Chương 1: Cơ sở lý luận Chương 2: Thực trạng phát triển HTX nông nghiệp tỉnh Đồng Tháp Chương 3: Giải pháp phát triển HTX nông nghiệp tỉnh Đồng Tháp PHẦN KIẾN NGHỊ VÀ KẾT LUẬN 8. Tổng quan nghiên cứu của đề tài Tỉnh ủy, UBND tỉnh xác định kinh tế tập thể m t xích quan trọng xây dựng các chuỗi ngành hàng trong thực hiện Đ án TCCNN của tỉnh; HTX là giải pháp căn cơ duy nhất để thực hiện thành công tái cơ cấu ngành Nông nghiệp, góp phần chuyển đổi mô hình tăng trưởng trong nông nghiệp, giúp người nông dân thay đổi phương thức sản xuất nhằm nâng cao hiệu quả trong việc giảm giá thành và nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp theo hướng an toàn, thích ứng với biến đổi khí hậu. Chính vì thế, Đồng Tháp đã xác định rõ quan điểm và mục tiêu v phát triển kinh tế tập thể trong thời gian tới, như sau: - Thứ nhất: Phát triển kinh tế tập thể, HTX phải g n với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương, Đ án tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng nông 5 Luan van thôn mới phải được triển khai đồng bộ, lồng ghép các nguồn lực để triển khai thực hiện. - Thứ hai: Phát triển kinh tế tập thể phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, đảm bảo nguyên t c tự nguyện, lấy lợi ích của tập thể làm động lực phát triển.
- Thứ ba: Đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của nhà nước đối với kinh tế tập thể, HTX, huy động mọi lực lượng xã hội, nguồn lực trong và ngoài nước tham gia thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể, HTX. Ngoài ra, thời gian qua cũng có nhi u nhà khoa học, nhi u cơ quan nghiên cứu dưới nhi u góc độ, phạm vi và mức độ khác nhau v HTX nông nghiệp, góp phần thực hiện hiệu quả Nghị quyết 26-NQ/TW của Hội nghị lần thứ 7 Ban chấp hành Trung ương khóa X v nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Cụ thể: - Lương Xuân Quỳ, Nguyễn Thế Nhã (1999)“Đổi mới tổ chức và quản lý HTX trong nông nghiệp nông thôn”. Các tác giả đã khái quát tòan bộ quá trình phát triển của các HTX trong nông thôn Việt Nam từ trước đến khi chuyển sang kinh tế thị trường và phân tích thực trạng mô hình tổ chức quản lý các HTX ở một số địa phương.
Trên cơ sở đó phác họa một số phương hướng và giải pháp chủ yếu để xây dựng mô hình tổ chức có hiệu quả cho các loại hình HTX. - Nguyễn Văn Bình, Chu Tiến Quang, Lưu Văn Sùng (2001), Kinh tế hợp tác, hợp tác xã ở Việt Nam - Thực trạng và định hướng phát triển, Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội. Các tác giả đã hệ thống hóa quá trình hình thành, phát triển các loại hình kinh tế hợp tác, HTX trên thế giới và ở Việt Nam với những thành tựu và tồn tại, hạn chế từ đó nêu lên định hướng phát triển phù hợp với đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước ta. - Phạm Thị Cần, Vũ Văn Phúc, Nguyễn Văn Kỷ (2003), Kinh tế hợp tác trong nông nghiệp nước ta hiện nay, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội.
Các tác giả tập trung trình bày những vấn đ lý luận và thực tiễn v kinh tế hợp tác, HTX; sự cần thiết khách quan phải lựa chọn mô hình kinh tế hợp tác, HTX phù hợp với đặc điểm, đi u kiện nông nghiệp, nông thôn nước ta, đ xuất những giải pháp 6 Luan van phát triển các mô hình kinh tế hợp tác, HTX trong nông nghiệp, nông thôn Việt Nam hiện nay. - Tô Thiện Hi n, trường Đại học An Giang, 2006, “ Thực trạng và giải pháp phát triển HTXNN ở An Giang”, Với phương pháp đi u tra, khảo sát, phân tích, đ tài xác định hình thức tổ chức của HTXNN trên địa bàn tỉnh An Giang, từ khâu vận động nông dân hiểu ý nghĩa HTX kiểu mới đến các quy trình thành lập, đào tạo HTX, hoạt động sản xuất, tín dụng và tiêu thụ sản phẩm; rút ra những bất cập, những tồn tại và những điểm mạnh của phong trào HTX ở An Giang từ đó đ xuất những giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả của các HTXNN An Giang để đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. - Nguyễn Mạnh Tuân (2011), Kinh tế hợp tác và hợp tác xã ở Việt Nam: thực trạng và giải pháp, Luận án Tiến sỹ. Tác giả trình bày hệ thống lý luận chung v kinh tế hợp tác, HTX; làm rõ tính tất yếu khách quan hình thành kinh tế hợp tác, HTX, bản chất, vai trò và những nguyên t c hoạt động HTX, những ti n đ thực hiện kinh tế hợp tác, HTX; đánh giá ưu điểm và tồn tại của kinh tế hợp tác, HTX đồng thời đưa ra các quan điểm và giải pháp cơ bản để phát triển kinh tế hợp tác và HTX ở Việt Nam đến năm 2010.
- Đặng Trung Th ng (2007), Hoàn thiện chính sách tài chính hỗ trợ phát triển hợp tác xã nông nghiệp ở Đồng Bằng Sông Cửu Long, Luận văn thạc sỹ. Tác giả đi sâu nghiên cứu thực trạng các cơ chế chính sách tài chính hỗ trợ HTX nông nghiệp ở Đồng Bằng Sông C u Long, đánh giá những ưu điểm và hạn chế của chính sách từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện cơ chế chính sách tài chính hỗ trợ HTX nông nghiệp ở Đồng Bằng Sông C u Long. - Trần Minh Hải (2014), Chiến lược phát triển hợp tác xã nông nghiệp khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, Luận án Tiến sỹ. Tác giả mô tả hiện trạng phát triển của hợp tác xã nông nghiệp vùng Đồng bằng sông C u Long giai đoạn 2000 - 2010, trong đó tập trung phân tích trình độ của ban quản lý các hợp tác xã nông nghiệp, phân tích quá trình phát triển dịch vụ của các hợp tác xã và những đóng góp v lợi ích kinh tế, lợi ích xã hội của hợp tác xã nông nghiệp và đ xuất các chiến 7 Luan van lược phát triển phát triển mô hình hợp tác xã nông nghiệp vùng ĐBSCL giai đoạn 2015 - 2020.
Trong phần phân tích hiện trạnh trình độ bán quản lý các HTX (HĐQT, Ban giám đốc, Ban kiểm soát các HTX), tác giả cũng trình bày quá trình phát triển trình độ của ban quản lý HTX từ năm 2000 đến 2010 và so sánh với trình độ phát triển chung của toàn quốc. Đồng thời, tác giả cũng đ xuất một số gỉai pháp để nâng cao trình độ ban quản lý của các HTX tại vùng ĐBSCL. - Phạm Việt Dũng [2016] Phát triển hợp tác xã kiểu mới theo Luật Hợp tác xã năm 2012, Tác giả nêu những thành tựu ban đầu trong triển khai mô hình hợp tác xã kiểu mới (bước đầu đã kh c phục được những hạn chế, yếu kém của hợp tác xã kiểu cũ, chất lượng hoạt động dịch vụ được nâng lên, số hợp tác xã làm ăn hiệu quả tăng nhanh; hiện tượng hợp tác xã sản xuất, kinh doanh thua lỗ giảm dần, từng bước đáp ứng yêu cầu của n n kinh tế thị trường,…). Đồng thời bài viết cũng đ cập đến những hạn chế, yếu ke1m còn tồn tại như: vẫn còn tỷ lệ lớn hợp tác xã chưa rà soát, chuyển đổi hoạt động theo luật định, do nhi u địa phương lúng túng trong chỉ đạo thực hiện chuyển đổi hợp tác xã kiểu cũ sang hoạt động theo mô hình hợp tác xã kiểu mới, nhất là các hợp tác xã nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp,….
Trên cơ sở đó để nhân rộng các mô hình hợp tác xã kiểu mới, bài viết cũng đã nêu một số giải pháp cụ thể để triển khai thực hiện trong thời gian tới. - Nguyễn Tiến Quân (2017), Phát triển hợp tác xã ở nước ta trong giai đoạn mới, Tác giả cho rằng phát triển kinh tế tập thể mà nòng cốt là hợp tác xã là một tất yếu khách quan được khẳng định trong đường lối phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước ta. Tác giả đ cập nhi u đến quá trình hình thành của các loại hình HTX (chuyển đổi, thành lập mới, hơp nhất, sáp nhập,…) đặc biệt HTX còn đóng góp tới 6,83% GDP của đất nước. Tuy nhiên, tác giả cũng chỉ ra những tình trạng yếu kém, còn nhi u khó khăn và bất cập lớn vẫn còn tồn tại như: Phần lớn các hợp tác xã không có mặt bằng để triển khai các hoạt động, có hơn 52% số hợp tác xã không có trụ sở làm việc.
Trình độ nhận thức, năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý, người lao động trong các hợp tác xã vốn đang rất yếu, lại thiếu g n bó, không yên tâm làm việc lâu dài. Trình độ tổ chức, năng lực quản lý trong các hợp tác xã 8 Luan van nhìn chung còn yếu. Hoạt động của các hợp tác xã còn thiếu g n bó với nhau, chưa có sự liên kết hệ thống chặt chẽ cả v mặt kinh tế, xã hội và tổ chức. Các hoạt động liên doanh, liên kết trong sản xuất, kinh doanh giữa các hợp tác xã với nhau còn ít, nội dung còn nghèo nàn,….
Từ đó, tác giả cũng đã đ ra nhi u định hướng và giải pháp để phát triển hợp tác xã. * Một số tác giả nghiên cứu về Kinh tế tập thể ở miền Bắc nhƣ: - Bùi Giang Long (2009), Thực trạng và giải pháp nhằm phát triển hợp tác xã nông nghiệp ở tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn hiện nay, Luận văn Thạc sỹ, Tác giả đã hệ thống hóa lại các lý luận v kinh tế hợp tác, v HTX nói chung và v HTX nông nghiệp nói riêng, tiếp đến là trình bày đánh giá thực trạng hoạt động của các HTX nông nghiệp trên cơ sở phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển HTXNN trên địa bàn tỉnh, từ đó tìm ra những ti m năng, ưu thế và những mặt hạn chế trong quá trình sản xuất kinh doanh của các HTX để đưa ra những giải pháp, định hướng phát triển phù hợp với đặc điểm, đi u kiện của địa phương. - Ngô Thị Cẩm Linh (2008), Một số giải pháp phát triển kinh tế hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, Luận văn thạc sỹ, tác giả đã trình bày những nhân tố tác động đến hoạt động sản xuất kinh doanh của HTXNN trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, qua đó đ xuất các giải pháp có tính khoa học, thực tiễn v phát triển HTXNN tỉnh Vĩnh Phúc nhằm kh c phục khó khăn, yếu kém trong công tác tổ chức đi u hành hoạt động của HTXNN trong giai đoạn hiện nay.