Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình nước cá của sinh viên thành phố hồ chí minh

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình nước cá của sinh viên tại thành phố Hồ Chí Minh, cung cấp cái nhìn sâu sắc và hữu ích.

• Tác giả: Vưu Khai Triển
• Người hướng dẫn: Ths. Ngô Minh Trang
• Trường học: Trường Đại Học Tài Chính – Marketing
• Chuyên ngành: Marketing
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hành Vi Sử Dụng Bình Nước Cá Nhân Của Sinh Viên Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Báo cáo thực hành nghề nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Nghiên cứu sơ bộ
• 1.4.2. Nghiên cứu chính thức
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. VẬT DỤNG KHÓ PHÂN HỦY
• 2.1.1. Khái niệm vật dụng khó phân hủy
• 2.1.2. Ảnh hưởng của vật dụng khó phân hủy tới môi trường
• 2.1.3. Phân loại vật dụng khó phân hủy
• 2.2. BÌNH NƯỚC CÁ NHÂN
• 2.2.1. Khái niệm bình nước cá nhân
• 2.2.2. Phân loại các dạng bình nước cá nhân
• 2.3. THỰC TRẠNG MÔI TRƯỜNG VIỆT NAM
• 2.3.1. Đề xuất, giải pháp
• 2.4. CÁC LÝ THUYẾT LIÊN QUAN ĐẾN HÀNH VI
• 2.4.1. Mô hình lý thuyết và hành vi hợp lý của Ajzen và Fishbein (2005)
• 2.4.2. Mô hình lý thuyết giá trị - niềm tin chuẩn mực của Stern năm 2000
• 2.4.3. Mô hình lý thuyết kích hoạch chuẩn mực của Schwartz năm 1997
• 2.5. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.5.1. Nghiên cứu trong nước
• 2.5.2. Nghiên cứu ngoài nước
• 2.6. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU SƠ BỘ
• 3.1.1. Các bước nghiên cứu sơ bộ một bài nghiên cứu
• 3.1.2. Kết quả xây dựng thang đo nháp và thang đo sơ bộ
• 3.1.3. Xây dựng thang đo và mã hóa dữ liệu
• 3.1.4. Kết quả điều chỉnh thang đo chính thức
• 3.2. NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG CHÍNH THỨC
• 3.2.1. Phương pháp lấy mẫu
• 3.2.2. Kích thước mẫu
• 3.2.3. Thu thập thông tin mẫu nghiên cứu
• 3.2.4. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. PHÂN TÍCH THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 4.1.1. Mô tả mẫu khảo sát
• 4.2. ĐÁNH GIÁ ĐỘ TIN CẬY CỦA THANG ĐO
• 4.2.1. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho biến Quan tâm về môi trường (MT)
• 4.2.2. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho biến Nhận thức về tính hiệu quả và cấu tạo của bình nước cá nhân (HQ)
• 4.2.3. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho biến Tác động về giá (TG)
• 4.2.4. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho biến Tính sẵn có của sản phẩm và thuận tiện khi mua hàng (SC)
• 4.2.5. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho biến Tác động về chiêu thị (CT)
• 4.2.6. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho biến Nhóm tham khảo (TK)
• 4.2.7. Kiểm định Cronbach’s Alpha cho biến Quyết định sử dụng bình nước cá nhân
• 4.3. PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHÁM PHÁ EFA
• 4.3.1. Đánh giá phân tích nhân tố khám phá EFA các biến độc lập lần 1
• 4.3.2. Đánh giá phân tích nhân tố khám phá EFA biến phụ thuộc
• 4.3.3. Điều chỉnh mô hình từ kết quả EFA
• 4.4. PHÂN TÍCH TƯƠNG QUAN VÀ HỒI QUY
• 4.4.1. Phân tích tương quan
• 4.4.2. Phân tích hồi qui
• 4.5. KIỂM ĐỊNH SỰ KHÁC BIỆT
• 4.5.1. Sự khác biệt về Quyết định sử dụng bình nước cá nhân và giới tính
• 4.5.2. Sự khác biệt về Quyết định sử dụng bình nước cá nhân và sinh viên ở các năm học khác nhau
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN, HÀM Ý QUẢN TRỊ VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Tóm tắt nghiên cứu
• 5.2. Kết quả nghiên cứu
• 5.3. ĐÓNG GÓP NGHIÊN CỨU
• 5.3.1. Về thực tiễn
• 5.4. ĐỀ XUẤT KIẾN NGHỊ
• 5.4.1. Đối với yếu tố “Quan tâm về môi trường”
• 5.4.2. Đối với yếu tố “Tính hiệu quả và cấu tạo của sản phẩm bình nước cá nhân”
• 5.4.3. Đối với yếu tố “Tác động về giá”
• 5.4.4. Đối với yếu tố “Tính sẵn có và thuận tiện khi mua hàng”
• 5.4.5. Đối với yếu tố “Tác động về chiêu thị”
• 5.4.6. Đối với yếu tố “Nhóm tham khảo”
• 5.5. HẠN CHẾ ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• 5.5.1. Hạn chế đề tài
• 5.5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hành Vi Sử Dụng Bình Nước Cá Nhân

Hành vi sử dụng bình nước cá nhân đang trở thành một xu hướng quan trọng trong việc bảo vệ môi trường, đặc biệt là trong bối cảnh ô nhiễm nhựa gia tăng. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi này của sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh. Các yếu tố như nhận thức về môi trường, thói quen tiêu dùng và sự tiện lợi của sản phẩm sẽ được phân tích để hiểu rõ hơn về động lực sử dụng bình nước cá nhân.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Bình Nước Cá Nhân Trong Bảo Vệ Môi Trường

Bình nước cá nhân không chỉ giúp giảm thiểu rác thải nhựa mà còn nâng cao ý thức bảo vệ môi trường. Việc sử dụng bình nước cá nhân có thể giảm thiểu lượng nhựa thải ra hàng năm, từ đó góp phần bảo vệ hệ sinh thái.

1.2. Đối Tượng Nghiên Cứu Và Phạm Vi Nghiên Cứu

Đối tượng nghiên cứu là sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh, những người đã và đang sử dụng bình nước cá nhân. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2021.

II. Vấn Đề Ô Nhiễm Nhựa Và Thách Thức Đối Với Sinh Viên TPHCM

Ô nhiễm nhựa đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất mà Việt Nam phải đối mặt. Sinh viên, với vai trò là thế hệ tương lai, cần nhận thức rõ về tác hại của rác thải nhựa. Việc thay đổi thói quen tiêu dùng từ sản phẩm nhựa sang bình nước cá nhân là một giải pháp khả thi.

2.1. Tác Động Của Ô Nhiễm Nhựa Đến Môi Trường

Ô nhiễm nhựa gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho môi trường, từ việc làm ô nhiễm đất, nước đến ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Các nghiên cứu cho thấy rằng rác thải nhựa có thể tồn tại hàng trăm năm, gây hại cho hệ sinh thái.

2.2. Thách Thức Trong Việc Thay Đổi Thói Quen Tiêu Dùng

Mặc dù có nhiều chiến dịch tuyên truyền, nhưng việc thay đổi thói quen tiêu dùng của sinh viên vẫn gặp nhiều khó khăn. Sự tiện lợi của sản phẩm nhựa và thói quen tiêu dùng lâu năm là những rào cản lớn.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hành Vi Sử Dụng Bình Nước Cá Nhân

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để thu thập dữ liệu từ sinh viên. Các yếu tố như nhận thức về môi trường, tính hiệu quả của sản phẩm và tác động của quảng cáo sẽ được phân tích để xác định mức độ ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập thông qua bảng hỏi và phỏng vấn trực tiếp sinh viên. Phương pháp này giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của thông tin thu thập được.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Và Kiểm Định Giả Thuyết

Dữ liệu sẽ được phân tích bằng phần mềm SPSS để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Các yếu tố ảnh hưởng sẽ được đánh giá thông qua hệ số Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hành Vi Sử Dụng Bình Nước Cá Nhân

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các yếu tố như quan tâm về môi trường và tính hiệu quả của bình nước cá nhân có ảnh hưởng lớn đến hành vi sử dụng. Những yếu tố này cần được chú trọng trong các chiến dịch tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của sinh viên.

4.1. Đánh Giá Mức Độ Ảnh Hưởng Của Các Yếu Tố

Các yếu tố như nhận thức về môi trường và tính hiệu quả của sản phẩm được đánh giá có ảnh hưởng mạnh mẽ đến quyết định sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên.

4.2. Kết Quả So Sánh Giữa Các Nhóm Sinh Viên

Kết quả cho thấy có sự khác biệt rõ rệt trong hành vi sử dụng bình nước cá nhân giữa các nhóm sinh viên khác nhau, đặc biệt là giữa các năm học và giới tính.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Giải Pháp Để Thúc Đẩy Hành Vi Sử Dụng Bình Nước Cá Nhân

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc nâng cao nhận thức về tác hại của rác thải nhựa và lợi ích của bình nước cá nhân là rất cần thiết. Các giải pháp như tổ chức các chiến dịch truyền thông và khuyến khích sử dụng sản phẩm xanh cần được triển khai.

5.1. Đề Xuất Các Chiến Dịch Tuyên Truyền

Các chiến dịch truyền thông cần được thiết kế để nâng cao nhận thức của sinh viên về tác hại của rác thải nhựa và lợi ích của việc sử dụng bình nước cá nhân.

5.2. Khuyến Khích Sử Dụng Sản Phẩm Xanh

Cần có các chính sách khuyến khích sinh viên sử dụng bình nước cá nhân, như giảm giá cho những người sử dụng sản phẩm này hoặc tổ chức các sự kiện trao đổi bình nước.

Nội dung chính

NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNH VI SỬ DỤNG BÌNH NƯỚC CÁ NHÂN CỦA SINH VIÊN TP. HỒ CHÍ MINH: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM VÀ HÀM Ý THÚC ĐẨY TIÊU DÙNG XANH

---

1. Tóm tắt nghiên cứu (Executive Summary)

• Câu hỏi nghiên cứu chính (Research Question): Những yếu tố nào chi phối và tác động đến quyết định, hành vi sử dụng bình nước cá nhân nhằm thay thế đồ nhựa dùng một lần của sinh viên các trường đại học tại Thành phố Hồ Chí Minh?
• Phương pháp tiếp cận (Methodology Snapshot): Nghiên cứu kết hợp hai giai đoạn: nghiên cứu định tính sơ bộ (phỏng vấn nhóm tập trung - Focus Group) nhằm hiệu chỉnh thang đo và nghiên cứu định lượng chính thức thông qua khảo sát bảng hỏi cấu trúc trên cỡ mẫu $N = 500$ sinh viên (độ tuổi 18–22). Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS với các kiểm định: Cronbach’s Alpha, Phân tích nhân tố khám phá (EFA), Hồi quy tuyến tính bội, Independent Samples T-test và Phân tích phương sai một chiều (One-Way ANOVA).
• Kết quả then chốt (Key Findings): Mô hình hồi quy xác định các nhóm nhân tố cốt lõi ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân, gồm: Quan tâm về môi trường (MT), Tính sẵn có và thuận tiện khi mua hàng (SC), Tác động về giá (TG), Tác động về chiêu thị (CT), Nhóm tham khảo (TK) và Nhận thức về tính hiệu quả & cấu tạo sản phẩm (HQ). Trong đó, mức độ quan tâm đến môi trường cùng tính tiện dụng là động lực tích cực hàng đầu, trong khi các hạn chế về cấu tạo, khối lượng và sự cồng kềnh tạo ra rào cản vật lý đáng kể.
• Hàm ý thực tiễn (Implications): Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học giúp các nhà hoạch định chính sách học đường, các tổ chức môi trường và doanh nghiệp sản xuất - bán lẻ xây dựng chiến lược truyền thông xã hội, cải tiến mẫu mã sản phẩm thân thiện với sinh viên và phát triển hạ tầng nước sạch học đường (trạm tiếp nước miễn phí) để hiện thực hóa mục tiêu giảm thiểu rác thải nhựa đô thị.

---

2. Bối cảnh và tầm quan trọng (Context & Research Rationale)

Thực trạng ô nhiễm rác thải nhựa và áp lực đô thị

Việt Nam đang đối mặt với bài toán nan giải về ô nhiễm trắng: mỗi năm phát sinh hơn 1,8 triệu tấn chất thải nhựa nhưng chỉ khoảng 27% được thu gom và tái chế. Lượng tiêu thụ nhựa bình quân đầu người đã vượt ngưỡng 40 kg/năm, đưa Việt Nam vào nhóm những quốc gia phát sinh chất thải nhựa hàng đầu khu vực châu Á. Đặc biệt, tại các đô thị đặc thù như TP. Hồ Chí Minh, sự bùng nổ của dịch vụ giao đồ ăn trực tuyến và văn hóa đồ uống "mang đi" (Take-away) đã tạo ra hàng triệu ly nhựa, ống hút và túi nilon dùng một lần mỗi ngày.

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap)

Mặc dù Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 33/CT-TTg về tăng cường quản lý, giảm thiểu chất thải nhựa và các phong trào "Nói không với rác thải nhựa" được lan tỏa rộng rãi, việc chuyển biến từ nhận thức sang hành vi bền vững vẫn còn khoảng cách lớn (Value-Action Gap). Nhiều công trình học thuật trước đây tập trung vào ý định tiêu dùng xanh nói chung hoặc hành vi phân loại rác thải tại nguồn, nhưng lại thiếu các khảo sát thực nghiệm chuyên sâu về hành vi chuyển đổi sang sử dụng vật dụng thay thế cá nhân hóa lâu dài (như bình/ly nước cá nhân) trong phân khúc giới trẻ học đường – nhóm dân số tiên phong tiếp nhận xu hướng nhưng lại bị ràng buộc bởi ngân sách và tính tiện lợi tức thời.

Ý nghĩa và tính cấp thiết

Sinh viên đại học tại TP. Hồ Chí Minh đại diện cho tầng lớp trí thức trẻ, có khả năng lan tỏa chuẩn mực xã hội tích cực đến cộng đồng. Hiểu rõ các rào cản tâm lý, kinh tế và công năng ngăn trở thói quen mang bình nước cá nhân chính là chìa khóa để triển khai các can thiệp hành vi hiệu quả, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc và chiến lược tăng trưởng xanh của Việt Nam.

---

3. Phương pháp tiếp cận và quy trình nghiên cứu (Methodology & Approach)

Nghiên cứu ứng dụng quy trình tiếp cận chuẩn mực trong khoa học quản trị và marketing hành vi, kết hợp nhuần nhuyễn giữa nền tảng lý thuyết và bằng chứng định lượng thực nghiệm:

Khung lý thuyết nền tảng (Theoretical Foundations)

Mô hình nghiên cứu được kế thừa và tích hợp từ các học thuyết kinh điển:

1. Thuyết hành vi hoạch định (Theory of Planned Behavior - TPB) của Ajzen (1991): Phân tích vai trò của thái độ, chuẩn chủ quan và nhận thức kiểm soát hành vi.
2. Mô hình Giá trị - Niềm tin - Chuẩn mực (Value-Belief-Norm Theory - VBN) của Stern (2000): Giải thích động lực đạo đức và ý thức bảo vệ sinh thái.
3. Mô hình Kích hoạt Chuẩn mực (Norm Activation Model - NAM) của Schwartz (1977): Đo lường nhận thức về hậu quả và trách nhiệm cá nhân đối với môi trường.

Thiết kế nghiên cứu và Thu thập dữ liệu

• Nghiên cứu sơ bộ (Định tính): Thực hiện phỏng vấn nhóm tập trung sinh viên tại TP.HCM để điều chỉnh ngôn ngữ, sàng lọc các biến quan sát phù hợp với bối cảnh thị trường bình nước cá nhân (vật liệu: nhựa tái chế, thép không gỉ/inox, thủy tinh, nhôm).
• Nghiên cứu chính thức (Định lượng): Khảo sát bằng bảng câu hỏi cấu trúc với thang đo Likert 5 điểm (từ 1 = Hoàn toàn không đồng ý đến 5 = Hoàn toàn đồng ý). Cỡ mẫu hợp lệ đạt $N = 500$ sinh viên, đảm bảo quy tắc kích thước mẫu cho phân tích nhân tố khám phá ($N \ge 5 \times \text{số biến quan sát}$).

Kỹ thuật phân tích và Đảm bảo độ tin cậy

• Đánh giá độ tin cậy thang đo: Sử dụng hệ số Cronbach's Alpha (ngưỡng chấp nhận $> 0.6$, tương quan biến - tổng $> 0.3$).
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Kiểm định KMO ($0.5 \le \text{KMO} \le 1.0$), kiểm định Bartlett ($p < 0.05$), giá trị Eigenvalue $> 1.0$ và tổng phương sai trích (Total Variance Explained $> 50%$) nhằm xác nhận tính hội tụ và phân biệt của dữ liệu.
• Hồi quy tuyến tính đa biến (Multiple Regression): Đánh giá mức độ đóng góp của từng biến độc lập thông qua hệ số $\beta$ chuẩn hóa, kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến (VIF $< 2.0$) và kiểm định phân phối chuẩn phần dư.
• Kiểm định sự khác biệt: Áp dụng Independent Samples T-test (theo giới tính) và One-Way ANOVA (theo năm học: Năm 1 đến Năm 4) để phát hiện sự phân hóa trong hành vi tiêu dùng.

---

4. Phát hiện chính của nghiên cứu (Key Empirical Findings)

Dựa trên kết quả phân tích thống kê và ước lượng hồi quy, nghiên cứu rút ra 5 phát hiện cốt lõi:

Nhân tố tác động	Chiều hướng & Mức độ	Ý nghĩa thực nghiệm
Quan tâm về môi trường (MT)	Tác động dương mạnh mẽ	Sinh viên có nhận thức cao về tác hại rác thải nhựa có xác suất mang bình nước thường xuyên cao nhất.
Tính sẵn có & Thuận tiện (SC)	Tác động dương đáng kể ($\beta = 0.170$)	Dễ dàng mua sắm tại cửa hàng tiện lợi, nhà sách và sự hiện diện của trạm cấp nước sạch thúc đẩy hành vi.
Tác động về giá (TG)	Tác động dương ($\beta = 0.127$)	Mức giá hợp lý, độ bền sản phẩm và chính sách giảm giá khi mua nước giúp tối ưu hóa chi phí học đường.
Tác động về chiêu thị (CT)	Tác động dương ($\beta = 0.055$)	Các chiến dịch truyền thông xanh, chương trình khuyến mãi và quà tặng kích hoạt thử nghiệm ban đầu.
Nhóm tham khảo (TK)	Tác động dương ($\beta = 0.032$)	Sự đồng thuận từ bạn bè, câu lạc bộ đội nhóm và trào lưu mạng xã hội định hình chuẩn mực sống xanh.
Cấu tạo & Hiệu quả sản phẩm (HQ)	Hệ số mang dấu âm ($\beta = -0.137$)	Bình nước quá nặng, khó vệ sinh, cồng kềnh hoặc giữ nhiệt kém là rào cản vật lý cản trở duy trì hành vi.

Phân tích chi tiết các kết quả chuyên sâu

1. Động lực bảo vệ sinh thái là nền tảng: Nhận thức về ô nhiễm nhựa và biến đổi khí hậu là lực đẩy tự thân bền vững nhất. Sinh viên thấu hiểu rằng sử dụng một bình nước cá nhân chất lượng có thể cắt giảm hàng trăm ly nhựa mỗi năm.
2. Rào cản thiết kế và công năng (Nghịch lý cấu tạo): Kết quả hệ số âm của biến Nhận thức tính hiệu quả và cấu tạo phản ánh một thực tế: nhiều dòng bình giữ nhiệt bằng thép không gỉ hoặc thủy tinh cao cấp dù an toàn nhưng lại quá nặng khi mang trong balo cùng laptop/giáo trình, hoặc miệng bình nhỏ gây khó khăn khi chùi rửa. Đây là điểm nghẽn khiến nhiều sinh viên từ bỏ sau vài tuần thử nghiệm.
3. Sự khác biệt nhân khẩu học:
   • Theo giới tính (T-Test): Sinh viên nữ có điểm số trung bình về ý thức chuẩn bị bình nước cá nhân cao hơn nam giới, xuất phát từ nhu cầu bổ sung nước đều đặn và sự quan tâm đến mẫu mã thẩm mỹ/thời trang.
   • Theo năm học (ANOVA): Sinh viên năm 3 và năm 4 có xu hướng gắn bó với việc mang bình nước cá nhân ổn định hơn sinh viên năm 1, do thói quen học tập dài giờ tại thư viện và ý thức tiết kiệm tài chính cá nhân trước ngưỡng cửa tốt nghiệp.

---

5. Đóng góp khoa học và giá trị ứng dụng (Scientific & Practical Contributions)

Đóng góp về mặt học thuật (Theoretical Contributions)

• Bổ sung minh chứng thực nghiệm cho hệ thống lý thuyết hành vi (TPB, VBN, NAM) trong bối cảnh cụ thể của thị trường đồ gia dụng thay thế sinh thái tại một nền kinh tế đang phát triển (Việt Nam).
• Chuẩn hóa bộ thang đo đo lường các yếu tố rào cản công năng (vật liệu, cấu tạo, khối lượng) song hành cùng các yếu tố tâm lý - xã hội, giúp mở rộng góc nhìn đa chiều về hành vi tiêu dùng có trách nhiệm.

Giá trị thực tiễn cho Doanh nghiệp & Thương hiệu F&B

• Tối ưu hóa R&D sản phẩm: Nhà sản xuất cần tập trung vào các dòng bình chất liệu inox 304 nhẹ hoặc nhựa Tritan không chứa BPA, thiết kế miệng rộng dễ vệ sinh, có quai xách tiện dụng và dung tích tối ưu từ 500ml - 750ml.
• Chiến lược tiếp thị "Bring Your Own Cup (BYOC)": Các chuỗi đồ uống (Highlands, The Coffee House, Phúc Long...) nên đẩy mạnh chính sách giảm giá trực tiếp từ 5.000đ - 10.000đ khi khách hàng sử dụng bình cá nhân, biến chiêu thị xanh thành lợi thế cạnh tranh bền vững.

Giá trị quản trị cho Nhà trường và Cơ quan quản lý

• Đầu tư hạ tầng nước uống học đường: Lắp đặt các cây lọc nước sạch miễn phí tại các dãy phòng học, thư viện trường đại học nhằm tháo gỡ rào cản "không có chỗ tiếp nước" trong ngày dài học tập.
• Truyền thông trải nghiệm: Thay vì các khẩu hiệu chung chung, Đoàn - Hội sinh viên nên lồng ghép hoạt động tặng bình nước cá nhân in logo trường trong tuần lễ đón tân sinh viên, biến việc mang bình nước thành một nét văn hóa học đường văn minh.

---

6. Đối tượng quan tâm và Lợi ích mang lại (Target Audience & Stakeholder Value)

---

7. Câu hỏi thường gặp (Frequently Asked Questions - FAQ)

1. Yếu tố nào đóng vai trò quyết định nhất thúc đẩy sinh viên dùng bình nước cá nhân?

Trả lời: Ý thức quan tâm đến môi trường kết hợp với Tính sẵn có & thuận tiện là hai lực đẩy quan trọng nhất. Sinh viên sử dụng bình nước trước hết vì nhận thức giảm rác thải nhựa và sau đó là sự tiện dụng trong việc tiếp nước hàng ngày.

2. Vì sao biến "Cấu tạo & tính hiệu quả của bình nước" lại mang hệ số âm trong mô hình?

Trả lời: Đây là phát hiện phản ánh thực tế sử dụng: các loại bình giữ nhiệt quá nặng, miệng nhỏ khó rửa hoặc dễ trầy xước/bám mùi tạo ra sự bất tiện vật lý, khiến người dùng cảm thấy phiền phức và có xu hướng bỏ cuộc sau một thời gian ngắn.

3. Phương pháp nghiên cứu của đề tài có đảm bảo độ tin cậy khoa học không?

Trả lời: Đề tài thực hiện khảo sát trên cỡ mẫu lớn ($N = 500$), tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kiểm định Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA và kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cho sinh viên tại khu vực TP.HCM.

4. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (Generalize) cho các nhóm đối tượng khác không?

Trả lời: Kết quả có độ tin cậy cao đối với phân khúc sinh viên và người trẻ đô thị (18–24 tuổi). Đối với nhóm nhân viên văn phòng hoặc học sinh phổ thông, mô hình có thể áp dụng nhưng cần hiệu chỉnh các biến số về mức độ chi trả (thu nhập) và môi trường làm việc.

5. Giải pháp cấp thiết nhất để gia tăng tỷ lệ dùng bình nước cá nhân tại trường học là gì?

Trả lời: Giải pháp mang tính đòn bẩy là xây dựng hệ thống trạm cấp nước uống sạch miễn phí tại tất cả các cơ sở đào tạo, song hành cùng chính sách ưu đãi giá tại các căng-tin/quán nước khi sinh viên mang theo bình cá nhân.

---

8. Kết luận (Conclusion & Future Outlook)

Công trình nghiên cứu của nhóm tác giả tại Trường Đại học Tài chính – Marketing (UFM) đã làm sáng tỏ cấu trúc các yếu tố tác động đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên TP. Hồ Chí Minh. Nghiên cứu khẳng định rằng: để thúc đẩy lối sống xanh bền vững, việc nâng cao ý thức bảo vệ môi trường phải đi đôi với việc giải quyết các rào cản về công năng thiết kế sản phẩm và hoàn thiện hạ tầng tiếp nước tiện lợi.

Trong tương lai, các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi khảo sát theo chuỗi thời gian (Longitudinal Study) để theo dõi sự duy trì thói quen qua các năm, hoặc tích hợp các yếu tố về văn hóa mạng xã hội (TikTok, Instagram Trends) nhằm nắm bắt toàn diện hơn hành vi tiêu dùng có trách nhiệm của Thế hệ Z và Alpha.

---

Dữ liệu trích xuất từ Báo cáo thực hành nghề nghiệp 2: "Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh" – Khoa Marketing, Trường Đại học Tài chính – Marketing (UFM).

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan đề tài nghiên cứu: Cung cấp những thông tin tổng quan về đề tài, những lý do nhóm tác giả chọn đề tài, các vấn đề và mục tiêu nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu: Trình bày tổng quan cơ sở lý thuyết, các mô hình nghiên cứu lý thuyết và các bài nghiên cứu trước đây ở trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài nghiên cứu để dựa trên tiền đề đó kế thừa và đưa ra mô hình nghiên cứu đề xuất. Trong đó biến phụ thuộc là hành vi sử dụng bình nước cá nhân và biến độc lập là các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định này. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu: Trình bày các phương pháp nghiên cứu của đề tài bao gồm thiết kế nghiên cứu, xây dựng thang đo và bảng hỏi điều tra khảo sát, thu thập dữ liệu, thông tin về mẫu và các bước phân tích dữ liệu.

Chương 4: Phân tích kết quả nghiên cứu: Từ kết quả của dữ liệu được thu thập và thiết kế ở chương 3, chương 4 sẽ lần lượt thực hiện các phân tích gồm có kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích hồi quy và kiểm định các giả thuyết của mô hình nghiên cứu. Chương 5: Kết luận, hàm ý quản trị và kiến nghị: Dựa trên kết quả thu được ở chương 4, chương 5 sẽ phân tích kết quả nghiên cứu, đóng góp của đề tài, ý nghĩa thực tiễn của đề tài và đề xuất một số giải pháp áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. Đồng thời trình bày các hạn chế của đề tài và đề xuất hướng nghiên cứu mới cho các bài nghiên cứu tiếp theo.14: Kết quả rút trích nhân tố biến phụ thuộc.15: Kết quả xoay nhân tố biến phụ thuộc .16: Kết quả kiểm định sử tương quan .17: Kết quả phân tích hồi qui .18: Mức độ giải thích mô hình .19: Kết quả kiểm định ANOVA hồi qui .20: Kết quả Leneve của Independent T-test .21: Kết quả Leneve của Independent T-test .22: Kết quả kiểm định ANOVA giữa sinh viên các năm học khác nhau.23: Kết quả kiểm định ANOVA theo sinh viên ở các năm học khác nhau. 68 0 0 xi 0 0 TÓM TẮT ĐỀ TÀI Mục tiêu của đề tài là xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh, từ đó hướng đến việc nâng cao nhận thức về hành vi bảo vệ môi trường.

Đánh giá mức độ nhận thức qua các yếu tố ảnh hưởng, xây dựng mô hình kiểm chứng mối quan hệ, đo lường và kiểm định mức độ khác nhau giữa các yếu tố ảnh hưởng và hành vi sử dụng bình nước cá nhân. Nhóm tác giả đã tham khảo các đề tài liên quan. Sau đó, đề xuất mô hình nghiên cứu lý thuyết bao gồm các yếu tố: (1) Quan tâm về môi trường, (2) Nhận thức tính hiệu quả và cấu tạo của bình nước cá nhân, (3) Tác động về giá, (4) Tính sẵn có và thuận tiện khi mua hàng, (5) Tác động về chiêu thị, (6) Nhóm tham khảo. Sau khi chạy các kết quả cho ra được hệ số beta chuẩn hóa các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân từ thấp đến cao là (1) Nhận thức tính hiệu quả và cấu tạo của bình nước cá nhân (-0.137), (2) Nhóm tham khảo (0.032), (3) Tác động về chiêu thị (0.055), (4) Tác động về giá (0.127), (5) Tính sẵn có và thuận tiện khi mua hàng (0.170), (6) Quan tâm về môi trường (0.

Nhóm tác giả đã đưa ra sự đóng góp của nghiên cứu và đề xuất một số kiến nghị cho chính phủ, nhà trường giúp cải thiện thói quen sử dụng bình nước cá nhân và ý thức bảo vệ môi trường của sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh. Keywords: Bình nước cá nhân, Yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân, Sinh viên TPHCM dùng bình nước cá nhân, Nghiên cứu hành vi sử dụng bình nước cá nhân. 0 0 xii 0 0 ABSTRACT The objective of the study is to determine the factors affecting the behavior of using personal water bottles of students in Ho Chi Minh City, thereby aiming to raise awareness about environmental protection behavior. Assess the level of awareness through influencing factors, build a model to test the relationship, measure and test the degree of difference between influencing factors and the behavior of using personal water bottles.

The authors have consulted related topics. Then, a theoretical research model is proposed that includes the following factors: (1) Environmental concerns, (2) Perceived effectiveness and structure of individual water bottles, (3) Price impact, (4) Availability and convenience of purchase, (5) Promotional impact, (6) Reference group. After running the results, the factors affecting the behavior of using personal water bottles from low to high are (1) Perceived effectiveness and structure of individual water bottles (-0.127) (5) Availability and convenience of purchase (0. The authors contributed the research and proposed several recommendations to the government and schools to help improve the habit of using personal water bottles and the awareness of environmental protection among students in Ho Chi Minh City.

Keywords: personal water bottles, factors affecting the behavior of using personal water bottles of students in Ho Chi Minh City, students in Ho Chi Minh City using personal water bottles, researching the behavior of using personal water bottles. xiii 0 0 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Theo thống kê của Bộ Tài nguyên và Môi trường, cũng như nhiều quốc gia khác, Việt Nam đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm do chất thải nhựa gây ra cho môi trường. Tại Việt Nam, ước tính mỗi năm, người dân có hơn 1,8 triệu tấn rác thải nhựa được thải ra, nhưng chỉ 27% trong số đó được tái chế.

Lượng tiêu thụ nhựa tính trên đầu người ở Việt Nam qua mỗi năm đã tăng mạnh lên mức khoảng 40kg nhựa/người và là một trong 4 quốc gia tại châu Á phát sinh chất thải nhựa nhiều nhất. Số lượng bao bì nhựa và túi nilon sử dụng ngày càng gia tăng ở Việt Nam dẫn đến lượng thải bỏ cũng tăng dần theo từng năm. Đặc biệt, rác thải nhựa có tính chất khó phân hủy, có thể tồn tại hàng trăm năm, gây ô nhiễm môi trường, đe dọa hệ sinh thái và tác động trực tiếp đến chất lượng0 cuộc0sống, sức khỏe người dân và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị 33/CT-TTg về tăng cường quản lý, tái sử dụng, tái chế, xử lý và giảm thiểu chất thải nhựa.

Chỉ thị nêu rõ, ô nhiễm nhựa đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất mà các quốc gia đang phải đối mặt. Mỗi năm lượng chất thải nhựa do con người thải ra trên phạm vi toàn cầu đủ để phủ kín 4 lần diện tích bề mặt trái đất, trong đó 13 triệu tấn chất thải nhựa được đổ ra đại dương. Việc lạm dụng sử dụng sản phẩm nhựa, nhất là túi nilon khó phân hủy, sản phẩm nhựa dùng một lần đã và đang để lại những hậu quả nghiêm trọng đối với môi trường. Vấn đề ô nhiễm nhựa, đặc biệt là ô nhiễm nhựa đại dương là vấn đề thực sự đáng báo động, đã, đang và sẽ gây thiệt hại to lớn cho môi trường sinh thái ở nước ta.

Năm 2019, Thủ tướng Chính phủ đã phát động phong trào chống chất thải nhựa trên toàn quốc, nhiều cơ quan, tổ chức, địa phương, doanh nghiệp và các cá nhân đã có nhiều hành động thiết thực, ý nghĩa, hiệu quả để chống, giảm thiểu chất thải nhựa. Năm 2020, do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 nên hành vi tiêu dùng của người dân có sự thay đổi lớn. Các nghị định cách ly xã hội được thực hiện, mua sắm online bùng nổ một cách mạnh mẽ. Theo báo Tuổi trẻ, trong giai đoạn dịch vừa qua, có đến 75% người dân sống tại thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội sử dụng dịch vụ mua đồ ăn trực tuyến (Rác thải nhựa tăng lên đáng kể, cần chung tay giảm thiểu ngay lúc này, 04/12/2020).

Việc mua đồ và giao đồ tận nơi đã khiến lượng rác thải nhựa tăng lên đáng kể, chưa kể các mặt hàng tiêu dùng online khác đều được đóng gói bằng túi nilon để giao đi. Như vậy, bài toán giải quyết vấn đề rác thải nhựa lại càng khó khăn cho các cơ quan chức năng. Tại Việt Nam, trong những năm gần đây, các cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng xã hội đã và đang quan tâm tới vấn đề tác hại các sản phẩm khó phân huỷ với nhiều giải pháp được đưa ra áp dụng bao gồm cả các giải pháp hành chính cũng như các biện pháp tuyên truyền, nâng cao nhận thức như tổ chức các chiến dịch truyền thông “nói không với túi ni lông”, “ngày 1 0 0 không túi ni lông”, “ngày hội tái chế chất thải” … ; hoặc việc khuyến khích áp dụng các giải pháp sản xuất túi sinh học tự phân hủy, túi thân thiện với môi trường ở một số doanh nghiệp, sử dụng các bình nước cá nhân thay thế các loại chai nhựa… nhằm hạn chế tác động tiêu cực của loại rác thải này tới môi trường. Thời gian qua giới khoa học có nhiều nghiên cứu về tác hại của các sản phẩm khó phân huỷ tới môi trường và cũng có những cuộc vận động, tuyên truyền người dân sử dụng các sản phẩm thay thế, đặc biệt là sử dụng các bình nước xách tay thay thế cho sản phẩm khó phân huỷ nhưng việc làm thay đổi nhận thức và hành vi của người dân vẫn chưa đạt kết quả như mong muốn.

Do đó, nhóm tác giả lựa chọn đề tài “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng bình nước cá nhân của sinh viên Thành phố Hồ Chí Minh” với mục đích tìm hiểu nhận thức của sinh viên về tác hại của các sản phẩm khó phân hủy gây ô nhiễm môi trường, để đề xuất các giải pháp thúc đẩy quyết định sử dụng sản phẩm xanh – cụ thể hơn là sản phẩm bình nước xách tay cho cá nhân mỗi người sử dụng của sinh viên, thành phần đang là đối tượng đông đảo, thành phần tri thức, quan tâm đến các vấn đề môi trường, xã hội. T ừ đó các doanh nghiệp, cơ quan chức năng có thể đưa ra những chiến lược phù hợp để khuyến khích tiêu dùng xanh, đạt được mục tiêu cả về ngắn hạn và dài hạn. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Mục đích của nghiên cứu này là tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử bình nước cá nhân của sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh.