Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tham gia hợp tác marketing của nông dân đối với thực phẩm rau quả

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tham gia hợp tác marketing của nông dân đối với thực, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: TS. Bùi Văn Quang
• Trường học: Đại Học Công Nghiệp Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Tham Gia Hợp Tác Marketing Của Nông Dân Đối Với Thực Phẩm Rau Quả
• Loại tài liệu: báo cáo nghiên cứu
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• 1. PHẦN I: THÔNG TIN CHUNG
• 1.1. Thông tin tổng quát
• 1.2. Kết quả nghiên cứu
• 1.2.1. Đặt vấn đề
• 1.2.2. Mục tiêu
• 1.2.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.2.4. Tổng kết về kết quả nghiên cứu
• 1.2.5. Đánh giá các kết quả đã đạt được và kết luận
• 1.2.6. Tóm tắt kết quả (tiếng Việt và tiếng Anh)
• 1.3. Sản phẩm đề tài, công bố và kết quả đào tạo
• 1.4. Tình hình sử dụng kinh phí
• 1.5. Kiến nghị (về phát triển các kết quả nghiên cứu của đề tài)

Tóm tắt

I. Tổng quan về hợp tác marketing của nông dân trong ngành rau quả

Hợp tác marketing trong ngành rau quả đang trở thành một yếu tố quan trọng giúp nông dân nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Sự thay đổi trong nhu cầu tiêu dùng và áp lực từ thị trường đã thúc đẩy nông dân tìm kiếm các hình thức hợp tác để tối ưu hóa quy trình sản xuất và phân phối. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tham gia hợp tác marketing của nông dân, từ đó đưa ra những giải pháp thiết thực.

1.1. Định nghĩa hợp tác marketing trong ngành rau quả

Hợp tác marketing là quá trình mà nông dân cùng nhau hợp tác để tối ưu hóa việc sản xuất và tiêu thụ sản phẩm rau quả. Điều này bao gồm việc chia sẻ thông tin, nguồn lực và kinh nghiệm để đạt được lợi ích chung.

1.2. Tầm quan trọng của hợp tác marketing đối với nông dân

Hợp tác marketing giúp nông dân giảm chi phí sản xuất, tăng khả năng tiếp cận thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm. Điều này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

II. Những thách thức trong hợp tác marketing của nông dân

Mặc dù hợp tác marketing mang lại nhiều lợi ích, nhưng nông dân vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu thông tin, cơ sở hạ tầng kém và sự lỏng lẻo trong mối liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp là những rào cản lớn.

2.1. Thiếu thông tin và kiến thức về thị trường

Nhiều nông dân không có đủ thông tin về nhu cầu thị trường và xu hướng tiêu dùng, dẫn đến việc sản xuất không phù hợp với nhu cầu thực tế.

2.2. Cơ sở hạ tầng yếu kém ảnh hưởng đến hợp tác

Cơ sở hạ tầng không phát triển, như đường giao thông và hệ thống tưới tiêu, làm giảm khả năng tiếp cận thị trường và tăng chi phí sản xuất cho nông dân.

III. Phương pháp tăng cường hợp tác marketing cho nông dân

Để nâng cao hiệu quả hợp tác marketing, cần áp dụng các phương pháp cụ thể nhằm giải quyết các vấn đề hiện tại. Các giải pháp này bao gồm việc cải thiện thông tin, hỗ trợ kỹ thuật và xây dựng mối liên kết bền vững.

3.1. Cải thiện thông tin và truyền thông

Cần thiết lập các kênh thông tin hiệu quả để nông dân có thể tiếp cận thông tin về thị trường, giá cả và xu hướng tiêu dùng.

3.2. Hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo cho nông dân

Cung cấp các khóa đào tạo về kỹ thuật sản xuất và marketing sẽ giúp nông dân nâng cao năng lực và tự tin hơn trong việc tham gia hợp tác.

IV. Ứng dụng thực tiễn của hợp tác marketing trong ngành rau quả

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng hợp tác marketing trong ngành rau quả đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nông dân đã có thể tăng sản lượng và chất lượng sản phẩm, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong sản xuất.

4.1. Các mô hình hợp tác thành công

Một số mô hình hợp tác marketing đã thành công trong việc kết nối nông dân với doanh nghiệp, giúp nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.

4.2. Kết quả nghiên cứu từ thực địa

Kết quả từ các cuộc khảo sát cho thấy nông dân tham gia hợp tác marketing có thu nhập cao hơn và ổn định hơn so với những người không tham gia.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của hợp tác marketing

Hợp tác marketing trong ngành rau quả có tiềm năng lớn để phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng và doanh nghiệp để tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Các chính sách cần được xây dựng để hỗ trợ nông dân trong việc tham gia hợp tác marketing, bao gồm việc cung cấp thông tin, đào tạo và hỗ trợ tài chính.

5.2. Tương lai của hợp tác marketing trong ngành rau quả

Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao, hợp tác marketing sẽ trở thành một yếu tố không thể thiếu trong ngành rau quả.

Nội dung chính

Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Ý Định Tham Gia Hợp Tác Marketing Của Nông Dân Đối Với Thực Phẩm Rau Quả

---

Tóm tắt nghiên cứu (Research Summary)

• Câu hỏi nghiên cứu chính (Main Research Question): Những nhân tố nào thúc đẩy hoặc cản trở ý định tham gia hợp tác marketing của các hộ nông dân trồng rau quả quy mô vừa và nhỏ tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), và mức độ tác động của từng nhân tố ra sao?
• Phương pháp nghiên cứu (Methodology Snapshot): Nghiên cứu phối hợp phương pháp định tính (phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm với 14 nông dân, 2 nhà quản lý hợp tác xã, 4 chuyên gia) và phương pháp định lượng với mẫu khảo sát thực tế gồm 228 hộ nông dân hợp lệ tại hai vùng trọng điểm sản xuất rau quả là Tiền Giang và Long An. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS 20.0 qua kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), hồi quy tuyến tính bội và kiểm định ANOVA.
• Phát hiện chính (Key Findings): Bốn yếu tố tác động tích cực có ý nghĩa thống kê đến ý định hợp tác marketing được xếp theo thứ tự giảm dần: Hỗ trợ nhận diện ($\beta = 0.237$), Hỗ trợ sản xuất ($\beta = 0.191$), Lợi ích kinh tế đầu ra ($\beta = 0.160$), và Hoạt động quản lý ($\beta = 0.091$). Đáng chú ý, yếu tố Ảnh hưởng xã hội ($\beta = 0.070, p > 0.05$) không có tác động đáng kể đến quyết định của nông dân.
• Hàm ý thực tiễn (Implications): Nghiên cứu chỉ ra rằng để giải quyết triệt để bài toán “được mùa mất giá” và thúc đẩy chuyển đổi sang nông nghiệp sạch, các bên liên quan cần tập trung vào việc xây dựng bộ nhận diện thương hiệu, chuẩn hóa truy xuất nguồn gốc nông sản, chuyển giao kỹ thuật canh tác an toàn và chuyên nghiệp hóa năng lực điều hành thị trường của ban quản lý hợp tác xã.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (Context & Significance)

1. Thực trạng tri thức và bối cảnh thị trường (Current State of Knowledge)

Tại Việt Nam, sự gia tăng nhanh chóng về mức thu nhập cùng nhận thức về sức khỏe cộng đồng đã thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ thực phẩm an toàn, rau quả đạt chuẩn VietGAP/GlobalGAP có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Tuy nhiên, ngành nông nghiệp nước ta vẫn đối mặt với thực trạng canh tác manh mún, lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, gây ô nhiễm môi trường và đe dọa an toàn vệ sinh thực phẩm. Mặc dù cả nước đã hình thành hàng nghìn chuỗi liên kết sản xuất nông nghiệp (trong đó ĐBSCL chiếm hơn 73% diện tích cánh đồng lớn), phần lớn diện tích còn lại vẫn sản xuất theo tập quán truyền thống tự phát.

                  THỰC TRẠNG CHUỖI NÔNG SẢN RAU QUẢ
               KHOẢNG TRỐNG: THIẾU HỢP TÁC MARKETING
               • Nông dân tự lo đầu ra
               • Giá bán không bù đắp được chi phí
               • Liên kết lỏng lẻo, dễ bẻ kèo

2. Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap Identified)

Phần lớn các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam chỉ dừng lại ở góc độ liên kết sản xuất thuần túy hoặc sản xuất theo hợp đồng thu mua cố định (Contract Farming). Các mô hình này thường đặt nông dân ở thế bị động, phụ thuộc hoàn toàn vào doanh nghiệp bao tiêu hoặc thương lái trung gian. Khái niệm “Hợp tác marketing” (Marketing Cooperation) – nơi các hộ nông dân chủ động liên kết, xây dựng thương hiệu chung, tự định vị sản phẩm và đàm phán trực tiếp với các kênh phân phối hiện đại – vẫn là một khoảng trống học thuật lớn ở các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam.

3. Tính cấp thiết và giá trị ứng dụng (Timeliness & Relevance)

Nghiên cứu mang tính thời sự cao khi thị trường bán lẻ hiện đại (hệ thống siêu thị, chuỗi cửa hàng tiện lợi WinMart, Bách Hóa Xanh...) đòi hỏi tiêu chuẩn khắt khe về nhãn mác, bao bì và mã vùng trồng. Việc tìm hiểu động cơ tâm lý và rào cản hành vi của nông dân giúp giải quyết nghịch lý: giá bán rau an toàn không chênh lệch nhiều so với rau thường, trong khi chi phí sản xuất cao, dẫn đến tình trạng nông dân nản lòng và phá vỡ hợp đồng liên kết.

---

Phương pháp luận và cách tiếp cận (Methodology & Approach)

Nghiên cứu được thiết kế bài bản theo quy trình hỗn hợp hai giai đoạn (Mixed-Method Approach), kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và giá trị đại diện.

       QUY TRÌNH THỰC HIỆN NGHIÊN CỨU

1. Thiết kế nghiên cứu và khung lý thuyết (Research Design)

Nghiên cứu mở rộng từ Thuyết Hành vi có Kế hoạch (Theory of Planned Behavior – TPB) của Ajzen (1991) kết hợp với Thuyết Hành động Hợp lý (TRA). Mô hình bao gồm 5 nhóm nhân tố độc lập giả định tác động đến Biến phụ thuộc (Ý định tham gia hợp tác marketing - YD):

1. Lợi ích kinh tế đầu ra (LI)
2. Hỗ trợ nhận diện (ND)
3. Hoạt động quản lý (QL)
4. Ảnh hưởng xã hội (AH)
5. Hỗ trợ sản xuất (SX)

2. Thu thập dữ liệu và cỡ mẫu (Data Collection & Sampling)

• Khảo sát định tính: Phỏng vấn 20 đối tượng nhằm điều chỉnh thang đo sơ bộ phù hợp với văn hóa canh tác địa phương.
• Khảo sát định lượng: Thu thập mẫu tại các hợp tác xã sản xuất rau quả tại hai tỉnh Long An và Tiền Giang – trung tâm cung ứng rau quả lớn nhất ĐBSCL.
• Quy mô mẫu: Theo nguyên tắc Hair et al. (2013), cỡ mẫu tối thiểu cần gấp 5 lần số biến quan sát ($5 \times 26 = 130$ mẫu). Nhóm tác giả đã phát ra 270 bảng câu hỏi, thu về 242 bảng; sau bước sàng lọc làm sạch dữ liệu, còn lại 228 mẫu hợp lệ đưa vào phân tích chính thức.

3. Kỹ thuật phân tích, độ tin cậy và giá trị (Validity & Reliability)

• Kiểm định Cronbach’s Alpha: Tất cả các thang đo đều đạt hệ số tin cậy cao ($\alpha \ge 0.706$ đến $0.894$), hệ số tương quan biến - tổng đều lớn hơn $0.30$, chứng minh tính nhất quán nội tại hoàn hảo.
• Phân tích EFA: Sử dụng phép trích Principal Components với phép quay Varimax. Kết quả cho thấy hệ số KMO đạt yêu cầu ($> 0.5$), kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê ($p < 0.001$), phương sai trích lũy đạt chuẩn.
• Phân tích hồi quy & ANOVA: Kiểm tra đa cộng tuyến (VIF), kiểm định độ phù hợp của mô hình và phân tích phương sai nhằm kiểm chứng các giả thuyết khoa học.

---

Phát hiện chính của nghiên cứu (Key Findings)

Dựa trên kết quả hồi quy tuyến tính bội, mô hình nghiên cứu đã giải thích rõ nét các động lực hình thành ý định hợp tác marketing của người nông dân.

Nhân tố tác động	Hệ số chuẩn hóa ($\beta$)	Mức ý nghĩa ($p$-value)	Kết luận giả thuyết	Mức độ quan trọng
Hỗ trợ nhận diện (ND)	0.237	0.000	Chấp nhận (H2)	Hạng 1 (Mạnh nhất)
Hỗ trợ sản xuất (SX)	0.191	0.000	Chấp nhận (H5)	Hạng 2
Lợi ích kinh tế đầu ra (LI)	0.160	0.000	Chấp nhận (H1)	Hạng 3
Hoạt động quản lý (QL)	0.091	0.038	Chấp nhận (H3)	Hạng 4
Ảnh hưởng xã hội (AH)	0.070	0.174	Bác bỏ (H4)	Không có ý nghĩa

                       MÔ HÌNH KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM

1. Hỗ trợ nhận diện thương hiệu là động lực hàng đầu ($\beta = 0.237$)

Hỗ trợ nhận diện bao gồm thiết kế logo, bao bì nhãn mác, hỗ trợ chứng nhận chỉ dẫn địa lý và mã QR truy xuất nguồn gốc. Nông dân nhận thức rõ rằng nông sản sạch nếu không có dấu hiệu nhận biết thì sẽ bị đánh đồng với nông sản thường trôi nổi trên thị trường, dẫn đến tình trạng bị tiểu thương ép giá.

2. Hỗ trợ kỹ thuật sản xuất giữ vai trò nền tảng ($\beta = 0.191$)

Việc chuyển giao công nghệ sinh học, giống chất lượng cao, quy trình phòng trừ sâu bệnh sinh học và hỗ trợ kỹ thuật thu hoạch/bảo quản giúp giảm tỷ lệ hư hao, nâng cao năng suất và hạ giá thành đơn vị sản phẩm.

3. Đảm bảo lợi ích kinh tế đầu ra là điều kiện tiên quyết ($\beta = 0.160$)

Nông dân kỳ vọng việc tham gia hợp tác marketing sẽ giúp họ chủ động tập hợp sản lượng lớn, đàm phán giá tốt hơn với siêu thị, giảm chi phí trung gian và thoát khỏi sự phụ thuộc vào thương lái nhỏ lẻ.

4. Năng lực điều hành của ban quản lý tạo dựng niềm tin dài hạn ($\beta = 0.091$)

Tính minh bạch về tài chính, uy tín của người đứng đầu và kỹ năng xúc tiến thương mại của ban quản lý hợp tác xã là yếu tố cốt lõi giữ chân các thành viên liên kết lâu dài.

5. Phát hiện bất ngờ: Sự độc lập trước "Ảnh hưởng xã hội"

Trái ngược với nhiều nghiên cứu quốc tế (như tại Thái Lan của Pattana Jierwiriyapant et al., 2012), yếu tố chuẩn chủ quan/ảnh hưởng xã hội (sự khuyên nhủ của gia đình, bạn bè, hàng xóm hay vận động từ chính quyền) không tác động có ý nghĩa thống kê đến ý định của nông dân Việt Nam.

[!NOTE] Lý giải thực tiễn: Do từng trải qua nhiều thất bại từ mô hình hợp tác xã kiểu cũ thời bao cấp hoặc chứng kiến các chuỗi liên kết "gãy gánh", nông dân ĐBSCL ngày nay có tư duy kinh tế rất thực tế. Họ chỉ đưa ra quyết định khi nhìn thấy năng lực xây dựng thị trường, hỗ trợ kỹ thuật rõ ràng và hiệu quả kinh tế cụ thể, chứ không hành động theo tâm lý đám đông hay lời kêu gọi hình thức.

---

Đóng góp khoa học và giá trị thực tiễn (Research Contributions)

                       ĐÓNG GÓP TOÀN DIỆN CỦA ĐỀ TÀI

1. Đóng góp về mặt lý thuyết (Theoretical Contributions)

• Mở rộng phạm vi ứng dụng của Lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) trong lĩnh vực kinh tế nông nghiệp tại các quốc gia đang phát triển.
• Chứng minh vai trò quan trọng của năng lực tiếp thị nông sản (Product Identity & Labeling Support) như một biến độc lập then chốt trong cấu trúc nhận thức hành vi của nông dân.
• Cung cấp bằng chứng thực nghiệm phản biện về giới hạn của "Chuẩn chủ quan" trong các quyết định kinh doanh mang tính rủi ro tài chính cao của nông hộ.

2. Đóng góp về mặt phương pháp luận (Methodological Innovations)

• Xây dựng và chuẩn hóa thành công bộ thang đo Likert 5 điểm gồm 26 biến quan sát được bản địa hóa sát với thực tế sản xuất rau quả tại Việt Nam, đạt độ tin cậy và giá trị hội tụ cao, tạo tiền đề tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

3. Hàm ý quản trị và chính sách (Practical & Policy Implications)

• Đối với Viện nghiên cứu và Trường Đại học: Chuyển giao các bộ nhận diện thương hiệu mẫu, chuẩn hóa bao bì, hỗ trợ giải pháp công nghệ truy xuất nguồn gốc số (Blockchain QR code) cho các vùng chuyên canh rau quả.
• Đối với Hợp tác xã: Tái cấu trúc bộ máy quản lý, tách bạch giữa quản trị sản xuất và quản trị marketing; chủ động tiếp cận các hệ thống bán lẻ hiện đại (Modern Trade) để ký kết hợp đồng cung ứng dài hạn.
• Đối với Cơ quan quản lý nhà nước: Đổi mới chính sách khuyến nông từ "hỗ trợ kỹ thuật sản xuất đơn thuần" sang "hỗ trợ toàn diện chuỗi giá trị và xúc tiến thương mại nông sản".

---

Đối tượng thụ hưởng và ứng dụng (Target Audience & Benefits)

Nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn đa chiều cho nhiều nhóm đối tượng trong hệ sinh thái nông nghiệp:

• Nhà nghiên cứu học thuật (Academic Researchers): Tài liệu tham khảo giá trị về kinh tế nông nghiệp, hành vi nông hộ, marketing chuỗi cung ứng thực phẩm tại các thị trường mới nổi.
• Ban quản trị Hợp tác xã & Tổ hợp tác nông nghiệp: Khung định hướng thực tế để xây dựng chiến lược thu hút xã viên, thiết lập quy chế minh bạch và tổ chức bộ phận tiếp thị nông sản chuyên nghiệp.
• Doanh nghiệp bán lẻ và chế biến thực phẩm: Cơ sở để thấu hiểu tâm tư, kỳ vọng của nông dân, từ đó thiết kế các chính sách liên kết thu mua bền vững, giảm thiểu rủi ro bẻ cọc phá vỡ hợp đồng.
• Nhà hoạch định chính sách (Sở NN&PTNT, Sở Công Thương): Căn cứ khoa học chuẩn xác để phân bổ ngân sách hỗ trợ xúc tiến thương mại, cấp mã số vùng trồng và chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng.

---

Câu hỏi thường gặp (Frequently Asked Questions - FAQ)

1. Yếu tố nào thúc đẩy mạnh nhất ý định tham gia hợp tác marketing của nông dân?

Hỗ trợ nhận diện thương hiệu ($\beta = 0.237, p = 0.000$) là yếu tố có tác động mạnh nhất. Người nông dân mong muốn sản phẩm rau quả sạch của mình có tem nhãn, logo, bao bì và chứng nhận xuất xứ rõ ràng để tạo sự khác biệt, thâm nhập vào các kênh phân phối hiện đại và bán được giá cao hơn.

2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài có điểm gì nổi bật?

Nghiên cứu sử dụng quy trình hỗn hợp định tính - định lượng bài bản. Bộ thang đo được hiệu chỉnh trực tiếp từ 20 chuyên gia, nhà quản trị và nông dân bản địa trước khi khảo sát thực địa 228 hộ tại hai vùng sản xuất trọng điểm Tiền Giang và Long An, xử lý dữ liệu chặt chẽ qua Cronbach's Alpha, EFA, ANOVA và hồi quy tuyến tính trên SPSS 20.0.

3. Kết quả nghiên cứu có thể tổng quát hóa (Generalize) cho các vùng khác không?

Kết quả có độ tin cậy rất cao cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long và các khu vực có đặc tính kinh tế - xã hội tương đồng. Tuy nhiên, khi áp dụng cho miền Bắc hoặc miền Trung, cần điều chỉnh một số biến quan sát do sự khác biệt về quy mô sở hữu đất đai, tập quán canh tác và mức độ phát triển của hợp tác xã địa phương.

4. Đâu là bước tiếp theo cần triển khai cho hướng nghiên cứu này?

Các nghiên cứu tương lai nên mở rộng sang đối tượng doanh nghiệp phân phối, so sánh đối chứng giữa nhóm nông dân đã tham gia và chưa tham gia liên kết, đồng thời phân tích sâu các rào cản tài chính hoặc công nghệ gây đứt gãy chuỗi hợp tác marketing.

5. Nghiên cứu mang lại giải pháp thực tế gì cho bài toán "được mùa mất giá"?

Đề tài cung cấp giải pháp chuyển đổi từ hợp tác sản xuất bị động sang hợp tác marketing chủ động. Khi nông dân liên kết xây dựng thương hiệu chung, kiểm soát chất lượng đồng nhất và chủ động ký hợp đồng cung ứng dài hạn với các chuỗi siêu thị, họ sẽ giảm thiểu sự phụ thuộc vào thương lái trung gian và bình ổn giá bán.

---

Kết luận (Conclusion)

Đề tài nghiên cứu của TS. Bùi Văn Quang (Đại học Công nghiệp TP.HCM) đã giải quyết thành công bài toán thực tiễn về động lực liên kết tiêu thụ nông sản an toàn tại ĐBSCL. Bằng việc chứng minh vai trò then chốt của nhận diện thương hiệu, hỗ trợ kỹ thuật sản xuất, lợi ích kinh tế đầu ra và năng lực quản trị, công trình cung cấp cơ sở khoa học vững chắc để tái cơ cấu ngành rau quả theo hướng bền vững.

Hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc ứng dụng thương mại điện tử, số hóa chuỗi cung ứng nông sản và đánh giá hiệu quả kinh tế sau liên kết. Các nhà quản lý hợp tác xã, doanh nghiệp phân phối và cơ quan ban ngành hãy chủ động ứng dụng ngay các hàm ý quản trị từ nghiên cứu này để xây dựng chuỗi giá trị nông sản an toàn, gia tăng thu nhập cho nông dân và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Sự thay đổi nhu cầu thị trường về an toàn thực phẩm dẫn đến áp lực thay đổi phương thức sản xuất của các doanh nghiệp, các hộ gia đình trong nông nghiệp. Nhiều hình thức hợp tác, liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản theo chuỗi giá trị. Tình trạng người dân sử dụng thuốc trừ sâu và phân bón độc hại trong nông nghiệp còn phổ biến dẫn đến tình trạng gây ô nhiễm nguồn nước và thải ra một lượng lớn hóa chất nông nghiệp, các chất hữu cơ, dư lượng thuốc, trầm tích và chất thải độc hại. Trong những năm gần đây, người tiêu dùngViệt Nam chi tiêu vào thực phẩm an toàn, sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ ngày càng cao do sự gia tăng thu nhập, trình độ giáo dục được nâng cao.

Từ đó, việc liên kết trong sản xuất thực phẩm giúp người nông dân từng bước thay đổi tập quán trong sản xuất, kinh doanh từ nhỏ lẻ manh mún, lạc hậu sang sản xuất có tổ chức, áp dụng kiến thức khoa học - kỹ thuật. Thực tế, hoạt động liên kết sản xuất rau quả trong thời gian qua cũng bộc lộ những khó khăn như: Các hình thức liên kết trong sản xuất sản phẩm vẫn còn ở quy mô nhỏ; chi phí đầu ra sản phẩm tăng cao; sự liên kết giữa doanh nghiệp, nông dân còn lỏng lẻo; lợi ích và trách nhiệm của các bên chưa ổn định và dài hạn; nhiều nông dân chưa quen tuân thủ quy trình, tiêu chuẩn, chỉ quan tâm đến lợi ích trước mắt. Hơn nữa, các hình thức liên kết cũng chưa chú trọng đẩy mạnh các biện pháp giải quyết đầu ra cho rau quả trong cộng đồng. Bên cạnh đó, vai trò quản lý của hợp tác xã còn hạn chế nên việc giải quyết đầu ra để tiêu thụ rau quả còn gặp khó khăn.

Sự chênh lệch giá bán giữa rau quả an toàn và rau quả thường không đáng kể, trong khi đầu tư cho sản xuất rau quả an toàn cao hơn so với sản xuất thông thường nên không khuyến khích được người nông dân mạnh dạn đầu tư và mở rộng diện tích canh tác. Đồng thời, việc thiếu hợp tác marketing nên các hình thức liên kết sản xuất vẫn khó tìm các nhà trung gian để đưa sản phẩm vào hệ thống phân phối, bị ép 20 giá hoặc khó tìm kiếm các nhà xuất khẩu. Từ đó, việc xây dựng vùng nguyên liệu ổn định cũng như tạo dựng, duy trì mối liên kết với người dân không bền vững, tình trạng phá vỡ hợp đồng giữa người dân và doanh nghiệp hoặc hợp tác xã xảy ra. Hiện nay, có một số nghiên cứu về hợp tác của nông dân về sản phẩm nông nghiệp với những yếu tố liên quan như: cơ sở hạ tầng, sản phẩm, labeling, thông tin, hỗ trợ kỹ thuật, giao tiếp.

Tuy nhiên, hành động hợp tác marketing trong lĩnh vực thực phẩm vẫn là một chủ đề mới nổi trong tài liệu học thuật ở các nước mới nổi và đang phát triển như Việt Nam. Để đáp ứng nhu cầu nguyên liệu, khuyến khích nông dân tham gia trồng rau quả an toàn và có nguồn thu nhập ổn định cần phải liên kết hợp tác marketing để giải quyết đầu ra. Thông qua nghiên cứu nhằm đề xuất các doanh nghiệp, các cơ quan ban ngành, các viện nghiên cứu có giải pháp tăng cường các hình thức hợp tác marketing nhằm giải quyết tình trạng được mùa mất giá trong nông nghiệp, kích thích người dân sử dụng phương thức canh tác sản phẩm an toàn và tạo điều kiện sản phẩm rau quả tiêu thụ trên thị trường trong và ngoài nước thuận lợi hơn. Từ những phân tích nêu trên, nhóm tác giả lựa chọn đề tài: “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tham gia hợp tác marketing của nông dân đối với thực phẩm rau quả” cho nghiên cứu ca nhóm.2 Mục tiêu của đề tài c) Mục tiêu tổng quát.

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tham gia hợp tác marketing của các hộ nông dân vừa và nhỏ đối với sản phẩm rau quả. d) Mục tiêu cụ thể. (1) Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tham gia hợp tác marketing của nông dân đối với sản phẩm rau quả; (2) Đo lường mức độ quan trọng của các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tham gia hợp tác marketing của nông dân; (3) Đề xuất các hàm ý quản trị cho các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia hợp tác marketing của nông dân nhằm giải quyết đầu ra cho sản phẩm rau quả.3 Câu hỏi nghiên cứu - Những nhân tố nào ảnh hưởng đến đến ý định tham gia hợp tác marketing của các hộ nông dân vừa và nhỏ đối với sản phẩm rau quả? - Mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến ý định tham gia hợp tác marketing của nông dân? - Một số hàm ý quản trị nào giúp nâng cao ý định tham gia hợp tác marketing của nông dân? 1. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 1.

Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi nghiên cứu: Người nông dân tại Tiền Giang, Long An - Thời gian: Từ tháng 03/2021 đến tháng 03/2022 1. Đối tượng nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tham gia hợp tác marketing của các hộ nông dân vừa và nhỏ đối với sản phẩm rau quả. - Đối tượng khảo sát: Người nông dân sản xuất rau quả vừa và nhỏ tại 2 tỉnh Miền Tây: Tiền Giang và Long An.5 Phương pháp nghiên cứu Trong nghiên cứu này, Chúng tôi sử dụng chủ yếu 2 phương pháp nghiên cứu chính là phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp nghiên cứu định lượng: Phương pháp nghiên cứu định tính: Nghiên cứu mô hình được tham khảo các lý thuyết liên quan, các bài báo khoa học, tài liệu, các nghiên cứu đã được công bố trong và ngoài nước nhằm đưa ra mô hình nghiên cứu và thang đo nhằm thực hiện cho việc nghiên cứu sơ bộ của đề tài. Phương pháp nghiên cứu định lượng: Phương pháp này được sử dụng để kiểm định sự phù hợp của thang đo sơ bộ để đưa ra bảng khảo sát chính thức nhằm xác định mức độ tác 22 động của các yếu tố ảnh hưởng đến ý định hợp tác marketing của nông dân.

Việc kiểm định thang đo liên quan hệ số đáng tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích hồi quy và Anova dựa trên kết quả xử lý số liệu thống kê SPSS cũng được thực hiện.6 Ý nghĩa của bài nghiên cứu Hiện nay, có một số nghiên cứu về hợp tác của nông dân về sản phẩm nông nghiệp với những yếu tố liên quan như: cơ sở hạ tầng, sản phẩm, labeling, thông tin, hỗ trợ kỹ thuật, giao tiếp. Tuy nhiên, hành động hợp tác marketing trong lĩnh vực thực phẩm vẫn là một chủ đề mới nổi trong tài liệu học thuật ở các nước mới nổi và đang phát triển như Việt Nam. Để đáp ứng nhu cầu nguyên liệu, khuyến khích nông dân tham gia trồng rau quả an toàn và có nguồn thu nhập ổn định cần phải liên kết hợp tác marketing để giải quyết đầu ra. Thông qua nghiên cứu nhằm đề xuất các doanh nghiệp, các cơ quan ban ngành, các viện nghiên cứu có giải pháp tăng cường các hình thức hợp tác marketing nhằm giải quyết tình trạng được mùa mất giá trong nông nghiệp, kích thích người dân sử dụng phương thức canh tác sản phẩm an toàn và tạo điều kiện sản phẩm rau quả tiêu thụ trên thị trường trong và ngoài nước thuận lợi hơn.

Từ những phân tích nêu trên, nhóm tác giả lựa chọn đề tài: “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định tham gia hợp tác marketing của nông dân đối với thực phẩm rau quả” cho nghiên cứu cấp cơ sở.7 Bố cục đề tài Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, bố cục của đề tài nghiên cứu được xây dựng gồm 5 chương: Chương 1: Tổng quan đề tài nghiên cứu Giới thiệu tổng quan về hướng nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, mục tiêu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, bố cục của đề tài. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trước đây 23 Chương này giới thiệu các khái niệm, các lý thuyết về hành vi tiêu dùng, ý định mua, đồng thời tổng hợp và phân tích các nghiên cứu trước có liên quan, trên cơ sở đó đề xuất các giả thuyết và mô hình nghiên cứu. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương này thể hiện tiến trình nghiên cứu, thông tin được thu thập, mô hình nghiên cứu, thang đo, công cụ phân tích và kiểm định kết quả nghiên cứu. Chương 4: Phân tích kết quả nghiên cứu Chương này giới thiệu tổng quan về thực trạng sản xuất rau quả, phân tích dữ liệu và kiểm định kết quả nghiên cứu.

Chương 5: Kết luận và hàm ý quản trị Từ quá trình nghiên cứu và kết quả phân tích, các hàm ý quản trị được đề xuất nhằm cải thiện hợp tác marketing trong sản xuất rau quả. 24 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2. Các khái niệm cơ bản 2. Khái niệm về rau quả Rau quả được hiểu là những sản phẩm rau quả tươi (bao gồm tất cả các loại rau ăn: lá, thân, củ, hoa, quả, hạt, các loại nấm thực phẩm) được sản xuất, thu hoạch, sơ chế, bao gói, bảo quản theo quy định kỹ thuật; bảo đảm tồn dư về vi sinh vật, hóa chất độc hại dưới mức giới hạn tối đa cho phép.

Theo thông tư 59/2012/BNNPTNT đã mở rộng khái niệm rau an toàn với 3 tiêu chuẩn về sản xuất rau được công nhận an toàn tại Việt Nam bao gồm: Rau đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm; Rau được sản xuất theo quy trình được chứng nhận an toàn của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Rau đạt tiêu chuẩn quy trình VietGAP hoặc tương đương. Ngoài ra, những tiêu chuẩn để đánh giá rau quả an toàn là: Dư lượng chất bảo vệ thực vật; nguồn nước tưới; phòng ngừa sâu bệnh; thu hoạch và bảo quản, tuy nhiên Việt Nam hiện chưa có tiêu chuẩn này (Nguyễn Văn Cường và cộng sự, 2019).2 Khái niệm về ý định Theo Ajzen (1991), ý định là một tình huống tư duy bao gồm kinh nghiệm và hành vi cá nhân cho một mục đích cụ thể hoặc một hành vi nhất định. Ở khái niệm này cho thấy ý định hướng đến mục tiêu thông qua việc suy nghĩ kỹ càng trước khi thực hiện một hành vi nào đó.