo sát gồm 200 người tiêu dùng tại Nha Trang.