BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC LẠC HỒNG ---------------------------------------- NGUYỄN ĐỨC THUẬN CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN KẾT QUẢ XUẤT KHẨU CỦA CÁC DOANH NGHIỆP RAU QUẢ TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH Đồng Nai – Năm 2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC LẠC HỒNG ---------------------------------------- NGUYỄN ĐỨC THUẬN CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN KẾT QUẢ XUẤT KHẨU CỦA CÁC DOANH NGHIỆP RAU QUẢ TẠI VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH MÃ SỐ: 9340101 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TRẦN ANH MINH TS. NGUYỄN VĂN NAM Đồng Nai – Năm 2020 luan an i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ “Các yếu tố tác động đến kết quả xuất khẩu của các doanh nghiệp rau quả tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu của tác giả. Các số liệu và tài liệu trong luận án là trung thực và chƣa đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào.
Tất cả những tham khảo và kế thừa đều đƣợc trích dẫn và tham chiếu đầy đủ. Tác giả NGUYỄN ĐỨC THUẬN luan an ii LỜI CẢM ƠN Trƣớc hết, tác giả xin chân thành cảm ơn Ban giám giệu, Giảng viên, Cán bộ và Nhân viên của hai Trƣờng Đại học Lạc Hồng, Trƣờng Đại học Tài Chính- Marketing đã tạo mọi điều kiện cho tác giả, để tác giả hoàn thành luận án này. Đặc biệt, tác giả xin chân thành cảm ơn Tiến sĩ Trần Anh Minh, là giảng viên hƣớng dẫn thứ nhất của tác giả, ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn và định hƣớng cho tác giả thực hiện công trình nghiên cứu này. Thầy là ngƣời dạy cho tác giả sự nghiêm túc trong khoa học, bên cạnh đó, Thầy cũng luôn động viên và ủng hộ tác giả trong quá trình nghiên cứu.
Kế đó, tác giả xin cảm ơn Tiến sĩ Nguyễn Văn Nam, là giảng viên hƣớng dẫn thứ 2 của tác giả, ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn, ủng hộ và động viên cho tác giả thực hiện công trình nghiên cứu này. Tác giả xin cảm ơn tất cả thầy cô trong Trƣờng, cũng nhƣ ngoài Trƣờng đã giảng dạy, hƣớng dẫn hay giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập và nghiên cứu luận án. Tác giả cũng xin cảm ơn các doanh nghiệp đã tạo điều kiện về thời gian, cũng nhƣ điều kiện làm việc để tôi có số liệu, khảo sát và viết bài trong thời gian làm luận án này. Cuối cùng, tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến gia đình, ngƣời thân và bạn bè, luôn bên cạnh động viên và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.
Tác giả NGUYỄN ĐỨC THUẬN luan an iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC HÌNH VÀ SƠ ĐỒ.ix CHƢƠNG 1TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU .1 BỐI CẢNH NGHIÊN CỨU .1 Bối cảnh nghiên cứu về thực tiễn .2 Bối cảnh nghiên cứu về lý thuyết .2 MỤC TIÊU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU .1 Mục tiêu của luận án: .2 Các câu hỏi nghiên cứu: .3 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN .1 Đối tƣợng nghiên cứu:.2 Phạm vi nghiên cứu của luận án .4 PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Về phƣơng pháp luận (Methodology): .2 Về phƣơng pháp và công cụ xử lý thông tin (Method/Tools): .5 ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN .1 Đóng góp về học thuật: .2 Đóng góp về thực tiễn: .6 KẾT CẤU CỦA LUẬN ÁN .11 TÓM TẮT CHƢƠNG 1 .12 CHƢƠNG 2CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .1 LÝ THUYẾT NỀN VỀ XUẤT KHẨU .1 Lý thuyết về lợi thế tuyệt đối của Adam Smith .13 luan an iv 2.2 Lý thuyết về lợi thế so sánh của David Ricardo.3 Lý thuyết Heckscher – Ohlin.4 Lý thuyết về lợi thế cạnh tranh của Michael Porter.
Lý thuyết thể chế mới .6 Lý thuyết nguồn lực .7 Lý thuyết tổ chức ngành.8 Lý thuyết mạng lƣới xã hội (social network theory) .2 LÝ THUYẾT VỀ KẾT QUẢ XUẤT KHẨU .1 Khái niệm về kết quả xuất khẩu .2 Phƣơng pháp đo lƣờng .3 Mô hình lý thuyết về các yếu tố tác động đến kết quả xuất khẩu .3 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VỀ KẾT QUẢ XUẤT KHẨU.1 Nghiên cứu ngoài nƣớc .2 Các nghiên cứu trong nƣớc .4 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT .45 TÓM TẮT CHƢƠNG 2 .52 CHƢƠNG 3THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU .1 QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU .1 Giới thiệu về chƣơng trình nghiên cứu .2 Quy trình nghiên cứu .2 NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH .1 Thiết kế nghiên cứu định tính.2 Kết quả nghiên cứu định tínhVề điều chỉnh mô hình nghiên cứu.3 NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƢỢNG SƠ BỘ .1 Thiết kế nghiên cứu định lƣợng sơ bộ:.2 Kết quả nghiên cứu định lƣợng sơ bộ: .4 NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƢỢNG CHÍNH THỨC .1Đối tƣợng khảo sát .2Mẫu nghiên cứu và phƣơng pháp lấy mẫu .3 Kỹ thuật xử lý dữ liệu .77 TÓM TẮT CHƢƠNG 3 .79 CHƢƠNG 4KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 MẪU NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC .1 Đối tƣợng khảo sát: .2 Mẫu nghiên cứu và phƣơng pháp lấy mẫu: .2 KẾT QUẢ THỐNG KÊ MÔ TẢ MẪU NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC. KẾT QUẢ PHÂN TÍCH ĐỘ TIN CẬY CỦA CÁC THANG ĐO .1 Thang đo Kết quả xuất khẩu.2 Thang đo Chiến lƣợc marketing xuất khẩu .3 Thang đo đặc điểm và năng lực quản lý doanh nghiệp .4 Thang đo Đặc điểm ngành.5 Thang đo Đặc điểm quản lý.6 Thang đo Thị trƣờng trong nƣớc .7 Thang đo Thị trƣờng nƣớc ngoài .8 Thang đo Vai trò của hiệp hội .4KẾT QUẢ PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHÁM PHÁ .5 KẾT QUẢ PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHẲNG ĐỊNH .6KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU .7THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .96 TÓM TẮT CHƢƠNG 4 .99 CHƢƠNG 5KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý NGHIÊN CỨU .2 Hàm ý quản trị .3 ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI .1 Về ý nghĩa khoa học: .115 luan an vi 5.2 Về ý nghĩa thực tiễn .4 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO .116 TÀI LIỆU THAM KHẢO. ii PHỤ LỤC 1 DÀN BÀI THẢO LUẬN NHÓM .x PHỤ LỤC 2 DANH SÁCH THẢO LUẬN NHÓM .xv PHỤ LỤC 3 BẢNG CÂU HỎI ĐỊNH LƢỢNG SƠ BỘ .xvi PHỤ LỤC 4 BẢNG CÂU HỎI ĐỊNH LƢỢNG CHÍNH THỨC .xix PHỤ LỤC 5 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. xxii luan an vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam và các nƣớc ASEAN .2 Tỷ lệ xuất khẩu so với GDP .3 Danh sách các quốc gia là thị trƣờng xuất khẩu chính của Việt Nam .1Tổng hợp các mô hình lý thuyết về kết quả xuất khẩu .2 Bảng tổng hợp các nghiên cứu liên quan .1Kết quả nghiên cứu định tính.2 Kết quả phân tích độ tin cậy của thang đo Kết quả xuất khẩu .3 Kết quả phân tích độ tin cậy của thang đo Chiến lƣợc marketing xuất khẩu .4 Kết quả phân tích độ tin cậy của thang đo Đặc điểm và năng lực quản lý doanh nghiệp .5 Kết quả phân tích độ tin cậy của thang đo Đặc điểm ngành .6 Kết quả phân tích độ tin cậy của thang đo Đặc điểm quản lý .7 Kết quả phân tích độ tin cậy của thang đo Thị trƣờng trong nƣớc .9 Kết quả phân tích độ tin cậy của thang đo Vai trò của hiệp hội .10 Kết quả EFA các yếu tố tác động đến kết quả xuất khẩu .12 Bảng tổng hợp thang đo (bảng hỏi) dùng cho nghiên cứu chính thức .13Tổng hợp các chỉ số đánh giá mức độ phù hợp của mô hình CFA với dữ liệu thị trƣờng .1 Kết quả thống kê mô tả loại hình doanh nghiệp .2 Kết quả thống kê mô tả quy mô doanh nghiệp .7 Kết quả phân tích độ tin cậy của thang đo Đặc điểm quản lý .8 Kết quả phân tích độ tin cậy của thang đo Thị trƣờng trong nƣớc .9 Kết quả phân tích độ tin cậy của thang đo Thị trƣờng nƣớc ngoài .86 luan an viii Bảng 4.
Kết quả kiểm định Barlett và KMO. Kết quả tổng phƣơng sai trích.12 Kết quả ma trận xoay nhân tố .13 Kết quả kiểm định độ tin cậy tổng hợp, và phƣơng sai trích.13 Kết quả kiểm định giá trị phân biệt của các khái niệm nghiên cứu.14 Kết quả kiểm định các giả thuyết nghiên cứu .1 Kết quả thống kê mô tả thang đo Kết quả xuất khẩu.2 Kết quả thống kê mô tả thang đo Chiến lƣợc marketing xuất khẩu .3 Kết quả thống kê mô tả thang đo Đặc điểm và năng lực của doanh nghiệp .4 Kết quả thống kê mô tả biến quan sát Đặc điểm ngành .5 Kết quả thống kê mô tả biến quan sát Đặc điểm quản lý .6 Kết quả thống kê mô tả biến quan sát Đặc điểm thị trƣờng nƣớc ngoài .7 Kết quả thống kê mô tả biến quan sát Đặc điểm thị trƣờng trong nƣớc.8 Kết quả thống kê mô tả biến quan sát Hiệp hội .110 luan an ix DANH MỤC HÌNH VÀ SƠ ĐỒ Hình 2.1 Mô hình nghiên cứu của tác giả Madsen (1987) .2 Mô hình nghiên cứu của tác giả Aaby và Slater (1989) .3 Mô hình nghiên cứu của tác giả Gemünden (1991) .4 Mô hình nghiên cứu của tác giả Zou và Stan (1998) .5 Mô hình nghiên cứu của tác giả Katsikeasvà cộng sự (2000) .6 Mô hình nghiên cứu của tác giả Leonidou và cộng sự(2002).7 Mô hình nghiên cứu của tác giả Sousa và cộng sự (2008) .8 Mô hình nghiên cứu của Moghaddam và cộng sự (2012) .9 Mô hình nghiên cứu của tác giả Chen và cộng sự (2016).10 Mô hình nghiên cứu đề xuất .1 Các phƣơng pháp chọn mẫu .9 Kết quả kiểm định giá trị phân biệt giữa các khái niệm nghiên cứu .10 Kết quả kiểm định mô hình nghiên cứu .1 Quy trình nghiên cứu. 55 luan an 1 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU GIỚI THIỆU Chƣơng này, tác giả giới thiệu tổng quan về luận án nghiên cứu bao gồm: bối cảnh nghiên cứu thực tiễn, bối cảnh lý thuyết; mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu, phƣơng pháp nghiên cứu bao gồm nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lƣợng, đóng góp về học thuật và đóng góp về thực tiễn của luận án và kết cấu của luận án.1 BỐI CẢNH NGHIÊN CỨU 1.1 Bối cảnh nghiên cứu về thực tiễn Trong những năm qua, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam đã có những đóng góp quan trọng vào tăng trƣởng kinh tế bên cạnh các yếu tố tiêu dùng, đầu tƣ và nhập khẩu. Tăng trƣởng xuất khẩu cao và tƣơng đối ổn định trong nhiều năm đã góp phần ổn định kinh tế vĩ mô nhƣ hạn chế nhập siêu, cân bằng cán cân thanh toán quốc tế và tăng dự trữ ngoại tệ.
Phát triển xuất khẩu đã góp phần tạo thêm việc làm, tăng thu nhập, xóa đói giảm nghèo, nhất là đối với khu vực nông thôn.